2.116 Ayodhyakanda - Shodashadhikashatatama Sargah

ॐ

2.116 அயோத்யாகாண்ட - ஷோடஶாதிகஶததம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத ஷோடஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।

ப்ரதிப்ரயாதே பரதே வஸந்ராமஸ்தபோவநே ।

லக்ஷயாமாஸ ஸோத்வேகமதௌத்ஸுக்யம் தபஸ்விநாம் ॥ 1 ॥

யே தத்ர சித்ரகூடஸ்ய புரஸ்தாத்தாபஸாஶ்ரமே ।

ராமமாஶ்ரித்ய நிரதாஸ்தாநலக்ஷயதுத்ஸுகாந் ॥ 2 ॥

நயநைர்ப்ருகுடீபிஶ்ச ராமம் நிர்திஶ்ய ஶங்கிதாஃ ।

அந்யோந்யமுபஜல்பந்த ஶ்ஶநைஶ்சக்ருர்மிதஃ கதாஃ ॥ 3 ॥

தேஷாமௌத்ஸுக்யமாலக்ஷ்ய ராமஸ்த்வாத்மநி ஶங்கிதஃ ।

க்ரு'தாஞ்ஜலிருவாசேதம்ரு'ஷிம் குலபதிம் ததஃ ॥ 4 ॥

ந கச்சித்பகவந்கிஞ்சித்பூர்வவ்ரு'த்தமிதம் மயி ।

த்ரு'ஶ்யதே விக்ரு'தம் யேந விக்ரியந்தே தபஸ்விநஃ ॥ 5 ॥

ப்ரமாதாச்சரிதம் கச்சித்கிஞ்சிந்நாவரஜஸ்ய மே ।

லக்ஷ்மணஸ்யர்ஷிபித்ரு'ஷ்டம் நாநுரூபமிவாத்மநஃ ॥ 6 ॥

கச்சிச்சுஶ்ரூஷமாணா வ ஶ்ஶுஶ்ரூஷணபரா மயி ।

ப்ரமதாऽப்யுசிதாம் வ்ரு'த்திம் ஸீதா யுக்தம் ந வர்ததே ॥ 7 ॥

அதர்ஷிர்ஜரயா வ்ரு'த்தஸ்தபஸா ச ஜராம் கதஃ ।

வேபமாந இவோவாச ராமம் பூததயாபரம் ॥ 8 ॥

குதஃ கல்யாணஸத்த்வாயாஃ கல்யாணாபிரதேஸ்ததா ।

சலநம் தாத வைதேஹ்யாஸ்தபஸ்விஷு விஶேஷதஃ ॥ 9 ॥

த்வந்நிமித்தமிதம் தாவத்தாபஸாந்ப்ரதிவர்ததே ।

ரக்ஷோப்யஸ்தேந ஸம்விக்நாஃ கதயந்தி மிதஃ கதாஃ ॥ 10 ॥

ராவணாவரஜஃ கஶ்சித் கரோ நாமேஹ ராக்ஷஸஃ ।

உத்பாட்ய தாபஸாந்ஸர்வாஞ்ஜநஸ்தாநநிகேதநாந் ॥ 11 ॥

த்ரு'ஷ்டஶ்ச ஜிதகாஶீ ச ந்ரு'ஶம்ஸஃ புருஷாதகஃ ।

அவலிப்தஶ்ச பாபஶ்ச த்வாம் ச தாத ந ம்ரு'ஷ்யதே ॥ 12 ॥

த்வம் யதாப்ரப்ரு'தி ஹ்யஸ்மிந்நாஶ்ரமே தாத வர்தஸே ।

ததாப்ரப்ரு'தி ரக்ஷாம்ஸி விப்ரகுர்வந்தி தாபஸாந் ॥ 13 ॥

தர்ஶயந்தி ஹி பீபத்ஸைஃ க்ரூரைர்பீஷணகைரபி ।

நாநாரூபைர்விரூபைஶ்ச ரூபைர்விக்ரு'ததர்ஶநைஃ ॥ 14 ॥

அப்ரஶஸ்தைஶுசிபிஸ்ஸம்ப்ரயோஜ்ய ச தாபஸாந் ।

ப்ரதித்நந்த்யபராந்க்ஷிப்ரமநார்யாஃ புரதஃ ஸ்திதாஃ ॥ 15 ॥

தேஷு தேஷ்வாஶ்ரமஸ்தாநேஷ்வபுத்தமவலீய ச ।

ரமந்தே தாபஸாம் ஸ்தத்ர நாஶயந்தோऽல்பசேதஸஃ ॥ 16 ॥

அபக்ஷிபந்தி ஸ்ருக்பாண்டாநக்நீஸ்நிஞ்சந்தி வாரிணா ।

கலஶாம்ஶ்ச ப்ரமத்நந்தி ஹவநே ஸமுபஸ்திதே ॥ 17 ॥

தைர்துராத்மபிராம்ரு'ஷ்டாநாஶ்ரமாந்ப்ரஜிஹாஸவஃ ।

கமநாயாந்யதேஶஸ்ய சோதயந்த்ய்ரு'ஷயோऽத்ய மாம் ॥ 18 ॥

தத்புரா ராம ஶாரீராமுபஹிம்ஸாம் தபஸ்விஷு ।

தர்ஶயந்தி ஹி துஷ்டாஸ்தே த்யக்ஷ்யாம இமமாஶ்ரமம் ॥ 19 ॥

பஹுமூலபலம் சித்ரமவிதூராதிதோ வநம் ।

புராணாஶ்ரமமேவாஹம் ஶ்ரயிஷ்யே ஸகணஃ புநஃ ॥ 20 ॥

கரஸ்த்வய்யபி சாயுக்தம் புரா தாத ப்ரவர்ததே ।

ஸஹாஸ்மாபிரிதோ கச்ச யதி புத்திஃ ப்ரவர்ததே ॥ 21 ॥

ஸகலத்ரஸ்ய ஸந்தேஹோ நித்யம் யத்தஸ்ய ராகவ ।

ஸமர்தஸ்யாபி ஹி ஸதோ வாஸோ துஃகமிஹாத்ய தே ॥ 22 ॥

இத்யுக்தவந்தம் ஸ்தம்ராம ராஜபுத்ரஸ்தபஸ்விநம் ।

ந ஶஶாகோத்தரைர்வாக்யைரவரோத்தும் ஸமுத்ஸுகம் ॥ 23 ॥

அபிநந்த்ய ஸமாப்ரு'ச்ச்ய ஸமாதாய ச ராகவம் ।

ஸ ஜகாமாஶ்ரமம் த்யக்த்வா குலைஃ குலபதிஸ்ஸஹ ॥ 24 ॥

ராமஃ ஸம்ஸாத்ய ரு'ஷிகணமநுகமநாத்தேஶாத்தஸ்மாத்குலபதிமபிவாத்ய ரு'ஷிம் ।

ஸம்யக்ப்ரீதைஸ்தைரநுமத உபதிஷ்டார்தஃ புண்யம் வாஸாய ஸ்வநிலயமுபஸம்பேதே ॥ 25 ॥

ஆஶ்ரமம்ரு'ஷிவிரஹிதம் ப்ரபுஃ க்ஷணமபிந ஜஹௌ ஸ ராகவஃ ।

ராகவம் ஹி ஸததமநுகதா ஸ்தாபஸாஶ்சார்ஷசரித த்ரு'தகுணாஃ ॥ 26 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஷோடஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |

pratiprayāte bharate vasanrāmastapovane |

lakṣayāmāsa sodvegamathautsukyaṃ tapasvinām || 1 ||

ye tatra citrakūṭasya purastāttāpasāśrame |

rāmamāśritya niratāstānalakṣayadutsukān || 2 ||

nayanairbrukuṭībhiśca rāmaṃ nirdiśya śaṅkitāḥ |

anyonyamupajalpanta śśanaiścakrurmithaḥ kathāḥ || 3 ||

teṣāmautsukyamālakṣya rāmastvātmani śaṅkitaḥ |

kṛtāñjaliruvācedamṛṣiṃ kulapatiṃ tataḥ || 4 ||

na kaccidbhagavankiñcitpūrvavṛttamidaṃ mayi |

dṛśyate vikṛtaṃ yena vikriyante tapasvinaḥ || 5 ||

pramādāccaritaṃ kaccitkiñcinnāvarajasya me |

lakṣmaṇasyarṣibhidṛṣṭaṃ nānurūpamivātmanaḥ || 6 ||

kaccicchuśrūṣamāṇā va śśuśrūṣaṇaparā mayi |

pramadā'bhyucitāṃ vṛttiṃ sītā yuktaṃ na vartate || 7 ||

atharṣirjarayā vṛddhastapasā ca jarāṃ gataḥ |

vepamāna ivovāca rāmaṃ bhūtadayāparam || 8 ||

kutaḥ kalyāṇasattvāyāḥ kalyāṇābhiratestathā |

calanaṃ tāta vaidehyāstapasviṣu viśeṣataḥ || 9 ||

tvannimittamidaṃ tāvattāpasānprativartate |

rakṣobhyastena saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ || 10 ||

rāvaṇāvarajaḥ kaścit kharo nāmeha rākṣasaḥ |

utpāṭya tāpasānsarvāñjanasthānaniketanān || 11 ||

dhṛṣṭaśca jitakāśī ca nṛśaṃsaḥ puruṣādakaḥ |

avaliptaśca pāpaśca tvāṃ ca tāta na mṛṣyate || 12 ||

tvaṃ yadāprabhṛti hyasminnāśrame tāta vartase |

tadāprabhṛti rakṣāṃsi viprakurvanti tāpasān || 13 ||

darśayanti hi bībhatsaiḥ krūrairbhīṣaṇakairapi |

nānārūpairvirūpaiśca rūpairvikṛtadarśanaiḥ || 14 ||

apraśastaiśucibhissamprayojya ca tāpasān |

pratidhnantyaparānkṣipramanāryāḥ purataḥ sthitāḥ || 15 ||

teṣu teṣvāśramasthāneṣvabuddhamavalīya ca |

ramante tāpasāṃ statra nāśayanto'lpacetasaḥ || 16 ||

apakṣipanti srugbhāṇḍānagnīsniñcanti vāriṇā |

kalaśāṃśca pramadhnanti havane samupasthite || 17 ||

tairdurātmabhirāmṛṣṭānāśramānprajihāsavaḥ |

gamanāyānyadeśasya codayantyṛṣayo'dya mām || 18 ||

tatpurā rāma śārīrāmupahiṃsāṃ tapasviṣu |

darśayanti hi duṣṭāste tyakṣyāma imamāśramam || 19 ||

bahumūlaphalaṃ citramavidūrādito vanam |

purāṇāśramamevāhaṃ śrayiṣye sagaṇaḥ punaḥ || 20 ||

kharastvayyapi cāyuktaṃ purā tāta pravartate |

sahāsmābhirito gaccha yadi buddhiḥ pravartate || 21 ||

sakalatrasya sandeho nityaṃ yattasya rāghava |

samarthasyāpi hi sato vāso duḥkhamihādya te || 22 ||

ityuktavantaṃ staṃrāma rājaputrastapasvinam |

na śaśākottarairvākyairavaroddhuṃ samutsukam || 23 ||

abhinandya samāpṛcchya samādhāya ca rāghavam |

sa jagāmāśramaṃ tyaktvā kulaiḥ kulapatissaha || 24 ||

rāmaḥ saṃsādya ṛṣigaṇamanugamanāddeśāttasmātkulapatimabhivādya ṛṣim |

samyakprītaistairanumata upadiṣṭārthaḥ puṇyaṃ vāsāya svanilayamupasampede || 25 ||

āśramamṛṣivirahitaṃ prabhuḥ kṣaṇamapina jahau sa rāghavaḥ |

rāghavaṃ hi satatamanugatā stāpasāścārṣacarita dhṛtaguṇāḥ || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||