Vidura Niti - Udyoga Parvam, Adhyayah 40

ॐ

விதுர நீதி - உத்யோக பர்வம், அத்யாயஃ 40

Vyasa Tamil

॥ இதி ஶ்ரீமாஹாபாரதே உத்யோகபர்வணி ப்ரஜாகரபர்வணி விதுரவாக்யே சத்வாரிம்ஶோऽத்யாயஃ ॥

விதுர உவாச ।

யோऽப்யர்திதஃ ஸத்பிரஸஜ்ஜமாநஃ

கரோத்யர்தம் ஶக்திமஹாபயித்வா ।

க்ஷிப்ரம் யஶஸ்தம் ஸமுபைதி ஸந்தமலம்

ப்ரஸந்நா ஹி ஸுகாய ஸந்தஃ ॥ 1॥

மஹாந்தமப்யர்தமதர்மயுக்தம்

யஃ ஸந்த்யஜத்யநுபாக்ருஷ்ட ஏவ ।

ஸுகம் ஸ துஃகாந்யவமுச்ய ஶேதே

ஜீர்ணாம் த்வசம் ஸர்ப இவாவமுச்ய ॥ 2॥

அந்ரு'தம் ச ஸமுத்கர்ஷே ராஜகாமி ச பைஶுநம் ।

குரோஶ்சாலீக நிர்பந்தஃ ஸமாநி ப்ரஹ்மஹத்யயா ॥ 3॥

அஸூயைக பதம் ம்ரு'த்யுரதிவாதஃ ஶ்ரியோ வதஃ ।

அஶுஶ்ரூஷா த்வரா ஶ்லாகா வித்யாயாஃ ஶத்ரவஸ்த்ரயஃ ॥ 4॥

ஸுகார்திநஃ குதோ வித்யா நாஸ்தி வித்யார்திநஃ ஸுகம் ।

ஸுகார்தீ வா த்யஜேத்வித்யாம் வித்யார்தீ வா ஸுகம் த்யஜேத் ॥ 5॥

நாக்நிஸ்த்ரு'ப்யதி காஷ்டாநாம் நாபகாநாம் மஹோததிஃ ।

நாந்தகஃ ஸர்வபூதாநாம் ந பும்ஸாம் வாமலோசநா ॥ 6॥

ஆஶா த்ரு'திம் ஹந்தி ஸம்ரு'த்திமந்தகஃ

க்ரோதஃ ஶ்ரியம் ஹந்தி யஶஃ கதர்யதா ।

அபாலநம் ஹந்தி பஶூம்ஶ்ச ராஜந்ந்

ஏகஃ க்ருத்தோ ப்ராஹ்மணோ ஹந்தி ராஷ்ட்ரம் ॥ 7॥

அஜஶ்ச காம்ஸ்யம் ச ரதஶ்ச நித்யம்

மத்வாகர்ஷஃ ஶகுநிஃ ஶ்ரோத்ரியஶ் ச ।

வ்ரு'த்தோ ஜ்ஞாதிரவஸந்நோ வயஸ்ய

ஏதாநி தே ஸந்து க்ரு'ஹே ஸதைவ ॥ 8॥

அஜோக்ஷா சந்தநம் வீணா ஆதர்ஶோ மதுஸர்பிஷீ ।

விஷமௌதும்பரம் ஶங்கஃ ஸ்வர்ணம் நாபிஶ்ச ரோசநா ॥ 9॥

க்ரு'ஹே ஸ்தாபயிதவ்யாநி தந்யாநி மநுரப்ரவீத் ।

தேவ ப்ராஹ்மண பூஜார்தமதிதீநாம் ச பாரத ॥ 10॥

இதம் ச த்வாம் ஸர்வபரம் ப்ரவீமி

புண்யம் பதம் தாத மஹாவிஶிஷ்டம் ।

ந ஜாது காமாந்ந பயாந்ந லோபாத்

தர்மம் த்யஜேஜ்ஜீவிதஸ்யாபி ஹேதோஃ ॥ 11॥

நித்யோ தர்மஃ ஸுகதுஃகே த்வநித்யே

நித்யோ ஜீவோ தாதுரஸ்ய த்வநித்யஃ ।

த்யக்த்வாநித்யம் ப்ரதிதிஷ்டஸ்வ நித்யே

ஸந்துஷ்ய த்வம் தோஷ பரோ ஹி லாபஃ ॥ 12॥

மஹாபலாந்பஶ்ய மநாநுபாவாந்

ப்ரஶாஸ்ய பூமிம் தநதாந்ய பூர்ணாம் ।

ராஜ்யாநி ஹித்வா விபுலாம்ஶ்ச போகாந்

கதாந்நரேந்த்ராந்வஶமந்தகஸ்ய ॥ 13॥

ம்ரு'தம் புத்ரம் துஃகபுஷ்டம் மநுஷ்யா

உத்க்ஷிப்ய ராஜந்ஸ்வக்ரு'ஹாந்நிர்ஹரந்தி ।

தம் முக்தகேஶாஃ கருணம் ருதந்தஶ்

சிதாமத்யே காஷ்டமிவ க்ஷிபந்தி ॥ 14॥

அந்யோ தநம் ப்ரேதகதஸ்ய புங்க்தே

வயாம்ஸி சாக்நிஶ்ச ஶரீரதாதூந் ।

த்வாப்யாமயம் ஸஹ கச்சத்யமுத்ர

புண்யேந பாபேந ச வேஷ்ட்யமாநஃ ॥ 15॥

உத்ஸ்ரு'ஜ்ய விநிவர்தந்தே ஜ்ஞாதயஃ ஸுஹ்ரு'தஃ ஸுதாஃ ।

அக்நௌ ப்ராஸ்தம் து புருஷம் கர்மாந்வேதி ஸ்வயம் க்ரு'தம் ॥ 16॥

அஸ்மால்லோகாதூர்த்வமமுஷ்ய சாதோ

மஹத்தமஸ்திஷ்டதி ஹ்யந்தகாரம் ।

தத்வை மஹாமோஹநமிந்த்ரியாணாம்

புத்யஸ்வ மா த்வாம் ப்ரலபேத ராஜந் ॥ 17॥

இதம் வசஃ ஶக்ஷ்யஸி சேத்யதாவந்

நிஶம்ய ஸர்வம் ப்ரதிபத்துமேவம் ।

யஶஃ பரம் ப்ராப்ஸ்யஸி ஜீவலோகே

பயம் ந சாமுத்ர ந சேஹ தேऽஸ்தி ॥ 18॥

ஆத்மா நதீ பாரத புண்யதீர்தா

ஸத்யோதகா த்ரு'திகூலா தமோர்மிஃ ।

தஸ்யாம் ஸ்நாதஃ பூயதே புண்யகர்மா

புண்யோ ஹ்யாத்மா நித்யமம்போऽம்ப ஏவ ॥ 19॥

காமக்ரோதக்ராஹவதீம் பஞ்சேந்த்ரிய ஜலாம் நதீம் ।

க்ரு'த்வா த்ரு'திமயீம் நாவம் ஜந்ம துர்காணி ஸந்தர ॥ 20॥

ப்ரஜ்ஞா வ்ரு'த்தம் தர்மவ்ரு'த்தம் ஸ்வபந்தும்

வித்யா வ்ரு'த்தம் வயஸா சாபி வ்ரு'த்தம் ।

கார்யாகார்யே பூஜயித்வா ப்ரஸாத்ய

யஃ ஸம்ப்ரு'ச்சேந்ந ஸ முஹ்யேத்கதா சித் ॥ 21॥

த்ரு'த்யா ஶிஶ்நோதரம் ரக்ஷேத்பாணிபாதம் ச சக்ஷுஷா ।

சக்ஷுஃ ஶ்ரோத்ரே ச மநஸா மநோ வாசம் ச கர்மணா ॥ 22॥

நித்யோதகீ நித்யயஜ்ஞோபவீதீ

நித்யஸ்வாத்யாயீ பதிதாந்ந வர்ஜீ ।

ரு'தம் ப்ருவந்குரவே கர்ம குர்வந்

ந ப்ராஹ்மணஶ்ச்யவதே ப்ரஹ்மலோகாத் ॥ 23॥

அதீத்ய வேதாந்பரிஸம்ஸ்தீர்ய சாக்நீந்

இஷ்ட்வா யஜ்ஞைஃ பாலயித்வா ப்ரஜாஶ் ச ।

கோப்ராஹ்மணார்தே ஶஸ்த்ரபூதாந்தராத்மா

ஹதஃ ஸங்க்ராமே க்ஷத்ரியஃ ஸ்வர்கமேதி ॥ 24॥

வைஶ்யோऽதீத்ய ப்ராஹ்மணாந்க்ஷத்ரியாம்ஶ் ச

தநைஃ காலே ஸம்விபஜ்யாஶ்ரிதாம்ஶ் ச ।

த்ரேதா பூதம் தூமமாக்ராய புண்யம்

ப்ரேத்ய ஸ்வர்கே தேவ ஸுகாநி புங்க்தே ॥ 25॥

ப்ரஹ்மக்ஷத்ரம் வைஶ்ய வர்ணம் ச ஶூத்ரஃ

க்ரமேணைதாந்ந்யாயதஃ பூஜயாநஃ ।

துஷ்டேஷ்வேதேஷ்வவ்யதோ தக்தபாபஸ்

த்யக்த்வா தேஹம் ஸ்வர்கஸுகாநி புங்க்தே ॥ 26॥

சாதுர்வர்ண்யஸ்யைஷ தர்மஸ்தவோக்தோ

ஹேதும் சாத்ர ப்ருவதோ மே நிபோத ।

க்ஷாத்ராத்தர்மாத்தீயதே பாண்டுபுத்ரஸ்

தம் த்வம் ராஜந்ராஜதர்மே நியுங்க்ஷ்வ ॥ 27॥

த்ரு'தராஷ்ட்ர உவாச ।

ஏவமேதத்யதா மாம் த்வமநுஶாஸதி நித்யதா ।

மமாபி ச மதிஃ ஸௌம்ய பவத்யேவம் யதாத்த மாம் ॥ 28॥

ஸா து புத்திஃ க்ரு'தாப்யேவம் பாண்டவாந்ரப்தி மே ஸதா ।

துர்யோதநம் ஸமாஸாத்ய புநர்விபரிவர்ததே ॥ 29॥

ந திஷ்டமப்யதிக்ராந்தும் ஶக்யம் மர்த்யேந கேந சித் ।

திஷ்டமேவ க்ரு'தம் மந்யே பௌருஷம் து நிரர்தகம் ॥ 30॥

॥ இதி ஶ்ரீமாஹாபாரதே உத்யோகபர்வணி ப்ரஜாகரபர்வணி விதுரவாக்யே சத்வாரிம்ஶோऽத்யாயஃ ॥ 40॥

இதி விதுர நீதி ஸமாப்தா ॥

Roman (IAST) Transliteration

|| iti śrīmāhābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākye catvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

vidura uvāca |

yo'bhyarthitaḥ sadbhirasajjamānaḥ

karotyarthaṃ śaktimahāpayitvā |

kṣipraṃ yaśastaṃ samupaiti santamalaṃ

prasannā hi sukhāya santaḥ || 1||

mahāntamapyarthamadharmayuktaṃ

yaḥ santyajatyanupākruṣṭa eva |

sukhaṃ sa duḥkhānyavamucya śete

jīrṇāṃ tvacaṃ sarpa ivāvamucya || 2||

anṛtaṃ ca samutkarṣe rājagāmi ca paiśunam |

guroścālīka nirbandhaḥ samāni brahmahatyayā || 3||

asūyaika padaṃ mṛtyurativādaḥ śriyo vadhaḥ |

aśuśrūṣā tvarā ślāghā vidyāyāḥ śatravastrayaḥ || 4||

sukhārthinaḥ kuto vidyā nāsti vidyārthinaḥ sukham |

sukhārthī vā tyajedvidyāṃ vidyārthī vā sukhaṃ tyajet || 5||

nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ nāpagānāṃ mahodadhiḥ |

nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalocanā || 6||

āśā dhṛtiṃ hanti samṛddhimantakaḥ

krodhaḥ śriyaṃ hanti yaśaḥ kadaryatā |

apālanaṃ hanti paśūṃśca rājann

ekaḥ kruddho brāhmaṇo hanti rāṣṭram || 7||

ajaśca kāṃsyaṃ ca rathaśca nityaṃ

madhvākarṣaḥ śakuniḥ śrotriyaś ca |

vṛddho jñātiravasanno vayasya

etāni te santu gṛhe sadaiva || 8||

ajokṣā candanaṃ vīṇā ādarśo madhusarpiṣī |

viṣamaudumbaraṃ śaṅkhaḥ svarṇaṃ nābhiśca rocanā || 9||

gṛhe sthāpayitavyāni dhanyāni manurabravīt |

deva brāhmaṇa pūjārthamatithīnāṃ ca bhārata || 10||

idaṃ ca tvāṃ sarvaparaṃ bravīmi

puṇyaṃ padaṃ tāta mahāviśiṣṭam |

na jātu kāmānna bhayānna lobhād

dharmaṃ tyajejjīvitasyāpi hetoḥ || 11||

nityo dharmaḥ sukhaduḥkhe tvanitye

nityo jīvo dhāturasya tvanityaḥ |

tyaktvānityaṃ pratitiṣṭhasva nitye

santuṣya tvaṃ toṣa paro hi lābhaḥ || 12||

mahābalānpaśya manānubhāvān

praśāsya bhūmiṃ dhanadhānya pūrṇām |

rājyāni hitvā vipulāṃśca bhogān

gatānnarendrānvaśamantakasya || 13||

mṛtaṃ putraṃ duḥkhapuṣṭaṃ manuṣyā

utkṣipya rājansvagṛhānnirharanti |

taṃ muktakeśāḥ karuṇaṃ rudantaś

citāmadhye kāṣṭhamiva kṣipanti || 14||

anyo dhanaṃ pretagatasya bhuṅkte

vayāṃsi cāgniśca śarīradhātūn |

dvābhyāmayaṃ saha gacchatyamutra

puṇyena pāpena ca veṣṭyamānaḥ || 15||

utsṛjya vinivartante jñātayaḥ suhṛdaḥ sutāḥ |

agnau prāstaṃ tu puruṣaṃ karmānveti svayaṃ kṛtam || 16||

asmāllokādūrdhvamamuṣya cādho

mahattamastiṣṭhati hyandhakāram |

tadvai mahāmohanamindriyāṇāṃ

budhyasva mā tvāṃ pralabheta rājan || 17||

idaṃ vacaḥ śakṣyasi cedyathāvan

niśamya sarvaṃ pratipattumevam |

yaśaḥ paraṃ prāpsyasi jīvaloke

bhayaṃ na cāmutra na ceha te'sti || 18||

ātmā nadī bhārata puṇyatīrthā

satyodakā dhṛtikūlā damormiḥ |

tasyāṃ snātaḥ pūyate puṇyakarmā

puṇyo hyātmā nityamambho'mbha eva || 19||

kāmakrodhagrāhavatīṃ pañcendriya jalāṃ nadīm |

kṛtvā dhṛtimayīṃ nāvaṃ janma durgāṇi santara || 20||

prajñā vṛddhaṃ dharmavṛddhaṃ svabandhuṃ

vidyā vṛddhaṃ vayasā cāpi vṛddham |

kāryākārye pūjayitvā prasādya

yaḥ sampṛcchenna sa muhyetkadā cit || 21||

dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣetpāṇipādaṃ ca cakṣuṣā |

cakṣuḥ śrotre ca manasā mano vācaṃ ca karmaṇā || 22||

nityodakī nityayajñopavītī

nityasvādhyāyī patitānna varjī |

ṛtaṃ bruvangurave karma kurvan

na brāhmaṇaścyavate brahmalokāt || 23||

adhītya vedānparisaṃstīrya cāgnīn

iṣṭvā yajñaiḥ pālayitvā prajāś ca |

gobrāhmaṇārthe śastrapūtāntarātmā

hataḥ saṅgrāme kṣatriyaḥ svargameti || 24||

vaiśyo'dhītya brāhmaṇānkṣatriyāṃś ca

dhanaiḥ kāle saṃvibhajyāśritāṃś ca |

tretā pūtaṃ dhūmamāghrāya puṇyaṃ

pretya svarge deva sukhāni bhuṅkte || 25||

brahmakṣatraṃ vaiśya varṇaṃ ca śūdraḥ

krameṇaitānnyāyataḥ pūjayānaḥ |

tuṣṭeṣveteṣvavyatho dagdhapāpas

tyaktvā dehaṃ svargasukhāni bhuṅkte || 26||

cāturvarṇyasyaiṣa dharmastavokto

hetuṃ cātra bruvato me nibodha |

kṣātrāddharmāddhīyate pāṇḍuputras

taṃ tvaṃ rājanrājadharme niyuṅkṣva || 27||

dhṛtarāṣṭra uvāca |

evametadyathā māṃ tvamanuśāsati nityadā |

mamāpi ca matiḥ saumya bhavatyevaṃ yathāttha mām || 28||

sā tu buddiḥ kṛtāpyevaṃ pāṇḍavānrapti me sadā |

duryodhanaṃ samāsādya punarviparivartate || 29||

na diṣṭamabhyatikrāntuṃ śakyaṃ martyena kena cit |

diṣṭameva kṛtaṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam || 30||

|| iti śrīmāhābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākye catvāriṃśo'dhyāyaḥ || 40||

iti vidura nīti samāptā ||