📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ஶிவ ஸஹஸ்ர நாம ஸ்தோத்ரம்
Shiva Sahasra Nama Stotram
Shiva Stotram Tamil
பூர்வபீடிகா ॥
வாஸுதேவ உவாச ।
ததஃ ஸ ப்ரயதோ பூத்வா மம தாத யுதிஷ்டிர ।
ப்ராஞ்ஜலிஃ ப்ராஹ விப்ரர்ஷிர்நாமஸங்க்ரஹமாதிதஃ ॥ 1 ॥
உபமந்யுருவாச ।
ப்ரஹ்மப்ரோக்தைர்ரு'ஷிப்ரோக்தைர்வேதவேதாங்கஸம்பவைஃ ।
ஸர்வலோகேஷு விக்யாதம் ஸ்துத்யம் ஸ்தோஷ்யாமி நாமபிஃ ॥ 2 ॥
மஹத்பிர்விஹிதைஃ ஸத்யைஃ ஸித்தைஃ ஸர்வார்தஸாதகைஃ ।
ரு'ஷிணா தண்டிநா பக்த்யா க்ரு'தைர்வேதக்ரு'தாத்மநா ॥ 3 ॥
யதோக்தைஃ ஸாதுபிஃ க்யாதைர்முநிபிஸ்தத்த்வதர்ஶிபிஃ ।
ப்ரவரம் ப்ரதமம் ஸ்வர்க்யம் ஸர்வபூதஹிதம் ஶுபம் ॥ 4 ॥
ஶ்ருதைஃ ஸர்வத்ர ஜகதி ப்ரஹ்மலோகாவதாரிதைஃ ।
ஸத்யைஸ்தத்பரமம் ப்ரஹ்ம ப்ரஹ்மப்ரோக்தம் ஸநாதநம் ॥ 5 ॥
வக்ஷ்யே யதுகுலஶ்ரேஷ்ட ஶ்ரு'ணுஷ்வாவஹிதோ மம ।
வரயைநம் பவம் தேவம் பக்தஸ்த்வம் பரமேஶ்வரம் ॥ 6 ॥
தேந தே ஶ்ராவயிஷ்யாமி யத்தத்ப்ரஹ்ம ஸநாதநம் ।
ந ஶக்யம் விஸ்தராத்க்ரு'த்ஸ்நம் வக்தும் ஸர்வஸ்ய கேநசித் ॥ 7 ॥
யுக்தேநாபி விபூதீநாமபி வர்ஷஶதைரபி ।
யஸ்யாதிர்மத்யமந்தம் ச ஸுரைரபி ந கம்யதே ॥ 8 ॥
கஸ்தஸ்ய ஶக்நுயாத்வக்தும் குணாந் கார்த்ஸ்ந்யேந மாதவ ।
கிம் து தேவஸ்ய மஹதஃ ஸங்க்ஷிப்தார்தபதாக்ஷரம் ॥ 9 ॥
ஶக்திதஶ்சரிதம் வக்ஷ்யே ப்ரஸாதாத்தஸ்ய தீமதஃ ।
அப்ராப்ய து ததோऽநுஜ்ஞாம் ந ஶக்யஃ ஸ்தோதுமீஶ்வரஃ ॥ 10 ॥
யதா தேநாப்யநுஜ்ஞாதஃ ஸ்துதோ வை ஸ ததா மயா ।
அநாதிநிதநஸ்யாஹம் ஜகத்யோநேர்மஹாத்மநஃ ॥ 11 ॥
நாம்நாம் கிஞ்சித்ஸமுத்தேஶம் வக்ஷ்யாம்யவ்யக்தயோநிநஃ ।
வரதஸ்ய வரேண்யஸ்ய விஶ்வரூபஸ்ய தீமதஃ ॥ 12 ॥
ஶ்ரு'ணு நாம்நாம் ச யம் க்ரு'ஷ்ண யதுக்தம் பத்மயோநிநா ।
தஶநாமஸஹஸ்ராணி யாந்யாஹ ப்ரபிதாமஹஃ ॥ 13 ॥
தாநி நிர்மத்ய மநஸா தத்நோ க்ரு'தமிவோத்த்ரு'தம் ।
கிரேஃ ஸாரம் யதா ஹேம புஷ்பஸாரம் யதா மது ॥ 14 ॥
க்ரு'தாத்ஸாரம் யதா மண்டஸ்ததைதத்ஸாரமுத்த்ரு'தம் ।
ஸர்வபாபாபஹமிதம் சதுர்வேதஸமந்விதம் ॥ 15 ॥
ப்ரயத்நேநாதிகந்தவ்யம் தார்யம் ச ப்ரயதாத்மநா ।
மாங்கல்யம் பௌஷ்டிகம் சைவ ரக்ஷோக்நம் பாவநம் மஹத் ॥ 16 ॥
இதம் பக்தாய தாதவ்யம் ஶ்ரத்ததாநாஸ்திகாய ச ।
நாஶ்ரத்ததாநரூபாய நாஸ்திகாயாஜிதாத்மநே ॥ 17 ॥
யஶ்சாப்யஸூயதே தேவம் காரணாத்மாநமீஶ்வரம் ।
ஸ க்ரு'ஷ்ண நரகம் யாதி ஸஹ பூர்வைஃ ஸஹாத்மஜைஃ ॥ 18 ॥
இதம் த்யாநமிதம் யோகமிதம் த்யேயமநுத்தமம் ।
இதம் ஜப்யமிதம் ஜ்ஞாநம் ரஹஸ்யமிதமுத்தமம் ॥ 19 ॥
யம் ஜ்ஞாத்வா அந்தகாலேபி கச்சேத பரமாம் கதிம் ।
பவித்ரம் மங்கலம் மேத்யம் கல்யாணமிதமுத்தமம் ॥ 20 ॥
இதம் ப்ரஹ்மா புரா க்ரு'த்வா ஸர்வலோகபிதாமஹஃ ।
ஸர்வ ஸ்தவாநாம் ராஜத்வே திவ்யாநாம் ஸமகல்பயத் ॥ 21 ॥
ததா ப்ரப்ரு'தி சைவாயமீஶ்வரஸ்ய மஹாத்மநஃ ।
ஸ்தவராஜ இதி க்யாதோ ஜகத்யமரபூஜிதஃ ॥ 22 ॥
ப்ரஹ்மலோகாதயம் ஸ்வர்கே ஸ்தவராஜோऽவதாரிதஃ ।
யதஸ்தண்டிஃ புரா ப்ராப தேந தண்டிக்ரு'தோऽபவத் ॥ 23 ॥
ஸ்வர்காச்சைவாத்ர பூர்லோகம் தண்டிநா ஹ்யவதாரிதஃ ।
ஸர்வமங்கலமாங்கல்யம் ஸர்வபாபப்ரணாஶநம் ॥ 24 ॥
நிகதிஷ்யே மஹாபாஹோ ஸ்தவாநாமுத்தமம் ஸ்தவம் ।
ப்ரஹ்மணாமபி யத்ப்ரஹ்ம பராணாமபி யத்பரம் ॥ 25 ॥
தேஜஸாமபி யத்தேஜஸ்தபஸாமபி யத்தபஃ ।
ஶாந்தாநாமபி யஃ ஶாந்தோ த்யுதீநாமபி யா த்யுதிஃ ॥ 26 ॥
தாந்தாநாமபி யோ தாந்தோ தீமதாமபி யா ச தீஃ ।
தேவாநாமபி யோ தேவ ரு'ஷீணாமபி யஸ்த்வ்ரு'ஷிஃ ॥ 27 ॥
யஜ்ஞாநாமபி யோ யஜ்ஞஃ ஶிவாநாமபி யஃ ஶிவஃ ।
ருத்ராணாமபி யோ ருத்ரஃ ப்ரபா ப்ரபவதாமபி ॥ 28 ॥
யோகிநாமபி யோ யோகீ காரணாநாம் ச காரணம் ।
யதோ லோகாஃ ஸம்பவந்தி ந பவந்தி யதஃ புநஃ ॥ 29 ॥
ஸர்வபூதாத்மபூதஸ்ய ஹரஸ்யாமிததேஜஸஃ ।
அஷ்டோத்தரஸஹஸ்ரம் து நாம்நாம் ஶர்வஸ்ய மே ஶ்ரு'ணு ।
யச்ச்ருத்வா மநுஜவ்யாக்ர ஸர்வாந்காமாநவாப்ஸ்யஸி ॥ 30 ॥
த்யாநம் ।
ஶாந்தம் பத்மாஸநஸ்தம் ஶஶிதரமுகுடம் பஞ்சவக்த்ரம் த்ரிநேத்ரம்
ஶூலம் வஜ்ரம் ச கட்கம் பரஶுமபயதம் தக்ஷபாகே வஹந்தம் ।
நாகம் பாஶம் ச கண்டாம் ப்ரலயஹுதவஹம் ஸாங்குஶம் வாமபாகே
நாநாலங்காரயுக்தம் ஸ்படிகமணிநிபம் பார்வதீஶம் நமாமி ॥
ஸ்தோத்ரம் ।
ௐ ஸ்திரஃ ஸ்தாணுஃ ப்ரபுர்பீமஃ ப்ரவரோ வரதோ வரஃ ।
ஸர்வாத்மா ஸர்வவிக்யாதஃ ஸர்வஃ ஸர்வகரோ பவஃ ॥ 1 ॥
ஜடீ சர்மீ ஶிகண்டீ ச ஸர்வாங்கஃ ஸர்வபாவநஃ ।
ஹரஶ்ச ஹரிணாக்ஷஶ்ச ஸர்வபூதஹரஃ ப்ரபுஃ ॥ 2 ॥
ப்ரவ்ரு'த்திஶ்ச நிவ்ரு'த்திஶ்ச நியதஃ ஶாஶ்வதோ த்ருவஃ ।
ஶ்மஶாநவாஸீ பகவாந் கசரோ கோசரோऽர்தநஃ ॥ 3 ॥
அபிவாத்யோ மஹாகர்மா தபஸ்வீ பூதபாவநஃ ।
உந்மத்தவேஷப்ரச்சந்நஃ ஸர்வலோகப்ரஜாபதிஃ ॥ 4 ॥
மஹாரூபோ மஹாகாயோ வ்ரு'ஷரூபோ மஹாயஶாஃ ।
மஹாத்மா ஸர்வபூதாத்மா விஶ்வரூபோ மஹாஹநுஃ ॥ 5 ॥
லோகபாலோऽந்தர்ஹிதாத்மா ப்ரஸாதோ ஹயகர்தபிஃ ।
பவித்ரம் ச மஹாம்ஶ்சைவ நியமோ நியமாஶ்ரிதஃ ॥ 6 ॥
ஸர்வகர்மா ஸ்வயம்பூத ஆதிராதிகரோ நிதிஃ ।
ஸஹஸ்ராக்ஷோ விஶாலாக்ஷஃ ஸோமோ நக்ஷத்ரஸாதகஃ ॥ 7 ॥
சந்த்ரஃ ஸூர்யஃ ஶநிஃ கேதுர்க்ரஹோ க்ரஹபதிர்வரஃ ।
அத்ரிரத்ர்யா நமஸ்கர்தா ம்ரு'கபாணார்பணோऽநகஃ ॥ 8 ॥ [ஆத்யந்தலயகர்தா ச]
மஹாதபா கோரதபா அதீநோ தீநஸாதகஃ ।
ஸம்வத்ஸரகரோ மந்த்ரஃ ப்ரமாணம் பரமம் தபஃ ॥ 9 ॥
யோகீ யோஜ்யோ மஹாபீஜோ மஹாரேதா மஹாபலஃ ।
ஸுவர்ணரேதாஃ ஸர்வஜ்ஞஃ ஸுபீஜோ பீஜவாஹநஃ ॥ 10 ॥
தஶபாஹுஸ்த்வநிமிஷோ நீலகண்ட உமாபதிஃ ।
விஶ்வரூபஃ ஸ்வயம் ஶ்ரேஷ்டோ பலவீரோ பலோ கணஃ ॥ 11 ॥
கணகர்தா கணபதிர்திக்வாஸாஃ காம ஏவ ச ।
மந்த்ரவித்பரமோ மந்த்ரஃ ஸர்வபாவகரோ ஹரஃ ॥ 12 ॥
கமண்டலுதரோ தந்வீ பாணஹஸ்தஃ கபாலவாந் ।
அஶநீ ஶதக்நீ கட்கீ பட்டிஶீ சாயுதீ மஹாந் ॥ 13 ॥
ஸ்ருவஹஸ்தஃ ஸுரூபஶ்ச தேஜஸ்தேஜஸ்கரோ நிதிஃ ।
உஷ்ணீஷீ ச ஸுவக்த்ரஶ்ச உதக்ரோ விநதஸ்ததா ॥ 14 ॥
தீர்கஶ்ச ஹரிகேஶஶ்ச ஸுதீர்தஃ க்ரு'ஷ்ண ஏவ ச ।
ஸ்ரு'காலரூபஃ ஸித்தார்தோ முண்டஃ ஸர்வஶுபங்கரஃ ॥ 15 ॥
அஜஶ்ச பஹுரூபஶ்ச கந்ததாரீ கபர்த்யபி ।
ஊர்த்வரேதா ஊர்த்வலிங்க ஊர்த்வஶாயீ நபஃஸ்தலஃ ॥ 16 ॥
த்ரிஜடீ சீரவாஸாஶ்ச ருத்ரஃ ஸேநாபதிர்விபுஃ ।
அஹஶ்சரோ நக்தஞ்சரஸ்திக்மமந்யுஃ ஸுவர்சஸஃ ॥ 17 ॥
கஜஹா தைத்யஹா காலோ லோகதாதா குணாகரஃ ।
ஸிம்ஹஶார்தூலரூபஶ்ச ஆர்த்ரசர்மாம்பராவ்ரு'தஃ ॥ 18 ॥
காலயோகீ மஹாநாதஃ ஸர்வகாமஶ்சதுஷ்பதஃ ।
நிஶாசரஃ ப்ரேதசாரீ பூதசாரீ மஹேஶ்வரஃ ॥ 19 ॥
பஹுபூதோ பஹுதரஃ ஸ்வர்பாநுரமிதோ கதிஃ ।
ந்ரு'த்யப்ரியோ நித்யநர்தோ நர்தகஃ ஸர்வலாலஸஃ ॥ 20 ॥
கோரோ மஹாதபாஃ பாஶோ நித்யோ கிரிருஹோ நபஃ ।
ஸஹஸ்ரஹஸ்தோ விஜயோ வ்யவஸாயோ ஹ்யதந்த்ரிதஃ ॥ 21 ॥
அதர்ஷணோ தர்ஷணாத்மா யஜ்ஞஹா காமநாஶகஃ । [மர்ஷ]
தக்ஷயாகாபஹாரீ ச ஸுஸஹோ மத்யமஸ்ததா ॥ 22 ॥
தேஜோபஹாரீ பலஹா முதிதோऽர்தோऽஜிதோऽவரஃ ।
கம்பீரகோஷோ கம்பீரோ கம்பீரபலவாஹநஃ ॥ 23 ॥
ந்யக்ரோதரூபோ ந்யக்ரோதோ வ்ரு'க்ஷகர்ணஸ்திதிர்விபுஃ ।
ஸுதீக்ஷ்ணதஶநஶ்சைவ மஹாகாயோ மஹாநநஃ ॥ 24 ॥
விஷ்வக்ஸேநோ ஹரிர்யஜ்ஞஃ ஸம்யுகாபீடவாஹநஃ ।
தீக்ஷ்ணதாபஶ்ச ஹர்யஶ்வஃ ஸஹாயஃ கர்மகாலவித் ॥ 25 ॥
விஷ்ணுப்ரஸாதிதோ யஜ்ஞஃ ஸமுத்ரோ படபாமுகஃ ।
ஹுதாஶநஸஹாயஶ்ச ப்ரஶாந்தாத்மா ஹுதாஶநஃ ॥ 26 ॥
உக்ரதேஜா மஹாதேஜா ஜந்யோ விஜயகாலவித் ।
ஜ்யோதிஷாமயநம் ஸித்திஃ ஸர்வவிக்ரஹ ஏவ ச ॥ 27 ॥
ஶிகீ முண்டீ ஜடீ ஜ்வாலீ மூர்திஜோ மூர்தகோ பலீ ।
வேணவீ பணவீ தாலீ கலீ காலகடங்கடஃ ॥ 28 ॥
நக்ஷத்ரவிக்ரஹமதிர்குணபுத்திர்லயோऽகமஃ ।
ப்ரஜாபதிர்விஶ்வபாஹுர்விபாகஃ ஸர்வகோऽமுகஃ ॥ 29 ॥
விமோசநஃ ஸுஸரணோ ஹிரண்யகவசோத்பவஃ ।
மேட்ரஜோ பலசாரீ ச மஹீசாரீ ஸ்ருதஸ்ததா ॥ 30 ॥ [மேகஜோ]
ஸர்வதூர்யநிநாதீ ச ஸர்வாதோத்யபரிக்ரஹஃ ।
வ்யாலரூபோ குஹாவாஸீ குஹோ மாலீ தரங்கவித் ॥ 31 ॥
த்ரிதஶஸ்த்ரிகாலத்ரு'க்கர்மஸர்வபந்தவிமோசநஃ ।
பந்தநஸ்த்வஸுரேந்த்ராணாம் யுதிஶத்ருவிநாஶநஃ ॥ 32 ॥
ஸாங்க்யப்ரஸாதோ துர்வாஸாஃ ஸர்வஸாதுநிஷேவிதஃ ।
ப்ரஸ்கந்தநோ விபாகஜ்ஞோ அதுல்யோ யஜ்ஞபாகவித் ॥ 33 ॥
ஸர்வவாஸஃ ஸர்வசாரீ துர்வாஸா வாஸவோऽமரஃ ।
ஹைமோ ஹேமகரோऽயஜ்ஞஃ ஸர்வதாரீ தரோத்தமஃ ॥ 34 ॥ [யஜ்ஞஃ]
லோஹிதாக்ஷோ மஹாக்ஷஶ்ச விஜயாக்ஷோ விஶாரதஃ ।
ஸங்க்ரஹோ நிக்ரஹஃ கர்தா ஸர்பசீரநிவாஸநஃ ॥ 35 ॥
முக்யோऽமுக்யஶ்ச தேஹஶ்ச காஹலிஃ ஸர்வகாமதஃ ।
ஸர்வகாலப்ரஸாதஶ்ச ஸுபலோ பலரூபத்ரு'த் ॥ 36 ॥
ஸர்வகாமவரஶ்சைவ ஸர்வதஃ ஸர்வதோமுகஃ ।
ஆகாஶநிர்விரூபஶ்ச நிபாதீ ஹ்யவஶஃ ககஃ ॥ 37 ॥
ரௌத்ரரூபோऽம்ஶுராதித்யோ பஹுரஶ்மிஃ ஸுவர்சஸீ ।
வஸுவேகோ மஹாவேகோ மநோவேகோ நிஶாசரஃ ॥ 38 ॥
ஸர்வவாஸீ ஶ்ரியாவாஸீ உபதேஶகரோऽகரஃ ।
முநிராத்மநிராலோகஃ ஸம்பக்நஶ்ச ஸஹஸ்ரதஃ ॥ 39 ॥
பக்ஷீ ச பக்ஷரூபஶ்ச அதிதீப்தோ விஶாம் பதிஃ ।
உந்மாதோ மதநஃ காமோ ஹ்யஶ்வத்தோऽர்தகரோ யஶஃ ॥ 40 ॥
வாமதேவஶ்ச வாமஶ்ச ப்ராக்தக்ஷிணஶ்ச வாமநஃ ।
ஸித்தயோகீ மஹர்ஷிஶ்ச ஸித்தார்தஃ ஸித்தஸாதகஃ ॥ 41 ॥
பிக்ஷுஶ்ச பிக்ஷுரூபஶ்ச விபணோ ம்ரு'துரவ்யயஃ ।
மஹாஸேநோ விஶாகஶ்ச ஷஷ்டிபாகோ கவாம் பதிஃ ॥ 42 ॥
வஜ்ரஹஸ்தஶ்ச விஷ்கம்பீ சமூஸ்தம்பந ஏவ ச ।
வ்ரு'த்தாவ்ரு'த்தகரஸ்தாலோ மதுர்மதுகலோசநஃ ॥ 43 ॥
வாசஸ்பத்யோ வாஜஸநோ நித்யமாஶ்ரமபூஜிதஃ । [நித்யமாஶ்ரிதபூஜிதஃ]
ப்ரஹ்மசாரீ லோகசாரீ ஸர்வசாரீ விசாரவித் ॥ 44 ॥
ஈஶாந ஈஶ்வரஃ காலோ நிஶாசாரீ பிநாகப்ரு'த் ।
நிமித்தஸ்தோ நிமித்தம் ச நந்திர்நந்திகரோ ஹரிஃ ॥ 45 ॥
நந்தீஶ்வரஶ்ச நந்தீ ச நந்தநோ நந்திவர்தநஃ ।
பகஹாரீ நிஹந்தா ச காலோ ப்ரஹ்மா பிதாமஹஃ ॥ 46 ॥
சதுர்முகோ மஹாலிங்கஶ்சாருலிங்கஸ்ததைவ ச ।
லிங்காத்யக்ஷஃ ஸுராத்யக்ஷோ யோகாத்யக்ஷோ யுகாவஹஃ ॥ 47 ॥
பீஜாத்யக்ஷோ பீஜகர்தா அத்யாத்மாநுகதோ பலஃ ।
இதிஹாஸஃ ஸகல்பஶ்ச கௌதமோऽத நிஶாகரஃ ॥ 48 ॥
தம்போ ஹ்யதம்போ வைதம்போ வஶ்யோ வஶகரஃ கலிஃ ।
லோககர்தா பஶுபதிர்மஹாகர்தா ஹ்யநௌஷதஃ ॥ 49 ॥
அக்ஷரம் பரமம் ப்ரஹ்ம பலவச்சக்ர ஏவ ச ।
நீதிர்ஹ்யநீதிஃ ஶுத்தாத்மா ஶுத்தோ மாந்யோ கதாகதஃ ॥ 50 ॥
பஹுப்ரஸாதஃ ஸுஸ்வப்நோ தர்பணோऽத த்வமித்ரஜித் ।
வேதகாரோ மந்த்ரகாரோ வித்வாந் ஸமரமர்தநஃ ॥ 51 ॥
மஹாமேகநிவாஸீ ச மஹாகோரோ வஶீகரஃ ।
அக்நிஜ்வாலோ மஹாஜ்வாலோ அதிதூம்ரோ ஹுதோ ஹவிஃ ॥ 52 ॥
வ்ரு'ஷணஃ ஶங்கரோ நித்யவர்சஸ்வீ தூமகேதநஃ ।
நீலஸ்ததாங்கலுப்தஶ்ச ஶோபநோ நிரவக்ரஹஃ ॥ 53 ॥
ஸ்வஸ்திதஃ ஸ்வஸ்திபாவஶ்ச பாகீ பாககரோ லகுஃ ।
உத்ஸங்கஶ்ச மஹாங்கஶ்ச மஹாகர்பபராயணஃ ॥ 54 ॥
க்ரு'ஷ்ணவர்ணஃ ஸுவர்ணஶ்ச இந்த்ரியம் ஸர்வதேஹிநாம் ।
மஹாபாதோ மஹாஹஸ்தோ மஹாகாயோ மஹாயஶாஃ ॥ 55 ॥
மஹாமூர்தா மஹாமாத்ரோ மஹாநேத்ரோ நிஶாலயஃ ।
மஹாந்தகோ மஹாகர்ணோ மஹோஷ்டஶ்ச மஹாஹநுஃ ॥ 56 ॥
மஹாநாஸோ மஹாகம்புர்மஹாக்ரீவஃ ஶ்மஶாநபாக் ।
மஹாவக்ஷா மஹோரஸ்கோ ஹ்யந்தராத்மா ம்ரு'காலயஃ ॥ 57 ॥
லம்பநோ லம்பிதோஷ்டஶ்ச மஹாமாயஃ பயோநிதிஃ ।
மஹாதந்தோ மஹாதம்ஷ்ட்ரோ மஹாஜிஹ்வோ மஹாமுகஃ ॥ 58 ॥
மஹாநகோ மஹாரோமா மஹாகேஶோ மஹாஜடஃ ।
ப்ரஸந்நஶ்ச ப்ரஸாதஶ்ச ப்ரத்யயோ கிரிஸாதநஃ ॥ 59 ॥
ஸ்நேஹநோऽஸ்நேஹநஶ்சைவ அஜிதஶ்ச மஹாமுநிஃ ।
வ்ரு'க்ஷாகாரோ வ்ரு'க்ஷகேதுரநலோ வாயுவாஹநஃ ॥ 60 ॥
கண்டலீ மேருதாமா ச தேவாதிபதிரேவ ச ।
அதர்வஶீர்ஷஃ ஸாமாஸ்ய ரு'க்ஸஹஸ்ராமிதேக்ஷணஃ ॥ 61 ॥
யஜுஃ பாதபுஜோ குஹ்யஃ ப்ரகாஶோ ஜங்கமஸ்ததா ।
அமோகார்தஃ ப்ரஸாதஶ்ச அபிகம்யஃ ஸுதர்ஶநஃ ॥ 62 ॥
உபகாரஃ ப்ரியஃ ஸர்வஃ கநகஃ காஞ்சநச்சவிஃ ।
நாபிர்நந்திகரோ பாவஃ புஷ்கரஸ்தபதிஃ ஸ்திரஃ ॥ 63 ॥
த்வாதஶஸ்த்ராஸநஶ்சாத்யோ யஜ்ஞோ யஜ்ஞஸமாஹிதஃ ।
நக்தம் கலிஶ்ச காலஶ்ச மகரஃ காலபூஜிதஃ ॥ 64 ॥
ஸகணோ கணகாரஶ்ச பூதவாஹநஸாரதிஃ ।
பஸ்மஶயோ பஸ்மகோப்தா பஸ்மபூதஸ்தருர்கணஃ ॥ 65 ॥
லோகபாலஸ்ததாऽலோகோ மஹாத்மா ஸர்வபூஜிதஃ ।
ஶுக்லஸ்த்ரிஶுக்லஃ ஸம்பந்நஃ ஶுசிர்பூதநிஷேவிதஃ ॥ 66 ॥
ஆஶ்ரமஸ்தஃ க்ரியாவஸ்தோ விஶ்வகர்மமதிர்வரஃ ।
விஶாலஶாகஸ்தாம்ரோஷ்டோ ஹ்யம்புஜாலஃ ஸுநிஶ்சலஃ ॥ 67 ॥
கபிலஃ கபிஶஃ ஶுக்ல ஆயுஶ்சைவ பரோ¶ஃ ।
கந்தர்வோ ஹ்யதிதிஸ்தார்க்ஷ்யஃ ஸுவிஜ்ஞேயஃ ஸுஶாரதஃ ॥ 68 ॥
பரஶ்வதாயுதோ தேவோ ஹ்யநுகாரீ ஸுபாந்தவஃ ।
தும்பவீணோ மஹாக்ரோத ஊர்த்வரேதா ஜலேஶயஃ ॥ 69 ॥
உக்ரோ வம்ஶகரோ வம்ஶோ வம்ஶநாதோ ஹ்யநிந்திதஃ ।
ஸர்வாங்கரூபோ மாயாவீ ஸுஹ்ரு'தோ ஹ்யநிலோऽநலஃ ॥ 70 ॥
பந்தநோ பந்தகர்தா ச ஸுபந்தநவிமோசநஃ ।
ஸ யஜ்ஞாரிஃ ஸ காமாரிர்மஹாதம்ஷ்ட்ரோ மஹாயுதஃ ॥ 71 ॥
பஹுதா நிந்திதஃ ஶர்வஃ ஶங்கரஃ ஶங்கரோऽதநஃ ।
அமரேஶோ மஹாதேவோ விஶ்வதேவஃ ஸுராரிஹா ॥ 72 ॥
அஹிர்புத்ந்யோऽநிலாபஶ்ச சேகிதாநோ ஹவிஸ்ததா । [ஹரி]
அஜைகபாச்ச காபாலீ த்ரிஶங்குரஜிதஃ ஶிவஃ ॥ 73 ॥
தந்வந்தரிர்தூமகேதுஃ ஸ்கந்தோ வைஶ்ரவணஸ்ததா ।
தாதா ஶக்ரஶ்ச விஷ்ணுஶ்ச மித்ரஸ்த்வஷ்டா த்ருவோ தரஃ ॥ 74 ॥
ப்ரபாவஃ ஸர்வகோ வாயுரர்யமா ஸவிதா ரவிஃ ।
உஷங்குஶ்ச விதாதா ச மாந்தாதா பூதபாவநஃ ॥ 75 ॥
விபுர்வர்ணவிபாவீ ச ஸர்வகாமகுணாவஹஃ ।
பத்மநாபோ மஹாகர்பஶ்சந்த்ரவக்த்ரோऽநிலோऽநலஃ ॥ 76 ॥
பலவாம்ஶ்சோபஶாந்தஶ்ச புராணஃ புண்யசஞ்சுரீ ।
குருகர்தா குருவாஸீ குருபூதோ குணௌஷதஃ ॥ 77 ॥
ஸர்வாஶயோ தர்பசாரீ ஸர்வேஷாம் ப்ராணிநாம் பதிஃ ।
தேவதேவஃ ஸுகாஸக்தஃ ஸதஸத்ஸர்வரத்நவித் ॥ 78 ॥
கைலாஸகிரிவாஸீ ச ஹிமவத்கிரிஸம்ஶ்ரயஃ ।
கூலஹாரீ கூலகர்தா பஹுவித்யோ பஹுப்ரதஃ ॥ 79 ॥
வணிஜோ வர்தகீ வ்ரு'க்ஷோ வகுலஶ்சந்தநஶ்சதஃ ।
ஸாரக்ரீவோ மஹாஜத்ருரலோலஶ்ச மஹௌஷதஃ ॥ 80 ॥
ஸித்தார்தகாரீ ஸித்தார்தஶ்சந்தோவ்யாகரணோத்தரஃ ।
ஸிம்ஹநாதஃ ஸிம்ஹதம்ஷ்ட்ரஃ ஸிம்ஹகஃ ஸிம்ஹவாஹநஃ ॥ 81 ॥
ப்ரபாவாத்மா ஜகத்காலஸ்தாலோ லோகஹிதஸ்தருஃ ।
ஸாரங்கோ நவசக்ராங்கஃ கேதுமாலீ ஸபாவநஃ ॥ 82 ॥
பூதாலயோ பூதபதிரஹோராத்ரமநிந்திதஃ ॥ 83 ॥
வாஹிதா ஸர்வபூதாநாம் நிலயஶ்ச விபுர்பவஃ ।
அமோகஃ ஸம்யதோ ஹ்யஶ்வோ போஜநஃ ப்ராணதாரணஃ ॥ 84 ॥
த்ரு'திமாந் மதிமாந் தக்ஷஃ ஸத்க்ரு'தஶ்ச யுகாதிபஃ ।
கோபாலிர்கோபதிர்க்ராமோ கோசர்மவஸநோ ஹரிஃ ॥ 85 ॥
ஹிரண்யபாஹுஶ்ச ததா குஹாபாலஃ ப்ரவேஶிநாம் ।
ப்ரக்ரு'ஷ்டாரிர்மஹாஹர்ஷோ ஜிதகாமோ ஜிதேந்த்ரியஃ ॥ 86 ॥
காந்தாரஶ்ச ஸுவாஸஶ்ச தபஃஸக்தோ ரதிர்நரஃ ।
மஹாகீதோ மஹாந்ரு'த்யோ ஹ்யப்ஸரோகணஸேவிதஃ ॥ 87 ॥
மஹாகேதுர்மஹாதாதுர்நைகஸாநுசரஶ்சலஃ ।
ஆவேதநீய ஆதேஶஃ ஸர்வகந்தஸுகாவஹஃ ॥ 88 ॥
தோரணஸ்தாரணோ வாதஃ பரிதீ பதிகேசரஃ ।
ஸம்யோகோ வர்தநோ வ்ரு'த்தோ அதிவ்ரு'த்தோ குணாதிகஃ ॥ 89 ॥
நித்ய ஆத்மஸஹாயஶ்ச தேவாஸுரபதிஃ பதிஃ ।
யுக்தஶ்ச யுக்தபாஹுஶ்ச தேவோ திவிஸுபர்வணஃ ॥ 90 ॥
ஆஷாடஶ்ச ஸுஷாடஶ்ச த்ருவோऽத ஹரிணோ ஹரஃ ।
வபுராவர்தமாநேப்யோ வஸுஶ்ரேஷ்டோ மஹாபதஃ ॥ 91 ॥
ஶிரோஹாரீ விமர்ஶஶ்ச ஸர்வலக்ஷணலக்ஷிதஃ ।
அக்ஷஶ்ச ரதயோகீ ச ஸர்வயோகீ மஹாபலஃ ॥ 92 ॥
ஸமாம்நாயோऽஸமாம்நாயஸ்தீர்ததேவோ மஹாரதஃ ।
நிர்ஜீவோ ஜீவநோ மந்த்ரஃ ஶுபாக்ஷோ பஹுகர்கஶஃ ॥ 93 ॥
ரத்நப்ரபூதோ ரக்தாங்கோ மஹார்ணவநிபாநவித் । [ரத்நாங்கோ]
மூலம் விஶாலோ ஹ்யம்ரு'தோ வ்யக்தாவ்யக்தஸ்தபோநிதிஃ ॥ 94 ॥
ஆரோஹணோऽதிரோஹஶ்ச ஶீலதாரீ மஹாயஶாஃ ।
ஸேநாகல்போ மஹாகல்போ யோகோ யுககரோ ஹரிஃ ॥ 95 ॥ [யோககரோ]
யுகரூபோ மஹாரூபோ மஹாநாகஹநோ வதஃ ।
ந்யாயநிர்வபணஃ பாதஃ பண்டிதோ ஹ்யசலோபமஃ ॥ 96 ॥
பஹுமாலோ மஹாமாலஃ ஶஶீ ஹரஸுலோசநஃ ।
விஸ்தாரோ லவணஃ கூபஸ்த்ரியுகஃ ஸபலோதயஃ ॥ 97 ॥
த்ரிலோசநோ விஷண்ணாங்கோ மணிவித்தோ ஜடாதரஃ ।
பிந்துர்விஸர்கஃ ஸுமுகஃ ஶரஃ ஸர்வாயுதஃ ஸஹஃ ॥ 98 ॥
நிவேதநஃ ஸுகாஜாதஃ ஸுகந்தாரோ மஹாதநுஃ ।
கந்தபாலீ ச பகவாநுத்தாநஃ ஸர்வகர்மணாம் ॥ 99 ॥
மந்தாநோ பஹுலோ வாயுஃ ஸகலஃ ஸர்வலோசநஃ ।
தலஸ்தாலஃ கரஸ்தாலீ ஊர்த்வஸம்ஹநநோ மஹாந் ॥ 100 ॥
சத்ரம் ஸுச்சத்ரோ விக்யாதோ லோகஃ ஸர்வாஶ்ரயஃ க்ரமஃ ।
முண்டோ விரூபோ விக்ரு'தோ தண்டீ குண்டீ விகுர்வணஃ ॥ 101 ॥
ஹர்யக்ஷஃ ககுபோ வஜ்ரீ ஶதஜிஹ்வஃ ஸஹஸ்ரபாத் ।
ஸஹஸ்ரமூர்தா தேவேந்த்ரஃ ஸர்வதேவமயோ குருஃ ॥ 102 ॥
ஸஹஸ்ரபாஹுஃ ஸர்வாங்கஃ ஶரண்யஃ ஸர்வலோகக்ரு'த் ।
பவித்ரம் த்ரிககுந்மந்த்ரஃ கநிஷ்டஃ க்ரு'ஷ்ணபிங்கலஃ ॥ 103 ॥
ப்ரஹ்மதண்டவிநிர்மாதா ஶதக்நீபாஶஶக்திமாந் ।
பத்மகர்போ மஹாகர்போ ப்ரஹ்மகர்போ ஜலோத்பவஃ ॥ 104 ॥
கபஸ்திர்ப்ரஹ்மக்ரு'த்ப்ரஹ்மீ ப்ரஹ்மவித்ப்ராஹ்மணோ கதிஃ ।
அநந்தரூபோ நைகாத்மா திக்மதேஜாஃ ஸ்வயம்புவஃ ॥ 105 ॥
ஊர்த்வகாத்மா பஶுபதிர்வாதரம்ஹா மநோஜவஃ ।
சந்தநீ பத்மநாலாக்ரஃ ஸுரப்யுத்தரணோ நரஃ ॥ 106 ॥
கர்ணிகாரமஹாஸ்ரக்வீ நீலமௌலிஃ பிநாகத்ரு'த் ।
உமாபதிருமாகாந்தோ ஜாஹ்நவீத்ரு'துமாதவஃ ॥ 107 ॥
வரோ வராஹோ வரதோ வரேண்யஃ ஸுமஹாஸ்வநஃ ।
மஹாப்ரஸாதோ தமநஃ ஶத்ருஹா ஶ்வேதபிங்கலஃ ॥ 108 ॥
பீதாத்மா பரமாத்மா ச ப்ரயதாத்மா ப்ரதாநத்ரு'த் । [ப்ரீதாத்மா]
ஸர்வபார்ஶ்வமுகஸ்த்ர்யக்ஷோ தர்மஸாதாரணோ வரஃ ॥ 109 ॥
சராசராத்மா ஸூக்ஷ்மாத்மா அம்ரு'தோ கோவ்ரு'ஷேஶ்வரஃ ।
ஸாத்யர்ஷிர்வஸுராதித்யோ விவஸ்வாந்ஸவிதாம்ரு'தஃ ॥ 110 ॥
வ்யாஸஃ ஸர்கஃ ஸுஸங்க்ஷேபோ விஸ்தரஃ பர்யயோ நரஃ ।
ரு'துஃ ஸம்வத்ஸரோ மாஸஃ பக்ஷஃ ஸங்க்யாஸமாபநஃ ॥ 111 ॥
கலா காஷ்டா லவா மாத்ரா முஹூர்தாஹஃ க்ஷபாஃ க்ஷணாஃ ।
விஶ்வக்ஷேத்ரம் ப்ரஜாபீஜம் லிங்கமாத்யஸ்து நிர்கமஃ ॥ 112 ॥
ஸதஸத்வ்யக்தமவ்யக்தம் பிதா மாதா பிதாமஹஃ ।
ஸ்வர்கத்வாரம் ப்ரஜாத்வாரம் மோக்ஷத்வாரம் த்ரிவிஷ்டபம் ॥ 113 ॥
நிர்வாணம் ஹ்லாதநஶ்சைவ ப்ரஹ்மலோகஃ பரா கதிஃ ।
தேவாஸுரவிநிர்மாதா தேவாஸுரபராயணஃ ॥ 114 ॥
தேவாஸுரகுருர்தேவோ தேவாஸுரநமஸ்க்ரு'தஃ ।
தேவாஸுரமஹாமாத்ரோ தேவாஸுரகணாஶ்ரயஃ ॥ 115 ॥
தேவாஸுரகணாத்யக்ஷோ தேவாஸுரகணாக்ரணீஃ ।
தேவாதிதேவோ தேவர்ஷிர்தேவாஸுரவரப்ரதஃ ॥ 116 ॥ [தேவாதி]
தேவாஸுரேஶ்வரோ விஶ்வோ தேவாஸுரமஹேஶ்வரஃ ।
ஸர்வதேவமயோऽசிந்த்யோ தேவதாத்மாऽऽத்மஸம்பவஃ ॥ 117 ॥
உத்பித்த்ரிவிக்ரமோ வைத்யோ விரஜோ நீரஜோऽமரஃ ।
ஈட்யோ ஹஸ்தீஶ்வரோ வ்யாக்ரோ தேவஸிம்ஹோ நரர்ஷபஃ ॥ 118 ॥
விபுதோऽக்ரவரஃ ஸூக்ஷ்மஃ ஸர்வதேவஸ்தபோமயஃ ।
ஸுயுக்தஃ ஶோபநோ வஜ்ரீ ப்ராஸாநாம் ப்ரபவோऽவ்யயஃ ॥ 119 ॥
குஹஃ காந்தோ நிஜஃ ஸர்கஃ பவித்ரம் ஸர்வபாவநஃ ।
ஶ்ரு'ங்கீ ஶ்ரு'ங்கப்ரியோ பப்ரூ ராஜராஜோ நிராமயஃ ॥ 120 ॥
அபிராமஃ ஸுரகணோ விராமஃ ஸர்வஸாதநஃ ।
லலாடாக்ஷோ விஶ்வதேவோ ஹரிணோ ப்ரஹ்மவர்சஸஃ ॥ 121 ॥
ஸ்தாவராணாம் பதிஶ்சைவ நியமேந்த்ரியவர்தநஃ ।
ஸித்தார்தஃ ஸித்தபூதார்தோऽசிந்த்யஃ ஸத்யவ்ரதஃ ஶுசிஃ ॥ 122 ॥
வ்ரதாதிபஃ பரம் ப்ரஹ்ம பக்தாநாம் பரமா கதிஃ । [பக்தாநுக்ரஹகாரகஃ]
விமுக்தோ முக்ததேஜாஶ்ச ஶ்ரீமாந் ஶ்ரீவர்தநோ ஜகத் ॥ 123 ॥
உத்தரபீடிகா (பலஶ்ரு'தி)
யதா ப்ரதாநம் பகவாநிதி பக்த்யா ஸ்துதோ மயா ।
யம் ந ப்ரஹ்மாதயோ தேவா விதுஸ்தத்த்வேந நர்ஷயஃ ॥ 1 ॥
ஸ்தோதவ்யமர்ச்யம் வந்த்யம் ச கஃ ஸ்தோஷ்யதி ஜகத்பதிம் ।
பக்த்யா த்வேவம் புரஸ்க்ரு'த்ய மயா யஜ்ஞபதிர்விபுஃ ॥ 2 ॥
ததோऽப்யநுஜ்ஞாம் ஸம்ப்ராப்ய ஸ்துதோ மதிமதாம் வரஃ ।
ஶிவமேபிஃ ஸ்துவந் தேவம் நாமபிஃ புஷ்டிவர்தநைஃ ॥ 3 ॥
நித்யயுக்தஃ ஶுசிர்பக்தஃ ப்ராப்நோத்யாத்மாநமாத்மநா ।
ஏதத்தி பரமம் ப்ரஹ்ம பரம் ப்ரஹ்மாதிகச்சதி ॥ 4 ॥
ரு'ஷயஶ்சைவ தேவாஶ்ச ஸ்துவந்த்யேதேந தத்பரம் ।
ஸ்தூயமாநோ மஹாதேவஸ்துஷ்யதே நியதாத்மபிஃ ॥ 5 ॥
பக்தாநுகம்பீ பகவாநாத்மஸம்ஸ்தாகரோ விபுஃ ।
ததைவ ச மநுஷ்யேஷு யே மநுஷ்யாஃ ப்ரதாநதஃ ॥ 6 ॥
ஆஸ்திகாஃ ஶ்ரத்ததாநாஶ்ச பஹுபிர்ஜந்மபிஃ ஸ்தவைஃ ।
பக்த்யா ஹ்யநந்யமீஶாநம் பரம் தேவம் ஸநாதநம் ॥ 7 ॥
கர்மணா மநஸா வாசா பாவேநாமிததேஜஸஃ ।
ஶயாநா ஜாக்ரமாணாஶ்ச வ்ரஜந்நுபவிஶம்ஸ்ததா ॥ 8 ॥
உந்மிஷந்நிமிஷம்ஶ்சைவ சிந்தயந்தஃ புநஃ புநஃ ।
ஶ்ரு'ண்வந்தஃ ஶ்ராவயந்தஶ்ச கதயந்தஶ்ச தே பவம் ॥ 9 ॥
ஸ்துவந்தஃ ஸ்தூயமாநாஶ்ச துஷ்யந்தி ச ரமந்தி ச ।
ஜந்மகோடிஸஹஸ்ரேஷு நாநாஸம்ஸாரயோநிஷு ॥ 10 ॥
ஜந்தோர்விகதபாபஸ்ய பவே பக்திஃ ப்ரஜாயதே ।
உத்பந்நா ச பவே பக்திரநந்யா ஸர்வபாவதஃ ॥ 11 ॥
பாவிநஃ காரணே சாஸ்ய ஸர்வயுக்தஸ்ய ஸர்வதா ।
ஏதத்தேவேஷு துஷ்ப்ராபம் மநுஷ்யேஷு ந லப்யதே ॥ 12 ॥
நிர்விக்நா நிஶ்சலா ருத்ரே பக்திரவ்யபிசாரிணீ ।
தஸ்யைவ ச ப்ரஸாதேந பக்திருத்பத்யதே ந்ரு'ணாம் ॥ 13 ॥
யேந யாந்தி பராம் ஸித்திம் தத்பாவகதசேதஸஃ ।
யே ஸர்வபாவாநுகதாஃ ப்ரபத்யந்தே மஹேஶ்வரம் ॥ 14 ॥
ப்ரபந்நவத்ஸலோ தேவஃ ஸம்ஸாராத்தாந்ஸமுத்தரேத் ।
ஏவமந்யே விகுர்வந்தி தேவாஃ ஸம்ஸாரமோசநம் ॥ 15 ॥
மநுஷ்யாணாம்ரு'தே தேவம் நாந்யா ஶக்திஸ்தபோபலம் ।
இதி தேநேந்த்ரகல்பேந பகவாந் ஸதஸத்பதிஃ ॥ 16 ॥
க்ரு'த்திவாஸாஃ ஸ்துதஃ க்ரு'ஷ்ண தண்டிநா ஶுபபுத்திநா ।
ஸ்தவமேதம் பகவதோ ப்ரஹ்மா ஸ்வயமதாரயத் ॥ 17 ॥
கீயதே ச ஸ புத்த்யேத ப்ரஹ்மா ஶங்கரஸந்நிதௌ ।
இதம் புண்யம் பவித்ரம் ச ஸர்வதா பாபநாஶநம் ॥ 18 ॥
யோகதம் மோக்ஷதம் சைவ ஸ்வர்கதம் தோஷதம் ததா ।
ஏவமேதத்படந்தே ய ஏகபக்த்யா து ஶங்கரம் ॥ 19 ॥
யா கதிஃ ஸாங்க்யயோகாநாம் வ்ரஜந்த்யேதாம் கதிம் ததா ।
ஸ்தவமேதம் ப்ரயத்நேந ஸதா ருத்ரஸ்ய ஸந்நிதௌ ॥ 20 ॥
அப்தமேகம் சரேத்பக்தஃ ப்ராப்நுயாதீப்ஸிதம் பலம் ।
ஏதத்ரஹஸ்யம் பரமம் ப்ரஹ்மணோ ஹ்ரு'தி ஸம்ஸ்திதம் ॥ 21 ॥
ப்ரஹ்மா ப்ரோவாச ஶக்ராய ஶக்ரஃ ப்ரோவாச ம்ரு'த்யவே ।
ம்ரு'த்யுஃ ப்ரோவாச ருத்ரேப்யோ ருத்ரேப்யஸ்தண்டிமாகமத் ॥ 22 ॥
மஹதா தபஸா ப்ராப்தஸ்தண்டிநா ப்ரஹ்மஸத்மநி ।
தண்டிஃ ப்ரோவாச ஶுக்ராய கௌதமாய ச பார்கவஃ ॥ 23 ॥
வைவஸ்வதாய மநவே கௌதமஃ ப்ராஹ மாதவ ।
நாராயணாய ஸாத்யாய ஸமாதிஷ்டாய தீமதே ॥ 24 ॥
யமாய ப்ராஹ பகவாந் ஸாத்யோ நாராயணோऽச்யுதஃ ।
நாசிகேதாய பகவாநாஹ வைவஸ்வதோ யமஃ ॥ 25 ॥
மார்கண்டேயாய வார்ஷ்ணேய நாசிகேதோऽப்யபாஷத ।
மார்கண்டேயாந்மயா ப்ராப்தோ நியமேந ஜநார்தந ॥ 26 ॥
தவாப்யஹமமித்ரக்ந ஸ்தவம் தத்யாம் ஹ்யவிஶ்ருதம் ।
ஸ்வர்க்யமாரோக்யமாயுஷ்யம் தந்யம் வேதேந ஸம்மிதம் ॥ 27 ॥
நாஸ்ய விக்நம் விகுர்வந்தி தாநவா யக்ஷராக்ஷஸாஃ ।
பிஶாசா யாதுதாநா வா குஹ்யகா புஜகா அபி ॥ 28 ॥
யஃ படேத ஶுசிஃ பார்த ப்ரஹ்மசாரீ ஜிதேந்த்ரியஃ । [பூத்வா]
அபக்நயோகோ வர்ஷம் து ஸோऽஶ்வமேதபலம் லபேத் ॥ 29 ॥
இதி ஶ்ரீமஹாபாரதே அநுஶாஸநபர்வணி மஹாதேவஸஹஸ்ரநாம ஸ்தோத்ரம் நாம ஸப்ததஶோऽத்யாயஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
pūrvapīṭhikā ||
vāsudeva uvāca |
tataḥ sa prayato bhūtvā mama tāta yudhiṣṭhira |
prāñjaliḥ prāha viprarṣirnāmasaṅgrahamāditaḥ || 1 ||
upamanyuruvāca |
brahmaproktairṛṣiproktairvedavedāṅgasambhavaiḥ |
sarvalokeṣu vikhyātaṃ stutyaṃ stoṣyāmi nāmabhiḥ || 2 ||
mahadbhirvihitaiḥ satyaiḥ siddhaiḥ sarvārthasādhakaiḥ |
ṛṣiṇā taṇḍinā bhaktyā kṛtairvedakṛtātmanā || 3 ||
yathoktaiḥ sādhubhiḥ khyātairmunibhistattvadarśibhiḥ |
pravaraṃ prathamaṃ svargyaṃ sarvabhūtahitaṃ śubham || 4 ||
śrutaiḥ sarvatra jagati brahmalokāvatāritaiḥ |
satyaistatparamaṃ brahma brahmaproktaṃ sanātanam || 5 ||
vakṣye yadukulaśreṣṭha śṛṇuṣvāvahito mama |
varayainaṃ bhavaṃ devaṃ bhaktastvaṃ parameśvaram || 6 ||
tena te śrāvayiṣyāmi yattadbrahma sanātanam |
na śakyaṃ vistarātkṛtsnaṃ vaktuṃ sarvasya kenacit || 7 ||
yuktenāpi vibhūtīnāmapi varṣaśatairapi |
yasyādirmadhyamantaṃ ca surairapi na gamyate || 8 ||
kastasya śaknuyādvaktuṃ guṇān kārtsnyena mādhava |
kiṃ tu devasya mahataḥ saṅkṣiptārthapadākṣaram || 9 ||
śaktitaścaritaṃ vakṣye prasādāttasya dhīmataḥ |
aprāpya tu tato'nujñāṃ na śakyaḥ stotumīśvaraḥ || 10 ||
yadā tenābhyanujñātaḥ stuto vai sa tadā mayā |
anādinidhanasyāhaṃ jagadyonermahātmanaḥ || 11 ||
nāmnāṃ kiñcitsamuddeśaṃ vakṣyāmyavyaktayoninaḥ |
varadasya vareṇyasya viśvarūpasya dhīmataḥ || 12 ||
śṛṇu nāmnāṃ ca yaṃ kṛṣṇa yaduktaṃ padmayoninā |
daśanāmasahasrāṇi yānyāha prapitāmahaḥ || 13 ||
tāni nirmathya manasā dadhno ghṛtamivoddhṛtam |
gireḥ sāraṃ yathā hema puṣpasāraṃ yathā madhu || 14 ||
ghṛtātsāraṃ yathā maṇḍastathaitatsāramuddhṛtam |
sarvapāpāpahamidaṃ caturvedasamanvitam || 15 ||
prayatnenādhigantavyaṃ dhāryaṃ ca prayatātmanā |
māṅgalyaṃ pauṣṭikaṃ caiva rakṣoghnaṃ pāvanaṃ mahat || 16 ||
idaṃ bhaktāya dātavyaṃ śraddadhānāstikāya ca |
nāśraddadhānarūpāya nāstikāyājitātmane || 17 ||
yaścābhyasūyate devaṃ kāraṇātmānamīśvaram |
sa kṛṣṇa narakaṃ yāti saha pūrvaiḥ sahātmajaiḥ || 18 ||
idaṃ dhyānamidaṃ yogamidaṃ dhyeyamanuttamam |
idaṃ japyamidaṃ jñānaṃ rahasyamidamuttamam || 19 ||
yaṃ jñātvā antakālepi gaccheta paramāṃ gatim |
pavitraṃ maṅgalaṃ medhyaṃ kalyāṇamidamuttamam || 20 ||
idaṃ brahmā purā kṛtvā sarvalokapitāmahaḥ |
sarva stavānāṃ rājatve divyānāṃ samakalpayat || 21 ||
tadā prabhṛti caivāyamīśvarasya mahātmanaḥ |
stavarāja iti khyāto jagatyamarapūjitaḥ || 22 ||
brahmalokādayaṃ svarge stavarājo'vatāritaḥ |
yatastaṇḍiḥ purā prāpa tena taṇḍikṛto'bhavat || 23 ||
svargāccaivātra bhūrlokaṃ taṇḍinā hyavatāritaḥ |
sarvamaṅgalamāṅgalyaṃ sarvapāpapraṇāśanam || 24 ||
nigadiṣye mahābāho stavānāmuttamaṃ stavam |
brahmaṇāmapi yadbrahma parāṇāmapi yatparam || 25 ||
tejasāmapi yattejastapasāmapi yattapaḥ |
śāntānāmapi yaḥ śānto dyutīnāmapi yā dyutiḥ || 26 ||
dāntānāmapi yo dānto dhīmatāmapi yā ca dhīḥ |
devānāmapi yo deva ṛṣīṇāmapi yastvṛṣiḥ || 27 ||
yajñānāmapi yo yajñaḥ śivānāmapi yaḥ śivaḥ |
rudrāṇāmapi yo rudraḥ prabhā prabhavatāmapi || 28 ||
yogināmapi yo yogī kāraṇānāṃ ca kāraṇam |
yato lokāḥ sambhavanti na bhavanti yataḥ punaḥ || 29 ||
sarvabhūtātmabhūtasya harasyāmitatejasaḥ |
aṣṭottarasahasraṃ tu nāmnāṃ śarvasya me śṛṇu |
yacchrutvā manujavyāghra sarvānkāmānavāpsyasi || 30 ||
dhyānam |
śāntaṃ padmāsanasthaṃ śaśidharamukuṭaṃ pañcavaktraṃ trinetraṃ
śūlaṃ vajraṃ ca khaḍgaṃ paraśumabhayadaṃ dakṣabhāge vahantam |
nāgaṃ pāśaṃ ca ghaṇṭāṃ pralayahutavahaṃ sāṅkuśaṃ vāmabhāge
nānālaṅkārayuktaṃ sphaṭikamaṇinibhaṃ pārvatīśaṃ namāmi ||
stotram |
oṃ sthiraḥ sthāṇuḥ prabhurbhīmaḥ pravaro varado varaḥ |
sarvātmā sarvavikhyātaḥ sarvaḥ sarvakaro bhavaḥ || 1 ||
jaṭī carmī śikhaṇḍī ca sarvāṅgaḥ sarvabhāvanaḥ |
haraśca hariṇākṣaśca sarvabhūtaharaḥ prabhuḥ || 2 ||
pravṛttiśca nivṛttiśca niyataḥ śāśvato dhruvaḥ |
śmaśānavāsī bhagavān khacaro gocaro'rdanaḥ || 3 ||
abhivādyo mahākarmā tapasvī bhūtabhāvanaḥ |
unmattaveṣapracchannaḥ sarvalokaprajāpatiḥ || 4 ||
mahārūpo mahākāyo vṛṣarūpo mahāyaśāḥ |
mahātmā sarvabhūtātmā viśvarūpo mahāhanuḥ || 5 ||
lokapālo'ntarhitātmā prasādo hayagardabhiḥ |
pavitraṃ ca mahāṃścaiva niyamo niyamāśritaḥ || 6 ||
sarvakarmā svayambhūta ādirādikaro nidhiḥ |
sahasrākṣo viśālākṣaḥ somo nakṣatrasādhakaḥ || 7 ||
candraḥ sūryaḥ śaniḥ keturgraho grahapatirvaraḥ |
atriratryā namaskartā mṛgabāṇārpaṇo'naghaḥ || 8 || [ādyantalayakartā ca]
mahātapā ghoratapā adīno dīnasādhakaḥ |
saṃvatsarakaro mantraḥ pramāṇaṃ paramaṃ tapaḥ || 9 ||
yogī yojyo mahābījo mahāretā mahābalaḥ |
suvarṇaretāḥ sarvajñaḥ subījo bījavāhanaḥ || 10 ||
daśabāhustvanimiṣo nīlakaṇṭha umāpatiḥ |
viśvarūpaḥ svayaṃ śreṣṭho balavīro balo gaṇaḥ || 11 ||
gaṇakartā gaṇapatirdigvāsāḥ kāma eva ca |
mantravitparamo mantraḥ sarvabhāvakaro haraḥ || 12 ||
kamaṇḍaludharo dhanvī bāṇahastaḥ kapālavān |
aśanī śataghnī khaḍgī paṭṭiśī cāyudhī mahān || 13 ||
sruvahastaḥ surūpaśca tejastejaskaro nidhiḥ |
uṣṇīṣī ca suvaktraśca udagro vinatastathā || 14 ||
dīrghaśca harikeśaśca sutīrthaḥ kṛṣṇa eva ca |
sṛgālarūpaḥ siddhārtho muṇḍaḥ sarvaśubhaṅkaraḥ || 15 ||
ajaśca bahurūpaśca gandhadhārī kapardyapi |
ūrdhvaretā ūrdhvaliṅga ūrdhvaśāyī nabhaḥsthalaḥ || 16 ||
trijaṭī cīravāsāśca rudraḥ senāpatirvibhuḥ |
ahaścaro naktañcarastigmamanyuḥ suvarcasaḥ || 17 ||
gajahā daityahā kālo lokadhātā guṇākaraḥ |
siṃhaśārdūlarūpaśca ārdracarmāmbarāvṛtaḥ || 18 ||
kālayogī mahānādaḥ sarvakāmaścatuṣpathaḥ |
niśācaraḥ pretacārī bhūtacārī maheśvaraḥ || 19 ||
bahubhūto bahudharaḥ svarbhānuramito gatiḥ |
nṛtyapriyo nityanarto nartakaḥ sarvalālasaḥ || 20 ||
ghoro mahātapāḥ pāśo nityo giriruho nabhaḥ |
sahasrahasto vijayo vyavasāyo hyatandritaḥ || 21 ||
adharṣaṇo dharṣaṇātmā yajñahā kāmanāśakaḥ | [marṣa]
dakṣayāgāpahārī ca susaho madhyamastathā || 22 ||
tejopahārī balahā mudito'rtho'jito'varaḥ |
gambhīraghoṣo gambhīro gambhīrabalavāhanaḥ || 23 ||
nyagrodharūpo nyagrodho vṛkṣakarṇasthitirvibhuḥ |
sutīkṣṇadaśanaścaiva mahākāyo mahānanaḥ || 24 ||
viṣvakseno hariryajñaḥ saṃyugāpīḍavāhanaḥ |
tīkṣṇatāpaśca haryaśvaḥ sahāyaḥ karmakālavit || 25 ||
viṣṇuprasādito yajñaḥ samudro baḍabāmukhaḥ |
hutāśanasahāyaśca praśāntātmā hutāśanaḥ || 26 ||
ugratejā mahātejā janyo vijayakālavit |
jyotiṣāmayanaṃ siddhiḥ sarvavigraha eva ca || 27 ||
śikhī muṇḍī jaṭī jvālī mūrtijo mūrdhago balī |
veṇavī paṇavī tālī khalī kālakaṭaṅkaṭaḥ || 28 ||
nakṣatravigrahamatirguṇabuddhirlayo'gamaḥ |
prajāpatirviśvabāhurvibhāgaḥ sarvago'mukhaḥ || 29 ||
vimocanaḥ susaraṇo hiraṇyakavacodbhavaḥ |
meḍhrajo balacārī ca mahīcārī srutastathā || 30 || [meghajo]
sarvatūryaninādī ca sarvātodyaparigrahaḥ |
vyālarūpo guhāvāsī guho mālī taraṅgavit || 31 ||
tridaśastrikāladhṛkkarmasarvabandhavimocanaḥ |
bandhanastvasurendrāṇāṃ yudhiśatruvināśanaḥ || 32 ||
sāṅkhyaprasādo durvāsāḥ sarvasādhuniṣevitaḥ |
praskandano vibhāgajño atulyo yajñabhāgavit || 33 ||
sarvavāsaḥ sarvacārī durvāsā vāsavo'maraḥ |
haimo hemakaro'yajñaḥ sarvadhārī dharottamaḥ || 34 || [yajñaḥ]
lohitākṣo mahākṣaśca vijayākṣo viśāradaḥ |
saṅgraho nigrahaḥ kartā sarpacīranivāsanaḥ || 35 ||
mukhyo'mukhyaśca dehaśca kāhaliḥ sarvakāmadaḥ |
sarvakālaprasādaśca subalo balarūpadhṛt || 36 ||
sarvakāmavaraścaiva sarvadaḥ sarvatomukhaḥ |
ākāśanirvirūpaśca nipātī hyavaśaḥ khagaḥ || 37 ||
raudrarūpo'ṃśurādityo bahuraśmiḥ suvarcasī |
vasuvego mahāvego manovego niśācaraḥ || 38 ||
sarvavāsī śriyāvāsī upadeśakaro'karaḥ |
munirātmanirālokaḥ sambhagnaśca sahasradaḥ || 39 ||
pakṣī ca pakṣarūpaśca atidīpto viśāṃ patiḥ |
unmādo madanaḥ kāmo hyaśvattho'rthakaro yaśaḥ || 40 ||
vāmadevaśca vāmaśca prāgdakṣiṇaśca vāmanaḥ |
siddhayogī maharṣiśca siddhārthaḥ siddhasādhakaḥ || 41 ||
bhikṣuśca bhikṣurūpaśca vipaṇo mṛduravyayaḥ |
mahāseno viśākhaśca ṣaṣṭibhāgo gavāṃ patiḥ || 42 ||
vajrahastaśca viṣkambhī camūstambhana eva ca |
vṛttāvṛttakarastālo madhurmadhukalocanaḥ || 43 ||
vācaspatyo vājasano nityamāśramapūjitaḥ | [nityamāśritapūjitaḥ]
brahmacārī lokacārī sarvacārī vicāravit || 44 ||
īśāna īśvaraḥ kālo niśācārī pinākabhṛt |
nimittastho nimittaṃ ca nandirnandikaro hariḥ || 45 ||
nandīśvaraśca nandī ca nandano nandivardhanaḥ |
bhagahārī nihantā ca kālo brahmā pitāmahaḥ || 46 ||
caturmukho mahāliṅgaścāruliṅgastathaiva ca |
liṅgādhyakṣaḥ surādhyakṣo yogādhyakṣo yugāvahaḥ || 47 ||
bījādhyakṣo bījakartā adhyātmānugato balaḥ |
itihāsaḥ sakalpaśca gautamo'tha niśākaraḥ || 48 ||
dambho hyadambho vaidambho vaśyo vaśakaraḥ kaliḥ |
lokakartā paśupatirmahākartā hyanauṣadhaḥ || 49 ||
akṣaraṃ paramaṃ brahma balavacchakra eva ca |
nītirhyanītiḥ śuddhātmā śuddho mānyo gatāgataḥ || 50 ||
bahuprasādaḥ susvapno darpaṇo'tha tvamitrajit |
vedakāro mantrakāro vidvān samaramardanaḥ || 51 ||
mahāmeghanivāsī ca mahāghoro vaśīkaraḥ |
agnijvālo mahājvālo atidhūmro huto haviḥ || 52 ||
vṛṣaṇaḥ śaṅkaro nityavarcasvī dhūmaketanaḥ |
nīlastathāṅgalubdhaśca śobhano niravagrahaḥ || 53 ||
svastidaḥ svastibhāvaśca bhāgī bhāgakaro laghuḥ |
utsaṅgaśca mahāṅgaśca mahāgarbhaparāyaṇaḥ || 54 ||
kṛṣṇavarṇaḥ suvarṇaśca indriyaṃ sarvadehinām |
mahāpādo mahāhasto mahākāyo mahāyaśāḥ || 55 ||
mahāmūrdhā mahāmātro mahānetro niśālayaḥ |
mahāntako mahākarṇo mahoṣṭhaśca mahāhanuḥ || 56 ||
mahānāso mahākamburmahāgrīvaḥ śmaśānabhāk |
mahāvakṣā mahorasko hyantarātmā mṛgālayaḥ || 57 ||
lambano lambitoṣṭhaśca mahāmāyaḥ payonidhiḥ |
mahādanto mahādaṃṣṭro mahājihvo mahāmukhaḥ || 58 ||
mahānakho mahāromā mahākeśo mahājaṭaḥ |
prasannaśca prasādaśca pratyayo girisādhanaḥ || 59 ||
snehano'snehanaścaiva ajitaśca mahāmuniḥ |
vṛkṣākāro vṛkṣaketuranalo vāyuvāhanaḥ || 60 ||
gaṇḍalī merudhāmā ca devādhipatireva ca |
atharvaśīrṣaḥ sāmāsya ṛksahasrāmitekṣaṇaḥ || 61 ||
yajuḥ pādabhujo guhyaḥ prakāśo jaṅgamastathā |
amoghārthaḥ prasādaśca abhigamyaḥ sudarśanaḥ || 62 ||
upakāraḥ priyaḥ sarvaḥ kanakaḥ kāñcanacchaviḥ |
nābhirnandikaro bhāvaḥ puṣkarasthapatiḥ sthiraḥ || 63 ||
dvādaśastrāsanaścādyo yajño yajñasamāhitaḥ |
naktaṃ kaliśca kālaśca makaraḥ kālapūjitaḥ || 64 ||
sagaṇo gaṇakāraśca bhūtavāhanasārathiḥ |
bhasmaśayo bhasmagoptā bhasmabhūtastarurgaṇaḥ || 65 ||
lokapālastathā'loko mahātmā sarvapūjitaḥ |
śuklastriśuklaḥ sampannaḥ śucirbhūtaniṣevitaḥ || 66 ||
āśramasthaḥ kriyāvastho viśvakarmamatirvaraḥ |
viśālaśākhastāmroṣṭho hyambujālaḥ suniścalaḥ || 67 ||
kapilaḥ kapiśaḥ śukla āyuścaiva paro¶ḥ |
gandharvo hyaditistārkṣyaḥ suvijñeyaḥ suśāradaḥ || 68 ||
paraśvadhāyudho devo hyanukārī subāndhavaḥ |
tumbavīṇo mahākrodha ūrdhvaretā jaleśayaḥ || 69 ||
ugro vaṃśakaro vaṃśo vaṃśanādo hyaninditaḥ |
sarvāṅgarūpo māyāvī suhṛdo hyanilo'nalaḥ || 70 ||
bandhano bandhakartā ca subandhanavimocanaḥ |
sa yajñāriḥ sa kāmārirmahādaṃṣṭro mahāyudhaḥ || 71 ||
bahudhā ninditaḥ śarvaḥ śaṅkaraḥ śaṅkaro'dhanaḥ |
amareśo mahādevo viśvadevaḥ surārihā || 72 ||
ahirbudhnyo'nilābhaśca cekitāno havistathā | [hari]
ajaikapācca kāpālī triśaṅkurajitaḥ śivaḥ || 73 ||
dhanvantarirdhūmaketuḥ skando vaiśravaṇastathā |
dhātā śakraśca viṣṇuśca mitrastvaṣṭā dhruvo dharaḥ || 74 ||
prabhāvaḥ sarvago vāyuraryamā savitā raviḥ |
uṣaṅguśca vidhātā ca māndhātā bhūtabhāvanaḥ || 75 ||
vibhurvarṇavibhāvī ca sarvakāmaguṇāvahaḥ |
padmanābho mahāgarbhaścandravaktro'nilo'nalaḥ || 76 ||
balavāṃścopaśāntaśca purāṇaḥ puṇyacañcurī |
kurukartā kuruvāsī kurubhūto guṇauṣadhaḥ || 77 ||
sarvāśayo darbhacārī sarveṣāṃ prāṇināṃ patiḥ |
devadevaḥ sukhāsaktaḥ sadasatsarvaratnavit || 78 ||
kailāsagirivāsī ca himavadgirisaṃśrayaḥ |
kūlahārī kūlakartā bahuvidyo bahupradaḥ || 79 ||
vaṇijo vardhakī vṛkṣo vakulaścandanaśchadaḥ |
sāragrīvo mahājatruralolaśca mahauṣadhaḥ || 80 ||
siddhārthakārī siddhārthaśchandovyākaraṇottaraḥ |
siṃhanādaḥ siṃhadaṃṣṭraḥ siṃhagaḥ siṃhavāhanaḥ || 81 ||
prabhāvātmā jagatkālasthālo lokahitastaruḥ |
sāraṅgo navacakrāṅgaḥ ketumālī sabhāvanaḥ || 82 ||
bhūtālayo bhūtapatirahorātramaninditaḥ || 83 ||
vāhitā sarvabhūtānāṃ nilayaśca vibhurbhavaḥ |
amoghaḥ saṃyato hyaśvo bhojanaḥ prāṇadhāraṇaḥ || 84 ||
dhṛtimān matimān dakṣaḥ satkṛtaśca yugādhipaḥ |
gopālirgopatirgrāmo gocarmavasano hariḥ || 85 ||
hiraṇyabāhuśca tathā guhāpālaḥ praveśinām |
prakṛṣṭārirmahāharṣo jitakāmo jitendriyaḥ || 86 ||
gāndhāraśca suvāsaśca tapaḥsakto ratirnaraḥ |
mahāgīto mahānṛtyo hyapsarogaṇasevitaḥ || 87 ||
mahāketurmahādhāturnaikasānucaraścalaḥ |
āvedanīya ādeśaḥ sarvagandhasukhāvahaḥ || 88 ||
toraṇastāraṇo vātaḥ paridhī patikhecaraḥ |
saṃyogo vardhano vṛddho ativṛddho guṇādhikaḥ || 89 ||
nitya ātmasahāyaśca devāsurapatiḥ patiḥ |
yuktaśca yuktabāhuśca devo divisuparvaṇaḥ || 90 ||
āṣāḍhaśca suṣāḍhaśca dhruvo'tha hariṇo haraḥ |
vapurāvartamānebhyo vasuśreṣṭho mahāpathaḥ || 91 ||
śirohārī vimarśaśca sarvalakṣaṇalakṣitaḥ |
akṣaśca rathayogī ca sarvayogī mahābalaḥ || 92 ||
samāmnāyo'samāmnāyastīrthadevo mahārathaḥ |
nirjīvo jīvano mantraḥ śubhākṣo bahukarkaśaḥ || 93 ||
ratnaprabhūto raktāṅgo mahārṇavanipānavit | [ratnāṅgo]
mūlaṃ viśālo hyamṛto vyaktāvyaktastaponidhiḥ || 94 ||
ārohaṇo'dhirohaśca śīladhārī mahāyaśāḥ |
senākalpo mahākalpo yogo yugakaro hariḥ || 95 || [yogakaro]
yugarūpo mahārūpo mahānāgahano vadhaḥ |
nyāyanirvapaṇaḥ pādaḥ paṇḍito hyacalopamaḥ || 96 ||
bahumālo mahāmālaḥ śaśī harasulocanaḥ |
vistāro lavaṇaḥ kūpastriyugaḥ saphalodayaḥ || 97 ||
trilocano viṣaṇṇāṅgo maṇividdho jaṭādharaḥ |
bindurvisargaḥ sumukhaḥ śaraḥ sarvāyudhaḥ sahaḥ || 98 ||
nivedanaḥ sukhājātaḥ sugandhāro mahādhanuḥ |
gandhapālī ca bhagavānutthānaḥ sarvakarmaṇām || 99 ||
manthāno bahulo vāyuḥ sakalaḥ sarvalocanaḥ |
talastālaḥ karasthālī ūrdhvasaṃhanano mahān || 100 ||
chatraṃ succhatro vikhyāto lokaḥ sarvāśrayaḥ kramaḥ |
muṇḍo virūpo vikṛto daṇḍī kuṇḍī vikurvaṇaḥ || 101 ||
haryakṣaḥ kakubho vajrī śatajihvaḥ sahasrapāt |
sahasramūrdhā devendraḥ sarvadevamayo guruḥ || 102 ||
sahasrabāhuḥ sarvāṅgaḥ śaraṇyaḥ sarvalokakṛt |
pavitraṃ trikakunmantraḥ kaniṣṭhaḥ kṛṣṇapiṅgalaḥ || 103 ||
brahmadaṇḍavinirmātā śataghnīpāśaśaktimān |
padmagarbho mahāgarbho brahmagarbho jalodbhavaḥ || 104 ||
gabhastirbrahmakṛdbrahmī brahmavidbrāhmaṇo gatiḥ |
anantarūpo naikātmā tigmatejāḥ svayambhuvaḥ || 105 ||
ūrdhvagātmā paśupatirvātaraṃhā manojavaḥ |
candanī padmanālāgraḥ surabhyuttaraṇo naraḥ || 106 ||
karṇikāramahāsragvī nīlamauliḥ pinākadhṛt |
umāpatirumākānto jāhnavīdhṛdumādhavaḥ || 107 ||
varo varāho varado vareṇyaḥ sumahāsvanaḥ |
mahāprasādo damanaḥ śatruhā śvetapiṅgalaḥ || 108 ||
pītātmā paramātmā ca prayatātmā pradhānadhṛt | [prītātmā]
sarvapārśvamukhastryakṣo dharmasādhāraṇo varaḥ || 109 ||
carācarātmā sūkṣmātmā amṛto govṛṣeśvaraḥ |
sādhyarṣirvasurādityo vivasvānsavitāmṛtaḥ || 110 ||
vyāsaḥ sargaḥ susaṅkṣepo vistaraḥ paryayo naraḥ |
ṛtuḥ saṃvatsaro māsaḥ pakṣaḥ saṅkhyāsamāpanaḥ || 111 ||
kalā kāṣṭhā lavā mātrā muhūrtāhaḥ kṣapāḥ kṣaṇāḥ |
viśvakṣetraṃ prajābījaṃ liṅgamādyastu nirgamaḥ || 112 ||
sadasadvyaktamavyaktaṃ pitā mātā pitāmahaḥ |
svargadvāraṃ prajādvāraṃ mokṣadvāraṃ triviṣṭapam || 113 ||
nirvāṇaṃ hlādanaścaiva brahmalokaḥ parā gatiḥ |
devāsuravinirmātā devāsuraparāyaṇaḥ || 114 ||
devāsuragururdevo devāsuranamaskṛtaḥ |
devāsuramahāmātro devāsuragaṇāśrayaḥ || 115 ||
devāsuragaṇādhyakṣo devāsuragaṇāgraṇīḥ |
devātidevo devarṣirdevāsuravarapradaḥ || 116 || [devādi]
devāsureśvaro viśvo devāsuramaheśvaraḥ |
sarvadevamayo'cintyo devatātmā''tmasambhavaḥ || 117 ||
udbhittrivikramo vaidyo virajo nīrajo'maraḥ |
īḍyo hastīśvaro vyāghro devasiṃho nararṣabhaḥ || 118 ||
vibudho'gravaraḥ sūkṣmaḥ sarvadevastapomayaḥ |
suyuktaḥ śobhano vajrī prāsānāṃ prabhavo'vyayaḥ || 119 ||
guhaḥ kānto nijaḥ sargaḥ pavitraṃ sarvapāvanaḥ |
śṛṅgī śṛṅgapriyo babhrū rājarājo nirāmayaḥ || 120 ||
abhirāmaḥ suragaṇo virāmaḥ sarvasādhanaḥ |
lalāṭākṣo viśvadevo hariṇo brahmavarcasaḥ || 121 ||
sthāvarāṇāṃ patiścaiva niyamendriyavardhanaḥ |
siddhārthaḥ siddhabhūtārtho'cintyaḥ satyavrataḥ śuciḥ || 122 ||
vratādhipaḥ paraṃ brahma bhaktānāṃ paramā gatiḥ | [bhaktānugrahakārakaḥ]
vimukto muktatejāśca śrīmān śrīvardhano jagat || 123 ||
uttarapīṭhikā (phalaśṛti)
yathā pradhānaṃ bhagavāniti bhaktyā stuto mayā |
yaṃ na brahmādayo devā vidustattvena narṣayaḥ || 1 ||
stotavyamarcyaṃ vandyaṃ ca kaḥ stoṣyati jagatpatim |
bhaktyā tvevaṃ puraskṛtya mayā yajñapatirvibhuḥ || 2 ||
tato'bhyanujñāṃ samprāpya stuto matimatāṃ varaḥ |
śivamebhiḥ stuvan devaṃ nāmabhiḥ puṣṭivardhanaiḥ || 3 ||
nityayuktaḥ śucirbhaktaḥ prāpnotyātmānamātmanā |
etaddhi paramaṃ brahma paraṃ brahmādhigacchati || 4 ||
ṛṣayaścaiva devāśca stuvantyetena tatparam |
stūyamāno mahādevastuṣyate niyatātmabhiḥ || 5 ||
bhaktānukampī bhagavānātmasaṃsthākaro vibhuḥ |
tathaiva ca manuṣyeṣu ye manuṣyāḥ pradhānataḥ || 6 ||
āstikāḥ śraddadhānāśca bahubhirjanmabhiḥ stavaiḥ |
bhaktyā hyananyamīśānaṃ paraṃ devaṃ sanātanam || 7 ||
karmaṇā manasā vācā bhāvenāmitatejasaḥ |
śayānā jāgramāṇāśca vrajannupaviśaṃstathā || 8 ||
unmiṣannimiṣaṃścaiva cintayantaḥ punaḥ punaḥ |
śṛṇvantaḥ śrāvayantaśca kathayantaśca te bhavam || 9 ||
stuvantaḥ stūyamānāśca tuṣyanti ca ramanti ca |
janmakoṭisahasreṣu nānāsaṃsārayoniṣu || 10 ||
jantorvigatapāpasya bhave bhaktiḥ prajāyate |
utpannā ca bhave bhaktirananyā sarvabhāvataḥ || 11 ||
bhāvinaḥ kāraṇe cāsya sarvayuktasya sarvathā |
etaddeveṣu duṣprāpaṃ manuṣyeṣu na labhyate || 12 ||
nirvighnā niścalā rudre bhaktiravyabhicāriṇī |
tasyaiva ca prasādena bhaktirutpadyate nṛṇām || 13 ||
yena yānti parāṃ siddhiṃ tadbhāvagatacetasaḥ |
ye sarvabhāvānugatāḥ prapadyante maheśvaram || 14 ||
prapannavatsalo devaḥ saṃsārāttānsamuddharet |
evamanye vikurvanti devāḥ saṃsāramocanam || 15 ||
manuṣyāṇāmṛte devaṃ nānyā śaktistapobalam |
iti tenendrakalpena bhagavān sadasatpatiḥ || 16 ||
kṛttivāsāḥ stutaḥ kṛṣṇa taṇḍinā śubhabuddhinā |
stavametaṃ bhagavato brahmā svayamadhārayat || 17 ||
gīyate ca sa buddhyeta brahmā śaṅkarasannidhau |
idaṃ puṇyaṃ pavitraṃ ca sarvadā pāpanāśanam || 18 ||
yogadaṃ mokṣadaṃ caiva svargadaṃ toṣadaṃ tathā |
evametatpaṭhante ya ekabhaktyā tu śaṅkaram || 19 ||
yā gatiḥ sāṅkhyayogānāṃ vrajantyetāṃ gatiṃ tadā |
stavametaṃ prayatnena sadā rudrasya sannidhau || 20 ||
abdamekaṃ caredbhaktaḥ prāpnuyādīpsitaṃ phalam |
etadrahasyaṃ paramaṃ brahmaṇo hṛdi saṃsthitam || 21 ||
brahmā provāca śakrāya śakraḥ provāca mṛtyave |
mṛtyuḥ provāca rudrebhyo rudrebhyastaṇḍimāgamat || 22 ||
mahatā tapasā prāptastaṇḍinā brahmasadmani |
taṇḍiḥ provāca śukrāya gautamāya ca bhārgavaḥ || 23 ||
vaivasvatāya manave gautamaḥ prāha mādhava |
nārāyaṇāya sādhyāya samādhiṣṭhāya dhīmate || 24 ||
yamāya prāha bhagavān sādhyo nārāyaṇo'cyutaḥ |
nāciketāya bhagavānāha vaivasvato yamaḥ || 25 ||
mārkaṇḍeyāya vārṣṇeya nāciketo'bhyabhāṣata |
mārkaṇḍeyānmayā prāpto niyamena janārdana || 26 ||
tavāpyahamamitraghna stavaṃ dadyāṃ hyaviśrutam |
svargyamārogyamāyuṣyaṃ dhanyaṃ vedena sammitam || 27 ||
nāsya vighnaṃ vikurvanti dānavā yakṣarākṣasāḥ |
piśācā yātudhānā vā guhyakā bhujagā api || 28 ||
yaḥ paṭheta śuciḥ pārtha brahmacārī jitendriyaḥ | [bhūtvā]
abhagnayogo varṣaṃ tu so'śvamedhaphalaṃ labhet || 29 ||
iti śrīmahābhārate anuśāsanaparvaṇi mahādevasahasranāma stotraṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ ||