📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.3 - தர்.ஶபூர்ணமாஸேஷ்டிப்ராஹ்மணம் - க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேத தைத்திரீய ப்ராஹ்மண பாடஃ - ப்ரத்யுஷ்டம் ரக்ஷஃ
3.3 - Dar.shapurnamaseshtibrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Pratyushtam Rakshah
Krishna Vedic Tamil
க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்ரு'தீயாஷ்டகே த்ரு'தீயஃ ப்ரபாடகஃ - தர்.ஶபூர்ணமாஸேஷ்டிப்ராஹ்மணம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
அநுவாகம் 1 - ஸ்த்ருக்ஸம்மார்கஃ
ப்ரத்யு॑ஷ்ட॒க்ம்॒ ரக்ஷஃ॒ ப்ரத்யு॑ஷ்டா॒ அரா॑தய॒ இத்யா॑ஹ । ரக்ஷ॑ஸா॒-மப॑ஹத்யை । அ॒க்நேர்வ॒ஸ்தேஜி॑ஷ்டேந॒ தேஜ॑ஸா॒ நிஷ்ட॑பா॒மீத்யா॑ஹ மேத்த்ய॒த்வாய॑ ।
ஸ்ருச॒-ஸ்ஸம்மா᳚ர்​ஷ்டி । ஸ்ரு॒வமக்ரே᳚ । புமாக்ம்॑ ஸமே॒வாப்ய॒-ஸ்ஸக்க்​ஶ்ய॑தி மிதுந॒த்வாய॑ । அத॑ ஜு॒ஹூம் । அதோ॑ப॒ப்ரு'த᳚ம் । அத॑ த்ரு॒வாம் । அ॒ஸௌ வை ஜு॒ஹூஃ ॥ 1 ॥
அ॒ந்தரி॑க்ஷமுப॒ப்ரு'த் । ப்ரு'॒தி॒வீ த்ரு॒வா ।
இ॒மே வை லோ॒கா-ஸ்ஸ்ருசஃ॑ । வ்ரு'ஷ்டிஃ॑ ஸ॒மாம்ர்ஜ॑நாநி । வ்ரு'ஷ்டி॒ர்வா இ॒மாந் ँலோ॒காந॑நுபூ॒ர்வ-ங்க॑ல்பயதி ।
தே ததஃ॑ க்ல்ரு'॒ப்தா-ஸ்ஸமே॑தந்தே ।
ஸமே॑தந்தே-ऽஸ்மா இ॒மே லோ॒காஃ ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபிஃ॑ ।
ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ யதி॑ கா॒மயே॑த॒ வர்​ஷு॑கஃ ப॒ர்ஜந்யஃ॑ ஸ்யா॒திதி॑ । அ॒க்ர॒த-ஸ்ஸம்ம்ரு'॑ஜ்யாத் ॥ 2 ॥
வ்ரு'ஷ்டி॑மே॒வ நிய॑ச்சதி । அ॒வா॒சீநா᳚க்ரா॒ ஹி வ்ரு'ஷ்டிஃ॑ ।
யதி॑ கா॒மயே॒தாவ॑ர்​ஷுக-ஸ்ஸ்யா॒திதி॑ । மூ॒ல॒த-ஸ்ஸம்ம்ரு'॑ஜ்யாத் । வ்ரு'ஷ்டி॑மே॒வோத்ய॑ச்சதி । தது॒ வா ஆ॑ஹுஃ । அ॒க்ர॒த ஏ॒வோபரி॑ஷ்டா॒-த்ஸம்ம்ரு'॑ஜ்யாத் ।
மூ॒ல॒தோ॑-ऽதஸ்தா᳚த் । தத॑நுபூ॒ர்வ-ங்க॑ல்பதே ।
வர்​ஷு॑கோ பவ॒தீதி॑ ॥ 3 ॥
ப்ராசீ॑மப்யா॒கார᳚ம் । அக்ரை॑ரந்தர॒தஃ । ஏ॒வமி॑வ॒ ஹ்யந்ந॑ம॒த்யதே᳚ । அதோ॒ அக்ரா॒த்வா ஓஷ॑தீநா॒மூர்ஜ॑-ம்ப்ர॒ஜா உப॑ஜீவந்தி । ஊ॒ர்ஜ ஏ॒வா-ந்நாத்ய॒ஸ்யாவ॑ருத்த்யை । அ॒தஸ்தா᳚-த்ப்ர॒தீசீ᳚ம் । த॒ண்டமு॑த்தம॒தஃ ।
மூலே॑ந॒ மூல॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டித்யை । தஸ்மா॑தர॒த்நௌ ப்ராஞ்ச்யு॒பரி॑ஷ்டா॒-ல்லோமா॑நி । ப்ர॒த்யஞ்ச்ய॒தஸ்தா᳚த் ॥ 4 ॥
ஸ்ருக்க்யே॑ஷா ॥ ப்ரா॒ணோ வை ஸ்ரு॒வஃ । ஜு॒ஹூர்தக்ஷி॑ணோ॒ ஹஸ்தஃ॑ । உ॒ப॒ப்ரு'த்ஸ॒வ்யஃ । ஆ॒த்மா த்ரு॒வா । அந்நக்ம்॑ ஸ॒மாம்ர்ஜ॑நாநி । மு॒க॒தோ வை ப்ரா॒ணோ॑-ऽபா॒நோ பூ॒த்வா ।
ஆ॒த்மாந॒மந்ந॑-ம்ப்ர॒விஶ்ய॑ । பா॒ஹ்ய॒தஸ்த॒நுவக்ம்॑ ஶுபயதி । தஸ்மா᳚-த்ஸ்ரு॒வமே॒வாக்ரே॒ ஸம்மா᳚ர்​ஷ்டி ॥ மு॒க॒தோ ஹி ப்ரா॒ணோ॑-ऽபா॒நோ பூ॒த்வா ।
ஆ॒த்மாந॒மந்ந॑-மாவி॒ஶதி॑ । தௌ ப்ரா॑ணாபா॒நௌ ।
அவ்ய॑ர்துகஃ ப்ராணாபா॒நாப்யா᳚-ம்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 5 ॥
(ஜு॒ஹு--ர் ம்ரு'॑ஜ்யா-த்- பவ॒தீதி॑ - ப்ர॒த்யஞ்ச்ய॒தஸ்தா᳚ந் - மார்​ஷ்டி॒ பஞ்ச॑ ச) (அ. 1)
3.3.2 ஆநுவாகம் 2 - ஸம்மார்ஜநாநாமக்நௌ ப்ரஹரணம்
தி॒வ-ஶ்ஶில்ப॒மவ॑ததம் । ப்ரு'॒தி॒வ்யாஃ க॒குபி॑ ஶ்ரி॒தம் ।
தேந॑ வ॒யக்ம் ஸ॒ஹஸ்ர॑வல்​ஶேந ।
ஸ॒பத்ந॑-ந்நாஶயாமஸி॒ ஸ்வாஹேதி॑ ஸ்ருக்ஸ॒மாம்ர்ஜ॑நாந்ய॒க்நௌ ப்ரஹ॑ரதி ।
ஆபோ॒ வை த॒ர்பாஃ । ரூ॒பமே॒வைஷா॑மே॒த-ந்ம॑ஹி॒மாநம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே ॥ அ॒நு॒ஷ்டுப॒ர்சா । ஆநு॑ஷ்டுபஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யோ வே॒தஃ ।
வே॒தஸ்யாக்ரக்க்॑ ஸ்ருக்ஸ॒மாம்ர்ஜ॑நாநி ॥ 6 ॥
ஸ்வேநை॒வைநா॑நி॒ சந்த॑ஸா । ஸ்வயா॑ தே॒வத॑யா॒ ஸம॑ர்தயதி । அதோ॒ ரு'க்வாவ யோஷா᳚ । த॒ர்போ
வ்ரு'ஷா᳚ । தந்மி॑து॒நம் । மி॒து॒நமே॒வாஸ்ய॒ த-த்ய॒ஜ்ஞே க॑ரோதி ப்ர॒ஜந॑நாய । ப்ரஜா॑யதே ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॒-ர்யஜ॑மாநஃ ॥ தாந்யேகே॒ வ்ரு'தை॒வாபா᳚ஸ்யந்தி ।
தத்ததா॒ ந கா᳚ர்யம் । ஆர॑ப்தஸ்ய ய॒ஜ்ஞிய॑ஸ்ய॒ கர்ம॑ண॒-ஸ்ஸ வி॑தோ॒ஹஃ ॥ 7 ॥
யத்யே॑நாநி ப॒ஶவோ॑-ऽபி॒திஷ்டே॑யுஃ ।
ந த-த்ப॒ஶுப்யஃ॒ கம் । அ॒த்பிர்மா᳚-ர்ஜயி॒த்வோத்க॒ரே ந்ய॑ஸ்யேத் ।
யத்வை ய॒ஜ்ஞிய॑ஸ்ய॒ கர்ம॑ணோ॒-ऽந்யத்ராஹு॑தீப்ய-ஸ்ஸ॒ந்திஷ்ட॑தே । உ॒த்க॒ரோ வாவ தஸ்ய॑ ப்ரதி॒ஷ்டா । ஏ॒தாக்ம் ஹி தஸ்மை᳚ ப்ரதி॒ஷ்டா-ந்தே॒வா-ஸ்ஸ॒மப॑ரந்ந் ।
யத॒த்பிர்மா॒ர்ஜய॑தி । தேந॑ ஶா॒ந்தம் । யது॑த்க॒ரே ந்ய॒ஸ்யதி॑ । ப்ர॒தி॒ஷ்டாமே॒வைநா॑நி॒ த-த்க॑மயதி ॥ 8 ॥
ப்ரதி॑திஷ்டதி ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॒ர்யஜ॑மாநஃ ॥
அதோ᳚ ஸ்த॒ம்பஸ்ய॒ வா ஏ॒த-த்ரூ॒பம் । ய-த்ஸ்ரு॑க்ஸ॒மாம்ர்ஜ॑நாநி । ஸ்த॒ம்ப॒ஶோ வா ஓஷ॑தயஃ ।
தாஸா᳚-ஞ்ஜரத்க॒க்ஷே ப॒ஶவோ॒ ந ர॑மந்தே । அப்ரி॑யோ॒ ஹ்யே॑ஷா-ஞ்ஜரத்க॒க்ஷஃ । யாவ॑தப்ரியோ ஹ॒ வை ஜ॑ரத்க॒க்ஷஃ ப॑ஶூ॒நாம் । தாவ॑தப்ரியஃ பஶூ॒நா-ம்ப॑வதி । யஸ்யை॒தாந்ய॒ந்யத்ரா॒க்நே-ர்தத॑தி ।
ந॒வ॒தாவ்யா॑ஸு॒ வா ஓஷ॑தீஷு ப॒ஶவோ॑ ரமந்தே ॥ 9 ॥
ந॒வ॒தா॒வோ ஹ்யே॑ஷா-ம்ப்ரி॒யஃ । யாவ॑த்ப்ரியோ ஹ॒ வை ந॑வதா॒வஃ ப॑ஶூ॒நாம் । தாவ॑த்ப்ரியஃ பஶூ॒நா-ம்ப॑வதி । யஸ்யை॒தாந்ய॒க்நௌ ப்ர॒ஹர॑ந்தி । தஸ்மா॑தே॒தாந்ய॒க்நாவே॒வ ப்ரஹ॑ரேத் । ய॒த॒ரஸ்மிந்᳚-த்ஸம்ம்ரு'॒ஜ்யாத் ।
ப॒ஶூ॒நா-ந்த்ரு'த்யை᳚ ॥ யோ பூ॒தாநா॒மதி॑பதிஃ । ரு॒த்ரஸ்த॑ந்திச॒ரோ வ்ரு'ஷா᳚ । ப॒ஶூந॒ஸ்மாக॒-ம்மா ஹிக்ம்॑ஸீஃ । ஏ॒தத॑ஸ்து ஹு॒த-ந்தவ॒ ஸ்வாஹேத்ய॑க்நி ஸ॒மாம்ர்ஜ॑நாந்ய॒க்நௌ ப்ரஹ॑ரதி । ஏ॒ஷா வா ஏ॒தேஷாம்॒-யோँநிஃ॑ । ஏ॒ஷா ப்ர॑தி॒ஷ்டா । ஸ்வாமே॒வைநா॑நி॒ யோநி᳚ம் ।
ஸ்வா-ம்ப்ர॑தி॒ஷ்டா-ங்க॑மயதி । ப்ரதி॑திஷ்டதி ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॒ர்யஜ॑மாநஃ ॥ 10 ॥
(வே॒தஸ்யாக்ரக்க்॑ ஸ்ருக்ஸ॒மாம்ர்ஜ॑நாநி - விதோ॒ஹோ - க॑மயதி - ப॒ஶவோ॑ ரமந்தே - ஹிக்ம்ஸீ॒-ஷ்ஷட்ச॑) (அ. 2)
அநுவாகம் 3 - பத்நீஸந்நஹநம்
அய॑ஜ்ஞோ॒ வா ஏ॒ஷஃ । யோ॑-ऽப॒த்நீகஃ॑ । ந ப்ர॒ஜாஃ ப்ரஜா॑யேரந்ந் । பத்ந்யந்வா᳚ஸ்தே । ய॒ஜ்ஞமே॒வாகஃ॑ । ப்ர॒ஜாநா᳚-ம்ப்ர॒ஜந॑நாய । ய-த்திஷ்ட॑ந்தீ ஸ॒நம்ஹ்யே॑த ।
ப்ரி॒ய-ஞ்ஜ்ஞா॒திக்ம் ரு॑ந்த்யாத் । ஆஸீ॑நா॒ ஸந்ந॑ஹ்யதே ।
ஆஸீ॑நா॒ ஹ்யே॑ஷா வீ॒ர்ய॑-ங்க॒ரோதி॑ ॥ 11 ॥
ய-த்ப॒ஶ்சாத்-ப்ராச்ய॒ந்வாஸீ॑த । அ॒நயா॑ ஸ॒மத॑-ந்ததீத ।
தே॒வாநா॒-ம்பத்நி॑யா ஸ॒மத॑-ந்ததீத । தேஶா᳚-த்தக்ஷிண॒த உதீ॒ச்யந்வா᳚ஸ்தே । ஆ॒த்மநோ॑ கோபீ॒தாய॑ ॥ ஆ॒ஶாஸா॑நா ஸௌமந॒ஸமித்யா॑ஹ । மேத்த்யா॑மே॒வைநா॒-ங்கேவ॑லீ-ங்க்ரு'॒த்வா । ஆ॒ஶிஷா॒ ஸம॑ர்தயதி ।
அ॒க்நேரநு॑வ்ரதா பூ॒த்வா ஸந்ந॑ஹ்யே ஸுக்ரு'॒தாய॒ கமித்யா॑ஹ । ஏ॒தத்வை பத்நி॑யை வ்ரதோப॒நய॑நம் ॥ 12 ॥
தேநை॒வைநாம்᳚-வ்ரँ॒தமுப॑நயதி । தஸ்மா॑தாஹுஃ ।
யஶ்சை॒வம்-வேँத॒ யஶ்ச॒ந । யோக்த்ர॑மே॒வ யு॑தே । யம॒ந்வாஸ்தே᳚ । தஸ்யா॒முஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே ப॑வ॒தீதி॒ யோக்த்ரே॑ண । ய-த்யோக்த்ர᳚ம் । ஸ யோகஃ॑ । யதாஸ்தே᳚ । ஸ க்ஷேமஃ॑ ॥ 13 ॥
யோ॒க॒க்ஷே॒மஸ்ய॒ க்ல்ரு'ப்த்யை᳚ ॥ யு॒க்த-ங்க்ரி॑யாதா ஆ॒ஶீஃ காமே॑ யுஜ்யாதா॒ இதி॑ । ஆ॒ஶிஷ॒-ஸ்ஸம்ரு'॑த்த்யை । க்ர॒ந்தி-ங்க்ர॑த்நாதி । ஆ॒ஶிஷ॑ ஏ॒வாஸ்யா॒-ம்பரி॑க்ரு'ஹ்ணாதி ।
புமா॒ந்॒. வை க்ர॒ந்திஃ । ஸ்த்ரீ பத்நீ᳚ । த-ந்மி॑து॒நம் ।
மி॒து॒நமே॒வாஸ்ய॒ த-த்ய॒ஜ்ஞே க॑ரோதி ப்ர॒ஜந॑நாய ।
ப்ரஜா॑யதே ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॒-ர்யஜ॑மாநஃ ॥ 14 ॥
அதோ॑ அ॒ர்தோ வா ஏ॒ஷ ஆ॒த்மநஃ॑ । ய-த்பத்நீ᳚ ।
ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ த்ரு'த்யா॒ அஶி॑திலம்பாவாய ॥
ஸு॒ப்ர॒ஜஸ॑ஸ்த்வா வ॒யக்ம் ஸு॒பத்நீ॒ருப॑ஸேதி॒மேத்யா॑ஹ ।
ய॒ஜ்ஞமே॒வ த-ந்மி॑து॒நீ க॑ரோதி । ஊ॒நே-ऽதி॑ரிக்த-ந்தீயாதா॒ இதி॒ ப்ரஜா᳚த்யை ॥ ம॒ஹீ॒நா-ம்பயோ॒-ऽஸ்யோஷ॑தீநா॒க்ம்॒ ரஸ॒ இத்யா॑ஹ । ரூ॒பமே॒வாஸ்யை॒-தந்ம॑ஹி॒மாநம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே । தஸ்ய॒ தே-ऽக்ஷீ॑யமாணஸ்ய॒ நிர்வ॑பாமி தேவய॒ஜ்யாயா॒ இத்யா॑ஹ । ஆ॒ஶிஷ॑மே॒வைதாமாஶா᳚ஸ்தே ॥ 15 ॥
(க॒ரோதி॑ - வ்ரதோப॒நய॑நம்॒ - க்ஷேமோ॒ - யஜ॑மாநஃ - ஶாஸ்தே) (அ. 3)
அநுவாகம் 4 - ஆஜ்யோத்பவநம்
க்ரு'॒த-ஞ்ச॒ வை மது॑ ச ப்ர॒ஜாப॑திராஸீத் । யதோ॒ மத்த்வா॑ஸீத் । ததஃ॑ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜத ।
தஸ்மா॒-ந்மது॑ஷி ப்ர॒ஜந॑நமிவாஸ்தி ।
தஸ்மா॒-ந்மது॑ஷா॒ ந ப்ரச॑ரந்தி । யா॒தயா॑ம॒ ஹி । ஆஜ்யே॑ந॒ ப்ரச॑ரந்தி । ய॒ஜ்ஞோ வா ஆஜ்ய᳚ம் । ய॒ஜ்ஞேநை॒வ ய॒ஜ்ஞ-ம்ப்ரச॑ர॒ந்த்யயா॑தயாமத்வாய ।
பத்ந்யவே᳚க்ஷதே ॥ 16 ॥
மி॒து॒ந॒த்வாய॒ ப்ரஜா᳚த்யை । யத்வை பத்நீ॑ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ க॒ரோதி॑ । மி॒து॒ந-ந்தத் । அதோ॒ பத்நி॑யா ஏ॒வைஷ ய॒ஜ்ஞஸ்யா᳚ந்வார॒ம்போ-ऽந॑வச்சித்த்யை ॥
அ॒மே॒த்த்யம்-வாँ ஏ॒த-த்க॑ரோதி । ய-த்பத்ந்ய॒வேக்ஷ॑தே ।
கார்​ஹ॑ப॒த்யே ऽதி॑ஶ்ரயதி மேத்த்ய॒த்வாய॑ । ஆ॒ஹ॒வ॒நீய॑-ம॒ப்யுத்த்ர॑வதி । ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ஸந்த॑த்யை । தேஜோ॑-ऽஸி॒ தேஜோ-ऽநு॒ ப்ரேஹீத்யா॑ஹ ॥ 17 ॥
தேஜோ॒ வா அ॒க்நிஃ । தேஜ॒ ஆஜ்ய᳚ம் । தேஜ॑ஸை॒வ தேஜ॒-ஸ்ஸம॑ர்தயதி । அ॒க்நிஸ்தே॒ தேஜோ॒ மா விநை॒தித்யா॒ஹாஹிக்ம்॑ஸாயை । ஸ்ப்யஸ்ய॒ வர்த்மந்᳚த்
ஸாதயதி । ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ஸந்த॑த்யை । அ॒க்நேர்ஜி॒ஹ்வா-ऽஸி॑ ஸு॒பூர்தே॒வாநா॒மித்யா॑ஹ । ய॒தா॒ ய॒ஜுரே॒வைதத் । தாம்நே॑தாம்நே தே॒வேப்யோ॒ யஜு॑ஷேயஜுஷே ப॒வேத்யா॑ஹ । ஆ॒ஶிஷ॑மே॒வைதாமாஶா᳚ஸ்தே ॥ 18 ॥
தத்வா அதஃ॑ ப॒வித்ரா᳚ப்யாமே॒வோ-த்பு॑நாதி । யஜ॑மாநோ॒ வா ஆஜ்ய᳚ம் । ப்ரா॒ணா॒பா॒நௌ ப॒வித்ரே᳚ । யஜ॑மாந ஏ॒வ ப்ரா॑ணாபா॒நௌ த॑தாதி । பு॒ந॒ரா॒ஹார᳚ம் ।
ஏ॒வமி॑வ॒ ஹி ப்ரா॑ணாபா॒நௌ ஸ॒சம்ர॑தஃ ।
ஶு॒க்ரம॑ஸி॒ ஜ்யோதி॑ரஸி॒ தேஜோ॒-ऽஸீத்யா॑ஹ ।
ரூ॒பமே॒வாஸ்யை॒ த-ந்ம॑ஹி॒மாநம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே । த்ரிர்யஜு॑ஷா । த்ரய॑ இ॒மே லோ॒காஃ ॥ 19 ॥
ஏ॒ஷாம்-லோँ॒காநா॒மாப்த்யை᳚ । த்ரிஃ । த்ர்யா॑வ்ரு'॒த்தி ய॒ஜ்ஞஃ ।
அதோ॑ மேத்த்ய॒த்வாய॑ । அதாஜ்ய॑வதீப்யாம॒பஃ । ரூ॒பமே॒வாஸா॑மே॒த-த்வர்ண॑-ந்ததாதி ।
அபி॒ வா உ॒தாஹுஃ॑ । யதா॑ ஹ॒ வை யோஷா॑ ஸு॒வர்ண॒க்ம்॒ ஹிர॑ண்ய-ம்பேஶ॒ல-ம்பிப்ர॑தீ ரூ॒பாண்யாஸ்தே᳚ ।
ஏ॒வமே॒தா ஏ॒தர்​ஹீதி॑ । ஆபோ॒ வை ஸர்வா॑ தே॒வதாஃ᳚ ॥ 20 ॥
ஏ॒ஷா ஹி விஶ்வே॑ஷா-ந்தே॒வாநா᳚-ந்த॒நூஃ । யதாஜ்ய᳚ம் ॥ தத்ரோ॒பயோ᳚ர்மீமா॒க்ம்॒ஸா । ஜா॒மி ஸ்யாத் । ய-த்யஜு॒ஷா-ऽऽஜ்யம்॒-யँஜு॑ஷா॒-ऽப உ॑த்புநீ॒யாத் ।
சந்த॑ஸா॒-ऽப உத்பு॑நா॒த்யஜா॑மித்வாய । அதோ॑ மிதுந॒த்வாய॑ । ஸா॒வி॒த்ரி॒யர்சா । ஸ॒வி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூத-ம்மே॒ கர்மா॑ஸ॒திதி॑ । ஸ॒வி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூதமே॒வாஸ்ய॒ கர்ம॑ பவதி । ப॒ச்சோ கா॑யத்ரி॒யா த்ரிஃ॑ ஷம்ரு'த்த॒த்வாய॑ । அ॒த்பிரே॒வௌஷ॑தீ॒-ஸ்ஸந்ந॑யதி । ஓஷ॑தீபிஃ ப॒ஶூந் । ப॒ஶுபி॒ர்யஜ॑மாநம் । ஶு॒க்ர-ந்த்வா॑ ஶு॒க்ராயா॒-ஞ்ஜ்யோதி॑ஸ்த்வா॒ ஜ்யோதி॑ஷ்ய॒ர்சிஸ்த்வா॒ ऽர்சிஷீத்யா॑ஹ
ஸர்வ॒த்வாய॑ । பர்யா᳚ப்த்யா॒ அந॑ந்தராயாய ॥ 21 ॥
(ஈ॒க்ஷ॒த॒- ஆ॒ஹ॒-ஶா॒ஸ்தே॒-லோ॒கா - தே॒வதா॑ - பவதி॒ ஷட்ச॑) (அ. 4)
அநுவாகம் 5 - ஆஜ்யக்ரஹணம்
தே॒வா॒ஸு॒ரா-ஸ்ஸம்​யँ॑த்தா ஆஸந்ந் ।
ஸ ஏ॒தமிந்த்ர॒ ஆஜ்ய॑ஸ்யாவகா॒ஶ-ம॑பஶ்யத் ।
தேநாவை᳚க்ஷத । ததோ॑ தே॒வா அப॑வந்ந் । பரா-ऽஸு॑ராஃ ।
ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாநாஜ்ய॑-ம॒வேக்ஷ॑தே ।
பவ॑த்யா॒த்மநா᳚ । பரா᳚-ऽஸ்ய॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யோ பவதி । ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி ।
யதாஜ்யே॑நா॒ந்யாநி॑ ஹ॒வீக்​ஷ்ய॑-பிகா॒ரய॑தி ॥ 22 ॥
அத॒ கேநாஜ்ய॒மிதி॑ । ஸ॒த்யேநேதி॑ ப்ரூயாத் । சக்ஷு॒ர்வை ஸ॒த்யம் । ஸ॒த்யேநை॒வைந॑த॒-பிகா॑ரயதி । ஈ॒ஶ்வ॒ரோ வா ஏ॒ஷோ᳚-ऽந்தோ பவி॑தோஃ । யஶ்சக்ஷு॒ஷா ऽऽஜ்ய॑ம॒வேக்ஷ॑தே । நி॒மீல்யாவே᳚க்ஷேத । தா॒தாரா॒த்மஞ்சக்ஷுஃ॑ । அ॒ப்யாஜ்ய॑-ங்காரயதி ॥ ஆஜ்ய॑-ங்க்ரு'ஹ்ணாதி ॥ 23 ॥
சந்தாக்ம்॑ஸி॒ வா ஆஜ்ய᳚ம் । சந்தாக்॑ஸ்யே॒வ ப்ரீ॑ணாதி । ச॒துர்ஜு॒ஹ்வா-ங்க்ரு'॑ஹ்ணாதி । சது॑ஷ்பாதஃ ப॒ஶவஃ॑ । ப॒ஶூநே॒வாவ॑ருந்தே । அ॒ஷ்டாவு॑ப॒ப்ரு'தி॑ ।
அ॒ஷ்டாக்ஷ॑ரா காய॒த்ரீ । கா॒ய॒த்ரஃ ப்ரா॒ணஃ । ப்ரா॒ணமே॒வ ப॒ஶுஷு॑ ததாதி ।
ச॒துர்த்ரு॒வாயா᳚ம் ॥ 24 ॥
சது॑ஷ்பாதஃ ப॒ஶவஃ॑ । ப॒ஶுஷ்வே॒-வோபரி॑ஷ்டா॒த்-ப்ரதி॑திஷ்டதி । ய॒ஜ॒மா॒ந॒தே॒வ॒த்யா॑ வை ஜு॒ஹூஃ । ப்ரா॒த்ரு'॒வ்ய॒தே॒வ॒த்யோ॑ப॒ப்ரு'த் ।
ச॒துர்ஜு॒ஹ்வா-ங்க்ரு'॒ஹ்ணந்பூயோ॑ க்ரு'ஹ்ணீயாத் । அ॒ஷ்டாவு॑ப॒ப்ரு'தி॑ க்ரு'॒ஹ்ணந் கநீ॑யஃ ।
யஜ॑மாநாயை॒வ ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒முப॑ஸ்தி-ங்கரோதி ॥
கௌர்வை ஸ்ருசஃ॑ । ச॒துர்ஜு॒ஹ்வா-ங்க்ரு'॑ஹ்ணாதி । தஸ்மா॒ச்சது॑ஷ்பதீ ॥ 25 ॥
அ॒ஷ்டாவு॑ப॒ப்ரு'தி॑ । தஸ்மா॑த॒ஷ்டாஶ॑பா । ச॒துர்த்ரு॒வாயா᳚ம் । தஸ்மா॒ச்சதுஃ॑ ஸ்தநா ।
காமே॒வ த-த்ஸக்க்​ஸ்க॑ரோதி । ஸா-ऽஸ்மை॒ ஸக்க்​ஸ்க்ரு'॒தேஷ॒மூர்ஜ॑-ந்துஹே ।
யஜ்ஜு॒ஹ்வா-ங்க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ப்ர॒யா॒ஜேப்ய॒ஸ்தத் ।
யது॑ப॒ப்ரு'தி॑ । ப்ர॒யா॒ஜா॒நூ॒யா॒ஜேப்ய॒ஸ்தத் । ஸர்வ॑ஸ்மை॒ வா ஏ॒த-த்ய॒ஜ்ஞாய॑ க்ரு'ஹ்யதே ।
யத்த்ரு॒வாயா॒மாஜ்ய᳚ம் ॥ 26 ॥
(அ॒பி॒கா॒ரய॑தி - க்ரு'ஹ்ணாதி - த்ரு॒வாயாம்॒ - சது॑ஷ்பதீ॒ - ப்ரயாஜாநூயா॒ஜேப்ய॒ஸ்த-த்த்வே॒ ச॑) (அ. 5)
அநுவாகம் 6 - ஸ்த்ருக்ஸாதநம்
ஆபோ॑ தேவீரக்ரேபுவோ அக்ரேகுவ॒ இத்யா॑ஹ । ரூ॒பமே॒வாஸா॑மே॒த-ந்ம॑ஹி॒மாநம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே ।
அக்ர॑ இ॒மம்-யँ॒ஜ்ஞ-ந்ந॑ய॒தாக்ரே॑ ய॒ஜ்ஞப॑தி॒மித்யா॑ஹ । அக்ர॑ ஏ॒வ ய॒ஜ்ஞ-ந்ந॑யந்தி । அக்ரே॑ ய॒ஜ்ஞப॑திம் ।
யு॒ஷ்மாநிந்த்ரோ॑-ऽவ்ரு'ணீத வ்ரு'த்ர॒தூர்யே॑ யூ॒யமிந்த்ர॑மவ்ரு'ணீத்த்வம்-வ்ரு'ँத்ர॒தூர்ய॒ இத்யா॑ஹ ।
வ்ரு'॒த்ரக்ம் ஹ॑ ஹநி॒ஷ்யந்நிந்த்ர॒ ஆபோ॑ வவ்ரே । ஆபோ॒ ஹேந்த்ரம்॑-வँவ்ரிரே । ஸ॒ஜ்ஞாம்-மே॒வாஸா॑-மே॒த-த்ஸாமா॑நம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே । ப்ரோக்ஷி॑தா॒-ஸ்ஸ்தேத்யா॑ஹ ॥ 27 ॥
தேநாபஃ॒ ப்ரோக்ஷி॑தாஃ ॥ அ॒க்நி-ர்தே॒வேப்யோ॒ நிலா॑யத । க்ரு'ஷ்ணோ॑ ரூ॒ப-ங்க்ரு'॒த்வா । ஸ வந॒ஸ்பதீ॒-ந்ப்ராவி॑ஶத் । க்ரு'ஷ்ணோ᳚-ऽஸ்யாகரே॒ஷ்டோ᳚-ऽக்நயே᳚ த்வா॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
அ॒க்நய॑ ஏ॒வைந॒-ஞ்ஜுஷ்ட॑-ங்கரோதி । அதோ॑ அ॒க்நேரே॒வ மேத॒மவ॑ருந்தே ॥ வேதி॑ரஸி ப॒ர்॒ஹிஷே᳚ த்வா॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ப்ர॒ஜா வை ப॒ர்॒ஹிஃ । ப்ரு'॒தி॒வீ வேதிஃ॑ ॥ 28 ॥
ப்ர॒ஜா ஏ॒வ ப்ரு'॑தி॒வ்யா-ம்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ।
ப॒ர்॒ஹிர॑ஸி ஸ்ரு॒க்ப்யஸ்த்வா॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
ப்ர॒ஜா வை ப॒ர்॒ஹிஃ । யஜ॑மாந॒-ஸ்ஸ்ருசஃ॑ । யஜ॑மாநமே॒வ ப்ர॒ஜாஸு॒ ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ॥
தி॒வே த்வா॒-ऽந்தரி॑க்ஷாய த்வா ப்ரு'தி॒வ்யை த்வேதி॑ ப॒ர்॒ஹிரா॒ஸாத்ய॒ ப்ரோக்ஷ॑தி । ஏ॒ப்ய ஏ॒வைநம்॑-லோँ॒கேப்யஃ॒ ப்ரோக்ஷ॑தி । அத॒ ததஃ॑ ஸ॒ஹ ஸ்ரு॒சா பு॒ரஸ்தா᳚-த்ப்ர॒த்யஞ்ச॑-ங்க்ர॒ந்தி-ம்ப்ரத்யு॑க்ஷதி ।
ப்ர॒ஜா வை ப॒ர்॒ஹிஃ । யதா॒ ஸூத்யை॑ கா॒ல ஆபஃ॑
பு॒ரஸ்தா॒-த்யந்தி॑ ॥ 29 ॥
தா॒த்ரு'கே॒வ தத் ॥ ஸ்வ॒தா பி॒த்ரு'ப்ய॒ இத்யா॑ஹ । ஸ்வ॒தா॒கா॒ரோ ஹி பி॑த்ரு'॒ணாம் । ஊர்க்ப॑வ பர்​ஹி॒ஷத்ப்ய॒ இதி॒ தக்ஷி॑ணாயை॒ ஶ்ரோணே॒ரோத்த॑ரஸ்யை॒ நிந॑யதி॒ ஸந்த॑த்யை ।
மாஸா॒ வை பி॒தரோ॑ பர்​ஹி॒ஷதஃ॑ । மாஸா॑நே॒வ ப்ரீ॑ணாதி ।
மாஸா॒ வா ஓஷ॑தீ-ர்வ॒ர்தய॑ந்தி । மாஸாஃ᳚ பசந்தி॒ ஸம்ரு'॑த்த்யை । அந॑திஸ்கந்தந். ஹ ப॒ர்ஜந்யோ॑ வர்​ஷதி । யத்ரை॒ததே॒வ-ங்க்ரி॒யதே᳚ ॥ 30 ॥
ஊ॒ர்ஜா ப்ரு'॑தி॒வீ-ங்க॑ச்ச॒தேத்யா॑ஹ । ப்ரு'॒தி॒வ்யாமே॒வோர்ஜ॑-ந்ததாதி ।
தஸ்மா᳚-த்ப்ரு'தி॒வ்யா ஊ॒ர்ஜா பு॑ஞ்ஜதே । க்ர॒ந்திம்-விँஸ்ரக்ம்॑ஸயதி । ப்ரஜ॑நயத்யே॒வ தத் । ஊ॒ர்த்வ-ம்ப்ராஞ்ச॒முத்கூ॑ட-ம்ப்ர॒த்யஞ்ச॒மாய॑ச்சதி ।
தஸ்மா᳚-த்ப்ரா॒சீந॒க்ம்॒ ரேதோ॑ தீயதே । ப்ர॒தீசீஃ᳚ ப்ர॒ஜா ஜா॑யந்தே ॥ விஷ்ணோ॒-ஸ்ஸ்தூபோ॒-ऽஸீத்யா॑ஹ ।
ய॒ஜ்ஞோ வை விஷ்ணுஃ॑ ॥ 31 ॥
ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ த்ரு'த்யை᳚ । பு॒ரஸ்தா᳚-த்ப்ரஸ்த॒ர-ங்க்ரு'॑ஹ்ணாதி । முக்ய॑மே॒வைந॑-ங்கரோதி । இய॑ந்த-ங்க்ரு'ஹ்ணாதி । ப்ர॒ஜாப॑திநா யஜ்ஞமு॒கேந॒ ஸம்மி॑தம் ।
இய॑ந்த-ங்க்ரு'ஹ்ணாதி । ய॒ஜ்ஞ॒ப॒ருஷா॒ ஸம்மி॑தம் ।
இய॑ந்த-ங்க்ரு'ஹ்ணாதி । ஏ॒தாவ॒த்வை புரு॑ஷே வீ॒ர்ய᳚ம் ।
வீ॒ர்ய॑ ஸம்மிதம் ॥ 32 ॥
அப॑ரிமித-ங்க்ரு'ஹ்ணாதி । அப॑ரிமித॒ஸ்யாவ॑ருத்த்யை ।
தஸ்மி॑-ந்ப॒வித்ரே॒ அபி॑ஸ்ரு'ஜதி । யஜ॑மாநோ॒ வை ப்ர॑ஸ்த॒ரஃ ।
ப்ரா॒ணா॒பா॒நௌ ப॒வித்ரே᳚ । யஜ॑மாந ஏ॒வ ப்ரா॑ணாபா॒நௌ த॑தாதி ॥ ஊர்ணா᳚ம்ரதஸ-ந்த்வா ஸ்த்ரு'ணா॒மீத்யா॑ஹ । ய॒தா॒ய॒ஜுரே॒வை தத் । ஸ்வா॒ஸ॒ஸ்த-ந்தே॒வேப்ய॒ இத்யா॑ஹ । தே॒வேப்ய॑ ஏ॒வைந॑-த்ஸ்வாஸ॒ஸ்த-ங்க॑ரோதி ॥ 33 ॥
ப॒ர்॒॒ஹி-ஸ்ஸ்த்ரு'॑ணாதி । ப்ர॒ஜா வை ப॒ர்॒ஹிஃ । ப்ரு'॒தி॒வீ வேதிஃ॑ । ப்ர॒ஜா ஏ॒வ ப்ரு'॑தி॒வ்யா-ம்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ॥ அந॑தித்ரு'ஶ்நக்க்​ ஸ்த்ரு'ணாதி । ப்ர॒ஜயை॒வைந॑-ம்ப॒ஶுபி॒ரந॑தித்ரு'ஶ்ந-ங்கரோதி । தா॒ரய॑-ந்ப்ரஸ்த॒ர-ம்ப॑ரி॒தீ-ந்பரி॑ ததாதி । யஜ॑மாநோ॒ வை ப்ர॑ஸ்த॒ரஃ ।
யஜ॑மாந ஏ॒வ த-த்ஸ்வ॒ய-ம்ப॑ரி॒தீ-ந்பரி॑ ததாதி ॥
க॒ந்த॒ர்வோ॑-ऽஸி வி॒ஶ்வாவ॑ஸு॒ரித்யா॑ஹ ॥ 34 ॥
விஶ்வ॑மே॒வாயு॒-ர்யஜ॑மாநே ததாதி । இந்த்ர॑ஸ்ய பா॒ஹுர॑ஸி॒ தக்ஷி॑ண॒ இத்யா॑ஹ । இ॒ந்த்ரி॒யமே॒வ யஜ॑மாநே ததாதி । மி॒த்ராவரு॑ணௌ த்வோத்தர॒தஃ பரி॑தத்தா॒மித்யா॑ஹ ।
ப்ரா॒ணா॒பா॒நௌ மி॒த்ராவரு॑ணௌ । ப்ரா॒ணா॒பா॒நா-வே॒வாஸ்மி॑-ந்ததாதி । ஸூர்ய॑ஸ்த்வா பு॒ரஸ்தா᳚-த்பா॒த்வித்யா॑ஹ । ரக்ஷ॑ஸா॒-மப॑ஹத்யை । கஸ்யா᳚ஶ்சித॒பிஶ॑ஸ்த்யா॒ இத்யா॑ஹ । அப॑ரிமிதாதே॒வைந॑-ம்பாதி ॥ 35 ॥
வீ॒திஹோ᳚த்ர-ந்த்வா கவ॒ இத்யா॑ஹ । அ॒க்நிமே॒வ ஹோ॒த்ரேண॒ ஸம॑ர்தயதி । த்யு॒மந்த॒க்ம்॒ ஸமி॑தீம॒ஹீத்யா॑ஹ॒ ஸமி॑த்த்யை । அக்நே॑ ப்ரு'॒ஹந்த॑மத்த்வ॒ர இத்யா॑ஹ॒ வ்ரு'த்த்யை᳚ । வி॒ஶோ ய॒ந்த்ரே ஸ்த॒ இத்யா॑ஹ । வி॒ஶாம்-யँத்யை᳚ ।
உ॒தீ॒சீநா᳚க்ரே॒ நித॑தாதி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ।
வஸூ॑நாக்ம் ரு॒த்ராணா॑-மாதி॒த்யாநா॒க்ம்॒ ஸத॑ஸி ஸீ॒தேத்யா॑ஹ । தே॒வதா॑நாமே॒வ ஸத॑நே ப்ரஸ்த॒ரக்ம் ஸா॑தயதி ॥ ஜு॒ஹூர॑ஸி க்ரு'॒தாசீ॒ நாம்நேத்யா॑ஹ ॥ 36 ॥
அ॒ஸௌ வை ஜு॒ஹூஃ । அ॒ந்தரி॑க்ஷமுப॒ப்ரு'த் । ப்ரு'॒தி॒வீ த்ரு॒வா । தாஸா॑மே॒ததே॒வ ப்ரி॒ய-ந்நாம॑ । ய-த்க்ரு'॒தாசீதி॑ । ய-த்க்ரு'॒தாசீத்யாஹ॑ । ப்ரி॒யேணை॒வைநா॒ நாம்நா॑ ஸாதயதி ॥
ஏ॒தா அ॑ஸதந்-த்ஸுக்ரு'॒தஸ்ய॑ லோ॒க இத்யா॑ஹ ।
ஸ॒த்யம்-வைँ ஸு॑க்ரு'॒தஸ்ய॑ லோ॒கஃ ।
ஸ॒த்ய ஏ॒வைநா᳚-ஸ்ஸுக்ரு'॒தஸ்ய॑ லோ॒கே ஸா॑தயதி ।
தா வி॑ஷ்ணோ பா॒ஹீத்யா॑ஹ । ய॒ஜ்ஞோ வை விஷ்ணுஃ॑ । ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ த்ரு'த்யை᳚ । பா॒ஹி ய॒ஜ்ஞ-ம்பா॒ஹி ய॒ஜ்ஞப॑தி-ம்பா॒ஹி மாம்-யँ॑ஜ்ஞ॒நிய॒மித்யா॑ஹ । ய॒ஜ்ஞாய॒ யஜ॑மாநாயா॒த்மநே᳚ । தேப்ய॑ ஏ॒வாஶிஷ॒மாஶா॒ஸ்தே-ऽநா᳚ர்த்யை ॥ 37 ॥
(ஸ்தேத்யா॑ஹ - ப்ரு'தி॒வீ வேதி॒--ர் யந்தி॑ - க்ரி॒யதே॒ - விஷ்ணு॑--ர் வீ॒ர்ய॑ஸம்மிதம் - கரோ - த்யாஹ - பாதி॒ - நாம்நேத்யா॑ஹ - லோ॒கே ஸா॑தயதி॒ ஷட்ச॑) (அ. 6)
அநுவாகம் 7 - ஆகாரஃ
அ॒க்நிநா॒ வை ஹோத்ரா᳚ । தே॒வா அஸு॑ரா-ந॒ப்ய॑பவந்ந் ।
அ॒க்நயே॑ ஸமி॒த்த்யமா॑நா॒யா-நு॑ப்ரூ॒ஹீத்யா॑ஹ॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யாபிபூத்யை । ஏக॑விக்ம்ஶதி-மித்த்மதா॒ரூணி॑ பவந்தி । ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶோ வை புரு॑ஷஃ ।
புரு॑ஷ॒ஸ்யாப்த்யை᳚ ।
பஞ்ச॑தஶேத்த்மதா॒ரூண்ய॒-ப்யாத॑தாதி ।
பஞ்ச॑தஶ॒ வா அ॑ர்தமா॒ஸஸ்ய॒ ராத்ர॑யஃ ।
அ॒ர்த॒மா॒ஸ॒ஶ-ஸ்ஸம்॑​வँத்ஸ॒ர ஆ᳚ப்யதே ।
த்ரீந்-ப॑ரி॒தீந்-பரி॑-ததாதி ॥ 38 ॥
ஊ॒ர்த்வே ஸ॒மிதா॒வாத॑தாதி । அ॒நூ॒யா॒ஜேப்யஃ॑ ஸ॒மித॒மதி॑ஶிநஷ்டி । ஷட்த்ஸ-ம்ப॑த்யந்தே । ஷட்வா ரு'॒தவஃ॑ । ரு'॒தூநே॒வ ப்ரீ॑ணாதி । வே॒தேநோப॑வாஜயதி ।
ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யோ வை வே॒தஃ । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யஃ ப்ரா॒ணஃ । யஜ॑மாந ஆஹவ॒நீயஃ॑ । யஜ॑மாந ஏ॒வ ப்ரா॒ண-ந்த॑தாதி ॥ 39 ॥
த்ரிருப॑வாஜயதி । த்ரயோ॒ வை ப்ரா॒ணாஃ । ப்ரா॒ணாநே॒வாஸ்மி॑-ந்ததாதி । வே॒தேநோ॑ப॒யத்ய॑ ஸ்ரு॒வேண॑ ப்ராஜாப॒த்ய-மா॑கா॒ர-மாகா॑ரயதி । ய॒ஜ்ஞோ வை ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ய॒ஜ்ஞமே॒வ ப்ர॒ஜாப॑தி-ம்முக॒த ஆர॑பதே ।
அதோ᳚ ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்ஸர்வா॑ தே॒வதாஃ᳚ । ஸர்வா॑ ஏ॒வ தே॒வதாஃ᳚ ப்ரீணாதி ॥ அ॒க்நிம॑க்நீ-த்த்ரிஸ்த்ரி॒-ஸ்ஸம்ம்ரு'॒ட்டீத்யா॑ஹ । த்ர்யா॑வ்ரு'॒த்தி ய॒ஜ்ஞஃ ॥ 40 ॥
அதோ॒ ரக்ஷ॑ஸா॒மப॑ஹத்யை । ப॒ரி॒தீந்-த்ஸம்மா᳚ர்​ஷ்டி । பு॒நாத்யே॒வைநாந்॑ । த்ரிஸ்த்ரி॒-ஸ்ஸம்மா᳚ர்​ஷ்டி । த்ர்யா॑வ்ரு'॒த்தி ய॒ஜ்ஞஃ । அதோ॑ மேத்த்ய॒த்வாய॑ । அதோ॑ ஏ॒தே வை தே॑வாஶ்வாஃ । தே॒வா॒ஶ்வாநே॒வ த-த்ஸம்மா᳚ர்​ஷ்டி ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ।
ஆஸீ॑நோ॒-ऽந்ய-மா॑கா॒ர-மாகா॑ரயதி ॥ 41 ॥
திஷ்ட॑ந்ந॒ந்யம் । யதா-ऽநோ॑ வா॒ ரதம்॑​வாँ யு॒ஞ்ஜ்யாத் ।
ஏ॒வமே॒வ தத॑த்த்வ॒ர்யு-ர்ய॒ஜ்ஞம்-யுँ॑நக்தி ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யா॒ப்யூ᳚ட்யை ।
வஹ॑ந்த்யேந-ங்க்ரா॒ம்யாஃ ப॒ஶவஃ॑ ।
ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ புவ॑நமஸி॒ விப்ர॑த॒ஸ்வேத்யா॑ஹ । ய॒ஜ்ஞோ வை புவ॑நம் । ய॒ஜ்ஞ ஏ॒வ யஜ॑மாந-ம்ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபிஃ॑ ப்ரதயதி । அக்நே॒ யஷ்ட॑ரி॒த-ந்நம॒ இத்யா॑ஹ ॥ 42 ॥
அ॒க்நிர்வை தே॒வாநாம்॒-யँஷ்டா᳚ । ய ஏ॒வ தே॒வாநாம்॒-யँஷ்டா᳚ । தஸ்மா॑ ஏ॒வ நம॑ஸ்கரோதி ॥
ஜுஹ்வேஹ்ய॒க்நிஸ்த்வா᳚ ஹ்வயதி தேவய॒ஜ்யாயா॒ உப॑ப்ரு'॒தேஹி॑ தே॒வஸ்த்வா॑ ஸவி॒தா ஹ்வ॑யதி தேவய॒ஜ்யாயா॒ இத்யா॑ஹ ।
ஆ॒க்நே॒யீ வை ஜு॒ஹூஃ । ஸா॒வி॒த்ர்யு॑ப॒ப்ரு'த் । தாப்யா॑மே॒வைநே॒ ப்ரஸூ॑த॒ ஆத॑த்தே ॥ அக்நா॑விஷ்ணூ॒ மா வா॒மவ॑க்ரமிஷ॒மித்யா॑ஹ ।
அ॒க்நிஃ பு॒ரஸ்தா᳚த் । விஷ்ணு॑ர்ய॒ஜ்ஞஃ ப॒ஶ்சாத் ॥ 43 ॥
தாப்யா॑மே॒வ ப்ர॑தி॒ ப்ரோச்யா॒த்யாக்ரா॑மதி ।
விஜி॑ஹாதா॒-ம்மா மா॒ ஸந்தா᳚ப்த॒மித்யா॒ஹாஹிக்ம்॑ஸாயை ।
லோ॒க-ம்மே॑ லோகக்ரு'தௌ க்ரு'ணுத॒மித்யா॑ஹ ।
ஆ॒ஶிஷ॑மே॒வைதாமாஶா᳚ஸ்தே ॥ விஷ்ணோ॒-ஸ்ஸ்தாந॑ம॒ஸீத்யா॑ஹ । ய॒ஜ்ஞோ வை விஷ்ணுஃ॑ । ஏ॒த-த்கலு॒ வை தே॒வாநா॒-மப॑ராஜித-மா॒யத॑நம் । ய-த்ய॒ஜ்ஞஃ ।
தே॒வாநா॑மே॒வாப॑ராஜித ஆ॒யத॑நே திஷ்டதி ॥
இ॒த இந்த்ரோ॑ அக்ரு'ணோ-த்வீ॒ர்யா॑ணீத்யா॑ஹ ॥ 44 ॥
இ॒ந்த்ரி॒யமே॒வ யஜ॑மாநே ததாதி ।
ஸ॒மா॒ரப்யோ॒ர்த்வோ அ॑த்த்வ॒ரோ தி॑வி॒ஸ்ப்ரு'ஶ॒மித்யா॑ஹ॒ வ்ரு'த்த்யை᳚ । ஆ॒கா॒ர-மா॑கா॒ர்யமா॑ண॒மநு॑ ஸமா॒ரப்ய॑ । ஏ॒தஸ்மி॑ந் கா॒லே தே॒வா-ஸ்ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமா॑யந்ந் । ஸா॒க்ஷாதே॒வ யஜ॑மாந-ஸ்ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி । அதோ॒ ஸம்ரு'॑த்தேநை॒வ ய॒ஜ்ஞேந॒ யஜ॑மாந-ஸ்ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ।
அஹ்ரு॑தோ ய॒ஜ்ஞோ ய॒ஜ்ஞப॑தே॒ரித்யா॒ஹாநா᳚ர்த்யை ।
இந்த்ரா॑வா॒ந்-த்ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । இ॒ந்த்ரி॒யமே॒வ யஜ॑மாநே ததாதி । ப்ரு'॒ஹத்பா இத்யா॑ஹ ॥ 45 ॥
ஸு॒வ॒ர்கோ வை லோ॒கோ ப்ரு'॒ஹத்பாஃ । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ ய॒ஜ॒மா॒ந॒தே॒வ॒த்யா॑ வை ஜு॒ஹூஃ । ப்ரா॒த்ரு'॒வ்ய॒தே॒வ॒த்யோ॑ப॒ப்ரு'த் । ப்ரா॒ண ஆ॑கா॒ரஃ ।
ய-த்ஸக்க்॑ஸ்ப॒ர்​ஶயே᳚த் । ப்ராத்ரு'॑வ்யே-ऽஸ்ய ப்ரா॒ண-ந்த॑த்த்யாத் । அஸக்க்॑ஸ்பர்​ஶயந்ந॒த்யாக்ரா॑மதி । யஜ॑மாந ஏ॒வ ப்ரா॒ண-ந்த॑தாதி । பா॒ஹிமா᳚-ऽக்நே॒ துஶ்ச॑ரிதா॒தா மா॒ ஸுச॑ரிதே ப॒ஜேத்யா॑ஹ ॥ 46 ॥
அ॒க்நிர்வாவ ப॒வித்ர᳚ம் । வ்ரு'॒ஜி॒நமந்ரு'॑த॒-ந்துஶ்ச॑ரிதம் ।
ரு'॒ஜு॒க॒ர்மக்ம் ஸ॒த்யக்ம் ஸுச॑ரிதம் ।
அ॒க்நிரே॒வைநம்॑-வ்ரு'ँஜி॒நாத-ந்ரு'॑தா॒-த்துஶ்ச॑ரிதாத்பாதி ।
ரு'॒ஜு॒க॒ர்மே ஸ॒த்யே ஸுச॑ரிதே பஜதி । தஸ்மா॑தே॒வமாஶா᳚ஸ்தே । ஆ॒த்மநோ॑ கோபீ॒தாய॑ ॥ ஶிரோ॒ வா ஏ॒த-த்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ । யதா॑கா॒ரஃ । ஆ॒த்மா த்ரு॒வா ॥ 47 ॥
ஆ॒கா॒ர-மா॒கார்ய॑ த்ரு॒வாக்ம் ஸம॑நக்தி ।
ஆ॒த்மந்நே॒வ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ஶிரஃ॒ ப்ரதி॑ததாதி ।
த்வி-ஸ்ஸம॑நக்தி । த்வௌ ஹி ப்ரா॑ணாபா॒நௌ । ததா॑ஹுஃ ।
த்ரிரே॒வ ஸம॑ஞ்ஜ்யாத் । த்ரிதா॑து॒ ஹி ஶிர॒ இதி॑ । ஶிர॑ இவை॒த-த்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ । அதோ॒ த்ரயோ॒ வை ப்ரா॒ணாஃ ।
ப்ரா॒ணாநே॒வாஸ்மி॑-ந்ததாதி ॥
ம॒கஸ்ய॒ ஶிரோ॑-ऽஸி॒ ஸஞ்ஜ்யோதி॑ஷா॒ ஜ்யோதி॑ரங்க்தா॒மித்யா॑ஹ ।
ஜ்யோதி॑ரே॒வாஸ்மா॑ உ॒பரி॑ஷ்டா-த்ததாதி ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யாநு॑க்யாத்யை ॥ 48 ॥
(பரி॑ததாதி - ப்ரா॒ண-ந்த॑தாதி॒ - ஹி ய॒ஜ்ஞோ - கா॑ரயதி॒ - நம॒ இத்யா॑ஹ - ப॒ஶ்சா-த்- வீ॒ர்யா॑ணீத்யா॑ஹ॒ - பா இத்யா॑ஹ - ப॒ஜேத்யா॑ஹ - த்ரு॒ - வைவாஸ்மி॑-ந்ததாதி॒ த்ரீணி॑ ச) (அ. 7)
அநுவாகம் 8 - இடாபக்ஷணம்
திஷ்ணி॑யா॒ வா ஏ॒தே ந்யு॑ப்யந்தே । யத்ப்ர॒ஹ்மா । யத்தோதா᳚ । யத॑த்த்வ॒ர்யுஃ । யத॒க்நீத் । ய-த்யஜ॑மாநஃ । தாந். யத॑ந்தரே॒யாத் । யஜ॑மாநஸ்ய ப்ரா॒ணாந்-த்ஸங்க॑ர்​ஷேத் । ப்ர॒மாயு॑க-ஸ்ஸ்யாத் । பு॒ரோ॒டாஶ॑மப॒க்ரு'ஹ்ய॒ ஸஞ்ச॑ரத்யத்த்வ॒ர்யுஃ ॥ 49 ॥
யஜ॑மாநாயை॒வ தல்லோ॒கக்ம் ஶிக்ம்॑ஷதி ।
நாஸ்ய॑ ப்ரா॒ணாந்-த்ஸங்க॑ர்​ஷதி । ந ப்ர॒மாயு॑கோ பவதி । பு॒ரஸ்தா᳚-த்ப்ர॒த்யங்ஙாஸீ॑நஃ । இடா॑யா॒ இடா॒மாத॑தாதி ।
ஹஸ்த்யா॒க்ம்॒ ஹோத்ரே᳚ । ப॒ஶவோ॒ வா இடா᳚ । ப॒ஶவஃ॒ புரு॑ஷஃ । ப॒ஶுஷ்வே॒வ ப॒ஶூ-ந்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி । இடா॑யை॒ வா ஏ॒ஷா ப்ரஜா॑திஃ ॥ 50 ॥
தா-ம்ப்ரஜா॑திம்॒-யँஜ॑மா॒நோ-ऽநு॒ ப்ரஜா॑யதே । த்விர॒ங்குலா॑வநக்தி॒ பர்வ॑ணோஃ ।
த்வி॒பா-த்யஜ॑மாநஃ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை । ஸ॒க்ரு'துப॑ஸ்த்ரு'ணாதி । த்விராத॑தாதி । ஸ॒க்ரு'த॒பிகா॑ரயதி । ச॒து-ஸ்ஸம்ப॑த்யதே । ச॒த்வாரி॒ வை ப॒ஶோஃ ப்ர॑தி॒ஷ்டாநா॑நி ।
யாவா॑நே॒வ ப॒ஶுஃ । தமுப॑ஹ்வயதே ॥ 51 ॥
முக॑மிவ॒ ப்ரத்யுப॑ஹ்வயேத । ஸ॒மு॒ங்காநே॒வ ப॒ஶூநுப॑ஹ்வயதே । ப॒ஶவோ॒ வா இடா᳚ ।
தஸ்மா॒-த்ஸா-ऽந்வா॒ரப்யா᳚ । அ॒த்த்வ॒ர்யுணா॑ ச॒ யஜ॑மாநேந ச । உப॑ஹூதஃ பஶு॒மாந॑ஸா॒நீத்யா॑ஹ ।
உப॒ ஹ்யே॑நௌ॒ ஹ்வய॑தே॒ ஹோதா᳚ । இடா॑யை தே॒வதா॑நா-முபஹ॒வே । உப॑ஹூதஃ பஶு॒மா-ந்ப॑வதி ।
ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 52 ॥
யாம்-வைँ ஹஸ்த்யா॒மிடா॑மா॒ததா॑தி । வா॒ச-ஸ்ஸா பா॑க॒தேய᳚ம் । யாமு॑ப॒ஹ்வய॑தே । ப்ரா॒ணாநா॒க்ம்॒ ஸா । வாச॑-ஞ்சை॒வ ப்ரா॒ணாக்​ஶ்சாவ॑ருந்தே ॥
அத॒ வா ஏ॒தர்​ஹ்யுப॑ஹூதாயா॒மிடா॑யாம் ।
பு॒ரோ॒டாஶ॑ஸ்யை॒வ ப॑ர்​ஹி॒ஷதோ॑ மீமா॒க்ம்॒ஸா । யஜ॑மாந-ந்தே॒வா அ॑ப்ருவந்ந் । ஹ॒விர்நோ॒ நிர்வ॒பேதி॑ । நாஹம॑பா॒கோ நிர்வ॑ப்ஸ்யா॒மீத்ய॑ப்ரவீத் ॥ 53 ॥
ந மயா॑-ऽபா॒கயா ऽநு॑வக்ஷ்ய॒தேதி॒ வாக॑ப்ரவீத் ।
நாஹம॑பா॒கா பு॑ரோ-ऽநுவா॒க்யா॑ பவிஷ்யா॒மீதி॑ புரோ-ऽநுவா॒க்யா᳚ । நாஹம॑பா॒கா யா॒ஜ்யா॑ பவிஷ்யா॒மீதி॑
யா॒ஜ்யா᳚ । ந மயா॑-ऽபா॒கேந॒ வஷ॑ட்கரிஷ்ய॒தேதி॑ வஷட்கா॒ரஃ । ய-த்ய॑ஜமாநபா॒க-ந்நி॒தாய॑ புரோ॒டாஶ॑-ம்பர்​ஹி॒ஷத॑-ங்க॒ரோதி॑ ।
தாநே॒வ த-த்பா॒கிநஃ॑ கரோதி । ச॒து॒ர்தா க॑ரோதி । சத॑ஸ்ரோ॒ திஶஃ॑ । தி॒க்ஷ்வே॑வ ப்ரதி॑திஷ்டதி । ப॒ர்॒ஹி॒ஷத॑-ங்கரோதி ॥ 54 ॥
யஜ॑மாநோ॒ வை பு॑ரோ॒டாஶஃ॑ । ப்ர॒ஜா ப॒ர்॒ஹிஃ ।
யஜ॑மாநமே॒வ ப்ர॒ஜாஸு॒ ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ।
தஸ்மா॑த॒ஸ்த்நா-ऽந்யாஃ ப்ர॒ஜாஃ ப்ர॑தி॒திஷ்ட॑ந்தி । மா॒க்ம்॒ஸேநா॒ந்யாஃ । அதோ॒ கல்வா॑ஹுஃ । தக்ஷி॑ணா॒ வா ஏ॒தா ஹ॑வி-ர்ய॒ஜ்ஞஸ்யா᳚ந்தர்வே॒த்யவ॑ருத்த்யந்தே ।
ய-த்பு॑ரோ॒டாஶ॑-ம்பர்​ஹி॒ஷத॑-ங்க॒ரோதீதி॑ । ச॒து॒ர்தா க॑ரோதி । ச॒த்வாரோ॒ ஹ்யே॑தே ஹ॑வி-ர்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ர்த்விஜஃ॑ ॥ 55 ॥
ப்ர॒ஹ்மா ஹோதா᳚-ऽத்த்வ॒ர்யுர॒க்நீத் । தம॒பிம்ரு'॑ஶேத் । இ॒த-ம்ப்ர॒ஹ்மணஃ॑ । இ॒தக்ம் ஹோதுஃ॑ । இ॒தம॑த்த்வ॒ர்யோஃ । இ॒தம॒க்நீத॒ இதி॑ । யதை॒வாத-ஸ்ஸௌ॒ம்யே᳚-ऽத்த்வ॒ரே ।
ஆ॒தேஶ॑ம்ரு'॒த்விக்ப்யோ॒ தக்ஷி॑ணா நீ॒யந்தே᳚ । தா॒த்ரு'கே॒வ தத் । அ॒க்நீதே᳚ ப்ரத॒மாயாத॑தாதி ॥ 56 ॥
அ॒க்நிமு॑கா॒ ஹ்ய்ரு'த்திஃ॑ । அ॒க்நிமு॑காமே॒வர்திம்॒-யँஜ॑மாந ரு'த்த்நோதி ॥ ஸ॒க்ரு'து॑ப॒ஸ்தீர்ய॒ த்விரா॒தத॑த் । உ॒ப॒ஸ்தீர்ய॒ த்விர॒பிகா॑ரயதி ।
ஷட்-த்ஸம்ப॑த்யந்தே । ஷட்வா ரு'॒தவஃ॑ । ரு'॒தூநே॒வ ப்ரீ॑ணாதி । வே॒தேந॑ ப்ர॒ஹ்மணே᳚ ப்ரஹ்மபா॒க-ம்பரி॑ஹரதி । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யோ வை வே॒தஃ । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யோ ப்ர॒ஹ்மா ॥ 57 ॥
ஸ॒வி॒தா ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ப்ரஸூ᳚த்யை । அத॒ காம॑ம॒ந்யேந॑ । ததோ॒ ஹோத்ரே᳚ । மத்த்யம்॒-வாँ ஏ॒த-த்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ । யத்தோதா᳚ । ம॒த்த்ய॒த ஏ॒வ ய॒ஜ்ஞ-ம்ப்ரீ॑ணாதி ।
அதா᳚த்த்வ॒ர்யவே᳚ । ப்ர॒தி॒ஷ்டா வா ஏ॒ஷா ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ । யத॑த்த்வ॒ர்யுஃ ।
தஸ்மா᳚த்தவி-ர்ய॒ஜ்ஞஸ்யை॒தாமே॒வாவ்ரு'த॒மநு॑ ॥ 58 ॥
அ॒ந்யா தக்ஷி॑ணா நீயந்தே । ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ।
அ॒க்நிம॑க்நீ-த்ஸ॒க்ரு'-த்ஸ॑க்ரு'॒-த்ஸம்ம்ரு'॒ட்டீத்யா॑ஹ ।
பராம்॑இவ॒ ஹ்யே॑தர்​ஹி॑ ய॒ஜ்ஞஃ ॥ இ॒ஷி॒தா தைவ்யா॒ ஹோதா॑ர॒ இத்யா॑ஹ । இ॒ஷி॒தக்ம் ஹி கர்ம॑ க்ரி॒யதே᳚ ।
ப॒த்ர॒வாச்யா॑ய॒ ப்ரேஷி॑தோ॒ மாநு॑ஷ-ஸ்ஸூக்தவா॒காய॑ ஸூ॒க்தா ப்ரூ॒ஹீத்யா॑ஹ । ஆ॒ஶிஷ॑மே॒வைதாமாஶா᳚ஸ்தே ।
ஸ்வ॒கா தைவ்யா॒ ஹோத்ரு'॑ப்ய॒ இத்யா॑ஹ । ய॒ஜ்ஞமே॒வ தத்ஸ்வ॒கா க॑ரோதி । ஸ்வ॒ஸ்தி-ர்மாநு॑ஷேப்ய॒ இத்யா॑ஹ ।
ஆ॒ஶிஷ॑மே॒வைதாமாஶா᳚ஸ்தே । ஶம்॒​யோँ-ர்ப்ரூ॒ஹீத்யா॑ஹ ।
ஶம்॒​யுँமே॒வ பா॑ர்​ஹஸ்ப॒த்ய-ம்பா॑க॒தேயே॑ந॒ ஸம॑ர்தயதி ॥ 59 ॥
(ச॒ர॒த்ய॒த்த்வ॒ர்யுஃ - ப்ரஜா॑தி--ர் ஹ்வயதே॒ - வேதா᳚ - ப்ரவீ-த்- பர்​ஹி॒ஷத॑-ங்கரோ-த்ய்ரு'॒த்விஜோ॑-ததாதி-ப்ர॒ஹ்மா-ऽநு॑-கரோதி ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 8)
அநுவாகம் 9 - ப்ரஸ்தரப்ரஹாராதிகம்
அத॒ ஸ்ருசா॑வநு॒ஷ்டுக்ப்யாம்॒-வாँஜ॑வதீப்யாம்॒-வ்யூँ॑ஹதி । ப்ர॒தி॒ஷ்டா வா அ॑நு॒ஷ்டுக் । அந்நம்॒-வாँஜஃ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை । அ॒ந்நாத்ய॒ஸ்யாவ॑ருத்த்யை । ப்ராசீ᳚-ஞ்ஜு॒ஹூமூ॑ஹதி । ஜா॒தாநே॒வ ப்ராத்ரு'॑வ்யா॒-ந்ப்ரணு॑ததே । ப்ர॒தீசீ॑முப॒ப்ரு'த᳚ம் ।
ஜ॒நி॒ஷ்யமா॑ணாநே॒வ ப்ரதி॑நுததே ।
ஸ விஷூ॑ச ஏ॒வாபோஹ்ய॑ ஸ॒பத்நா॒ந்॒. யஜ॑மாநஃ ।
அ॒ஸ்மிந் ँலோ॒கே ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥ 60 ॥
த்வாப்யா᳚ம் । த்விப்ர॑திஷ்டோ॒ ஹி ॥ வஸு॑ப்யஸ்த்வா ரு॒த்ரேப்ய॑ஸ்த்வா-ऽऽதி॒த்யேப்ய॒ஸ்த்வேத்யா॑ஹ ।
ய॒தா॒ய॒ஜுரே॒வை தத் । ஸ்ரு॒க்ஷு ப்ர॑ஸ்த॒ரம॑நக்தி ।
இ॒மே வை லோ॒கா-ஸ்ஸ்ருசஃ॑ । யஜ॑மாநஃ ப்ரஸ்த॒ரஃ । யஜ॑மாநமே॒வ தேஜ॑ஸா-ऽநக்தி । த்ரே॒தா-ऽந॑க்தி ।
த்ரய॑ இ॒மே லோ॒காஃ ॥ 61 ॥
ஏ॒ப்ய ஏ॒வைநம்॑-லோँ॒கேப்யோ॑-ऽநக்தி ।
அ॒பி॒பூ॒ர்வம॑நக்தி । அ॒பி॒பூ॒ர்வமே॒வ யஜ॑மாந॒-ந்தேஜ॑ஸா-ऽநக்தி ॥ அ॒க்தக்ம் ரிஹா॑ணா॒ இத்யா॑ஹ ।
தேஜோ॒ வா ஆஜ்ய᳚ம் । யஜ॑மாநஃ ப்ரஸ்த॒ரஃ ।
யஜ॑மாநமே॒வ தேஜ॑ஸா-ऽநக்தி । வி॒யந்து॒ வய॒ இத்யா॑ஹ । வய॑ ஏ॒வைந॑-ங்க்ரு'॒த்வா ।
ஸு॒வ॒ர்கம்-லோँ॒க-ங்க॑மயதி ॥ 62 ॥
ப்ர॒ஜாம்-யோँநி॒-ம்மா நிர்ம்ரு'॑க்ஷ॒மித்யா॑ஹ । ப்ர॒ஜாயை॑ கோபீ॒தாய॑ ॥ ஆப்யா॑யந்தா॒மாப॒ ஓஷ॑தய॒ இத்யா॑ஹ । ஆப॑ ஏ॒வௌஷ॑தீ॒ராப்யா॑யயதி । ம॒ருதா॒-ம்ப்ரு'ஷ॑தய॒-ஸ்ஸ்தேத்யா॑ஹ । ம॒ருதோ॒ வை வ்ரு'ஷ்ட்யா॑ ஈஶதே ।
வ்ரு'ஷ்டி॑மே॒வாவ॑ருந்தே । திவ॑-ங்கச்ச॒ ததோ॑ நோ॒ வ்ரு'ஷ்டி॒மேர॒யேத்யா॑ஹ । வ்ரு'ஷ்டி॒ர்வை த்யௌஃ । வ்ரு'ஷ்டி॑மே॒வாவ॑ருந்தே ॥ 63 ॥
யாவ॒த்வா அ॑த்த்வ॒ர்யுஃ ப்ர॑ஸ்த॒ர-ம்ப்ர॒ஹர॑தி । தாவ॑த॒ஸ்யாயு॑ர்மீயதே । ஆ॒யு॒ஷ்பா அ॑க்நே॒-ऽஸ்யாயு॑ர்மே பா॒ஹீத்யா॑ஹ । ஆயு॑ரே॒வாத்மந்-த॑த்தே ।
யாவ॒த்வா அ॑த்த்வ॒ர்யுஃ ப்ர॑ஸ்த॒ர-ம்ப்ர॒ஹர॑தி । தாவ॑தஸ்ய॒ சக்ஷு॑ர்மீயதே । ச॒க்ஷு॒ஷ்பா அ॑க்நே-ऽஸி॒ சக்ஷு॑ர்மே பா॒ஹீத்யா॑ஹ । சக்ஷு॑ரே॒வாத்மந்-த॑த்தே ॥
த்ரு॒வா-ऽஸீத்யா॑ஹ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ॥
ய-ம்ப॑ரி॒தி-ம்ப॒ர்யத॑த்தா॒ இத்யா॑ஹ ॥ 64 ॥
ய॒தா॒ய॒ஜுரே॒வைதத் । அக்நே॑ தேவ ப॒ணிபி॑-ர்வீ॒யமா॑ண॒ இத்யா॑ஹ । அ॒க்நய॑ ஏ॒வைந॒-ஞ்ஜுஷ்ட॑-ங்கரோதி ।
த-ந்த॑ ஏ॒தமநு॒ ஜோஷ॑-ம்பரா॒மீத்யா॑ஹ ।
ஸ॒ஜா॒தாநே॒வாஸ்மா॒ அநு॑காந்கரோதி ।
நேதே॒ஷ த்வத॑பசே॒தயா॑தா॒ இத்யா॒ஹாநு॑க்யாத்யை ॥ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ பாத॒ உப॒ ஸமி॑த॒மித்யா॑ஹ ।
பூ॒மாந॑மே॒வோபை॑தி । ப॒ரி॒தீந்-ப்ரஹ॑ரதி ।
ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ஸமி॑ஷ்ட்யை ॥ 65 ॥
ஸ்ருசௌ॒ ஸ-ம்ப்ரஸ்ரா॑வயதி । யதே॒வ தத்ர॑ க்ரூ॒ரம் ।
தத்-தேந॑ ஶமயதி । ஜு॒ஹ்வாமு॑ப॒ப்ரு'த᳚ம் । ய॒ஜ॒மா॒ந॒தே॒வ॒த்யா॑ வை ஜு॒ஹூஃ ।
ப்ரா॒த்ரு'॒வ்ய॒தே॒வ॒த்யோ॑ப॒ப்ரு'த் ।
யஜ॑மாநாயை॒வ ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒முப॑ஸ்தி-ங்கரோதி ॥
ஸ॒க்க்॒ஸ்ரா॒வபா॑கா॒-ஸ்ஸ்தேத்யா॑ஹ ।
வஸ॑வோ॒ வை ரு॒த்ரா ஆ॑தி॒த்யா-ஸ்ஸக்க்॑ஸ்ரா॒வபா॑காஃ ।
தேஷா॒-ந்த-த்பா॑க॒தேய᳚ம் ॥ 66 ॥
தாநே॒வ தேந॑ ப்ரீணாதி । வை॒ஶ்வ॒தே॒வ்யர்சா । ஏ॒தே ஹி விஶ்வே॑ தே॒வாஃ । த்ரி॒ஷ்டுக்-ப॑வதி । இ॒ந்த்ரி॒யம்-வைँ த்ரி॒ஷ்டுக் । இ॒ந்த்ரி॒யமே॒வ யஜ॑மாநே ததாதி ॥ அ॒க்நேர்வா॒மப॑ந்நக்ரு'ஹஸ்ய॒ ஸத॑ஸி ஸாதயா॒மீத்யா॑ஹ ।
இ॒யம்-வாँ அ॒க்நிரப॑ந்நக்ரு'ஹஃ । அ॒ஸ்யா ஏ॒வைநே॒ ஸத॑நே ஸாதயதி । ஸு॒ம்நாய॑ ஸும்நிநீ ஸு॒ம்நே மா॑ தத்த॒மித்யா॑ஹ ॥ 67 ॥
ப்ர॒ஜா வை ப॒ஶவஃ॑ ஸு॒ம்நம் । ப்ர॒ஜாமே॒வ ப॒ஶூநா॒த்மந்த॑த்தே । து॒ரி து॒ர்யௌ॑ பாத॒மித்யா॑ஹ । ஜா॒யா॒ப॒த்யோ-ர்கோ॑பீ॒தாய॑ ॥ அக்நே॑-ऽதப்தாயோ-ऽஶீததநோ॒ இத்யா॑ஹ । ய॒தா॒ய॒ஜுரே॒வைதத் । பா॒ஹி மா॒-ऽத்ய தி॒வஃ பா॒ஹி ப்ரஸி॑த்யை பா॒ஹி துரி॑ஷ்ட்யை பா॒ஹி து॑ரத்ம॒ந்யை பா॒ஹி துஶ்ச॑ரிதா॒தித்யா॑ஹ । ஆ॒ஶிஷ॑மே॒வைதாமாஶா᳚ஸ்தே ।
அவி॑ஷ-ந்நஃ பி॒து-ங்க்ரு'॑ணு ஸு॒ஷதா॒ யோநி॒க்க்॒ ஸ்வாஹேதீ᳚த்த்ம-ஸம்॒​வ்ரு'ँஶ்ச॑நாந்யந்வாஹார்ய॒பச॑நே ऽப்யா॒தாய॑ பலீகரணஹோ॒ம-ஞ்ஜு॑ஹோதி ।
அதி॑ரிக்தாநி॒ வா இ॑த்த்ம ஸம்॒​வ்ரு'ँஶ்ச॑நாநி ॥ 68 ॥
அதி॑ரிக்தாஃ பலீ॒கர॑ணாஃ । அதி॑ரிக்தமாஜ்யோச்சேஷ॒ணம் ।
அதி॑ரிக்த ஏ॒வாதி॑ரிக்த-ந்ததாதி । அதோ॒ அதி॑ரிக்தே-நை॒வாதி॑ரிக்த-மா॒ப்த்வா-ऽவ॑ருந்தே ॥ வேதி॑-ர்தே॒வேப்யோ॒ நிலா॑யத । தாம்-வேँ॒தேநாந்வ॑விந்தந்ந் । வே॒தேந॒ வேதிம்॑-விँவிதுஃ ப்ரு'தி॒வீம் । ஸா ப॑ப்ரதே ப்ரு'தி॒வீ பார்தி॑வாநி ।
கர்ப॑-ம்பிபர்தி॒ புவ॑நேஷ்வ॒ந்தஃ ।
ததோ॑ ய॒ஜ்ஞோ ஜா॑யதே விஶ்வ॒தாநி॒ரிதி॑ பு॒ரஸ்தா᳚-த்ஸ்தம்பய॒ஜுஷோ॑ வே॒தேந॒ வேதி॒க்ம்॒ ஸம்மா॒ஷ்ட்ர்யநு॑வித்த்யை ॥ 69 ॥
அதோ॒ ய-த்வே॒தஶ்ச॒ வேதி॑ஶ்ச॒ பவ॑தஃ । மி॒து॒ந॒த்வாய॒ ப்ரஜா᳚த்யை । ப்ர॒ஜாப॑தே॒ர்வா ஏ॒தாநி॒ ஶ்மஶ்ரூ॑ணி । ய-த்வே॒தஃ । பத்நி॑யா உ॒பஸ்த॒ ஆஸ்ய॑தி ।
மி॒து॒நமே॒வ க॑ரோதி । வி॒ந்ததே᳚ ப்ர॒ஜாம் ।
வே॒தக்ம் ஹோதா-ऽऽஹ॑வ॒நீயா᳚-த்ஸ்த்ரு'॒ணந்நே॑தி ।
ய॒ஜ்ஞமே॒வ த-த்ஸந்த॑நோ॒த்யோத்த॑ரஸ்மா-தர்தமா॒ஸாத் ।
தக்ம் ஸந்த॑த॒முத்த॑ரே-ऽர்தமா॒ஸ ஆல॑பதே ॥ 70 ॥
த-ங்கா॒லேகா॑ல॒ ஆக॑தே யஜதே ॥ ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி ।
ஸ த்வா அ॑த்த்வ॒ர்யு-ஸ்ஸ்யா᳚த் । யோ யதோ॑ ய॒ஜ்ஞ-ம்ப்ர॑யு॒ங்க்தே ।
ததே॑ந-ம்ப்ரதிஷ்டா॒பய॒தீதி॑ ।
வாதா॒த்வா அ॑த்த்வ॒ர்யுர்ய॒ஜ்ஞ-ம்ப்ரயு॑ங்க்தே ।
தேவா॑ காதுவிதோ கா॒தும்-விँ॒த்வா கா॒துமி॒தேத்யா॑ஹ ।
யத॑ ஏ॒வ ய॒ஜ்ஞ-ம்ப்ர॑யு॒ங்க்தே ।
ததே॑ந॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ।
ப்ரதி॑திஷ்டதி ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॒-ர்யஜ॑மாநஃ ॥ 71 ॥
(தி॒ஷ்ட॒தீ॒ - மே லோ॒கா - க॑மயதி॒ - த்யௌ-ர்வ்ரு'ஷ்டி॑மே॒வாவ॑ருந்தே - ப॒ர்யத॑த்தா॒ இத்யா॑ஹ॒ - ஸமி॑ஷ்ட்யை - பாக॒தேயம்॑ - தத்த॒மித்யா॑ஹ॒ - வா இ॑த்த்ம ஸம்॒​வ்ரு'ँஶ்ச॑நா॒ - ந்யநு॑வித்த்யை - லபதே॒ - யஜ॑மாநஃ) (அ. 9)
அநுவாகம் 10 - பத்நீயோக்ரவிமோகஃ
யோ வா அய॑தாதேவதம்-யँ॒ஜ்ஞமு॑ப॒சர॑தி ।
ஆ தே॒வதா᳚ப்யோ வ்ரு'ஶ்ச்யதே । பாபீ॑யா-ந்பவதி । யோ ய॑தாதேவ॒தம் । ந தே॒வதா᳚ப்ய॒ ஆவ்ரு'॑ஶ்ச்யதே ।
வஸீ॑யா-ந்பவதி । வா॒ரு॒ணோ வை பாஶஃ॑ ।
இ॒மம்-விँஷ்யா॑மி॒ வரு॑ணஸ்ய॒ பாஶ॒மித்யா॑ஹ ।
வ॒ரு॒ண॒பா॒ஶாதே॒வைநா᳚-ம்முஞ்சதி ।
ஸ॒வி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூதோ யதாதேவ॒தம் ॥ 72 ॥
ந தே॒வதா᳚ப்ய॒ ஆவ்ரு'॑ஶ்ச்யதே । வஸீ॑யா-ந்பவதி ।
தா॒துஶ்ச॒ யோநௌ॑ ஸுக்ரு'॒தஸ்ய॑ லோ॒க இத்யா॑ஹ । அ॒க்நிர்வை தா॒தா । புண்ய॒-ங்கர்ம॑ ஸுக்ரு'॒தஸ்ய॑ லோ॒கஃ । அ॒க்நிரே॒வைநா᳚-ந்தா॒தா । புண்யே॒ கர்ம॑ணி ஸுக்ரு'॒தஸ்ய॑ லோ॒கே த॑தாதி । ஸ்யோ॒ந-ம்மே॑ ஸ॒ஹ பத்யா॑ கரோ॒மீத்யா॑ஹ ।
ஆ॒த்மந॑ஶ்ச॒ யஜ॑மாநஸ்ய॒ சாநா᳚த்யை ஸ॒த்வாம்​யँ॑ ॥
ஸமாயு॑ஷா॒ ஸம்ப்ர॒ஜயேத்யா॑ஹ ॥ 73 ॥
ஆ॒ஶிஷ॑மே॒வைதாமாஶா᳚ஸ்தே பூர்ணபா॒த்ரே । அ॒ந்த॒தோ॑-ऽநு॒ஷ்டுபா᳚ । சது॑ஷ்ப॒த்வா ஏ॒தச்சந்தஃ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித॒-ம்பத்நி॑யை பூர்ணபா॒த்ரே ப॑வதி ।
அ॒ஸ்மிந் ँலோ॒கே ப்ரதி॑திஷ்டா॒நீதி॑ ।
அ॒ஸ்மிந்நே॒வ லோ॒கே ப்ரதி॑திஷ்டதி । அதோ॒ வாக்வா அ॑நு॒ஷ்டுக் । வாம்மி॑து॒நம் । ஆபோ॒ ரேதஃ॑ ப்ர॒ஜந॑நம் ।
ஏ॒தஸ்மா॒த்வை மி॑து॒நாத்வி॒த்யோத॑மாந-ஸ்ஸ்த॒நய॑ந்வர்​ஷதி । ரேதஃ॑ ஸி॒ஞ்சந்ந் ॥ 74 ॥
ப்ர॒ஜாஃ ப்ர॑ஜ॒நயந்ந்॑ ॥ யத்வை ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ப்ரஹ்ம॑ணா யு॒ஜ்யதே᳚ । ப்ரஹ்ம॑ணா॒ வை தஸ்ய॑ விமோ॒கஃ । அ॒த்பி-ஶ்ஶாந்திஃ॑ । விமு॑க்தம்॒-வாँ ஏ॒தர்​ஹி॒ யோக்த்ர॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ணா ।
ஆ॒தாயை॑ந॒த்பத்நீ॑ ஸ॒ஹாப உப॑க்ரு'ஹ்ணீதே॒ ஶாந்த்யை᳚ ।
அ॒ஞ்ஜ॒லௌ பூ᳚ர்ணபா॒த்ரமாந॑யதி । ரேத॑ ஏ॒வாஸ்யா᳚-ம்ப்ர॒ஜா-ந்த॑தாதி । ப்ர॒ஜயா॒ ஹி ம॑நு॒ஷ்யஃ॑ பூ॒ர்ணஃ ।
முகம்॒-விँம்ரு'॑ஷ்டே । அ॒வ॒ப்ரு'॒தஸ்யை॒வ ரூ॒ப-ங்க்ரு'॒த்வோத்தி॑ஷ்டதி ॥ 75 ॥
(ஸ॒வி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூதோ யதாதேவ॒தம்-ப்ர॒ஜயேத்யா॑ஹ-ஸி॒ஞ்ச-ந்ம்ரு'॑ஷ்ட॒ ஏக॑-ஞ்ச) (அ. 10)
அநுவாகம் 11 - உபவேஷோபகூஹநம்
ப॒ரி॒வே॒ஷோ வா ஏ॒ஷ வந॒ஸ்பதீ॑நாம் । யது॑பவே॒ஷஃ । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । வி॒ந்ததே॑ பரிவே॒ஷ்டார᳚ம் । தமு॑த்க॒ரே ॥ ய-ந்தே॒வா ம॑நு॒ஷ்யே॑ஷு ।
உ॒ப॒வே॒ஷமதா॑ரயந்ந் । யே அ॒ஸ்மதப॑சேதஸஃ । தாந॒ஸ்மப்ய॑-மி॒ஹாகு॑ரு । உப॑வே॒ஷோப॑விட்டி நஃ ॥ 76 ॥
ப்ர॒ஜா-ம்புஷ்டி॒மதோ॒ தந᳚ம் ।
த்வி॒பதோ॑ ந॒ஶ்சது॑ஷ்பதஃ । த்ரு॒வாந-ந॑பகாந்-கு॒ர்விதி॑ பு॒ரஸ்தா᳚-த்ப்ர॒த்யஞ்ச॒முப॑கூஹதி ।
தஸ்மா᳚-த்பு॒ரஸ்தா᳚-த்ப்ர॒த்யஞ்சஃ॑ ஶூ॒த்ரா அவ॑ஸ்யந்தி । ஸ்த॒வி॒ம॒த உப॑கூஹதி । அப்ர॑திவாதிந ஏ॒வைநா᳚ந் குருதே ॥
த்ரு'ஷ்டி॒ர்வா உ॑பவே॒ஷஃ ।
ஶு॒சார்தோ வஜ்ரோ॒ ப்ரஹ்ம॑ணா॒ ஸக்ம்ஶி॑தஃ ।
யோப॑வே॒ஷே ஶுக் । ஸா-ऽமும்ரு'॑ச்சது॒ ய-ந்த்வி॒ஷ்ம இதி॑ ॥ 77 ॥
அதா᳚ஸ்மை நாம॒ க்ரு'ஹ்ய॒ ப்ரஹ॑ரதி । நிர॒மு-ந்நு॑த॒ ஓக॑ஸஃ । ஸ॒பத்நோ॒ யஃ ப்ரு'॑த॒ந்யதி॑ । நி॒ர்பா॒த்த்யே॑ந ஹ॒விஷா᳚ । இந்த்ர॑ ஏண॒-ம்பரா॑ஶரீத் ।
இ॒ஹி தி॒ஸ்ரஃ ப॑ரா॒வதஃ॑ । இ॒ஹி பஞ்ச॒ஜநா॒க்ம்॒ அதி॑ ।
இ॒ஹி தி॒ஸ்ரோ-ऽதி॑ ரோச॒நா யாவ॑த் । ஸூர்யோ॒ அஸ॑-த்தி॒வி ।
ப॒ர॒மா-ந்த்வா॑ பரா॒வத᳚ம் ॥ 78 ॥
இந்த்ரோ॑ நயது வ்ரு'த்ர॒ஹா । யதோ॒ ந புந॒ராய॑ஸி ।
ஶ॒ஶ்வ॒தீப்ய॒-ஸ்ஸமா᳚ப்ய॒ இதி॑ । த்ரி॒வ்ரு'த்வா ஏ॒ஷ வஜ்ரோ॒ ப்ரஹ்ம॑ணா॒ ஸக்ம்ஶி॑தஃ । ஶு॒சைவைநம்॑-விँ॒த்த்வா ।
ஏ॒ப்யோ லோ॒கேப்யோ॑ நி॒ர்ணுத்ய॑ । வஜ்ரே॑ண॒ ப்ரஹ்ம॑ணா ஸ்த்ரு'ணுதே । ஹ॒தோ॑ ऽஸாவவ॑திஷ்மா॒-முமித்யா॑ஹ॒
ஸ்த்ரு'த்யை᳚ । ய-ந்த்வி॒ஷ்யாத்த-ந்த்யா॑யேத் ।
ஶு॒சைவைந॑-மர்பயதி ॥ 79 ॥
(நோ॒-த்வி॒ஷ்ம இதி॑-பரா॒வத॑-மர்பயதி) (அ. 11)
(ப்ரத்யு॑ஷ்டம் - தி॒வ-ஶ்ஶில்ப॒ - மய॑ஜ்ஞோ - த்ரு'॒த-ஞ்ச॑ - தேவாஸு॒ரா-ஸ்ஸ ஏ॒தமிந்த்ர॒ - ஆபோ॑ தேவீ - ர॒க்நிநா॒ - திஷ்ணி॑யா॒ - அத॒ ஸ்ருசௌ॒ - யோ வா அய॑தாதேவதம் - பரிவே॒ஷோ வா ஏகா॑தஶ)
(ப்ரத்யு॑ஷ்ட॒ - மய॑ஜ்ஞ - ஏ॒ஷா ஹி விஶ்வே॑ஷா-ந்தே॒வாநா॑ - மூ॒ர்ஜா ப்ரு'॑தி॒வீ - மதோ॒ ரக்ஷ॑ஸாம்॒ - தா-ம்ப்ரஜா॑திம்॒ - த்வாப்யாம்॒ - த-ங்கா॒லேகா॑லே॒ நவ॑ஸப்ததிஃ)
(ப்ரத்யு॑ஷ்டக்ம் - ஶு॒சைவைந॑மர்பயதி)
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்ரு'தீயாஷ்டகே த்ரு'தீய ப்ரபாடக-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ
pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒gnerva॒steji̭ṣṭhena॒ teja̭sā॒ niṣṭa̭pā॒mītyā̭ha meddhya॒tvāya̭ |
sruca॒-ssammā᳚r​ṣṭi | sru॒vamagre᳚ | pumāgṃ̭ same॒vābhya॒-ssagg​śya̭ti mithuna॒tvāya̭ | atha̭ ju॒hūm | atho̭pa॒bhṛta᳚m | atha̭ dhru॒vām | a॒sau vai ju॒hūḥ || 1 ||
a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ sa॒māṃrja̭nāni | vṛṣṭi॒rvā i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ṅka̭lpayati |
te tataḥ̭ klṛ॒ptā-ssamḙdhante |
samḙdhante-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kā॒mayḙta॒ var​ṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒diti̭ | a॒gra॒ta-ssammṛ̭jyāt || 2 ||
vṛṣṭi̭me॒va niya̭cchati | a॒vā॒cīnā᳚grā॒ hi vṛṣṭiḥ̭ |
yadi̭ kā॒maye॒tāva̭r​ṣuka-ssyā॒diti̭ | mū॒la॒ta-ssammṛ̭jyāt | vṛṣṭi̭me॒vodya̭cchati | tadu॒ vā ā̭huḥ | a॒gra॒ta e॒vopari̭ṣṭā॒-thsammṛ̭jyāt |
mū॒la॒to̭-'dhastā᳚t | tada̭nupū॒rva-ṅka̭lpate |
var​ṣṷko bhava॒tīti̭ || 3 ||
prācī̭mabhyā॒kāra᳚m | agrai̭rantara॒taḥ | e॒vami̭va॒ hyanna̭ma॒dyate᳚ | atho॒ agrā॒dvā oṣa̭dhīnā॒mūrja̭-mpra॒jā upa̭jīvanti | ū॒rja e॒vā-nnādya॒syāva̭ruddhyai | a॒dhastā᳚-tpra॒tīcī᳚m | da॒ṇḍamṷttama॒taḥ |
mūlḙna॒ mūla॒-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭dara॒tnau prāñcyu॒pari̭ṣṭā॒-llomā̭ni | pra॒tyañcya॒dhastā᳚t || 4 ||
srugghyḙṣā || prā॒ṇo vai sru॒vaḥ | ju॒hūrdakṣi̭ṇo॒ hastaḥ̭ | u॒pa॒bhṛthsa॒vyaḥ | ā॒tmā dhru॒vā | annagṃ̭ sa॒māṃrja̭nāni | mu॒kha॒to vai prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-mpra॒viśya̭ | bā॒hya॒tasta॒nuvagṃ̭ śubhayati | tasmā᳚-thsru॒vame॒vāgre॒ sammā᳚r​ṣṭi || mu॒kha॒to hi prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-māvi॒śati̭ | tau prā̭ṇāpā॒nau |
avya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 5 ||
(ju॒hu--r mṛ̭jyā-d- bhava॒tīti̭ - pra॒tyañcya॒dhastā᳚n - mār​ṣṭi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
di॒va-śśilpa॒mava̭tatam | pṛ॒thi॒vyāḥ ka॒kubhi̭ śri॒tam |
tena̭ va॒yagṃ sa॒hasra̭val​śena |
sa॒patna̭-nnāśayāmasi॒ svāheti̭ srukhsa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati |
āpo॒ vai da॒rbhāḥ | rū॒pame॒vaiṣā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || a॒nu॒ṣṭubha॒rcā | ānṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | prā॒jā॒pa॒tyo ve॒daḥ |
ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni || 6 ||
svenai॒vainā̭ni॒ chanda̭sā | svayā̭ de॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati | atho॒ ṛgvāva yoṣā᳚ | da॒rbho
vṛṣā᳚ | tanmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || tānyeke॒ vṛthai॒vāpā᳚syanti |
tattathā॒ na kā᳚ryam | āra̭bdhasya ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇa॒-ssa vi̭do॒haḥ || 7 ||
yadyḙnāni pa॒śavo̭-'bhi॒tiṣṭhḙyuḥ |
na ta-tpa॒śubhyaḥ॒ kam | a॒dbhirmā᳚-rjayi॒tvotka॒re nya̭syet |
yadvai ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇo॒-'nyatrāhṷtībhya-ssa॒ntiṣṭha̭te | u॒tka॒ro vāva tasya̭ prati॒ṣṭhā | e॒tāgṃ hi tasmai᳚ prati॒ṣṭhā-nde॒vā-ssa॒mabha̭rann |
yada॒dbhirmā॒rjaya̭ti | tena̭ śā॒ntam | yadṷtka॒re nya॒syati̭ | pra॒ti॒ṣṭhāme॒vainā̭ni॒ ta-dga̭mayati || 8 ||
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ ||
atho᳚ sta॒mbasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | ya-thsrṷkhsa॒māṃrja̭nāni | sta॒mba॒śo vā oṣa̭dhayaḥ |
tāsā᳚-ñjaratka॒kṣe pa॒śavo॒ na ra̭mante | apri̭yo॒ hyḙṣā-ñjaratka॒kṣaḥ | yāva̭dapriyo ha॒ vai ja̭ratka॒kṣaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭dapriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒nyatrā॒gne-rdadha̭ti |
na॒va॒dāvyā̭su॒ vā oṣa̭dhīṣu pa॒śavo̭ ramante || 9 ||
na॒va॒dā॒vo hyḙṣā-mpri॒yaḥ | yāva̭tpriyo ha॒ vai na̭vadā॒vaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭tpriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒gnau pra॒hara̭nti | tasmā̭de॒tānya॒gnāve॒va praha̭ret | ya॒ta॒rasmin᳚-thsammṛ॒jyāt |
pa॒śū॒nā-ndhṛtyai᳚ || yo bhū॒tānā॒madhi̭patiḥ | ru॒drasta̭ntica॒ro vṛṣā᳚ | pa॒śūna॒smāka॒-mmā higṃ̭sīḥ | e॒tada̭stu hu॒ta-ntava॒ svāhetya̭gni sa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati | e॒ṣā vā e॒teṣāṃ॒-yo~niḥ̭ | e॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā | svāme॒vainā̭ni॒ yoni᳚m |
svā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ || 10 ||
(ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni - vido॒ho - ga̭mayati - pa॒śavo̭ ramante - higṃsī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ prajā̭yerann | patnyanvā᳚ste | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya | ya-ttiṣṭha̭ntī sa॒naṃhyḙta |
pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā॒ sanna̭hyate |
āsī̭nā॒ hyḙṣā vī॒rya̭-ṅka॒roti̭ || 11 ||
ya-tpa॒ścāt-prācya॒nvāsī̭ta | a॒nayā̭ sa॒mada̭-ndadhīta |
de॒vānā॒-mpatni̭yā sa॒mada̭-ndadhīta | deśā᳚-ddakṣiṇa॒ta udī॒cyanvā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || ā॒śāsā̭nā saumana॒samityā̭ha | meddhyā̭me॒vainā॒-ṅkeva̭lī-ṅkṛ॒tvā | ā॒śiṣā॒ sama̭rdhayati |
a॒gneranṷvratā bhū॒tvā sanna̭hye sukṛ॒tāya॒ kamityā̭ha | e॒tadvai patni̭yai vratopa॒naya̭nam || 12 ||
tenai॒vaināṃ᳚-vra~॒tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |
yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒na | yoktra̭me॒va yṷte | yama॒nvāste᳚ | tasyā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭va॒tīti॒ yoktrḙṇa | ya-dyoktra᳚m | sa yogaḥ̭ | yadāste᳚ | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||
yo॒ga॒kṣe॒masya॒ klṛptyai᳚ || yu॒kta-ṅkri̭yātā ā॒śīḥ kāmḙ yujyātā॒ iti̭ | ā॒śiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | gra॒nthi-ṅgra̭thnāti | ā॒śiṣa̭ e॒vāsyā॒-mpari̭gṛhṇāti |
pumā॒n॒. vai gra॒nthiḥ | strī patnī᳚ | ta-nmi̭thu॒nam |
mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya |
prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 14 ||
atho̭ a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmanaḥ̭ | ya-tpatnī᳚ |
ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ aśi̭thilambhāvāya ||
su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭sedi॒metyā̭ha |
ya॒jñame॒va ta-nmi̭thu॒nī ka̭roti | ū॒ne-'ti̭rikta-ndhīyātā॒ iti॒ prajā᳚tyai || ma॒hī॒nā-mpayo॒-'syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasa॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | tasya॒ te-'kṣī̭yamāṇasya॒ nirva̭pāmi devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 15 ||
(ka॒roti̭ - vratopa॒naya̭naṃ॒ - kṣemo॒ - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam
ghṛ॒ta-ñca॒ vai madhṷ ca pra॒jāpa̭tirāsīt | yato॒ maddhvā̭sīt | tataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata |
tasmā॒-nmadhṷṣi pra॒jana̭namivāsti |
tasmā॒-nmadhṷṣā॒ na praca̭ranti | yā॒tayā̭ma॒ hi | ājyḙna॒ praca̭ranti | ya॒jño vā ājya᳚m | ya॒jñenai॒va ya॒jña-mpraca̭ra॒ntyayā̭tayāmatvāya |
patnyave᳚kṣate || 16 ||
mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ | mi॒thu॒na-ntat | atho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒mbho-'na̭vacchittyai ||
a॒me॒ddhyaṃ-vā~ e॒ta-tka̭roti | ya-tpatnya॒vekṣa̭te |
gār​ha̭pa॒tye 'dhi̭śrayati meddhya॒tvāya̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-ma॒bhyuddra̭vati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | tejo̭-'si॒ tejo-'nu॒ prehītyā̭ha || 17 ||
tejo॒ vā a॒gniḥ | teja॒ ājya᳚m | teja̭sai॒va teja॒-ssama̭rdhayati | a॒gniste॒ tejo॒ mā vinai॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai | sphyasya॒ vartman᳚th
sādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | a॒gnerji॒hvā-'si̭ su॒bhūrde॒vānā॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat | dhāmnḙdhāmne de॒vebhyo॒ yajṷṣeyajuṣe bha॒vetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 18 ||
tadvā ataḥ̭ pa॒vitrā᳚bhyāme॒vo-tpṷnāti | yaja̭māno॒ vā ājya᳚m | prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti | pu॒na॒rā॒hāra᳚m |
e॒vami̭va॒ hi prā̭ṇāpā॒nau sa॒caṃra̭taḥ |
śu॒krama̭si॒ jyoti̭rasi॒ tejo॒-'sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 19 ||
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | triḥ | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ |
atho̭ meddhya॒tvāya̭ | athājya̭vatībhyāma॒paḥ | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-dvarṇa̭-ndadhāti |
api॒ vā u॒tāhuḥ̭ | yathā̭ ha॒ vai yoṣā̭ su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mpeśa॒la-mbibhra̭tī rū॒pāṇyāste᳚ |
e॒vame॒tā e॒tar​hīti̭ | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||
e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-nta॒nūḥ | yadājya᳚m || tatro॒bhayo᳚rmīmā॒gṃ॒sā | jā॒mi syāt | ya-dyaju॒ṣā-''jyaṃ॒-ya~jṷṣā॒-'pa ṷtpunī॒yāt |
chanda̭sā॒-'pa utpṷnā॒tyajā̭mitvāya | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | sā॒vi॒tri॒yarcā | sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati | pa॒ccho gā̭yatri॒yā triḥ̭ ṣamṛddha॒tvāya̭ | a॒dbhire॒vauṣa̭dhī॒-ssanna̭yati | oṣa̭dhībhiḥ pa॒śūn | pa॒śubhi॒ryaja̭mānam | śu॒kra-ntvā̭ śu॒krāyā॒-ñjyoti̭stvā॒ jyoti̭ṣya॒rcistvā॒ 'rciṣītyā̭ha
sarva॒tvāya̭ | paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya || 21 ||
(ī॒kṣa॒ta॒- ā॒ha॒-śā॒ste॒-lo॒kā - de॒vatā̭ - bhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
de॒vā॒su॒rā-ssaṃ​ya~̭ttā āsann |
sa e॒tamindra॒ ājya̭syāvakā॒śa-ma̭paśyat |
tenāvai᳚kṣata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |
ya e॒vaṃ-vi~॒dvānājya̭-ma॒vekṣa̭te |
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
yadājyḙnā॒nyāni̭ ha॒vīg​ṣya̭-bhighā॒raya̭ti || 22 ||
atha॒ kenājya॒miti̭ | sa॒tyeneti̭ brūyāt | cakṣu॒rvai sa॒tyam | sa॒tyenai॒vaina̭da॒-bhighā̭rayati | ī॒śva॒ro vā e॒ṣo᳚-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣu॒ṣā ''jya̭ma॒vekṣa̭te | ni॒mīlyāve᳚kṣeta | dā॒dhārā॒tmañcakṣuḥ̭ | a॒bhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||
chandāgṃ̭si॒ vā ājya᳚m | chandāg̭sye॒va prī̭ṇāti | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ |
a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒traḥ prā॒ṇaḥ | prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti |
ca॒turdhru॒vāyā᳚m || 24 ||
catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒-vopari̭ṣṭā॒t-prati̭tiṣṭhati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
ca॒turju॒hvā-ṅgṛ॒hṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ gṛ॒hṇan kanī̭yaḥ |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
gaurvai srucaḥ̭ | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmā॒ccatṷṣpadī || 25 ||
a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ | tasmā̭da॒ṣṭāśa̭phā | ca॒turdhru॒vāyā᳚m | tasmā॒ccatuḥ̭ stanā |
gāme॒va ta-thsagg​ska̭roti | sā-'smai॒ sagg​skṛ॒teṣa॒mūrja̭-nduhe |
yajju॒hvā-ṅgṛ॒hṇāti̭ | pra॒yā॒jebhya॒stat |
yadṷpa॒bhṛti̭ | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jebhya॒stat | sarva̭smai॒ vā e॒ta-dya॒jñāya̭ gṛhyate |
yaddhru॒vāyā॒mājya᳚m || 26 ||
(a॒bhi॒ghā॒raya̭ti - gṛhṇāti - dhru॒vāyāṃ॒ - catṷṣpadī॒ - prayājānūyā॒jebhya॒sta-ddve॒ ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agra̭ e॒va ya॒jña-nna̭yanti | agrḙ ya॒jñapa̭tim |
yu॒ṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtra॒tūryḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre | āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭-me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha || 27 ||
tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gni-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa vana॒spatī॒-nprāvi̭śat | kṛṣṇo᳚-'syākhare॒ṣṭho᳚-'gnaye᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ a॒gnere॒va medha॒mava̭rundhe || vedi̭rasi ba॒r॒hiṣe᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ || 28 ||
pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati |
ba॒r॒hira̭si sru॒gbhyastvā॒ svāhetyā̭ha |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yaja̭māna॒-ssrucaḥ̭ | yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati ||
di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hirā॒sādya॒ prokṣa̭ti | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti | atha॒ tataḥ̭ sa॒ha sru॒cā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ṅgra॒nthi-mpratyṷkṣati |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yathā॒ sūtyai̭ kā॒la āpaḥ̭
pu॒rastā॒-dyanti̭ || 29 ||
tā॒dṛge॒va tat || sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | ūrgbha̭va bar​hi॒ṣadbhya॒ iti॒ dakṣi̭ṇāyai॒ śroṇe॒rotta̭rasyai॒ nina̭yati॒ santa̭tyai |
māsā॒ vai pi॒taro̭ bar​hi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti |
māsā॒ vā oṣa̭dhī-rva॒rdhaya̭nti | māsāḥ᳚ pacanti॒ samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha pa॒rjanyo̭ var​ṣati | yatrai॒tade॒va-ṅkri॒yate᳚ || 30 ||
ū॒rjā pṛ̭thi॒vī-ṅga̭ccha॒tetyā̭ha | pṛ॒thi॒vyāme॒vorja̭-ndadhāti |
tasmā᳚-tpṛthi॒vyā ū॒rjā bhṷñjate | gra॒nthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatye॒va tat | ū॒rdhva-mprāñca॒mudgṷ̄ḍha-mpra॒tyañca॒māya̭cchati |
tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate | pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante || viṣṇo॒-sstūpo॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti | mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaroti | iya̭nta-ṅgṛhṇāti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m |
vī॒rya̭ sammitam || 32 ||
apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimita॒syāva̭ruddhyai |
tasmi̭-npa॒vitre॒ api̭sṛjati | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti || ūrṇā᳚mradasa-ntvā stṛṇā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | svā॒sa॒stha-nde॒vebhya॒ ityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-thsvāsa॒stha-ṅka̭roti || 33 ||
ba॒r॒॒hi-sstṛ̭ṇāti | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ | pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛśnagg​ stṛṇāti | pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rana̭tidṛśna-ṅkaroti | dhā॒raya̭-nprasta॒ra-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
yaja̭māna e॒va ta-thsva॒ya-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti ||
ga॒ndha॒rvo̭-'si vi॒śvāva̭su॒rityā̭ha || 34 ||
viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | mi॒trāvarṷṇau tvottara॒taḥ pari̭dhattā॒mityā̭ha |
prā॒ṇā॒pā॒nau mi॒trāvarṷṇau | prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ ityā̭ha | apa̭rimitāde॒vaina̭-mpāti || 35 ||
vī॒tiho᳚tra-ntvā kava॒ ityā̭ha | a॒gnime॒va ho॒treṇa॒ sama̭rdhayati | dyu॒manta॒gṃ॒ sami̭dhīma॒hītyā̭ha॒ sami̭ddhyai | agnḙ bṛ॒hanta̭maddhva॒ra ityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | vi॒śo ya॒ntre stha॒ ityā̭ha | vi॒śāṃ-ya~tyai᳚ |
u॒dī॒cīnā᳚gre॒ nida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai |
vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭-mādi॒tyānā॒gṃ॒ sada̭si sī॒detyā̭ha | de॒vatā̭nāme॒va sada̭ne prasta॒ragṃ sā̭dayati || ju॒hūra̭si ghṛ॒tācī॒ nāmnetyā̭ha || 36 ||
a॒sau vai ju॒hūḥ | a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā | tāsā̭me॒tade॒va pri॒ya-nnāma̭ | ya-dghṛ॒tācīti̭ | ya-dghṛ॒tācītyāha̭ | pri॒yeṇai॒vainā॒ nāmnā̭ sādayati ||
e॒tā a̭sadan-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha |
sa॒tyaṃ-vai~ sṷkṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ |
sa॒tya e॒vainā᳚-ssukṛ॒tasya̭ lo॒ke sā̭dayati |
tā vi̭ṣṇo pā॒hītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pā॒hi ya॒jña-mpā॒hi ya॒jñapa̭ti-mpā॒hi māṃ-ya~̭jña॒niya॒mityā̭ha | ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒tmane᳚ | tebhya̭ e॒vāśiṣa॒māśā॒ste-'nā᳚rtyai || 37 ||
(sthetyā̭ha - pṛthi॒vī vedi॒--r yanti̭ - kri॒yate॒ - viṣṇṷ--r vī॒rya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti॒ - nāmnetyā̭ha - lo॒ke sā̭dayati॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
a॒gninā॒ vai hotrā᳚ | de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhavann |
a॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yā-nṷbrū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadā॒rūṇi̭ bhavanti | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ |
purṷṣa॒syāptyai᳚ |
pañca̭daśeddhmadā॒rūṇya॒-bhyāda̭dhāti |
pañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒rdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭​va~thsa॒ra ā᳚pyate |
trīn-pa̭ri॒dhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||
ū॒rdhve sa॒midhā॒vāda̭dhāti | a॒nū॒yā॒jebhyaḥ̭ sa॒midha॒mati̭śinaṣṭi | ṣaṭthsa-mpa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒denopa̭vājayati |
prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyaḥ prā॒ṇaḥ | yaja̭māna āhava॒nīyaḥ̭ | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti || 39 ||
trirupa̭vājayati | trayo॒ vai prā॒ṇāḥ | prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti | ve॒deno̭pa॒yatya̭ sru॒veṇa̭ prājāpa॒tya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti-mmukha॒ta āra̭bhate |
atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || a॒gnima̭gnī-ttristri॒-ssammṛ॒ḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 40 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | pa॒ri॒dhīn-thsammā᳚r​ṣṭi | pu॒nātye॒vaināṋ | tristri॒-ssammā᳚r​ṣṭi | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | atho̭ e॒te vai dḙvāśvāḥ | de॒vā॒śvāne॒va ta-thsammā᳚r​ṣṭi |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai |
āsī̭no॒-'nya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati || 41 ||
tiṣṭha̭nna॒nyam | yathā-'no̭ vā॒ rathaṃ̭​vā~ yu॒ñjyāt |
e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rya॒jñaṃ-yu~̭nakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhyū᳚ḍhyai |
vaha̭ntyena-ṅgrā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi॒ vipra̭tha॒svetyā̭ha | ya॒jño vai bhuva̭nam | ya॒jña e॒va yaja̭māna-mpra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | agne॒ yaṣṭa̭ri॒da-nnama॒ ityā̭ha || 42 ||
a॒gnirvai de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | ya e॒va de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | tasmā̭ e॒va nama̭skaroti ||
juhvehya॒gnistvā᳚ hvayati devaya॒jyāyā॒ upa̭bhṛ॒dehi̭ de॒vastvā̭ savi॒tā hva̭yati devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
ā॒gne॒yī vai ju॒hūḥ | sā॒vi॒tryṷpa॒bhṛt | tābhyā̭me॒vaine॒ prasṷ̄ta॒ āda̭tte || agnā̭viṣṇū॒ mā vā॒mava̭kramiṣa॒mityā̭ha |
a॒gniḥ pu॒rastā᳚t | viṣṇṷrya॒jñaḥ pa॒ścāt || 43 ||
tābhyā̭me॒va pra̭ti॒ procyā॒tyākrā̭mati |
viji̭hāthā॒-mmā mā॒ santā᳚pta॒mityā॒hāhigṃ̭sāyai |
lo॒ka-mmḙ lokakṛtau kṛṇuta॒mityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || viṣṇo॒-ssthāna̭ma॒sītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | ya-dya॒jñaḥ |
de॒vānā̭me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne tiṣṭhati ||
i॒ta indro̭ akṛṇo-dvī॒ryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||
i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti |
sa॒mā॒rabhyo॒rdhvo a̭ddhva॒ro di̭vi॒spṛśa॒mityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | ā॒ghā॒ra-mā̭ghā॒ryamā̭ṇa॒manṷ samā॒rabhya̭ | e॒tasmi̭n kā॒le de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | atho॒ samṛ̭ddhenai॒va ya॒jñena॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti |
ahrṷto ya॒jño ya॒jñapa̭te॒rityā॒hānā᳚rtyai |
indrā̭vā॒n-thsvāhetyā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | bṛ॒hadbhā ityā̭ha || 45 ||
su॒va॒rgo vai lo॒ko bṛ॒hadbhāḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt | prā॒ṇa ā̭ghā॒raḥ |
ya-thsagg̭spa॒r​śaye᳚t | bhrātṛ̭vye-'sya prā॒ṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭spar​śayanna॒tyākrā̭mati | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti | pā॒himā᳚-'gne॒ duśca̭ritā॒dā mā॒ suca̭rite bha॒jetyā̭ha || 46 ||
a॒gnirvāva pa॒vitra᳚m | vṛ॒ji॒namanṛ̭ta॒-nduśca̭ritam |
ṛ॒ju॒ka॒rmagṃ sa॒tyagṃ suca̭ritam |
a॒gnire॒vainaṃ̭-vṛ~ji॒nāda-nṛ̭tā॒-dduśca̭ritātpāti |
ṛ॒ju॒ka॒rme sa॒tye suca̭rite bhajati | tasmā̭de॒vamāśā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya̭ | yadā̭ghā॒raḥ | ā॒tmā dhru॒vā || 47 ||
ā॒ghā॒ra-mā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭nakti |
ā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭dadhāti |
dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpā॒nau | tadā̭huḥ |
trire॒va sama̭ñjyāt | tridhā̭tu॒ hi śira॒ iti̭ | śira̭ ivai॒ta-dya॒jñasya̭ | atho॒ trayo॒ vai prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti ||
ma॒khasya॒ śiro̭-'si॒ sañjyoti̭ṣā॒ jyoti̭raṅktā॒mityā̭ha |
jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 48 ||
(pari̭dadhāti - prā॒ṇa-nda̭dhāti॒ - hi ya॒jño - ghā̭rayati॒ - nama॒ ityā̭ha - pa॒ścā-d- vī॒ryā̭ṇītyā̭ha॒ - bhā ityā̭ha - bha॒jetyā̭ha - dhru॒ - vaivāsmi̭-ndadhāti॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̭yā॒ vā e॒te nyṷpyante | yadbra॒hmā | yaddhotā᳚ | yada̭ddhva॒ryuḥ | yada॒gnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntare॒yāt | yaja̭mānasya prā॒ṇān-thsaṅka̭r​ṣet | pra॒māyṷka-ssyāt | pu॒ro॒ḍāśa̭mapa॒gṛhya॒ sañca̭ratyaddhva॒ryuḥ || 49 ||
yaja̭mānāyai॒va tallo॒kagṃ śigṃ̭ṣati |
nāsya̭ prā॒ṇān-thsaṅka̭r​ṣati | na pra॒māyṷko bhavati | pu॒rastā᳚-tpra॒tyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā॒ iḍā॒māda̭dhāti |
hastyā॒gṃ॒ hotre᳚ | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śavaḥ॒ purṷṣaḥ | pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai॒ vā e॒ṣā prajā̭tiḥ || 50 ||
tā-mprajā̭tiṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prajā̭yate | dvira॒ṅgulā̭vanakti॒ parva̭ṇoḥ |
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | sa॒kṛdupa̭stṛṇāti | dvirāda̭dhāti | sa॒kṛda॒bhighā̭rayati | ca॒tu-ssampa̭dyate | ca॒tvāri॒ vai pa॒śoḥ pra̭ti॒ṣṭhānā̭ni |
yāvā̭ne॒va pa॒śuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||
mukha̭miva॒ pratyupa̭hvayeta | sa॒mu॒ṅkhāne॒va pa॒śūnupa̭hvayate | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ |
tasmā॒-thsā-'nvā॒rabhyā᳚ | a॒ddhva॒ryuṇā̭ ca॒ yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśu॒māna̭sā॒nītyā̭ha |
upa॒ hyḙnau॒ hvaya̭te॒ hotā᳚ | iḍā̭yai de॒vatā̭nā-mupaha॒ve | upa̭hūtaḥ paśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 52 ||
yāṃ-vai~ hastyā॒miḍā̭mā॒dadhā̭ti | vā॒ca-ssā bhā̭ga॒dheya᳚m | yāmṷpa॒hvaya̭te | prā॒ṇānā॒gṃ॒ sā | vāca̭-ñcai॒va prā॒ṇāg​ścāva̭rundhe ||
atha॒ vā e॒tar​hyupa̭hūtāyā॒miḍā̭yām |
pu॒ro॒ḍāśa̭syai॒va ba̭r​hi॒ṣado̭ mīmā॒gṃ॒sā | yaja̭māna-nde॒vā a̭bruvann | ha॒virno॒ nirva॒peti̭ | nāhama̭bhā॒go nirva̭phsyā॒mītya̭bravīt || 53 ||
na mayā̭-'bhā॒gayā 'nṷvakṣya॒theti॒ vāga̭bravīt |
nāhama̭bhā॒gā pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭ puro-'nuvā॒kyā᳚ | nāhama̭bhā॒gā yā॒jyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭
yā॒jyā᳚ | na mayā̭-'bhā॒gena॒ vaṣa̭ṭkariṣya॒theti̭ vaṣaṭkā॒raḥ | ya-dya̭jamānabhā॒ga-nni॒dhāya̭ puro॒ḍāśa̭-mbar​hi॒ṣada̭-ṅka॒roti̭ |
tāne॒va ta-dbhā॒ginaḥ̭ karoti | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati | ba॒r॒hi॒ṣada̭-ṅkaroti || 54 ||
yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā ba॒r॒hiḥ |
yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati |
tasmā̭da॒sthnā-'nyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti | mā॒gṃ॒senā॒nyāḥ | atho॒ khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā॒ vā e॒tā ha̭vi-rya॒jñasyā᳚ntarve॒dyava̭ruddhyante |
ya-tpṷro॒ḍāśa̭-mbar​hi॒ṣada̭-ṅka॒rotīti̭ | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | ca॒tvāro॒ hyḙte ha̭vi-rya॒jñasya॒rtvijaḥ̭ || 55 ||
bra॒hmā hotā᳚-'ddhva॒ryura॒gnīt | tama॒bhimṛ̭śet | i॒da-mbra॒hmaṇaḥ̭ | i॒dagṃ hotuḥ̭ | i॒dama̭ddhva॒ryoḥ | i॒dama॒gnīdha॒ iti̭ | yathai॒vāda-ssau॒mye᳚-'ddhva॒re |
ā॒deśa̭mṛ॒tvigbhyo॒ dakṣi̭ṇā nī॒yante᳚ | tā॒dṛge॒va tat | a॒gnīdhe᳚ pratha॒māyāda̭dhāti || 56 ||
a॒gnimṷkhā॒ hyṛddhiḥ̭ | a॒gnimṷkhāme॒vardhiṃ॒-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sa॒kṛdṷpa॒stīrya॒ dvirā॒dadha̭t | u॒pa॒stīrya॒ dvira॒bhighā̭rayati |
ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒dena̭ bra॒hmaṇe᳚ brahmabhā॒ga-mpari̭harati | prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyo bra॒hmā || 57 ||
sa॒vi॒tā ya॒jñasya॒ prasū᳚tyai | atha॒ kāma̭ma॒nyena̭ | tato॒ hotre᳚ | maddhyaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | yaddhotā᳚ | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jña-mprī̭ṇāti |
athā᳚ddhva॒ryave᳚ | pra॒ti॒ṣṭhā vā e॒ṣā ya॒jñasya̭ | yada̭ddhva॒ryuḥ |
tasmā᳚ddhavi-rya॒jñasyai॒tāme॒vāvṛta॒manṷ || 58 ||
a॒nyā dakṣi̭ṇā nīyante | ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai |
a॒gnima̭gnī-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsammṛ॒ḍḍhītyā̭ha |
parāṃ̭iva॒ hyḙtar​hi̭ ya॒jñaḥ || i॒ṣi॒tā daivyā॒ hotā̭ra॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ |
bha॒dra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brū॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
sva॒gā daivyā॒ hotṛ̭bhya॒ ityā̭ha | ya॒jñame॒va tathsva॒gā ka̭roti | sva॒sti-rmānṷṣebhya॒ ityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste | śaṃ॒​yo~-rbrū॒hītyā̭ha |
śaṃ॒​yu~me॒va bā̭r​haspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati || 59 ||
(ca॒ra॒tya॒ddhva॒ryuḥ - prajā̭ti--r hvayate॒ - vedā᳚ - bravī-d- bar​hi॒ṣada̭-ṅkaro-tyṛ॒tvijo̭-dadhāti-bra॒hmā-'nṷ-karoti ca॒tvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha॒ srucā̭vanu॒ṣṭugbhyāṃ॒-vā~ja̭vatībhyāṃ॒-vyū~̭hati | pra॒ti॒ṣṭhā vā a̭nu॒ṣṭuk | annaṃ॒-vā~jaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai | prācī᳚-ñju॒hūmṷ̄hati | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate | pra॒tīcī̭mupa॒bhṛta᳚m |
ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate |
sa viṣṷ̄ca e॒vāpohya̭ sa॒patnā॒n॒. yaja̭mānaḥ |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhati || 60 ||
dvābhyā᳚m | dvipra̭tiṣṭho॒ hi || vasṷbhyastvā ru॒drebhya̭stvā-''di॒tyebhya॒stvetyā̭ha |
ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | sru॒kṣu pra̭sta॒rama̭nakti |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ | yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | tre॒dhā-'na̭kti |
traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 61 ||
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti |
a॒bhi॒pū॒rvama̭nakti | a॒bhi॒pū॒rvame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-'nakti || a॒ktagṃ rihā̭ṇā॒ ityā̭ha |
tejo॒ vā ājya᳚m | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ |
yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | vi॒yantu॒ vaya॒ ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 62 ||
pra॒jāṃ-yo~ni॒-mmā nirmṛ̭kṣa॒mityā̭ha | pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || āpyā̭yantā॒māpa॒ oṣa̭dhaya॒ ityā̭ha | āpa̭ e॒vauṣa̭dhī॒rāpyā̭yayati | ma॒rutā॒-mpṛṣa̭taya॒-ssthetyā̭ha | ma॒ruto॒ vai vṛṣṭyā̭ īśate |
vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha॒ tato̭ no॒ vṛṣṭi॒mera॒yetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe || 63 ||
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭da॒syāyṷrmīyate | ā॒yu॒ṣpā a̭gne॒-'syāyṷrme pā॒hītyā̭ha | āyṷre॒vātman-dha̭tte |
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭dasya॒ cakṣṷrmīyate | ca॒kṣu॒ṣpā a̭gne-'si॒ cakṣṷrme pā॒hītyā̭ha | cakṣṷre॒vātman-dha̭tte ||
dhru॒vā-'sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ya-mpa̭ri॒dhi-mpa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha || 64 ||
ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | agnḙ deva pa॒ṇibhi̭-rvī॒yamā̭ṇa॒ ityā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |
ta-nta̭ e॒tamanu॒ joṣa̭-mbharā॒mītyā̭ha |
sa॒jā॒tāne॒vāsmā॒ anṷkānkaroti |
nede॒ṣa tvada̭pace॒tayā̭tā॒ ityā॒hānṷkhyātyai || ya॒jñasya॒ pātha॒ upa॒ sami̭ta॒mityā̭ha |
bhū॒māna̭me॒vopai̭ti | pa॒ri॒dhīn-praha̭rati |
ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai || 65 ||
srucau॒ sa-mprasrā̭vayati | yade॒va tatra̭ krū॒ram |
tat-tena̭ śamayati | ju॒hvāmṷpa॒bhṛta᳚m | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ |
bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
sa॒gg॒srā॒vabhā̭gā॒-ssthetyā̭ha |
vasa̭vo॒ vai ru॒drā ā̭di॒tyā-ssagg̭srā॒vabhā̭gāḥ |
teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya᳚m || 66 ||
tāne॒va tena̭ prīṇāti | vai॒śva॒de॒vyarcā | e॒te hi viśvḙ de॒vāḥ | tri॒ṣṭug-bha̭vati | i॒ndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭuk | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti || a॒gnervā॒mapa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayā॒mītyā̭ha |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirapa̭nnagṛhaḥ | a॒syā e॒vaine॒ sada̭ne sādayati | su॒mnāya̭ sumninī su॒mne mā̭ dhatta॒mityā̭ha || 67 ||
pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mnam | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte | dhu॒ri dhu॒ryaṷ pāta॒mityā̭ha | jā॒yā॒pa॒tyo-rgo̭pī॒thāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano॒ ityā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | pā॒hi mā॒-'dya di॒vaḥ pā॒hi prasi̭tyai pā॒hi duri̭ṣṭyai pā॒hi dṷradma॒nyai pā॒hi duśca̭ritā॒dityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu su॒ṣadā॒ yoni॒gg॒ svāhetī᳚ddhma-saṃ॒​vṛ~śca̭nānyanvāhārya॒paca̭ne 'bhyā॒dhāya̭ phalīkaraṇaho॒ma-ñjṷhoti |
ati̭riktāni॒ vā i̭ddhma saṃ॒​vṛ~śca̭nāni || 68 ||
ati̭riktāḥ phalī॒kara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣa॒ṇam |
ati̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhāti | atho॒ ati̭rikte-nai॒vāti̭rikta-mā॒ptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tāṃ-ve~॒denānva̭vindann | ve॒dena॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | sā pa̭prathe pṛthi॒vī pārthi̭vāni |
garbha̭-mbibharti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ |
tato̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāni॒riti̭ pu॒rastā᳚-thstambaya॒juṣo̭ ve॒dena॒ vedi॒gṃ॒ sammā॒ṣṭryanṷvittyai || 69 ||
atho॒ ya-dve॒daśca॒ vedi̭śca॒ bhava̭taḥ | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ śmaśrṷ̄ṇi | ya-dve॒daḥ | patni̭yā u॒pastha॒ āsya̭ti |
mi॒thu॒name॒va ka̭roti | vi॒ndate᳚ pra॒jām |
ve॒dagṃ hotā-''ha̭va॒nīyā᳚-thstṛ॒ṇannḙti |
ya॒jñame॒va ta-thsanta̭no॒tyotta̭rasmā-dardhamā॒sāt |
tagṃ santa̭ta॒mutta̭re-'rdhamā॒sa āla̭bhate || 70 ||
ta-ṅkā॒lekā̭la॒ āga̭te yajate || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā᳚t | yo yato̭ ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna-mpratiṣṭhā॒paya॒tīti̭ |
vātā॒dvā a̭ddhva॒ryurya॒jña-mprayṷṅkte |
devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒tvā gā॒tumi॒tetyā̭ha |
yata̭ e॒va ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna॒-mprati̭ṣṭhāpayati |
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 71 ||
(ti॒ṣṭha॒tī॒ - me lo॒kā - ga̭mayati॒ - dyau-rvṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe - pa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha॒ - sami̭ṣṭyai - bhāga॒dheyaṃ̭ - dhatta॒mityā̭ha॒ - vā i̭ddhma saṃ॒​vṛ~śca̭nā॒ - nyanṷvittyai - labhate॒ - yaja̭mānaḥ) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara̭ti |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādeva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate |
vasī̭yā-nbhavati | vā॒ru॒ṇo vai pāśaḥ̭ |
i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśa॒mityā̭ha |
va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒vainā᳚-mmuñcati |
sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒tam || 72 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |
dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha | a॒gnirvai dhā॒tā | puṇya॒-ṅkarma̭ sukṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ | a॒gnire॒vainā᳚-ndhā॒tā | puṇye॒ karma̭ṇi sukṛ॒tasya̭ lo॒ke da̭dhāti | syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karo॒mītyā̭ha |
ā॒tmana̭śca॒ yaja̭mānasya॒ cānā᳚tyai sa॒tvāṃ​ya~̭ ||
samāyṷṣā॒ sampra॒jayetyā̭ha || 73 ||
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste pūrṇapā॒tre | a॒nta॒to̭-'nu॒ṣṭubhā᳚ | catṷṣpa॒dvā e॒tacchandaḥ॒ prati̭ṣṭhita॒-mpatni̭yai pūrṇapā॒tre bha̭vati |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhā॒nīti̭ |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | atho॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vāmmi̭thu॒nam | āpo॒ retaḥ̭ pra॒jana̭nam |
e॒tasmā॒dvai mi̭thu॒nādvi॒dyota̭māna-ssta॒naya̭nvar​ṣati | retaḥ̭ si॒ñcann || 74 ||
pra॒jāḥ pra̭ja॒nayanṋ || yadvai ya॒jñasya॒ brahma̭ṇā yu॒jyate᳚ | brahma̭ṇā॒ vai tasya̭ vimo॒kaḥ | a॒dbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ॒-vā~ e॒tar​hi॒ yoktra॒-mbrahma̭ṇā |
ā॒dāyai̭na॒tpatnī̭ sa॒hāpa upa̭gṛhṇīte॒ śāntyai᳚ |
a॒ñja॒lau pū᳚rṇapā॒tramāna̭yati | reta̭ e॒vāsyā᳚-mpra॒jā-nda̭dhāti | pra॒jayā॒ hi ma̭nu॒ṣyaḥ̭ pū॒rṇaḥ |
mukhaṃ॒-vi~mṛ̭ṣṭe | a॒va॒bhṛ॒thasyai॒va rū॒pa-ṅkṛ॒tvotti̭ṣṭhati || 75 ||
(sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒taṃ-pra॒jayetyā̭ha-si॒ñca-nmṛ̭ṣṭa॒ eka̭-ñca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam
pa॒ri॒ve॒ṣo vā e॒ṣa vana॒spatī̭nām | yadṷpave॒ṣaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vi॒ndatḙ parive॒ṣṭāra᳚m | tamṷtka॒re || ya-nde॒vā ma̭nu॒ṣyḙṣu |
u॒pa॒ve॒ṣamadhā̭rayann | ye a॒smadapa̭cetasaḥ | tāna॒smabhya̭-mi॒hākṷru | upa̭ve॒ṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||
pra॒jā-mpuṣṭi॒matho॒ dhana᳚m |
dvi॒pado̭ na॒ścatṷṣpadaḥ | dhru॒vāna-na̭pagān-ku॒rviti̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭gūhati |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ śū॒drā ava̭syanti | stha॒vi॒ma॒ta upa̭gūhati | apra̭tivādina e॒vainā᳚n kurute ||
dhṛṣṭi॒rvā ṷpave॒ṣaḥ |
śu॒cārto vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ |
yopa̭ve॒ṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma iti̭ || 77 ||
athā᳚smai nāma॒ gṛhya॒ praha̭rati | nira॒mu-nnṷda॒ oka̭saḥ | sa॒patno॒ yaḥ pṛ̭ta॒nyati̭ | ni॒rbā॒ddhyḙna ha॒viṣā᳚ | indra̭ eṇa॒-mparā̭śarīt |
i॒hi ti॒sraḥ pa̭rā॒vataḥ̭ | i॒hi pañca॒janā॒gṃ॒ ati̭ |
i॒hi ti॒sro-'ti̭ roca॒nā yāva̭t | sūryo॒ asa̭-ddi॒vi |
pa॒ra॒mā-ntvā̭ parā॒vata᳚m || 78 ||
indro̭ nayatu vṛtra॒hā | yato॒ na puna॒rāya̭si |
śa॒śva॒tībhya॒-ssamā᳚bhya॒ iti̭ | tri॒vṛdvā e॒ṣa vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ | śu॒caivainaṃ̭-vi~॒ddhvā |
e॒bhyo lo॒kebhyo̭ ni॒rṇudya̭ | vajrḙṇa॒ brahma̭ṇā stṛṇute | ha॒to̭ 'sāvava̭dhiṣmā॒-mumityā̭ha॒
stṛtyai᳚ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet |
śu॒caivaina̭-marpayati || 79 ||
(no॒-dvi॒ṣma iti̭-parā॒vata̭-marpayati) (a. 11)
(pratyṷṣṭaṃ - di॒va-śśilpa॒ - maya̭jño - dhṛ॒ta-ñca̭ - devāsu॒rā-ssa e॒tamindra॒ - āpo̭ devī - ra॒gninā॒ - dhiṣṇi̭yā॒ - atha॒ srucau॒ - yo vā aya̭thādevataṃ - parive॒ṣo vā ekā̭daśa)
(pratyṷṣṭa॒ - maya̭jña - e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā̭ - mū॒rjā pṛ̭thi॒vī - matho॒ rakṣa̭sāṃ॒ - tā-mprajā̭tiṃ॒ - dvābhyāṃ॒ - ta-ṅkā॒lekā̭le॒ nava̭saptatiḥ)
(pratyṷṣṭagṃ - śu॒caivaina̭marpayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever