2.3 - Hotribrahmanasheshah - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Brahmavadino Vadanti

ॐ

2.3 - ஹோத்ரு'ப்ராஹ்மணஶேஷஃ - க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேத தைத்திரீய ப்ராஹ்மண பாடஃ - ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி

Krishna Tamil

க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே த்ரு'தீயஃ ப்ரபாடகஃ - ஹோத்ரு'ப்ராஹ்மணஶேஷஃ

ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,

ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥

அநுவாகம் 1 - ஸர்வேஷாம் ஹோத்ரு'மந்த்ராணா-ஞ்சதுர்ஹோத்ரு'ஶப்தேந வ்யவஹார

ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । கி-ஞ்சது॑ர்ஹோத்ரு'ணா-ஞ்சதுர்ஹோத்ரு'॒த்வமிதி॑ । யதே॒வைஷு ச॑து॒ர்தா ஹோதா॑ரஃ । தேந॒ சது॑ர்ஹோதாரஃ । தஸ்மா॒ச்சது॑ர்ஹோதார உச்யந்தே । தச்சது॑ர்ஹோத்ரு'ணா-ஞ்சதுர்ஹோத்ரு'॒த்வம் ॥ ஸோமோ॒ வை சது॑ர்ஹோதா । அ॒க்நிஃ பஞ்ச॑ஹோதா । தா॒தா ஷட்டோ॑தா । இந்த்ரஃ॑ ஸ॒ப்தஹோ॑தா ॥ 1 ॥

ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ர்தஶ॑ஹோதா । ய ஏ॒வ-ஞ்சது॑ர்ஹோத்ரு'ணா॒-ம்ரு'த்திம்॒-வேँத॑ । ரு'॒த்நோத்யே॒வ ॥ ய ஏ॑ஷாமே॒வ-ம்ப॒ந்துதாம்॒-வேँத॑ । பந்து॑மாந்பவதி । ய ஏ॑ஷாமே॒வ-ங்க்ல்ரு'ப்திம்॒-வேँத॑ । கல்ப॑தே-ऽஸ்மை । ய ஏ॑ஷாமே॒வ-மா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவாந்-பவதி । ய ஏ॑ஷாமே॒வ-ம்ப்ர॑தி॒ஷ்டாம்-வேँத॑ ॥ 2 ॥

ப்ரத்யே॒வ தி॑ஷ்டதி ॥ ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । தஶ॑ஹோதா॒ சது॑ர்ஹோதா । பஞ்ச॑ஹோதா॒ ஷட்டோ॑தா ஸ॒ப்தஹோ॑தா । அத॒ கஸ்மா॒ச்சது॑ர்ஹோதார உச்யந்த॒ இதி॑ । இந்த்ரோ॒ வை சது॑ர்ஹோதா । இந்த்ரஃ॒ கலு॒ வை ஶ்ரேஷ்டோ॑ தே॒வதா॑நா-முப॒தேஶ॑நாத் । ய ஏ॒வமிந்த்ர॒க்க்॒ ஶ்ரேஷ்ட॑-ந்தே॒வதா॑நா-முப॒தேஶ॑நா॒-த்வேத॑ । வஸி॑ஷ்ட-ஸ்ஸமா॒நாநா᳚-ம்பவதி । தஸ்மா॒ச்ச்ரேஷ்ட॑மா॒யந்த॑-ம்ப்ரத॒மேநை॒வாநு॑புத்த்யந்தே । அ॒யமாகந்ந்॑ । அ॒யமவா॑ஸா॒திதி॑ । கீ॒ர்திர॑ஸ்ய॒ பூர்வா-ऽऽக॑ச்சதி ஜ॒நதா॑மாய॒தஃ । அதோ॑ ஏந-ம்ப்ரத॒மேநை॒வாநு॑ புத்த்யந்தே । அ॒யமாகந்ந்॑ । அ॒யமவா॑ஸா॒திதி॑ ॥ 3 ॥

(ஸ॒ப்தஹோ॑தா - ப்ரதி॒ஷ்டாம்-வேँத॑ - புத்த்யந்தே॒ ஷட்ச॑) (அ. 1)

அநுவாகம் 2 - நைமித்திகோ ஹோத்ரு'மந்த்ரஹோமஃ

தக்ஷி॑ணா-ம்ப்ரதிக்ரஹீ॒ஷ்யந்-த்ஸ॒ப்தத॑ஶ॒ க்ரு'த்வோ-ऽபா᳚ந்யாத் । ஆ॒த்மாந॑மே॒வ ஸமி॑ந்தே । தேஜ॑ஸே வீ॒ர்யா॑ய । அதோ᳚ ப்ர॒ஜாப॑திரே॒வைநா᳚-ம்பூ॒த்வா ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । ஆ॒த்மநோ ऽநா᳚ர்த்யை ॥ யத்யே॑ந॒மார்த்-வி॑ஜ்யா-த்வ்ரு'॒தக்ம் ஸந்த॑-ந்நி॒ர்ஹரே॑ரந்ந் । ஆக்நீ᳚த்த்ரே ஜுஹுயா॒-த்தஶ॑ஹோதாரம் । ச॒து॒ர்க்ரு'॒ஹீ॒தேநாஜ்யே॑ந । பு॒ரஸ்தா᳚த்-ப்ர॒த்யந்திஷ்டந்ந்॑ । ப்ர॒தி॒லோ॒மம்-விँ॒க்ராஹ᳚ம் ॥ 4 ॥

ப்ரா॒ணாநே॒வாஸ்யோப॑தாஸயதி ॥ யத்யே॑ந॒-ம்புந॑ருப॒ ஶிக்ஷே॑யுஃ । ஆக்நீ᳚த்த்ர ஏ॒வ ஜு॑ஹுயா॒-த்தஶ॑ஹோதாரம் । ச॒து॒ர்க்ரு'॒ஹீ॒தேநாஜ்யே॑ந । ப॒ஶ்சா-த்ப்ராம்ஆஸீ॑நஃ । அ॒நு॒லோ॒ம-மவி॑க்ராஹம் । ப்ரா॒ணாநே॒வாஸ்மை॑ கல்பயதி ॥ ப்ராய॑ஶ்சித்தீ॒-வாகோதே-த்ய்ரு'॑துமு॒க ரு'॑துமுகே ஜுஹோதி । ரு'॒தூநே॒வாஸ்மை॑ கல்பயதி । கல்ப॑ந்தே-ऽஸ்மா ரு'॒தவஃ॑ ॥ 5 ॥

க்ல்ரு'॒தா அ॑ஸ்மா ரு'॒தவ॒ ஆய॑ந்தி ॥ ஷட்டோ॑தா॒ வை பூ॒த்வா ப்ர॒ஜாப॑திரி॒தக்ம் ஸர்வ॑மஸ்ரு'ஜத । ஸ மநோ॑-ऽஸ்ரு'ஜத । மந॒ஸோ-ऽதி॑ காய॒த்ரீம॑ஸ்ரு'ஜத । தத்கா॑ய॒த்ரீம்-யँஶ॑ ஆர்ச்சத் । தாமா-ऽல॑பத । கா॒ய॒த்ரி॒யா அதி॒ சந்தாக்॑ஸ்ய ஸ்ரு'ஜத । சந்தோ॒ப்யோ-ऽதி॒ ஸாம॑ । த-த்ஸாம॒ யஶ॑ ஆர்ச்சத் । ததா-ऽல॑பத ॥ 6 ॥

ஸாம்நோ-ऽதி॒ யஜூக்॑ஷ்யஸ்ரு'ஜத । யஜு॒ர்ப்யோ-ऽதி॒ விஷ்ணு᳚ம் । த-த்விஷ்ணும்॒-யँஶ॑ ஆர்ச்சத் । தமா-ऽல॑பத । வி॒ஷ்ணோரத்த்யோஷ॑தீரஸ்ரு'ஜத । ஓஷ॑தீ॒ப்யோ-ऽதி॒ ஸோம᳚ம் । த-த்ஸோமம்॒-யँஶ॑ ஆர்ச்சத் । தமா-ऽல॑பத । ஸோமா॒ததி॑ ப॒ஶூந॑ஸ்ரு'ஜத । ப॒ஶுப்யோ-ऽதீந்த்ர᳚ம் ॥ 7 ॥

ததிந்த்ரம்॒-யँஶ॑ ஆர்ச்சத் । ததே॑ந॒-ந்நாதி॒ ப்ராச்ய॑வத । இந்த்ர॑ இவ யஶ॒ஸ்வீ ப॑வதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । நைநம்॒-யँஶோ-ऽதி॒ ப்ரச்ய॑வதே ॥ யத்வா இ॒த-ங்கி-ஞ்ச॑ । த-த்ஸர்வ॑முத்தா॒ந ஏ॒வாங்கீ॑ர॒ஸஃ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । ததே॑ந॒-ம்ப்ரதி॑க்ரு'ஹீத॒-ந்நாஹி॑நத் । ய-த்கிஞ்ச॑ ப்ரதி க்ரு'ஹ்ணீ॒யாத் । த-த்ஸர்வ॑முத்தா॒நஸ்த்வா᳚ங்கீர॒ஸஃ ப்ரதி॑க்ரு'ஹ்ணா॒த்வித்யே॒வ ப்ரதி॑க்ரு'ஹ்ணீயாத் । இ॒யம்-வாँ உ॑த்தா॒ந ஆ᳚ங்கீர॒ஸஃ । அ॒நயை॒வைந॒த்-ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । நைநக்ம்॑ ஹிநஸ்தி ॥ ப॒ர॒ஃஇஷா॒ ப்ரதீ॑யா॒த்காம்-வாँ-ऽஶ்வம்॑-வாँ । ஏ॒தத்வை ப॑ஶூ॒நா-ம்ப்ரி॒ய-ந்தாம॑ । ப்ரி॒யேணை॒வைந॒-ந்தாம்நா॒ ப்ரத்யே॑தி ॥ 8 ॥

(வி॒க்ராஹ॑ - ம்ரு'॒தவ॒ - ஸ்ததா-ऽல॑ப॒ - தேந்த்ரம்॑ - க்ரு'ஹ்ணீயா॒-த்ஷட்ச॑) (அ. 2)

அநுவாகம் 3 - கேஶவபநாங்க-ம்புஷ்டிவேதநம்

யோ வா அவி॑த்வா-ந்நிவ॒ர்தய॑தே । விஶீ॑ர்ஷா॒ ஸபா᳚ப்மா॒ ऽமுஷ்மி॑ல் ँலோ॒கே ப॑வதி । அத॒ யோ வி॒த்வா-ந்நி॑வ॒ர்தய॑தே । ஸஶீ॑ர்ஷா॒ விபா᳚ப்மா॒ ऽமுஷ்மி॑ல் ँலோ॒கே ப॑வதி ॥ தே॒வதா॒ வை ஸ॒ப்த புஷ்டி॑காமா॒ ந்ய॑வர்தயந்த । அ॒க்நிஶ்ச॑ ப்ரு'தி॒வீ ச॑ । வா॒யுஶ்சா॒ந்தரி॑க்ஷ-ஞ்ச । ஆ॒தி॒த்யஶ்ச॒ த்யௌஶ்ச॑ ச॒ந்த்ரமாஃ᳚ । அ॒க்நிர்ந்ய॑வர்தயத । ஸ ஸா॑ஹ॒ஸ்ர-ம॑புஷ்யத் ॥ 9 ॥

ப்ரு'॒தி॒வீ ந்ய॑வர்தயத । ஸௌஷ॑தீபி॒-ர்வந॒ஸ்பதி॑பி-ரபுஷ்யத் । வா॒யுர்ந்ய॑வர்தயத । ஸ மரீ॑சீபி-ரபுஷ்யத் । அ॒ந்தரி॑க்ஷ॒-ந்ந்ய॑வர்தயத । தத்வயோ॑பி-ரபுஷ்யத் । ஆ॒தி॒த்யோ ந்ய॑வர்தயத । ஸ ர॒ஶ்மிபி॑-ரபுஷ்யத் । த்யௌர்ந்ய॑வர்தயத । ஸா நக்ஷ॑த்ரை-ரபுஷ்யத் । ச॒ந்த்ரமா॒ ந்ய॑வர்தயத । ஸோ॑-ऽஹோரா॒த்ரை-ர॑ர்தமா॒ஸை-ர்மாஸைர்॑ ரு'॒துபிஃ॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரேணா॑-புஷ்யத் । தாந்போஷா᳚ந்-புஷ்யதி । யாக்ஸ்தே-ऽபு॑ஷ்யந்ந் । ய ஏ॒வம்-விँ॒தாந்நி ச॑ வ॒ர்தய॑தே॒ பரி॑ ச ॥ 10 ॥

(அ॒பு॒ஷ்ய॒ந் - நக்ஷ॑த்ரைரபுஷ்ய॒-த்பஞ்ச॑ ச) (அ. 3)

அநுவாகம் 4 - ப்ரதிக்ரஹமந்த்ரமஹிமஜ்ஞாநம்

தஸ்ய॒ வா அ॒க்நேர்-ஹிர॑ண்ய-ம்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । அ॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । ததே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸோ᳚-ऽர்தமி॑ந்த்ரி॒ய-ஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । அ॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந். ஹிர॑ண்ய-ம்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அ॒ர்தம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வை ஸோம॑ஸ்ய॒ வாஸஃ॑ ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । த்ரு'தீ॑யமிந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் ॥ 11 ॥

ததே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ த்ரு'தீ॑யமிந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । த்ரு'தீ॑யமிந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந். வாஸஃ॑ ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । த்ரு'தீ॑யமஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வை ரு॒த்ரஸ்ய॒ கா-ம்ப்ர॑திஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । ச॒து॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । தாமே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ ச॑து॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த ॥ 12 ॥

ச॒து॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வா-ந்கா-ம்ப்ர॑தி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ச॒து॒ர்தம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வை வரு॑ண॒ஸ்யாஶ்வ॑-ம்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । ப॒ஞ்ச॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । தமே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ ப॑ஞ்ச॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । ப॒ஞ்ச॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாநஶ்வ॑-ம்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ ॥ 13 ॥

அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ப॒ஞ்ச॒மம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வை ப்ர॒ஜாப॑தேஃ॒ புரு॑ஷ-ம்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । ஷ॒ஷ்டமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । தமே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ ஷ॒ஷ்டமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । ஷ॒ஷ்டமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வா-ந்புரு॑ஷ-ம்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ஷ॒ஷ்டம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑-க்ராமதி ॥ 14 ॥

தஸ்ய॒ வை மநோ॒ஸ்தல்ப॑-ம்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । ஸ॒ப்த॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் । தமே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸ ஸ॑ப்த॒மமி॑ந்த்ரி॒ய-ஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்த । ஸ॒ப்த॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாக்ஸ்தல்ப॑-ம்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ஸ॒ப்த॒மம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑-க்ராமதி ॥ தஸ்ய॒ வா உ॑த்தா॒நஸ்யா᳚ங்கீர॒ஸஸ்யா ப்ரா॑ண-த்ப்ரதிஜக்ர॒ஹுஷஃ॑ । அ॒ஷ்ட॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா-பா᳚க்ராமத் ॥ 15 ॥

ததே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணாத் । தேந॒ வை ஸோ᳚-ऽஷ்ட॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । அ॒ஷ்ட॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்ம-ந்நு॒பாத॑த்தே । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந ப்ரா॑ண-த்ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அத॒ யோ-ऽவி॑த்வா-ந்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அ॒ஷ்ட॒மம॑ஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑ க்ராமதி ॥ யத்வா இ॒த-ங்கி-ஞ்ச॑ । த-த்ஸர்வ॑-முத்தா॒ந ஏ॒வாங்கீ॑ர॒ஸஃ ப்ரத்ய॑ க்ரு'ஹ்ணாத் । ததே॑ந॒-ம்ப்ரதி॑க்ரு'ஹீத॒-ந்நாஹி॑நத் । ய-த்கி-ஞ்ச॑ ப்ரதி க்ரு'ஹ்ணீ॒யாத் । த-த்ஸர்வ॑-முத்தா॒ந-ஸ்த்வா᳚ங்கீர॒ஸஃ ப்ரதி॑க்ரு'ஹ்ணா॒த்வித்யே॒வ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணீயாத் । இ॒யம்-வாँ உ॑த்தா॒ந ஆ᳚ங்கீர॒ஸஃ । அ॒நயை॒வைந॒த்-ப்ரதி॑க்ரு'ஹ்ணாதி । நைநக்ம்॑ ஹிநஸ்தி ॥ 16 ॥

(த்ரு'தீ॑யமிந்த்ரி॒யஸ்யாபா᳚க்ராமச் - சது॒ர்தமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யா॒த்மந்நு॒பாத॒ - த்தாஶ்வ॑-ம்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ - ஷ॒ஷ்ட॑மஸ்யேந்த்ரி॒யஸ்யாப॑க்ராம -த்யஷ்ட॒மமி॑ந்த்ரி॒யஸ்யாபா᳚க்ராமத் - ப்ரதி க்ரு'ஹ்ணீ॒யாச் ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 4)

(தஸ்ய॒ வா அ॒க்நேர்-ஹிர॑ண்ய॒க்ம்॒ ஸோம॑ஸ்ய॒ வாஸ॒ஸ்ததே॒தேந॑ ரு॒த்ரஸ்ய॒ கா-ந்தாமே॒தேந॒ வரு॑ண॒ஸ்யாஶ்வ॑-ம்ப்ர॒ஜாப॑தேஃ॒ புரு॑ஷ॒-ம்மநோ॒ஸ்தல்ப॒-ந்தமே॒தேநோ᳚த்தா॒நஸ்ய॒ ததே॒தேநாப்ரா॑ண॒த்ய-த்வை )

(அ॒ர்த-ந்த்ரு'தீ॑யமஷ்ட॒ம-ந்தச்ச॑து॒ர்த-ந்தா-ம்ப॑ஞ்ச॒மக்ம் ஷ॒ஷ்டக்ம் ஸ॑ப்த॒மந்தம் ।

ததே॒தேந॒ த்வே தாமே॒தேநைக॒-ந்தமே॒தேந॒ த்ரீணி॒ ததே॒தேநைகம்᳚ )

அநுவாகம் 5 - ப்ரஶ்நோத்தரரூபோ ப்ரஹ்மவிஷயஸ்ஸம்வாँதஃ

ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி ॥ ய-த்தஶ॑ஹோதார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । கேந॑ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜ॒ந்தேதி॑ । ப்ர॒ஜாப॑திநா॒ வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । தேந॑ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜந்த ॥ யச்சது॑ர்ஹோதார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । கேநௌஷ॑தீ-ரஸ்ரு'ஜ॒ந்தேதி॑ । ஸோமே॑ந॒ வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் ॥ 17 ॥

தேநௌஷ॑தீ-ரஸ்ரு'ஜந்த ॥ ய-த்பஞ்ச॑ஹோதார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । கேநை॒ப்யோ லோ॒கேப்யோ-ऽஸு॑ரா॒-ந்ப்ராணு॑தந்த । கேநை॑ஷா-ம்ப॒ஶூந॑வ்ரு'ஞ்ஜ॒தேதி॑ । அ॒க்நிநா॒ வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । தேநை॒ப்யோ லோ॒கேப்யோ-ऽஸு॑ரா॒ந்-ப்ராணு॑தந்த । தேநை॑ஷா-ம்ப॒ஶூந॑வ்ரு'ஞ்ஜத ॥ ய-த்ஷட்டோ॑தார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் ॥ 18 ॥

கேந॒ர்தூந॑-கல்பய॒ந்தேதி॑ । தா॒த்ரா வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । தேந॒ர்தூந॑கல்பயந்த ॥ ய-த்ஸ॒ப்தஹோ॑தார-ஸ்ஸ॒த்ரமாஸ॑த । கேந॒ தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । கேந॒ ஸுவ॑ராயந்ந் । கேநே॒மால் ँலோ॒காந்-த்ஸம॑தந்வ॒ந்நிதி॑ । அ॒ர்ய॒ம்ணா வை தே க்ரு'॒ஹப॑திநா ऽऽர்த்நுவந்ந் । தேந॒ ஸுவ॑ராயந்ந் । தேநே॒மால் ँலோ॒காந்-த்ஸம॑தந்வ॒ந்நிதி॑ ॥ 19 ॥

ஏ॒தே வை தே॒வா க்ரு'॒ஹப॑தயஃ । தாந். ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந் । அப்ய॒ந்யஸ்ய॑ கார்ஹப॒தே தீக்ஷ॑தே । அ॒வா॒ந்த॒ரமே॒வ ஸ॒த்ரிணா॑-ம்ரு'த்த்நோதி ॥ யோ வா அ॑ர்ய॒மணம்॒-வேँத॑ । தாந॑காமா அஸ்மை ப்ர॒ஜா ப॑வந்தி । ய॒ஜ்ஞோ வா அ॑ர்ய॒மா । ஆர்யா॑வஸ॒திரிதி॒ வை தமா॑ஹு॒ர்ய-ம்ப்ர॒ஶக்ம்ஸ॑ந்தி ॥ ஆர்யா॑ வஸ॒திர்ப॑வதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 20 ॥

யத்வா இ॒த-ங்கி-ஞ்ச॑ । த-த்ஸர்வ॒-ஞ்சது॑ர்ஹோதாரஃ । சது॑ர்ஹோத்ரு'॒ப்யோ-ऽதி॑ ய॒ஜ்ஞோ நிமி॑ர்தஃ । ஸ ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந். வி॒வதே॑த । அ॒ஹமே॒வ பூயோ॑ வேத । யஶ்சது॑ர்ஹோத்ரூ'॒ந்॒. வேதேதி॑ । ஸ ஹ்யே॑வ பூயோ॒ வேத॑ । யஶ்சது॑ர்ஹோத்ரூ'॒ந்.॒ வேத॑ ॥ யோ வை சது॑ர்ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோத்ரூ'॒ந்॒. வேத॑ । ஸர்வா॑ஸு ப்ர॒ஜாஸ்வந்ந॑மத்தி ॥ 21 ॥

ஸர்வா॒ திஶோ॒-ऽபிஜ॑யதி । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வை தஶ॑ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । ஸோம॒ஶ்சது॑ர்ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । அ॒க்நிஃ பஞ்ச॑ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । தா॒தா ஷட்டோ॑த்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । அ॒ர்ய॒மா ஸ॒ப்தஹோ॑த்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா᳚ । ஏ॒தே வை சது॑ர்ஹோத்ரு'ணா॒க்ம்॒ ஹோதா॑ரஃ । தாந். ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸர்வா॑ஸு ப்ர॒ஜாஸ்வந்ந॑மத்தி । ஸர்வா॒ திஶோ॒-ऽபி ஜ॑யதி ॥ 22 ॥

(ஆ॒ர்த்நு॒வ॒ - ந்நா॒த்நு॒வ॒ - ந்நித்யே॒ - வம்-வேँதா᳚ - த்தி॒ - ஸர்வா॒ திஶோ॒பி ஜ॑யதி ) (அ. 5)

(வை தேந॑ ஸ॒த்ர-ங்கேந॑)

2.3.6 அநுவாகம் - ஹோத்ரு'ப்ரஶம்ஸாப்ரஸங்கேந க்ரதூநாம்ரு'த்விக் விஶேஷவ்யவஸ்தாபநம், அக்நிஹோத்ரஸ்ய ப்ராஶஸ்த்ய-ஞ்ச

ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா-ஸ்ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா வ்ய॑ஸ்ரக்ம்ஸத । ஸ ஹ்ரு'த॑ய-ம்பூ॒தோ॑-ऽஶயத் । ஆத்ம॒ந்॒. ஹா(3) இத்யஹ்வ॑யத் । ஆபஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தா அ॑க்நிஹோ॒த்ரேணை॒வ ய॑ஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த । தாஃ குஸி॑ந்த॒முபௌ॑ஹந்ந் । தஸ்மா॑தக்நிஹோ॒த்ரஸ்ய॑ யஜ்ஞக்ர॒தோஃ । ஏக॑ ரு'॒த்விக் ॥ ச॒து॒ஷ்க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । அ॒க்நி-ர்வா॒யு-ரா॑தி॒த்ய-ஶ்ச॒ந்த்ரமாஃ᳚ ॥ 23 ॥

தே ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தே த॑ர்ஶபூர்ணமா॒ஸாப்யா॑மே॒வ ய॑ஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த । த உபௌ॑ஹக்க்-ஶ்ச॒த்வார்யங்கா॑நி । தஸ்மா᳚-த்தர்ஶபூர்ணமா॒ஸயோ᳚-ர்யஜ்ஞக்ர॒தோஃ । ச॒த்வார॑ ரு'॒த்விஜஃ॑ ॥ ப॒ஞ்ச॒ க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । ப॒ஶவஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தே சா॑துர்மா॒ஸ்யைரே॒வ ய॑ஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த । த உபௌ॑ஹ॒ல் ँலோம॑ ச॒வீ-ம்மா॒க்ம்॒ஸமஸ்தி॑ ம॒ஜ்ஜாந᳚ம் । தஸ்மா᳚ச்சாதுர்மா॒ஸ்யாநாம்᳚-யँஜ்ஞக்ர॒தோஃ ॥ 24 ॥

பஞ்ச॒ர்த்விஜஃ॑ ॥ ஷ॒ட்க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । ரு'॒தவஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தே ப॑ஶுப॒ந்தேநை॒வ ய॑ஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த । த உபௌ॑ஹ॒ந்-த்ஸ்தநா॑வா॒ண்டௌ ஶி॒ஶ்நமவா᳚ஞ்ச-ம்ப்ரா॒ணம் । தஸ்மா᳚த்-பஶுப॒ந்தஸ்ய॑ யஜ்ஞக்ர॒தோஃ । ஷட்ரு'॒த்விஜஃ॑ ॥ ஸ॒ப்த॒க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । ஹோத்ராஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ண்வந்ந் । தா-ஸ்ஸௌ॒ம்யேநை॒வாத்த்வ॒ரேண॑ யஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த ॥ 25 ॥

தா உபௌ॑ஹந்-த்ஸ॒ப்தஶீ॑ர்ஷ॒ண்யா᳚ந்-ப்ரா॒ணாந் । தஸ்மா᳚-த்ஸௌ॒ம்யஸ்யா᳚த்த்வ॒ரஸ்ய॑ யஜ்ஞக்ர॒தோஃ । ஸ॒ப்த ஹோத்ராஃ॒ ப்ராசீ॒ர்வஷ॑ட்குர்வந்தி ॥ த॒ஶ॒க்ரு'த்வோ-ऽஹ்வ॑யத் । தபஃ॒ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । தத்-கர்ம॑ணை॒வ ஸம்॑வँத்ஸ॒ரேண॒ ஸர்வை᳚ர்யஜ்ஞக்ர॒துபி॒ருப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தத । த-த்ஸர்வ॑மா॒த்மாந॒-மப॑ரிவர்க॒-முபௌ॑ஹத் । தஸ்மா᳚த்- ஸம்வँத்ஸ॒ரே ஸர்வே॑ யஜ்ஞக்ர॒தவோ-ऽவ॑ருத்த்யந்தே ॥ தஸ்மா॒-த்தஶ॑ஹோதா॒ சது॑ர்ஹோதா । பஞ்ச॑ஹோதா॒ ஷட்டோ॑தா ஸ॒ப்தஹோ॑தா । ஏக॑ஹோத்ரே ப॒லிக்ம் ஹ॑ரந்தி । ஹர॑ந்த்யஸ்மை ப்ர॒ஜா ப॒லிம் । ஐந॒மப்ர॑திக்யாத-ங்கச்சதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 26 ॥

(ச॒ந்த்ரமா᳚ - ஶ்சாதுர்மா॒ஸ்யாநாம்᳚-யँஜ்ஞக்ர॒தோ - ர॑த்த்வ॒ரேண॑ யஜ்ஞக்ர॒துநோப॑ ப॒ர்யாவ॑ர்தந்த - ஸ॒ப்தஹோ॑தா ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 6)

அநுவாகம் 7 - அக்நிஹோத்ரஸ்ய ஸர்வக்ரதுருத்பாவஸாதநேந ப்ரஶம்ஸா

ப்ர॒ஜாப॑திஃ॒ புரு॑ஷ-மஸ்ரு'ஜத । ஸோ᳚-ऽக்நிர॑ப்ரவீத் । மமா॒ய-மந்ந॑ம॒ஸ்த்விதி॑ । ஸோ॑-ऽபிபேத் । ஸர்வம்॒-வைँ மா॒-ऽய-ம்ப்ரத॑க்ஷ்ய॒தீதி॑ । ஸ ஏ॒தாக்-ஶ்சது॑ர்ஹோத்ரூ'நாத்ம॒-ஸ்பர॑ணாநபஶ்யத் । தாந॑ஜுஹோத் । தைர்வை ஸ ஆ॒த்மாந॑-மஸ்ப்ரு'ணோத் ॥ யத॑க்நிஹோ॒த்ர-ஞ்ஜு॒ஹோதி॑ । ஏக॑ஹோதாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோத்யக்நிஹோ॒த்ரம் ॥ 27 ॥

குஸி॑ந்த-ஞ்சா॒த்மநஃ॑ ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ ச॒துருந்ந॑யதி । சது॑ர்ஹோதாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி தர்ஶபூர்ணமா॒ஸௌ । ச॒த்வாரி॑ சா॒த்மநோ-ऽங்கா॑நி ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ ச॒துருந்ந॑யதி । ஸ॒மித்ப॑ஞ்ச॒மீ । பஞ்ச॑ஹோதாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி சாதுர்மா॒ஸ்யாநி॑ । லோம॑ ச॒வீ-ம்மா॒க்ம்॒ஸமஸ்தி॑ ம॒ஜ்ஜாந᳚ம் ॥ 28 ॥

தாநி॑ சா॒த்மநஃ॑ ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ ச॒துருந்ந॑யதி । த்விர்ஜு॑ஹோதி । ஷட்டோ॑தாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி பஶுப॒ந்தம் । ஸ்தநா॑வா॒ண்டௌ ஶி॒ஶ்நமவா᳚ஞ்ச-ம்ப்ரா॒ணம் । தாநி॑ சா॒த்மநஃ॑ ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி । ச॒துருந்ந॑யதி । த்விர்ஜு॑ஹோதி ॥ 29 ॥

ஸ॒மி-த்ஸ॑ப்த॒மீ । ஸ॒ப்தஹோ॑தாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி ஸௌ॒ம்ய-ம॑த்த்வ॒ரம் । ஸ॒ப்த சா॒த்மநஃ॑ ஶீர்ஷ॒ண்யா᳚ந்-ப்ரா॒ணாந்-த்ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ ச॒துருந்ந॑யதி । த்விர்ஜு॒ஹோதி॑ । த்விர்நிமா᳚ர்ஷ்டி । த்விஃ ப்ராஶ்ஞா॑தி । தஶ॑ஹோதாரமே॒வ த-த்ய॑ஜ்ஞக்ர॒து-மா᳚ப்நோதி ஸம்வँத்ஸ॒ரம் । ஸர்வ॑-ஞ்சா॒த்மாந॒-மப॑ரிவர்கக்க் ஸ்ப்ரு'॒ணோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யஸ்ய॑ ச॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ॥ 30 ॥

(அ॒க்நி॒ஹோ॒த்ரம் - ம॒ஜ்ஜாநம்॒ - த்விர்ஜு॑ஹோ॒ - த்யப॑ரிவர்கக்க் ஸ்ப்ரு'॒ணோத்யேக॑-ஞ்ச ) (அ. 7)

அநுவாகம் 8 - ஸ்ரு'ஷ்டிஸாதநத்வேந ஹோத்ரு'மந்த்ராஸாமர்த்ய ப்ரஶம்ஸா

[(அப॑க்ராமத கர்பி॒ண்யஃ) இஸ் ஓந்ல்ய் இந்ஸ்த்ருச்திஓந் , நோத் அ மந்த்ர]

ப்ர॒ஜாப॑தி-ரகாமயத॒ ப்ரஜா॑யே॒யேதி॑ । ஸ தபோ॑-ऽதப்யத । ஸோ᳚-ऽந்தர்வா॑நபவத் । ஸ ஹரி॑த-ஶ்ஶ்யா॒வோ॑-ऽபவத் । தஸ்மா॒-த்ஸ்த்ர்ய॑ந்தர்வ॑த்நீ । ஹரி॑ணீ ஸ॒தீ ஶ்யா॒வா ப॑வதி । ஸ வி॒ஜாய॑மாநோ॒ கர்பே॑ணாதாம்யத் । ஸ தா॒ந்தஃ க்ரு'॒ஷ்ண-ஶ்ஶ்யா॒வோ॑-ऽபவத் । தஸ்மா᳚-த்தா॒ந்தஃ க்ரு'॒ஷ்ண-ஶ்ஶ்யா॒வோ ப॑வதி । தஸ்யாஸு॑ரே॒வாஜீ॑வத் ॥ 31 ॥

தேநாஸு॒நா-ऽஸு॑ராநஸ்ரு'ஜத । ததஸு॑ராணா-மஸுர॒த்வம் । ய ஏ॒வமஸு॑ராணா-மஸுர॒த்வம்-வேँத॑ । அஸு॑மாநே॒வ ப॑வதி । நைந॒மஸு॑ர்ஜஹாதி ॥ ஸோ-ऽஸு॑ராந்-த்ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா பி॒தேவா॑மந்யத । ததநு॑ பி॒த்ரூ'ந॑ஸ்ரு'ஜத । தத்-பி॑த்ரு'॒ணா-ம்பி॑த்ரு'॒த்வம் । ய ஏ॒வ-ம்பி॑த்ரு'॒ணா-ம்பி॑த்ரு'॒த்வம்-வேँத॑ । பி॒தேவை॒வ ஸ்வாநா᳚-ம்பவதி ॥ 32 ॥

யந்த்ய॑ஸ்ய பி॒தரோ॒ ஹவ᳚ம் ॥ ஸ பி॒த்ரூ'ந்-த்ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா ऽம॑நஸ்யத் । ததநு॑ மநு॒ஷ்யா॑-நஸ்ரு'ஜத । தந்ம॑நு॒ஷ்யா॑ணா-ம்மநுஷ்ய॒த்வம் । ய ஏ॒வ-ம்ம॑நு॒ஷ்யா॑ணா-ம்மநுஷ்ய॒த்வம்-வேँத॑ । ம॒ந॒ஸ்வ்யே॑வ ப॑வதி । நைந॒-ம்மநு॑ர்ஜஹாதி ॥ தஸ்மை॑ மநு॒ஷ்யா᳚ந்-த்ஸஸ்ரு'ஜா॒நாய॑ । திவா॑ தேவ॒த்ரா ऽப॑வத் । ததநு॑ தே॒வாந॑ஸ்ரு'ஜத । த-த்தே॒வாநா᳚-ந்தேவ॒த்வம் । ய ஏ॒வ-ந்தே॒வாநா᳚-ந்தேவ॒த்வம்-வேँத॑ । திவா॑ ஹை॒வாஸ்ய॑ தேவ॒த்ரா ப॑வதி ॥ தாநி॒ வா ஏ॒தாநி॑ ச॒த்வார்யம்பாக்ம்॑ஸி । தே॒வா ம॑நு॒ஷ்யாஃ᳚ பி॒தரோ-ऽஸு॑ராஃ ॥ தேஷு॒ ஸர்வே॒ஷ்வம்போ॒ நப॑ இவ பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 33 ॥

(அ॒ஜீ॒வ॒த் - ஸ்வாநா᳚-ம்பவதி - தே॒வாந॑ஸ்ரு'ஜத ஸ॒ப்த ச॑) (அ. 8)

அநுவாகம் 9 - வாயுரூபத்வஜ்ஞாநேந ஹோத்ரு'மந்த்ராணா-ம்ப்ரஶம்ஸா

[(ய॒தா॒ஸ்தா॒ந-ங்க॑ர்பி॒ண்யஃ॑) இஸ் ஒந்ல்ய் இந்ஸ்த்ருச்திஒந் , நொத் அ மந்த்ர]

ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । யோ வா இ॒மம்-விँ॒த்யாத் । யதோ॒-ऽய-ம்பவ॑தே । யத॑பி॒ பவ॑தே । யத॑பி ஸ॒பம்வँ॑தே । ஸர்வ॒மாயு॑ரியாத் । ந பு॒ரா ऽऽயு॑ஷஃ॒ ப்ரமீ॑யேத । ப॒ஶு॒மாந்-த்ஸ்யா᳚த் । வி॒ந்தேத॑ ப்ர॒ஜாம் ॥ யோ வா இ॒மம்-வேँத॑ ॥ 34 ॥

யதோ॒-ऽய-ம்பவ॑தே । யத॑பி॒ பவ॑தே । யத॑பி ஸ॒பம்வँ॑தே । ஸர்வ॒மாயு॑ரேதி । ந பு॒ரா-ऽऽயு॑ஷஃ॒ ப்ரமீ॑யதே । ப॒ஶு॒மா-ந்ப॑வதி । வி॒ந்ததே᳚ ப்ர॒ஜாம் ॥ அ॒த்ப்யஃ ப॑வதே । அ॒போ॑-ऽபி ப॑வதே । அ॒போ॑-ऽபி ஸம்ப॑வதே ॥ 35 ॥

அ॒ஸ்யாஃ ப॑வதே । இ॒மாம॒பி ப॑வதே । இ॒மாம॒பி ஸம்ப॑வதே । அ॒க்நேஃ ப॑வதே । அ॒க்நிம॒பி ப॑வதே । அ॒க்நிம॒பி ஸ-ம்ப॑வதே । அ॒ந்தரி॑க்ஷா-த்பவதே । அ॒ந்தரி॑க்ஷம॒பி ப॑வதே । அ॒ந்தரி॑க்ஷம॒பி ஸ-ம்ப॑வதே । ஆ॒தி॒த்யா-த்ப॑வதே ॥ 36 ॥

ஆ॒தி॒த்யம॒பி ப॑வதே । ஆ॒தி॒த்யம॒பி ஸ-ம்ப॑வதே । த்யோஃ ப॑வதே । திவ॑ம॒பி ப॑வதே ॥ திவ॑ம॒பி ஸ-ம்ப॑வதே । தி॒க்ப்யஃ ப॑வதே । திஶோ॒-ऽபி ப॑வதே । திஶோ॒-ऽபி ஸ-ம்ப॑வதே । ஸ யத்-பு॒ரஸ்தா॒த்வாதி॑ । ப்ரா॒ண ஏ॒வ பூ॒த்வா பு॒ரஸ்தா᳚த்வாதி ॥ 37 ॥

தஸ்மா᳚த்-பு॒ரஸ்தா॒-த்வாந்த᳚ம் । ஸர்வாஃ᳚ ப்ர॒ஜாஃ ப்ரதி॑ நந்தந்தி । ப்ரா॒ணோ ஹி ப்ரி॒யஃ ப்ர॒ஜாநா᳚ம் । ப்ரா॒ண இ॑வ ப்ரி॒யஃ ப்ர॒ஜாநா᳚-ம்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸ வா ஏ॒ஷ ப்ரா॒ண ஏ॒வ ॥ அத॒ ய-த்த॑க்ஷிண॒தோ வாதி॑ । மா॒த॒ரிஶ்வை॒வ பூ॒த்வா த॑க்ஷிண॒தோ வா॑தி । தஸ்மா᳚-த்தக்ஷிண॒தோ வாந்தம்॑-விँ॒த்யாத் । ஸர்வா॒ திஶ॒ ஆவா॑தி ॥ 38 ॥

ஸர்வா॒ திஶோ-ऽநு॒ விவா॑தி । ஸர்வா॒ திஶோ-ऽநு॒ ஸம்வாँ॒தீதி॑ । ஸ வா ஏ॒ஷ மா॑த॒ரிஶ்வை॒வ ॥ அத॒ யத்-ப॒ஶ்சாத்வாதி॑ । பவ॑மாந ஏ॒வ பூ॒த்வா ப॒ஶ்சாத்வா॑தி । பூ॒தம॑ஸ்மா॒ ஆஹ॑ரந்தி । பூ॒தமுப॑ஹரந்தி । பூ॒தம॑ஶ்நாதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸ வா ஏ॒ஷ பவ॑மாந ஏ॒வ ॥ 39 ॥

அத॒ யது॑த்தர॒தோ வாதி॑ । ஸ॒வி॒தைவ பூ॒த்வோத்த॑ர॒தோ வா॑தி । ஸ॒வி॒தேவ॒ ஸ்வாநா᳚-ம்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸ வா ஏ॒ஷ ஸ॑வி॒தைவ ॥ தே ய ஏ॑ந-ம்பு॒ரஸ்தா॑தா॒யந்த॑-முப॒வத॑ந்தி । ய ஏ॒வாஸ்ய॑ பு॒ரஸ்தா᳚த்-பா॒ப்மாநஃ॑ । தாக்ஸ்தே ऽப॑க்நந்தி । பு॒ரஸ்தா॒தித॑ராந்-பா॒ப்மநஃ॑ ஸசந்தே ॥ அத॒ ய ஏ॑ந-ந்தக்ஷிண॒த ஆ॒யந்த॑-முப॒வத॑ந்தி ॥ 40 ॥

ய ஏ॒வாஸ்ய॑ தக்ஷிண॒தஃ பா॒ப்மாநஃ॑ । தாக்ஸ்தே ऽப॑க்நந்தி । த॒க்ஷி॒ண॒த இத॑ரா-ந்பா॒ப்மநஃ॑ ஸசந்தே ॥ அத॒ ய ஏ॑ந-ம்ப॒ஶ்சாதா॒யந்த॑-முப॒வத॑ந்தி । ய ஏ॒வாஸ்ய॑ ப॒ஶ்சாத்-பா॒ப்மாநஃ॑ । தாக்ஸ்தே ऽப॑க்நந்தி । ப॒ஶ்சாதித॑ராந்-பா॒ப்மநஃ॑ ஸசந்தே ॥ அத॒ ய ஏ॑நமுத்தர॒த ஆ॒யந்த॑முப॒ வத॑ந்தி । ய ஏ॒வாஸ்யோ᳚த்தர॒தஃ பா॒ப்மாநஃ॑ । தாக்ஸ்தே ऽப॑க்நந்தி ॥ 41 ॥

உ॒த்த॒ர॒த இத॑ரா-ந்பா॒ப்மநஃ॑ ஸசந்தே ॥ தஸ்மா॑ தே॒வம்-விँ॒த்வாந் । வீவ॑ ந்ரு'த்யேத் । ப்ரேவ॑ சலேத் । வ்யஸ்யே॑வா॒க்ஷ்யௌ பா॑ஷேத । ம॒ண்டயே॑திவ । க்ரா॒தயே॑திவ । ஶ்ரு'॒ங்கா॒யேதே॑வ ॥ உ॒த மோப॑வதேயுஃ । உ॒த மே॑ பா॒ப்மாந॒-மப॑ஹந்யு॒ரிதி॑ ॥ ஸ யா-ந்திஶக்ம்॑ ஸ॒நிமே॒ஷ்யந்-த்ஸ்யாத் । ய॒தா தா-ந்திஶம்॒-வாँதோ॑ வா॒யாத் । அத॒ ப்ரவே॒யாத் । ப்ர வா॑ தாபயேத் (தாவயேத்) । ஸா॒தமே॒வ ர॑தி॒தம்-வ்யூँ॑ட-ங்க॒ந்தம॒பி ப்ரச்ய॑வதே । ஆ-ऽஸ்ய॒ த-ஞ்ஜ॑நப॒த-ம்பூர்வா॑ கீ॒ர்திர்க॑ச்சதி ॥ தாந॑காமா அஸ்மை ப்ர॒ஜா ப॑வந்தி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 42 ॥

(வேத॒ - ஸம்ப॑வத - ஆதி॒த்யா-த்ப॑வதே - வா॒த்யா - வா᳚த்யே॒ - ஷ பவ॑மாந ஏ॒வ - த॑க்ஷிண॒த ஆ॒யந்த॑முப॒ வத॑ந் - த்யுத்தர॒தஃ பா॒ப்மாந॒ஸ்தாக்ஸ்தே ऽப॑க்ந॒ - ந்தீத்ய॒ஷ்டௌ ச॑) (அ. 9)

அநுவாகம் 10 - தஶஹோத்ரு'மந்த்ராணா-ங்காம்யப்ரயோகஃ

ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்ஸோம॒க்ம்॒ ராஜா॑நமஸ்ரு'ஜத । த-ந்த்ரயோ॒ வேதா॒ அந்வ॑ஸ்ரு'ஜ்யந்த । தாந். ஹஸ்தே॑-ऽகுருத । அத॒ ஹ ஸீதா॑ ஸாவி॒த்ரீ । ஸோம॒க்ம்॒ ராஜா॑ந-ஞ்சகமே । ஶ்ர॒த்தாமு॒ ஸ ச॑கமே । ஸா ஹ॑ பி॒தர॑-ம்ப்ர॒ஜாப॑தி॒-முப॑ஸஸார । தக்ம் ஹோ॑வாச । நம॑ஸ்தே அஸ்து பகவஃ । உப॑ த்வா-ऽயாநி ॥ 43 ॥

ப்ர த்வா॑ பத்யே ॥ ஸோமம்॒-வைँ ராஜா॑ந-ங்காமயே । ஶ்ர॒த்தாமு॒ ஸ கா॑மயத॒ இதி॑ । தஸ்யா॑ உ॒ ஹ ஸ்தா॑க॒ரம॑லங்கா॒ர-ங்க॑ல்பயி॒த்வா । தஶ॑ஹோதார-ம்பு॒ரஸ்தா᳚-த்வ்யா॒க்யாய॑ । சது॑ர்ஹோதார-ந்தக்ஷிண॒தஃ । பஞ்ச॑ ஹோதார-ம்ப॒ஶ்சாத் । ஷட்டோ॑தார-முத்தர॒தஃ । ஸ॒ப்தஹோ॑தார-மு॒பரி॑ஷ்டாத் । ஸ॒ம்பா॒ரைஶ்ச॒ பத்நி॑பிஶ்ச॒ முகே॑-ऽல॒ங்க்ரு'த்ய॑ ॥ 44 ॥

ஆ-ऽஸ்யார்தம்-வँ॑வ்ராஜ । தாக்ம் ஹோ॒தீக்ஷ்யோ॑வாச । உப॒ மா-ऽऽவ॑ர்த॒ஸ்வேதி॑ । தக்ம் ஹோ॑வாச । போக॒-ந்து ம॒ ஆச॑க்ஷ்வ । ஏ॒த-ந்ம॒ ஆச॑க்ஷ்வ । யத்தே॑ பா॒ணாவிதி॑ । தஸ்யா॑ உ॒ ஹ த்ரீந். வேதா॒-ந்ப்ரத॑தௌ । தஸ்மா॒து ஹ॒ ஸ்த்ரியோ॒ போக॒மைவ ஹா॑ரயந்தே ॥ ஸ யஃ கா॒மயே॑த ப்ரி॒ய-ஸ்ஸ்யா॒மிதி॑ ॥ 45 ॥

யம்-வாँ॑ கா॒மயே॑த ப்ரி॒ய-ஸ்ஸ்யா॒திதி॑ । தஸ்மா॑ ஏ॒தக்க் ஸ்தா॑க॒ர-ம॑லங்கா॒ர-ங்க॑ல்பயி॒த்வா । தஶ॑ஹோதார-ம்பு॒ரஸ்தா᳚-த்வ்யா॒க்யாய॑ । சது॑ர்ஹோதார-ந்தக்ஷிண॒தஃ । பஞ்ச॑ஹோதார-ம்ப॒ஶ்சாத் । ஷட்டோ॑தார-முத்தர॒தஃ । ஸ॒ப்தஹோ॑தா-ரமு॒பரி॑ஷ்டாத் । ஸ॒ம்பா॒ரைஶ்ச॒ பத்நி॑பிஶ்ச॒ முகே॑-ऽல॒ங்க்ரு'த்ய॑ । ஆ-ऽஸ்யார்தம்-வ்ரँ॑ஜேத் । ப்ரி॒யோ ஹை॒வ ப॑வதி ॥ 46 ॥

(அ॒யா॒ - ந்ய॒ல॒ங்க்ரு'த்ய॑ - ஸ்யா॒மிதி॑ - பவதி) (அ. 10)

அநுவாகம் 11 - தஶஹோத்ராதிமந்த்ரநாம்நா-ம்ப்ரவ்ரு'த்திநிமித்தம்

ப்ரஹ்மா᳚த்ம॒ந்-வத॑ஸ்ரு'ஜத । தத॑காமயத । ஸமா॒த்மநா॑ பத்யே॒யேதி॑ । ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ தஶ॒மக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । ஸ தஶ॑ஹூதோ-ऽபவத் । தஶ॑ஹூதோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒த-ந்தஶ॑ஹூத॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । தஶ॑ஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண । ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ 47 ॥

ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ ஸப்த॒மக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । ஸ ஸ॒ப்தஹூ॑தோ-ऽபவத் । ஸ॒ப்தஹூ॑தோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒தக்ம் ஸ॒ப்தஹூ॑த॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । ஸ॒ப்தஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண । ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ ஷ॒ஷ்டக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । ஸ ஷட்டூ॑தோ-ऽபவத் ॥ 48 ॥

ஷட்டூ॑தோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒தக்ம் ஷட்டூ॑த॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । ஷட்டோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண । ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ பஞ்ச॒மக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ ஶ்ரு'ணோத் । ஸ பஞ்ச॑ ஹூதோ-ऽபவத் । பஞ்ச॑ஹூதோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒த-ம்பஞ்ச॑ஹூத॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । பஞ்ச॑ஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண ॥ 49 ॥

ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ ஆத்ம॒-ந்நாத்ம॒-ந்நித்யாம॑ந்த்ரயத । தஸ்மை॑ சது॒ர்தக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரு'ணோத் । ஸ சது॑ர்ஹூதோ-ऽபவத் । சது॑ர்ஹூதோ ஹ॒ வை நாமை॒ஷஃ । தம்-வாँ ஏ॒த-ஞ்சது॑ர்ஹூத॒க்ம்॒ ஸந்த᳚ம் । சது॑ர்ஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ண । ப॒ரோக்ஷ॑ப்ரியா இவ॒ ஹி தே॒வாஃ ॥ தம॑ப்ரவீத் । த்வம்-வைँ மே॒ நேதி॑ஷ்டக்ம் ஹூ॒தஃ ப்ரத்ய॑ஶ்ரௌஷீஃ । த்வயை॑-நாநாக்யா॒தார॒ இதி॑ । தஸ்மா॒ந்நு ஹை॑நா॒க்॒-ஶ்சது॑ர்ஹோதார॒ இத்யாச॑க்ஷதே । தஸ்மா᳚-ச்சுஶ்ரூ॒ஷுஃ பு॒த்ராணா॒க்ம்॒ ஹ்ரு'த்ய॑தமஃ । நேதி॑ஷ்டோ॒ ஹ்ரு'த்ய॑தமஃ । நேதி॑ஷ்டோ॒ ப்ரஹ்ம॑ணோ பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 50 ॥

(தே॒வாஃ - ஷட்டூ॑தோ-ऽபவ॒த் - பஞ்ச॑ஹோ॒தேத்யாச॑க்ஷதே ப॒ரோக்ஷே॑ணா - ஶ்ரௌஷீ॒-ஷ்ஷட்ச॑) (அ. 11)

(ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநஃ॒ கிம் - தக்ஷி॑ணாம்॒ - ँயோ வா அவி॑த்வா॒ந் - தஸ்ய॒ வை - ப்ர॑ஹ்மவா॒திநோ॒ ய-த்தஶ॑ஹோதாரஃ - ப்ர॒ஜாப॑தி॒ வ்யஸ்ரம் - ப்ர॒ஜாப॑திஃ॒ புரு॑ஷம் - ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத॒ ஸ தப॒-ஸ்ஸோ᳚-ऽந்தர்வா᳚ந் - ப்ரஹ்மவா॒திநோ॒ யோ வா இ॒மம்-விँ॒த்யாத் - ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்ஸோம॒க்ம்॒ ராஜா॑நம்॒ - ப்ரஹ்மா᳚த் ம॒ந்வதேகா॑தஶ)

(ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திந॒ - ஸ்தஸ்ய॒ வா அ॒க்நே--ர் யத்வா இ॒த-ங்கிஞ்ச॑ - ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத॒ -ய ஏ॒வாஸ்ய॑ தக்ஷிண॒தஃ ப॑ஞ்சா॒ஶத்)

(ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॒ - ய ஏ॒வம்-வேँத॑ )

॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥

॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே த்ரு'தீயஃ ப்ரபாடக-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - hotṛbrāhmaṇaśeṣaḥ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - sarveṣāṃ hotṛmantrāṇā-ñcaturhotṛśabdena vyavahāra

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ki-ñcatṷrhotṛṇā-ñcaturhotṛ॒tvamiti̭ | yade॒vaiṣu ca̭tu॒rdhā hotā̭raḥ | tena॒ catṷrhotāraḥ | tasmā॒ccatṷrhotāra ucyante | taccatṷrhotṛṇā-ñcaturhotṛ॒tvam || somo॒ vai catṷrhotā | a॒gniḥ pañca̭hotā | dhā॒tā ṣaḍḍho̭tā | indraḥ̭ sa॒ptaho̭tā || 1 ||

pra॒jāpa̭ti॒-rdaśa̭hotā | ya e॒va-ñcatṷrhotṛṇā॒-mṛddhiṃ॒-ve~da̭ | ṛ॒dhnotye॒va || ya ḙṣāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da̭ | bandhṷmānbhavati | ya ḙṣāme॒va-ṅklṛptiṃ॒-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | ya ḙṣāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navān-bhavati | ya ḙṣāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da̭ || 2 ||

pratye॒va ti̭ṣṭhati || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | daśa̭hotā॒ catṷrhotā | pañca̭hotā॒ ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | atha॒ kasmā॒ccatṷrhotāra ucyanta॒ iti̭ | indro॒ vai catṷrhotā | indraḥ॒ khalu॒ vai śreṣṭho̭ de॒vatā̭nā-mupa॒deśa̭nāt | ya e॒vamindra॒gg॒ śreṣṭha̭-nde॒vatā̭nā-mupa॒deśa̭nā॒-dveda̭ | vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati | tasmā॒cchreṣṭha̭mā॒yanta̭-mpratha॒menai॒vānṷbuddhyante | a॒yamāganṋ | a॒yamavā̭sā॒diti̭ | kī॒rtira̭sya॒ pūrvā-''ga̭cchati ja॒natā̭māya॒taḥ | atho̭ ena-mpratha॒menai॒vānṷ buddhyante | a॒yamāganṋ | a॒yamavā̭sā॒diti̭ || 3 ||

(sa॒ptaho̭tā - prati॒ṣṭhāṃ-ve~da̭ - buddhyante॒ ṣaṭca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - naimittiko hotṛmantrahomaḥ

dakṣi̭ṇā-mpratigrahī॒ṣyan-thsa॒ptada̭śa॒ kṛtvo-'pā᳚nyāt | ā॒tmāna̭me॒va sami̭ndhe | teja̭se vī॒ryā̭ya | atho᳚ pra॒jāpa̭tire॒vainā᳚-mbhū॒tvā prati̭ gṛhṇāti | ā॒tmano 'nā᳚rtyai || yadyḙna॒mārt-vi̭jyā-dvṛ॒tagṃ santa̭-nni॒rharḙrann | āgnī᳚ddhre juhuyā॒-ddaśa̭hotāram | ca॒tu॒rgṛ॒hī॒tenājyḙna | pu॒rastā᳚t-pra॒tyantiṣṭhanṋ | pra॒ti॒lo॒maṃ-vi~॒grāha᳚m || 4 ||

prā॒ṇāne॒vāsyopa̭dāsayati || yadyḙna॒-mpuna̭rupa॒ śikṣḙyuḥ | āgnī᳚ddhra e॒va jṷhuyā॒-ddaśa̭hotāram | ca॒tu॒rgṛ॒hī॒tenājyḙna | pa॒ścā-tprāṃāsī̭naḥ | a॒nu॒lo॒ma-mavi̭grāham | prā॒ṇāne॒vāsmai̭ kalpayati || prāya̭ścittī॒-vāghote-tyṛ̭tumu॒kha ṛ̭tumukhe juhoti | ṛ॒tūne॒vāsmai̭ kalpayati | kalpa̭nte-'smā ṛ॒tavaḥ̭ || 5 ||

klṛ॒tā a̭smā ṛ॒tava॒ āya̭nti || ṣaḍḍho̭tā॒ vai bhū॒tvā pra॒jāpa̭tiri॒dagṃ sarva̭masṛjata | sa mano̭-'sṛjata | mana॒so-'dhi̭ gāya॒trīma̭sṛjata | tadgā̭ya॒trīṃ-ya~śa̭ ārcchat | tāmā-'la̭bhata | gā॒ya॒tri॒yā adhi॒ chandāg̭sya sṛjata | chando॒bhyo-'dhi॒ sāma̭ | ta-thsāma॒ yaśa̭ ārcchat | tadā-'la̭bhata || 6 ||

sāmno-'dhi॒ yajūg̭ṣyasṛjata | yaju॒rbhyo-'dhi॒ viṣṇu᳚m | ta-dviṣṇuṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tamā-'la̭bhata | vi॒ṣṇoraddhyoṣa̭dhīrasṛjata | oṣa̭dhī॒bhyo-'dhi॒ soma᳚m | ta-thsomaṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tamā-'la̭bhata | somā॒dadhi̭ pa॒śūna̭sṛjata | pa॒śubhyo-'dhīndra᳚m || 7 ||

tadindraṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tadḙna॒-nnāti॒ prācya̭vata | indra̭ iva yaśa॒svī bha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | nainaṃ॒-ya~śo-'ti॒ pracya̭vate || yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva̭muttā॒na e॒vāṅgī̭ra॒saḥ pratya̭gṛhṇāt | tadḙna॒-mprati̭gṛhīta॒-nnāhi̭nat | ya-tkiñca̭ prati gṛhṇī॒yāt | ta-thsarva̭muttā॒nastvā᳚ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇā॒tvitye॒va prati̭gṛhṇīyāt | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ | a॒nayai॒vaina॒t-prati̭ gṛhṇāti | nainagṃ̭ hinasti || ba॒ra॒ḥiṣā॒ pratī̭yā॒dgāṃ-vā~-'śvaṃ̭-vā~ | e॒tadvai pa̭śū॒nā-mpri॒ya-ndhāma̭ | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ pratyḙti || 8 ||

(vi॒grāha̭ - mṛ॒tava॒ - stadā-'la̭bha॒ - tendraṃ̭ - gṛhṇīyā॒-thṣaṭca̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - keśavapanāṅga-mpuṣṭivedanaṃ

yo vā avi̭dvā-nniva॒rtaya̭te | viśī̭rṣā॒ sapā᳚pmā॒ 'muṣmi̭l ~lo॒ke bha̭vati | atha॒ yo vi॒dvā-nni̭va॒rtaya̭te | saśī̭rṣā॒ vipā᳚pmā॒ 'muṣmi̭l ~lo॒ke bha̭vati || de॒vatā॒ vai sa॒pta puṣṭi̭kāmā॒ nya̭vartayanta | a॒gniśca̭ pṛthi॒vī ca̭ | vā॒yuścā॒ntari̭kṣa-ñca | ā॒di॒tyaśca॒ dyauśca̭ ca॒ndramāḥ᳚ | a॒gnirnya̭vartayata | sa sā̭ha॒sra-ma̭puṣyat || 9 ||

pṛ॒thi॒vī nya̭vartayata | sauṣa̭dhībhi॒-rvana॒spati̭bhi-rapuṣyat | vā॒yurnya̭vartayata | sa marī̭cībhi-rapuṣyat | a॒ntari̭kṣa॒-nnya̭vartayata | tadvayo̭bhi-rapuṣyat | ā॒di॒tyo nya̭vartayata | sa ra॒śmibhi̭-rapuṣyat | dyaurnya̭vartayata | sā nakṣa̭trai-rapuṣyat | ca॒ndramā॒ nya̭vartayata | so̭-'horā॒trai-ra̭rdhamā॒sai-rmāsair̭ ṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒reṇā̭-puṣyat | tānpoṣā᳚n-puṣyati | yāgste-'pṷṣyann | ya e॒vaṃ-vi~॒dānni ca̭ va॒rtaya̭te॒ pari̭ ca || 10 ||

(a॒pu॒ṣya॒n - nakṣa̭trairapuṣya॒-tpañca̭ ca) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - pratigrahamantramahimajñānam

tasya॒ vā a॒gner-hira̭ṇya-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | a॒rdhami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai so᳚-'rdhami̭ndri॒ya-syā॒tma-nnu॒pādha̭tta | a॒rdhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. hira̭ṇya-mprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo 'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | a॒rdhama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai soma̭sya॒ vāsaḥ̭ pratijagra॒huṣaḥ̭ | tṛtī̭yamindri॒yasyā-pā᳚krāmat || 11 ||

tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa tṛtī̭yamindri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | tṛtī̭yamindri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vāsaḥ̭ prati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | tṛtī̭yamasyendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai ru॒drasya॒ gā-mpra̭tijagra॒huṣaḥ̭ | ca॒tu॒rthami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tāme॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa ca̭tu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta || 12 ||

ca॒tu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-ngā-mpra̭ti gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | ca॒tu॒rthama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai varṷṇa॒syāśva̭-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | pa॒ñca॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa pa̭ñca॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | pa॒ñca॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvānaśva̭-mprati gṛ॒hṇāti̭ || 13 ||

atha॒ yo-'vi̭dvā-npratigṛ॒hṇāti̭ | pa॒ñca॒mama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai pra॒jāpa̭teḥ॒ purṷṣa-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npurṷṣa-mprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | ṣa॒ṣṭhama̭syendri॒yasyāpa̭-krāmati || 14 ||

tasya॒ vai mano॒stalpa̭-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | sa॒pta॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa sa̭pta॒mami̭ndri॒ya-syā॒tma-nnu॒pādha̭tta | sa॒pta॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgstalpa̭-mpratigṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | sa॒pta॒mama̭syendri॒yasyāpa̭-krāmati || tasya॒ vā ṷttā॒nasyā᳚ṅgīra॒sasyā prā̭ṇa-tpratijagra॒huṣaḥ̭ | a॒ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat || 15 ||

tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai so᳚-'ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | a॒ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna prā̭ṇa-tprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-npratigṛ॒hṇāti̭ | a॒ṣṭa॒mama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva̭-muttā॒na e॒vāṅgī̭ra॒saḥ pratya̭ gṛhṇāt | tadḙna॒-mprati̭gṛhīta॒-nnāhi̭nat | ya-tki-ñca̭ prati gṛhṇī॒yāt | ta-thsarva̭-muttā॒na-stvā᳚ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇā॒tvitye॒va prati̭ gṛhṇīyāt | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ | a॒nayai॒vaina॒t-prati̭gṛhṇāti | nainagṃ̭ hinasti || 16 ||

(tṛtī̭yamindri॒yasyāpā᳚krāmac - catu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tmannu॒pādha॒ - ttāśva̭-mpratigṛ॒hṇāti̭ - ṣa॒ṣṭha̭masyendri॒yasyāpa̭krāma -tyaṣṭa॒mami̭ndri॒yasyāpā᳚krāmat - prati gṛhṇī॒yāc ca॒tvāri̭ ca) (a. 4)

(tasya॒ vā a॒gner-hira̭ṇya॒gṃ॒ soma̭sya॒ vāsa॒stade॒tena̭ ru॒drasya॒ gā-ntāme॒tena॒ varṷṇa॒syāśva̭-mpra॒jāpa̭teḥ॒ purṷṣa॒-mmano॒stalpa॒-ntame॒teno᳚ttā॒nasya॒ tade॒tenāprā̭ṇa॒dya-dvai )

(a॒rdha-ntṛtī̭yamaṣṭa॒ma-ntacca̭tu॒rtha-ntā-mpa̭ñca॒magṃ ṣa॒ṣṭhagṃ sa̭pta॒mantam |

tade॒tena॒ dve tāme॒tenaika॒-ntame॒tena॒ trīṇi॒ tade॒tenaikaṃ᳚ )

anuvākaṃ 5 - praśnottararūpo brahmaviṣayassaṃvā~daḥ

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti || ya-ddaśa̭hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kena̭ pra॒jā a̭sṛja॒nteti̭ | pra॒jāpa̭tinā॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena̭ pra॒jā a̭sṛjanta || yaccatṷrhotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kenauṣa̭dhī-rasṛja॒nteti̭ | somḙna॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann || 17 ||

tenauṣa̭dhī-rasṛjanta || ya-tpañca̭hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kenai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒-nprāṇṷdanta | kenai̭ṣā-mpa॒śūna̭vṛñja॒teti̭ | a॒gninā॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tenai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒n-prāṇṷdanta | tenai̭ṣā-mpa॒śūna̭vṛñjata || ya-thṣaḍḍho̭tāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann || 18 ||

kena॒rtūna̭-kalpaya॒nteti̭ | dhā॒trā vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena॒rtūna̭kalpayanta || ya-thsa॒ptaho̭tāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kena॒ suva̭rāyann | kene॒māl ~lo॒kān-thsama̭tanva॒nniti̭ | a॒rya॒mṇā vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena॒ suva̭rāyann | tene॒māl ~lo॒kān-thsama̭tanva॒nniti̭ || 19 ||

e॒te vai de॒vā gṛ॒hapa̭tayaḥ | tān. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān | apya॒nyasya̭ gārhapa॒te dīkṣa̭te | a॒vā॒nta॒rame॒va sa॒triṇā̭-mṛddhnoti || yo vā a̭rya॒maṇaṃ॒-ve~da̭ | dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti | ya॒jño vā a̭rya॒mā | āryā̭vasa॒tiriti॒ vai tamā̭hu॒rya-mpra॒śagṃsa̭nti || āryā̭ vasa॒tirbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 20 ||

yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva॒-ñcatṷrhotāraḥ | catṷrhotṛ॒bhyo-'dhi̭ ya॒jño nimi̭rtaḥ | sa ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vi॒vadḙta | a॒hame॒va bhūyo̭ veda | yaścatṷrhotṝ॒n॒. vedeti̭ | sa hyḙva bhūyo॒ veda̭ | yaścatṷrhotṝ॒n.॒ veda̭ || yo vai catṷrhotṛṇā॒gṃ॒ hotṝ॒n॒. veda̭ | sarvā̭su pra॒jāsvanna̭matti || 21 ||

sarvā॒ diśo॒-'bhija̭yati | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | soma॒ścatṷrhotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | a॒gniḥ pañca̭hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | dhā॒tā ṣaḍḍho̭tṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | a॒rya॒mā sa॒ptaho̭tṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | e॒te vai catṷrhotṛṇā॒gṃ॒ hotā̭raḥ | tān. ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sarvā̭su pra॒jāsvanna̭matti | sarvā॒ diśo॒-'bhi ja̭yati || 22 ||

(ā॒rdhnu॒va॒ - nnā॒dhnu॒va॒ - nnitye॒ - vaṃ-ve~dā᳚ - tti॒ - sarvā॒ diśo॒bhi ja̭yati ) (a. 5)

(vai tena̭ sa॒tra-ṅkena̭)

2.3.6 anuvākaṃ - hotṛpraśaṃsāprasaṅgena kratūnāmṛtvig viśeṣavyavasthāpanam, agnihotrasya prāśastya-ñca

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā-ssṛ॒ṣṭvā vya̭sragṃsata | sa hṛda̭ya-mbhū॒to̭-'śayat | ātma॒n॒. hā(3) ityahva̭yat | āpaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | tā a̭gniho॒treṇai॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | tāḥ kusi̭ndha॒mupaṷhann | tasmā̭dagniho॒trasya̭ yajñakra॒toḥ | eka̭ ṛ॒tvik || ca॒tu॒ṣkṛtvo-'hva̭yat | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramāḥ᳚ || 23 ||

te pratya̭śṛṇvann | te da̭rśapūrṇamā॒sābhyā̭me॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷhagg-śca॒tvāryaṅgā̭ni | tasmā᳚-ddarśapūrṇamā॒sayo᳚-ryajñakra॒toḥ | ca॒tvāra̭ ṛ॒tvijaḥ̭ || pa॒ñca॒ kṛtvo-'hva̭yat | pa॒śavaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | te cā̭turmā॒syaire॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷha॒l ~loma̭ cha॒vī-mmā॒gṃ॒samasthi̭ ma॒jjāna᳚m | tasmā᳚ccāturmā॒syānāṃ᳚-ya~jñakra॒toḥ || 24 ||

pañca॒rtvijaḥ̭ || ṣa॒ṭkṛtvo-'hva̭yat | ṛ॒tavaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | te pa̭śuba॒ndhenai॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷha॒n-thstanā̭vā॒ṇḍau śi॒śnamavā᳚ñca-mprā॒ṇam | tasmā᳚t-paśuba॒ndhasya̭ yajñakra॒toḥ | ṣaḍṛ॒tvijaḥ̭ || sa॒pta॒kṛtvo-'hva̭yat | hotrāḥ॒ pratya̭śṛṇvann | tā-ssau॒myenai॒vāddhva॒reṇa̭ yajñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta || 25 ||

tā upaṷhan-thsa॒ptaśī̭rṣa॒ṇyā᳚n-prā॒ṇān | tasmā᳚-thsau॒myasyā᳚ddhva॒rasya̭ yajñakra॒toḥ | sa॒pta hotrāḥ॒ prācī॒rvaṣa̭ṭkurvanti || da॒śa॒kṛtvo-'hva̭yat | tapaḥ॒ pratya̭śṛṇot | tat-karma̭ṇai॒va saṃ̭va~thsa॒reṇa॒ sarvai᳚ryajñakra॒tubhi॒rupa̭ pa॒ryāva̭rtata | ta-thsarva̭mā॒tmāna॒-mapa̭rivarga॒-mupaṷhat | tasmā᳚th- saṃva~thsa॒re sarvḙ yajñakra॒tavo-'va̭ruddhyante || tasmā॒-ddaśa̭hotā॒ catṷrhotā | pañca̭hotā॒ ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | eka̭hotre ba॒ligṃ ha̭ranti | hara̭ntyasmai pra॒jā ba॒lim | aina॒mapra̭tikhyāta-ṅgacchati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 26 ||

(ca॒ndramā᳚ - ścāturmā॒syānāṃ᳚-ya~jñakra॒to - ra̭ddhva॒reṇa̭ yajñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta - sa॒ptaho̭tā ca॒tvāri̭ ca) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - agnihotrasya sarvakraturudbhāvasādhanena praśaṃsā

pra॒jāpa̭tiḥ॒ purṷṣa-masṛjata | so᳚-'gnira̭bravīt | mamā॒ya-manna̭ma॒stviti̭ | so̭-'bibhet | sarvaṃ॒-vai~ mā॒-'ya-mpradha̭kṣya॒tīti̭ | sa e॒tāg-ścatṷrhotṝnātma॒-spara̭ṇānapaśyat | tāna̭juhot | tairvai sa ā॒tmāna̭-maspṛṇot || yada̭gniho॒tra-ñju॒hoti̭ | eka̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnotyagniho॒tram || 27 ||

kusi̭ndha-ñcā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | catṷrhotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti darśapūrṇamā॒sau | ca॒tvāri̭ cā॒tmano-'ṅgā̭ni spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | sa॒mitpa̭ñca॒mī | pañca̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti cāturmā॒syāni̭ | loma̭ cha॒vī-mmā॒gṃ॒samasthi̭ ma॒jjāna᳚m || 28 ||

tāni̭ cā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | dvirjṷhoti | ṣaḍḍho̭tārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti paśuba॒ndham | stanā̭vā॒ṇḍau śi॒śnamavā᳚ñca-mprā॒ṇam | tāni̭ cā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati | ca॒turunna̭yati | dvirjṷhoti || 29 ||

sa॒mi-thsa̭pta॒mī | sa॒ptaho̭tārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti sau॒mya-ma̭ddhva॒ram | sa॒pta cā॒tmanaḥ̭ śīrṣa॒ṇyā᳚n-prā॒ṇān-thspṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | dvirju॒hoti̭ | dvirnimā᳚rṣṭi | dviḥ prāśñā̭ti | daśa̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti saṃva~thsa॒ram | sarva̭-ñcā॒tmāna॒-mapa̭rivargagg spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || 30 ||

(a॒gni॒ho॒traṃ - ma॒jjānaṃ॒ - dvirjṷho॒ - tyapa̭rivargagg spṛ॒ṇotyeka̭-ñca ) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - sṛṣṭisādhanatvena hotṛmantrāsāmarthya praśaṃsā

[(apa̭krāmata garbhi॒ṇyaḥ) is only instruction , not a mantra]

pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭nabhavat | sa hari̭ta-śśyā॒vo̭-'bhavat | tasmā॒-thstrya̭ntarva̭tnī | hari̭ṇī sa॒tī śyā॒vā bha̭vati | sa vi॒jāya̭māno॒ garbhḙṇātāmyat | sa tā॒ntaḥ kṛ॒ṣṇa-śśyā॒vo̭-'bhavat | tasmā᳚-ttā॒ntaḥ kṛ॒ṣṇa-śśyā॒vo bha̭vati | tasyāsṷre॒vājī̭vat || 31 ||

tenāsu॒nā-'sṷrānasṛjata | tadasṷrāṇā-masura॒tvam | ya e॒vamasṷrāṇā-masura॒tvaṃ-ve~da̭ | asṷmāne॒va bha̭vati | naina॒masṷrjahāti || so-'sṷrān-thsṛ॒ṣṭvā pi॒tevā̭manyata | tadanṷ pi॒tṝna̭sṛjata | tat-pi̭tṛ॒ṇā-mpi̭tṛ॒tvam | ya e॒va-mpi̭tṛ॒ṇā-mpi̭tṛ॒tvaṃ-ve~da̭ | pi॒tevai॒va svānā᳚-mbhavati || 32 ||

yantya̭sya pi॒taro॒ hava᳚m || sa pi॒tṝn-thsṛ॒ṣṭvā 'ma̭nasyat | tadanṷ manu॒ṣyā̭-nasṛjata | tanma̭nu॒ṣyā̭ṇā-mmanuṣya॒tvam | ya e॒va-mma̭nu॒ṣyā̭ṇā-mmanuṣya॒tvaṃ-ve~da̭ | ma॒na॒svyḙva bha̭vati | naina॒-mmanṷrjahāti || tasmai̭ manu॒ṣyā᳚n-thsasṛjā॒nāya̭ | divā̭ deva॒trā 'bha̭vat | tadanṷ de॒vāna̭sṛjata | ta-dde॒vānā᳚-ndeva॒tvam | ya e॒va-nde॒vānā᳚-ndeva॒tvaṃ-ve~da̭ | divā̭ hai॒vāsya̭ deva॒trā bha̭vati || tāni॒ vā e॒tāni̭ ca॒tvāryambhāgṃ̭si | de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'sṷrāḥ || teṣu॒ sarve॒ṣvambho॒ nabha̭ iva bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 33 ||

(a॒jī॒va॒th - svānā᳚-mbhavati - de॒vāna̭sṛjata sa॒pta ca̭) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - vāyurūpatvajñānena hotṛmantrāṇā-mpraśaṃsā

[(ya॒thā॒sthā॒na-ṅga̭rbhi॒ṇyaḥ̭) is ònly instructiòn , nòt a mantra]

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | yo vā i॒maṃ-vi~॒dyāt | yato॒-'ya-mpava̭te | yada̭bhi॒ pava̭te | yada̭bhi sa॒paṃva~̭te | sarva॒māyṷriyāt | na pu॒rā ''yṷṣaḥ॒ pramī̭yeta | pa॒śu॒mān-thsyā᳚t | vi॒ndeta̭ pra॒jām || yo vā i॒maṃ-ve~da̭ || 34 ||

yato॒-'ya-mpava̭te | yada̭bhi॒ pava̭te | yada̭bhi sa॒paṃva~̭te | sarva॒māyṷreti | na pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭yate | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | vi॒ndate᳚ pra॒jām || a॒dbhyaḥ pa̭vate | a॒po̭-'bhi pa̭vate | a॒po̭-'bhi sampa̭vate || 35 ||

a॒syāḥ pa̭vate | i॒māma॒bhi pa̭vate | i॒māma॒bhi sampa̭vate | a॒gneḥ pa̭vate | a॒gnima॒bhi pa̭vate | a॒gnima॒bhi sa-mpa̭vate | a॒ntari̭kṣā-tpavate | a॒ntari̭kṣama॒bhi pa̭vate | a॒ntari̭kṣama॒bhi sa-mpa̭vate | ā॒di॒tyā-tpa̭vate || 36 ||

ā॒di॒tyama॒bhi pa̭vate | ā॒di॒tyama॒bhi sa-mpa̭vate | dyoḥ pa̭vate | diva̭ma॒bhi pa̭vate || diva̭ma॒bhi sa-mpa̭vate | di॒gbhyaḥ pa̭vate | diśo॒-'bhi pa̭vate | diśo॒-'bhi sa-mpa̭vate | sa yat-pu॒rastā॒dvāti̭ | prā॒ṇa e॒va bhū॒tvā pu॒rastā᳚dvāti || 37 ||

tasmā᳚t-pu॒rastā॒-dvānta᳚m | sarvāḥ᳚ pra॒jāḥ prati̭ nandanti | prā॒ṇo hi pri॒yaḥ pra॒jānā᳚m | prā॒ṇa i̭va pri॒yaḥ pra॒jānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa prā॒ṇa e॒va || atha॒ ya-dda̭kṣiṇa॒to vāti̭ | mā॒ta॒riśvai॒va bhū॒tvā da̭kṣiṇa॒to vā̭ti | tasmā᳚-ddakṣiṇa॒to vāntaṃ̭-vi~॒dyāt | sarvā॒ diśa॒ āvā̭ti || 38 ||

sarvā॒ diśo-'nu॒ vivā̭ti | sarvā॒ diśo-'nu॒ saṃvā~॒tīti̭ | sa vā e॒ṣa mā̭ta॒riśvai॒va || atha॒ yat-pa॒ścādvāti̭ | pava̭māna e॒va bhū॒tvā pa॒ścādvā̭ti | pū॒tama̭smā॒ āha̭ranti | pū॒tamupa̭haranti | pū॒tama̭śnāti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa pava̭māna e॒va || 39 ||

atha॒ yadṷttara॒to vāti̭ | sa॒vi॒taiva bhū॒tvotta̭ra॒to vā̭ti | sa॒vi॒teva॒ svānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa sa̭vi॒taiva || te ya ḙna-mpu॒rastā̭dā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti | ya e॒vāsya̭ pu॒rastā᳚t-pā॒pmānaḥ̭ | tāgste 'pa̭ghnanti | pu॒rastā॒dita̭rān-pā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙna-ndakṣiṇa॒ta ā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti || 40 ||

ya e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒taḥ pā॒pmānaḥ̭ | tāgste 'pa̭ghnanti | da॒kṣi॒ṇa॒ta ita̭rā-npā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙna-mpa॒ścādā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti | ya e॒vāsya̭ pa॒ścāt-pā॒pmānaḥ̭ | tāgste 'pa̭ghnanti | pa॒ścādita̭rān-pā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙnamuttara॒ta ā॒yanta̭mupa॒ vada̭nti | ya e॒vāsyo᳚ttara॒taḥ pā॒pmānaḥ̭ | tāgste 'pa̭ghnanti || 41 ||

u॒tta॒ra॒ta ita̭rā-npā॒pmanaḥ̭ sacante || tasmā̭ de॒vaṃ-vi~॒dvān | vīva̭ nṛtyet | preva̭ calet | vyasyḙvā॒kṣyau bhā̭ṣeta | ma॒ṇṭayḙdiva | krā॒thayḙdiva | śṛ॒ṅgā॒yetḙva || u॒ta mopa̭vadeyuḥ | u॒ta mḙ pā॒pmāna॒-mapa̭hanyu॒riti̭ || sa yā-ndiśagṃ̭ sa॒nime॒ṣyan-thsyāt | ya॒dā tā-ndiśaṃ॒-vā~to̭ vā॒yāt | atha॒ prave॒yāt | pra vā̭ dhāpayet (dhāvayet) | sā॒tame॒va ra̭di॒taṃ-vyū~̭ḍha-ṅga॒ndhama॒bhi pracya̭vate | ā-'sya॒ ta-ñja̭napa॒da-mpūrvā̭ kī॒rtirga̭cchati || dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 42 ||

(veda॒ - sampa̭vata - ādi॒tyā-tpa̭vate - vā॒tyā - vā᳚tye॒ - ṣa pava̭māna e॒va - da̭kṣiṇa॒ta ā॒yanta̭mupa॒ vada̭n - tyuttara॒taḥ pā॒pmāna॒stāgste 'pa̭ghna॒ - ntītya॒ṣṭau ca̭) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - daśahotṛmantrāṇā-ṅkāmyaprayogaḥ

pra॒jāpa̭ti॒-ssoma॒gṃ॒ rājā̭namasṛjata | ta-ntrayo॒ vedā॒ anva̭sṛjyanta | tān. hastḙ-'kuruta | atha॒ ha sītā̭ sāvi॒trī | soma॒gṃ॒ rājā̭na-ñcakame | śra॒ddhāmu॒ sa ca̭kame | sā ha̭ pi॒tara̭-mpra॒jāpa̭ti॒-mupa̭sasāra | tagṃ ho̭vāca | nama̭ste astu bhagavaḥ | upa̭ tvā-'yāni || 43 ||

pra tvā̭ padye || somaṃ॒-vai~ rājā̭na-ṅkāmaye | śra॒ddhāmu॒ sa kā̭mayata॒ iti̭ | tasyā̭ u॒ ha sthā̭ga॒rama̭laṅkā॒ra-ṅka̭lpayi॒tvā | daśa̭hotāra-mpu॒rastā᳚-dvyā॒khyāya̭ | catṷrhotāra-ndakṣiṇa॒taḥ | pañca̭ hotāra-mpa॒ścāt | ṣaḍḍho̭tāra-muttara॒taḥ | sa॒ptaho̭tāra-mu॒pari̭ṣṭāt | sa॒mbhā॒raiśca॒ patni̭bhiśca॒ mukhḙ-'la॒ṅkṛtya̭ || 44 ||

ā-'syārdhaṃ-va~̭vrāja | tāgṃ ho॒dīkṣyo̭vāca | upa॒ mā-''va̭rta॒sveti̭ | tagṃ ho̭vāca | bhoga॒-ntu ma॒ āca̭kṣva | e॒ta-nma॒ āca̭kṣva | yattḙ pā॒ṇāviti̭ | tasyā̭ u॒ ha trīn. vedā॒-nprada̭dau | tasmā॒du ha॒ striyo॒ bhoga॒maiva hā̭rayante || sa yaḥ kā॒mayḙta pri॒ya-ssyā॒miti̭ || 45 ||

yaṃ-vā~̭ kā॒mayḙta pri॒ya-ssyā॒diti̭ | tasmā̭ e॒tagg sthā̭ga॒ra-ma̭laṅkā॒ra-ṅka̭lpayi॒tvā | daśa̭hotāra-mpu॒rastā᳚-dvyā॒khyāya̭ | catṷrhotāra-ndakṣiṇa॒taḥ | pañca̭hotāra-mpa॒ścāt | ṣaḍḍho̭tāra-muttara॒taḥ | sa॒ptaho̭tā-ramu॒pari̭ṣṭāt | sa॒mbhā॒raiśca॒ patni̭bhiśca॒ mukhḙ-'la॒ṅkṛtya̭ | ā-'syārdhaṃ-vra~̭jet | pri॒yo hai॒va bha̭vati || 46 ||

(a॒yā॒ - nya॒la॒ṅkṛtya̭ - syā॒miti̭ - bhavati) (a. 10)

anuvākaṃ 11 - daśahotrādimantranāmnā-mpravṛttinimittam

brahmā᳚tma॒n-vada̭sṛjata | tada̭kāmayata | samā॒tmanā̭ padye॒yeti̭ | ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ daśa॒magṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa daśa̭hūto-'bhavat | daśa̭hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-ndaśa̭hūta॒gṃ॒ santa᳚m | daśa̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || 47 ||

ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ sapta॒magṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa sa॒ptahṷ̄to-'bhavat | sa॒ptahṷ̄to ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒tagṃ sa॒ptahṷ̄ta॒gṃ॒ santa᳚m | sa॒ptaho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ ṣa॒ṣṭhagṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa ṣaḍḍhṷ̄to-'bhavat || 48 ||

ṣaḍḍhṷ̄to ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒tagṃ ṣaḍḍhṷ̄ta॒gṃ॒ santa᳚m | ṣaḍḍho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ pañca॒magṃ hū॒taḥ pratya̭ śṛṇot | sa pañca̭ hūto-'bhavat | pañca̭hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-mpañca̭hūta॒gṃ॒ santa᳚m | pañca̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa || 49 ||

pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ catu॒rthagṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa catṷrhūto-'bhavat | catṷrhūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-ñcatṷrhūta॒gṃ॒ santa᳚m | catṷrho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || tama̭bravīt | tvaṃ-vai~ me॒ nedi̭ṣṭhagṃ hū॒taḥ pratya̭śrauṣīḥ | tvayai̭-nānākhyā॒tāra॒ iti̭ | tasmā॒nnu hai̭nā॒g॒-ścatṷrhotāra॒ ityāca̭kṣate | tasmā᳚-cchuśrū॒ṣuḥ pu॒trāṇā॒gṃ॒ hṛdya̭tamaḥ | nedi̭ṣṭho॒ hṛdya̭tamaḥ | nedi̭ṣṭho॒ brahma̭ṇo bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 50 ||

(de॒vāḥ - ṣaḍḍhṷ̄to-'bhava॒t - pañca̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇā - śrauṣī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 11)

(bra॒hma॒vā॒dinaḥ॒ kiṃ - dakṣi̭ṇāṃ॒ - ~yo vā avi̭dvā॒n - tasya॒ vai - bra̭hmavā॒dino॒ ya-ddaśa̭hotāraḥ - pra॒jāpa̭ti॒ vyasraṃ - pra॒jāpa̭tiḥ॒ purṷṣaṃ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ sa tapa॒-sso᳚-'ntarvā᳚n - brahmavā॒dino॒ yo vā i॒maṃ-vi~॒dyāt - pra॒jāpa̭ti॒-ssoma॒gṃ॒ rājā̭naṃ॒ - brahmā᳚t ma॒nvadekā̭daśa)

(bra॒hma॒vā॒dina॒ - stasya॒ vā a॒gne--r yadvā i॒da-ṅkiñca̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ -ya e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒taḥ pa̭ñcā॒śat)

(bra॒hma॒vā॒dino॒ - ya e॒vaṃ-ve~da̭ )

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||