Ashtavakra Gita Ashtadasho'dhyayah

ॐ

அஷ்டாவக்ர கீதா அஷ்டாதஶோऽத்யாயஃ

Gita Ashtavakra Tamil

அஷ்டாவக்ர உவாச ॥

யஸ்ய போதோதயே தாவத்ஸ்வப்நவத் பவதி ப்ரமஃ ।

தஸ்மை ஸுகைகரூபாய நமஃ ஶாந்தாய தேஜஸே ॥ 18-1॥

அர்ஜயித்வாகிலாந் அர்தாந் போகாநாப்நோதி புஷ்கலாந் ।

ந ஹி ஸர்வபரித்யாகமந்தரேண ஸுகீ பவேத் ॥ 18-2॥

கர்தவ்யதுஃகமார்தண்டஜ்வாலாதக்தாந்தராத்மநஃ ।

குதஃ ப்ரஶமபீயூஷதாராஸாரம்ரு'தே ஸுகம் ॥ 18-3॥

பவோऽயம் பாவநாமாத்ரோ ந கிஞ்சித் பரமார்ததஃ ।

நாஸ்த்யபாவஃ ஸ்வபாவாநாம் பாவாபாவவிபாவிநாம் ॥ 18-4॥

ந தூரம் ந ச ஸங்கோசால்லப்தமேவாத்மநஃ பதம் ।

நிர்விகல்பம் நிராயாஸம் நிர்விகாரம் நிரஞ்ஜநம் ॥ 18-5॥

வ்யாமோஹமாத்ரவிரதௌ ஸ்வரூபாதாநமாத்ரதஃ ।

வீதஶோகா விராஜந்தே நிராவரணத்ரு'ஷ்டயஃ ॥ 18-6॥

ஸமஸ்தம் கல்பநாமாத்ரமாத்மா முக்தஃ ஸநாதநஃ ।

இதி விஜ்ஞாய தீரோ ஹி கிமப்யஸ்யதி பாலவத் ॥ 18-7॥

ஆத்மா ப்ரஹ்மேதி நிஶ்சித்ய பாவாபாவௌ ச கல்பிதௌ ।

நிஷ்காமஃ கிம் விஜாநாதி கிம் ப்ரூதே ச கரோதி கிம் ॥ 18-8॥

அயம் ஸோऽஹமயம் நாஹமிதி க்ஷீணா விகல்பநா ।

ஸர்வமாத்மேதி நிஶ்சித்ய தூஷ்ணீம்பூதஸ்ய யோகிநஃ ॥ 18-9॥

ந விக்ஷேபோ ந சைகாக்ர்யம் நாதிபோதோ ந மூடதா ।

ந ஸுகம் ந ச வா துஃகமுபஶாந்தஸ்ய யோகிநஃ ॥ 18-10॥

ஸ்வாராஜ்யே பைக்ஷவ்ரு'த்தௌ ச லாபாலாபே ஜநே வநே ।

நிர்விகல்பஸ்வபாவஸ்ய ந விஶேஷோऽஸ்தி யோகிநஃ ॥ 18-11॥

க்வ தர்மஃ க்வ ச வா காமஃ க்வ சார்தஃ க்வ விவேகிதா ।

இதம் க்ரு'தமிதம் நேதி த்வந்த்வைர்முக்தஸ்ய யோகிநஃ ॥ 18-12॥

க்ரு'த்யம் கிமபி நைவாஸ்தி ந காபி ஹ்ரு'தி ரஞ்ஜநா ।

யதா ஜீவநமேவேஹ ஜீவந்முக்தஸ்ய யோகிநஃ ॥ 18-13॥

க்வ மோஹஃ க்வ ச வா விஶ்வம் க்வ தத் த்யாநம் க்வ முக்ததா ।

ஸர்வஸங்கல்பஸீமாயாம் விஶ்ராந்தஸ்ய மஹாத்மநஃ ॥ 18-14॥

யேந விஶ்வமிதம் த்ரு'ஷ்டம் ஸ நாஸ்தீதி கரோது வை ।

நிர்வாஸநஃ கிம் குருதே பஶ்யந்நபி ந பஶ்யதி ॥ 18-15॥

யேந த்ரு'ஷ்டம் பரம் ப்ரஹ்ம ஸோऽஹம் ப்ரஹ்மேதி சிந்தயேத் ।

கிம் சிந்தயதி நிஶ்சிந்தோ த்விதீயம் யோ ந பஶ்யதி ॥ 18-16॥

த்ரு'ஷ்டோ யேநாத்மவிக்ஷேபோ நிரோதம் குருதே த்வஸௌ ।

உதாரஸ்து ந விக்ஷிப்தஃ ஸாத்யாபாவாத்கரோதி கிம் ॥ 18-17॥

தீரோ லோகவிபர்யஸ்தோ வர்தமாநோऽபி லோகவத் ।

ந ஸமாதிம் ந விக்ஷேபம் ந லோபம் ஸ்வஸ்ய பஶ்யதி ॥ 18-18॥

பாவாபாவவிஹீநோ யஸ்த்ரு'ப்தோ நிர்வாஸநோ புதஃ ।

நைவ கிஞ்சித்க்ரு'தம் தேந லோகத்ரு'ஷ்ட்யா விகுர்வதா ॥ 18-19॥

ப்ரவ்ரு'த்தௌ வா நிவ்ரு'த்தௌ வா நைவ தீரஸ்ய துர்க்ரஹஃ ।

யதா யத்கர்துமாயாதி தத்க்ரு'த்வா திஷ்டதஃ ஸுகம் ॥ 18-20॥

நிர்வாஸநோ நிராலம்பஃ ஸ்வச்சந்தோ முக்தபந்தநஃ ।

க்ஷிப்தஃ ஸம்ஸ்காரவாதேந சேஷ்டதே ஶுஷ்கபர்ணவத் ॥ 18-21॥

அஸம்ஸாரஸ்ய து க்வாபி ந ஹர்ஷோ ந விஷாததா ।

ஸ ஶீதலமநா நித்யம் விதேஹ இவ ராஜயே ॥ 18-22॥

குத்ராபி ந ஜிஹாஸாஸ்தி நாஶோ வாபி ந குத்ரசித் ।

ஆத்மாராமஸ்ய தீரஸ்ய ஶீதலாச்சதராத்மநஃ ॥ 18-23॥

ப்ரக்ரு'த்யா ஶூந்யசித்தஸ்ய குர்வதோऽஸ்ய யத்ரு'ச்சயா ।

ப்ராக்ரு'தஸ்யேவ தீரஸ்ய ந மாநோ நாவமாநதா ॥ 18-24॥

க்ரு'தம் தேஹேந கர்மேதம் ந மயா ஶுத்தரூபிணா ।

இதி சிந்தாநுரோதீ யஃ குர்வந்நபி கரோதி ந ॥ 18-25॥

அதத்வாதீவ குருதே ந பவேதபி பாலிஶஃ ।

ஜீவந்முக்தஃ ஸுகீ ஶ்ரீமாந் ஸம்ஸரந்நபி ஶோபதே ॥ 18-26॥

நாநாவிசாரஸுஶ்ராந்தோ தீரோ விஶ்ராந்திமாகதஃ ।

ந கல்பதே ந ஜாநாதி ந ஶ்ரு'ணோதி ந பஶ்யதி ॥ 18-27॥

அஸமாதேரவிக்ஷேபாந் ந முமுக்ஷுர்ந சேதரஃ ।

நிஶ்சித்ய கல்பிதம் பஶ்யந் ப்ரஹ்மைவாஸ்தே மஹாஶயஃ ॥ 18-28॥

யஸ்யாந்தஃ ஸ்யாதஹங்காரோ ந கரோதி கரோதி ஸஃ ।

நிரஹங்காரதீரேண ந கிஞ்சிதக்ரு'தம் க்ரு'தம் ॥ 18-29॥

நோத்விக்நம் ந ச ஸந்துஷ்டமகர்த்ரு' ஸ்பந்தவர்ஜிதம் ।

நிராஶம் கதஸந்தேஹம் சித்தம் முக்தஸ்ய ராஜதே ॥ 18-30॥

நிர்த்யாதும் சேஷ்டிதும் வாபி யச்சித்தம் ந ப்ரவர்ததே ।

நிர்நிமித்தமிதம் கிந்து நிர்த்யாயேதி விசேஷ்டதே ॥ 18-31॥

தத்த்வம் யதார்தமாகர்ண்ய மந்தஃ ப்ராப்நோதி மூடதாம் ।

அதவா யாதி ஸங்கோசமமூடஃ கோऽபி மூடவத் ॥ 18-32॥

ஏகாக்ரதா நிரோதோ வா மூடைரப்யஸ்யதே ப்ரு'ஶம் ।

தீராஃ க்ரு'த்யம் ந பஶ்யந்தி ஸுப்தவத்ஸ்வபதே ஸ்திதாஃ ॥ 18-33॥

அப்ரயத்நாத் ப்ரயத்நாத் வா மூடோ நாப்நோதி நிர்வ்ரு'திம் ।

தத்த்வநிஶ்சயமாத்ரேண ப்ராஜ்ஞோ பவதி நிர்வ்ரு'தஃ ॥ 18-34॥

ஶுத்தம் புத்தம் ப்ரியம் பூர்ணம் நிஷ்ப்ரபஞ்சம் நிராமயம் ।

ஆத்மாநம் தம் ந ஜாநந்தி தத்ராப்யாஸபரா ஜநாஃ ॥ 18-35॥

நாப்நோதி கர்மணா மோக்ஷம் விமூடோऽப்யாஸரூபிணா ।

தந்யோ விஜ்ஞாநமாத்ரேண முக்தஸ்திஷ்டத்யவிக்ரியஃ ॥ 18-36॥

மூடோ நாப்நோதி தத் ப்ரஹ்ம யதோ பவிதுமிச்சதி ।

அநிச்சந்நபி தீரோ ஹி பரப்ரஹ்மஸ்வரூபபாக் ॥ 18-37॥

நிராதாரா க்ரஹவ்யக்ரா மூடாஃ ஸம்ஸாரபோஷகாஃ ।

ஏதஸ்யாநர்தமூலஸ்ய மூலச்சேதஃ க்ரு'தோ புதைஃ ॥ 18-38॥

ந ஶாந்திம் லபதே மூடோ யதஃ ஶமிதுமிச்சதி ।

தீரஸ்தத்த்வம் விநிஶ்சித்ய ஸர்வதா ஶாந்தமாநஸஃ ॥ 18-39॥

க்வாத்மநோ தர்ஶநம் தஸ்ய யத் த்ரு'ஷ்டமவலம்பதே ।

தீராஸ்தம் தம் ந பஶ்யந்தி பஶ்யந்த்யாத்மாநமவ்யயம் ॥ 18-40॥

க்வ நிரோதோ விமூடஸ்ய யோ நிர்பந்தம் கரோதி வை ।

ஸ்வாராமஸ்யைவ தீரஸ்ய ஸர்வதாஸாவக்ரு'த்ரிமஃ ॥ 18-41॥

பாவஸ்ய பாவகஃ கஶ்சிந் ந கிஞ்சித் பாவகோபரஃ ।

உபயாபாவகஃ கஶ்சித் ஏவமேவ நிராகுலஃ ॥ 18-42॥

ஶுத்தமத்வயமாத்மாநம் பாவயந்தி குபுத்தயஃ ।

ந து ஜாநந்தி ஸம்மோஹாத்யாவஜ்ஜீவமநிர்வ்ரு'தாஃ ॥ 18-43॥

முமுக்ஷோர்புத்திராலம்பமந்தரேண ந வித்யதே ।

நிராலம்பைவ நிஷ்காமா புத்திர்முக்தஸ்ய ஸர்வதா ॥ 18-44॥

விஷயத்வீபிநோ வீக்ஷ்ய சகிதாஃ ஶரணார்திநஃ ।

விஶந்தி சடிதி க்ரோடம் நிரோதைகாக்ரஸித்தயே ॥ 18-45॥

நிர்வாஸநம் ஹரிம் த்ரு'ஷ்ட்வா தூஷ்ணீம் விஷயதந்திநஃ ।

பலாயந்தே ந ஶக்தாஸ்தே ஸேவந்தே க்ரு'தசாடவஃ ॥ 18-46॥

ந முக்திகாரிகாம் தத்தே நிஃஶங்கோ யுக்தமாநஸஃ ।

பஶ்யந் ஶ்ரு'ண்வந் ஸ்ப்ரு'ஶந் ஜிக்ரந்நஶ்நந்நாஸ்தே யதாஸுகம் ॥ 18-47॥

வஸ்துஶ்ரவணமாத்ரேண ஶுத்தபுத்திர்நிராகுலஃ ।

நைவாசாரமநாசாரமௌதாஸ்யம் வா ப்ரபஶ்யதி ॥ 18-48॥

யதா யத்கர்துமாயாதி ததா தத்குருதே ரு'ஜுஃ ।

ஶுபம் வாப்யஶுபம் வாபி தஸ்ய சேஷ்டா ஹி பாலவத் ॥ 18-49॥

ஸ்வாதந்த்ர்யாத்ஸுகமாப்நோதி ஸ்வாதந்த்ர்யால்லபதே பரம் ।

ஸ்வாதந்த்ர்யாந்நிர்வ்ரு'திம் கச்சேத்ஸ்வாதந்த்ர்யாத் பரமம் பதம் ॥ 18-50॥

அகர்த்ரு'த்வமபோக்த்ரு'த்வம் ஸ்வாத்மநோ மந்யதே யதா ।

ததா க்ஷீணா பவந்த்யேவ ஸமஸ்தாஶ்சித்தவ்ரு'த்தயஃ ॥ 18-51॥

உச்ச்ரு'ங்கலாப்யக்ரு'திகா ஸ்திதிர்தீரஸ்ய ராஜதே ।

ந து ஸஸ்ப்ரு'ஹசித்தஸ்ய ஶாந்திர்மூடஸ்ய க்ரு'த்ரிமா ॥ 18-52॥

விலஸந்தி மஹாபோகைர்விஶந்தி கிரிகஹ்வராந் ।

நிரஸ்தகல்பநா தீரா அபத்தா முக்தபுத்தயஃ ॥ 18-53॥

ஶ்ரோத்ரியம் தேவதாம் தீர்தமங்கநாம் பூபதிம் ப்ரியம் ।

த்ரு'ஷ்ட்வா ஸம்பூஜ்ய தீரஸ்ய ந காபி ஹ்ரு'தி வாஸநா ॥ 18-54॥

ப்ரு'த்யைஃ புத்ரைஃ கலத்ரைஶ்ச தௌஹித்ரைஶ்சாபி கோத்ரஜைஃ ।

விஹஸ்ய திக்க்ரு'தோ யோகீ ந யாதி விக்ரு'திம் மநாக் ॥ 18-55॥

ஸந்துஷ்டோऽபி ந ஸந்துஷ்டஃ கிந்நோऽபி ந ச கித்யதே ।

தஸ்யாஶ்சர்யதஶாம் தாம் தாம் தாத்ரு'ஶா ஏவ ஜாநதே ॥ 18-56॥

கர்தவ்யதைவ ஸம்ஸாரோ ந தாம் பஶ்யந்தி ஸூரயஃ ।

ஶூந்யாகாரா நிராகாரா நிர்விகாரா நிராமயாஃ ॥ 18-57॥

அகுர்வந்நபி ஸங்க்ஷோபாத் வ்யக்ரஃ ஸர்வத்ர மூடதீஃ ।

குர்வந்நபி து க்ரு'த்யாநி குஶலோ ஹி நிராகுலஃ ॥ 18-58॥

ஸுகமாஸ்தே ஸுகம் ஶேதே ஸுகமாயாதி யாதி ச ।

ஸுகம் வக்தி ஸுகம் புங்க்தே வ்யவஹாரேऽபி ஶாந்ததீஃ ॥ 18-59॥

ஸ்வபாவாத்யஸ்ய நைவார்திர்லோகவத் வ்யவஹாரிணஃ ।

மஹாஹ்ரத இவாக்ஷோப்யோ கதக்லேஶஃ ஸுஶோபதே ॥ 18-60॥

நிவ்ரு'த்திரபி மூடஸ்ய ப்ரவ்ரு'த்தி ருபஜாயதே ।

ப்ரவ்ரு'த்திரபி தீரஸ்ய நிவ்ரு'த்திபலபாகிநீ ॥ 18-61॥

பரிக்ரஹேஷு வைராக்யம் ப்ராயோ மூடஸ்ய த்ரு'ஶ்யதே ।

தேஹே விகலிதாஶஸ்ய க்வ ராகஃ க்வ விராகதா ॥ 18-62॥

பாவநாபாவநாஸக்தா த்ரு'ஷ்டிர்மூடஸ்ய ஸர்வதா ।

பாவ்யபாவநயா ஸா து ஸ்வஸ்தஸ்யாத்ரு'ஷ்டிரூபிணீ ॥ 18-63॥

ஸர்வாரம்பேஷு நிஷ்காமோ யஶ்சரேத் பாலவந் முநிஃ ।

ந லேபஸ்தஸ்ய ஶுத்தஸ்ய க்ரியமாணேऽபி கர்மணி ॥ 18-64॥

ஸ ஏவ தந்ய ஆத்மஜ்ஞஃ ஸர்வபாவேஷு யஃ ஸமஃ ।

பஶ்யந் ஶ்ரு'ண்வந் ஸ்ப்ரு'ஶந் ஜிக்ரந்ந் அஶ்நந்நிஸ்தர்ஷமாநஸஃ ॥ 18-65॥

க்வ ஸம்ஸாரஃ க்வ சாபாஸஃ க்வ ஸாத்யம் க்வ ச ஸாதநம் ।

ஆகாஶஸ்யேவ தீரஸ்ய நிர்விகல்பஸ்ய ஸர்வதா ॥ 18-66॥

ஸ ஜயத்யர்தஸந்ந்யாஸீ பூர்ணஸ்வரஸவிக்ரஹஃ ।

அக்ரு'த்ரிமோऽநவச்சிந்நே ஸமாதிர்யஸ்ய வர்ததே ॥ 18-67॥

பஹுநாத்ர கிமுக்தேந ஜ்ஞாததத்த்வோ மஹாஶயஃ ।

போகமோக்ஷநிராகாங்க்ஷீ ஸதா ஸர்வத்ர நீரஸஃ ॥ 18-68॥

மஹதாதி ஜகத்த்வைதம் நாமமாத்ரவிஜ்ரு'ம்பிதம் ।

விஹாய ஶுத்தபோதஸ்ய கிம் க்ரு'த்யமவஶிஷ்யதே ॥ 18-69॥

ப்ரமபூதமிதம் ஸர்வம் கிஞ்சிந்நாஸ்தீதி நிஶ்சயீ ।

அலக்ஷ்யஸ்புரணஃ ஶுத்தஃ ஸ்வபாவேநைவ ஶாம்யதி ॥ 18-70॥

ஶுத்தஸ்புரணரூபஸ்ய த்ரு'ஶ்யபாவமபஶ்யதஃ ।

க்வ விதிஃ க்வ ச வைராக்யம் க்வ த்யாகஃ க்வ ஶமோऽபி வா ॥ 18-71॥

ஸ்புரதோऽநந்தரூபேண ப்ரக்ரு'திம் ச ந பஶ்யதஃ ।

க்வ பந்தஃ க்வ ச வா மோக்ஷஃ க்வ ஹர்ஷஃ க்வ விஷாதிதா ॥ 18-72॥

புத்திபர்யந்தஸம்ஸாரே மாயாமாத்ரம் விவர்ததே ।

நிர்மமோ நிரஹங்காரோ நிஷ்காமஃ ஶோபதே புதஃ ॥ 18-73॥

அக்ஷயம் கதஸந்தாபமாத்மாநம் பஶ்யதோ முநேஃ ।

க்வ வித்யா ச க்வ வா விஶ்வம் க்வ தேஹோऽஹம் மமேதி வா ॥ 18-74॥

நிரோதாதீநி கர்மாணி ஜஹாதி ஜடதீர்யதி ।

மநோரதாந் ப்ரலாபாம்ஶ்ச கர்துமாப்நோத்யதத்க்ஷணாத் ॥ 18-75॥

மந்தஃ ஶ்ருத்வாபி தத்வஸ்து ந ஜஹாதி விமூடதாம் ।

நிர்விகல்போ பஹிர்யத்நாதந்தர்விஷயலாலஸஃ ॥ 18-76॥

ஜ்ஞாநாத் கலிதகர்மா யோ லோகத்ரு'ஷ்ட்யாபி கர்மக்ரு'த் ।

நாப்நோத்யவஸரம் கர்தும் வக்துமேவ ந கிஞ்சந ॥ 18-77॥

க்வ தமஃ க்வ ப்ரகாஶோ வா ஹாநம் க்வ ச ந கிஞ்சந ।

நிர்விகாரஸ்ய தீரஸ்ய நிராதங்கஸ்ய ஸர்வதா ॥ 18-78॥

க்வ தைர்யம் க்வ விவேகித்வம் க்வ நிராதங்கதாபி வா ।

அநிர்வாச்யஸ்வபாவஸ்ய நிஃஸ்வபாவஸ்ய யோகிநஃ ॥ 18-79॥

ந ஸ்வர்கோ நைவ நரகோ ஜீவந்முக்திர்ந சைவ ஹி ।

பஹுநாத்ர கிமுக்தேந யோகத்ரு'ஷ்ட்யா ந கிஞ்சந ॥ 18-80॥

நைவ ப்ரார்தயதே லாபம் நாலாபேநாநுஶோசதி ।

தீரஸ்ய ஶீதலம் சித்தமம்ரு'தேநைவ பூரிதம் ॥ 18-81॥

ந ஶாந்தம் ஸ்தௌதி நிஷ்காமோ ந துஷ்டமபி நிந்ததி ।

ஸமதுஃகஸுகஸ்த்ரு'ப்தஃ கிஞ்சித் க்ரு'த்யம் ந பஶ்யதி ॥ 18-82॥

தீரோ ந த்வேஷ்டி ஸம்ஸாரமாத்மாநம் ந தித்ரு'க்ஷதி ।

ஹர்ஷாமர்ஷவிநிர்முக்தோ ந ம்ரு'தோ ந ச ஜீவதி ॥ 18-83॥

நிஃஸ்நேஹஃ புத்ரதாராதௌ நிஷ்காமோ விஷயேஷு ச ।

நிஶ்சிந்தஃ ஸ்வஶரீரேऽபி நிராஶஃ ஶோபதே புதஃ ॥ 18-84॥

துஷ்டிஃ ஸர்வத்ர தீரஸ்ய யதாபதிதவர்திநஃ ।

ஸ்வச்சந்தம் சரதோ தேஶாந் யத்ரஸ்தமிதஶாயிநஃ ॥ 18-85॥

பததூதேது வா தேஹோ நாஸ்ய சிந்தா மஹாத்மநஃ ।

ஸ்வபாவபூமிவிஶ்ராந்திவிஸ்ம்ரு'தாஶேஷஸம்ஸ்ரு'தேஃ ॥ 18-86॥

அகிஞ்சநஃ காமசாரோ நிர்த்வந்த்வஶ்சிந்நஸம்ஶயஃ ।

அஸக்தஃ ஸர்வபாவேஷு கேவலோ ரமதே புதஃ ॥ 18-87॥

நிர்மமஃ ஶோபதே தீரஃ ஸமலோஷ்டாஶ்மகாஞ்சநஃ ।

ஸுபிந்நஹ்ரு'தயக்ரந்திர்விநிர்தூதரஜஸ்தமஃ ॥ 18-88॥

ஸர்வத்ராநவதாநஸ்ய ந கிஞ்சித் வாஸநா ஹ்ரு'தி ।

முக்தாத்மநோ வித்ரு'ப்தஸ்ய துலநா கேந ஜாயதே ॥ 18-89॥

ஜாநந்நபி ந ஜாநாதி பஶ்யந்நபி ந பஶ்யதி ।

ப்ருவந்ந் அபி ந ச ப்ரூதே கோऽந்யோ நிர்வாஸநாத்ரு'தே ॥ 18-90॥

பிக்ஷுர்வா பூபதிர்வாபி யோ நிஷ்காமஃ ஸ ஶோபதே ।

பாவேஷு கலிதா யஸ்ய ஶோபநாஶோபநா மதிஃ ॥ 18-91॥

க்வ ஸ்வாச்சந்த்யம் க்வ ஸங்கோசஃ க்வ வா தத்த்வவிநிஶ்சயஃ ।

நிர்வ்யாஜார்ஜவபூதஸ்ய சரிதார்தஸ்ய யோகிநஃ ॥ 18-92॥

ஆத்மவிஶ்ராந்தித்ரு'ப்தேந நிராஶேந கதார்திநா ।

அந்தர்யதநுபூயேத தத் கதம் கஸ்ய கத்யதே ॥ 18-93॥

ஸுப்தோऽபி ந ஸுஷுப்தௌ ச ஸ்வப்நேऽபி ஶயிதோ ந ச ।

ஜாகரேऽபி ந ஜாகர்தி தீரஸ்த்ரு'ப்தஃ பதே பதே ॥ 18-94॥

ஜ்ஞஃ ஸசிந்தோऽபி நிஶ்சிந்தஃ ஸேந்த்ரியோऽபி நிரிந்த்ரியஃ ।

ஸுபுத்திரபி நிர்புத்திஃ ஸாஹங்காரோऽநஹங்க்ரு'திஃ ॥ 18-95॥

ந ஸுகீ ந ச வா துஃகீ ந விரக்தோ ந ஸங்கவாந் ।

ந முமுக்ஷுர்ந வா முக்தா ந கிஞ்சிந்ந ச கிஞ்சந ॥ 18-96॥

விக்ஷேபேऽபி ந விக்ஷிப்தஃ ஸமாதௌ ந ஸமாதிமாந் ।

ஜாட்யேऽபி ந ஜடோ தந்யஃ பாண்டித்யேऽபி ந பண்டிதஃ ॥ 18-97॥

முக்தோ யதாஸ்திதிஸ்வஸ்தஃ க்ரு'தகர்தவ்யநிர்வ்ரு'தஃ ।

ஸமஃ ஸர்வத்ர வைத்ரு'ஷ்ண்யாந்ந ஸ்மரத்யக்ரு'தம் க்ரு'தம் ॥ 18-98॥

ந ப்ரீயதே வந்த்யமாநோ நிந்த்யமாநோ ந குப்யதி ।

நைவோத்விஜதி மரணே ஜீவநே நாபிநந்ததி ॥ 18-99॥

ந தாவதி ஜநாகீர்ணம் நாரண்யமுபஶாந்ததீஃ ।

யதாததா யத்ரதத்ர ஸம ஏவாவதிஷ்டதே ॥ 18-100॥

Roman (IAST) Transliteration

aṣṭāvakra uvāca ||

yasya bodhodaye tāvatsvapnavad bhavati bhramaḥ |

tasmai sukhaikarūpāya namaḥ śāntāya tejase || 18-1||

arjayitvākhilān arthān bhogānāpnoti puṣkalān |

na hi sarvaparityāgamantareṇa sukhī bhavet || 18-2||

kartavyaduḥkhamārtaṇḍajvālādagdhāntarātmanaḥ |

kutaḥ praśamapīyūṣadhārāsāramṛte sukham || 18-3||

bhavo'yaṃ bhāvanāmātro na kiñcit paramārthataḥ |

nāstyabhāvaḥ svabhāvānāṃ bhāvābhāvavibhāvinām || 18-4||

na dūraṃ na ca saṅkocāllabdhamevātmanaḥ padam |

nirvikalpaṃ nirāyāsaṃ nirvikāraṃ nirañjanam || 18-5||

vyāmohamātraviratau svarūpādānamātrataḥ |

vītaśokā virājante nirāvaraṇadṛṣṭayaḥ || 18-6||

samastaṃ kalpanāmātramātmā muktaḥ sanātanaḥ |

iti vijñāya dhīro hi kimabhyasyati bālavat || 18-7||

ātmā brahmeti niścitya bhāvābhāvau ca kalpitau |

niṣkāmaḥ kiṃ vijānāti kiṃ brūte ca karoti kim || 18-8||

ayaṃ so'hamayaṃ nāhamiti kṣīṇā vikalpanā |

sarvamātmeti niścitya tūṣṇīmbhūtasya yoginaḥ || 18-9||

na vikṣepo na caikāgryaṃ nātibodho na mūḍhatā |

na sukhaṃ na ca vā duḥkhamupaśāntasya yoginaḥ || 18-10||

svārājye bhaikṣavṛttau ca lābhālābhe jane vane |

nirvikalpasvabhāvasya na viśeṣo'sti yoginaḥ || 18-11||

kva dharmaḥ kva ca vā kāmaḥ kva cārthaḥ kva vivekitā |

idaṃ kṛtamidaṃ neti dvandvairmuktasya yoginaḥ || 18-12||

kṛtyaṃ kimapi naivāsti na kāpi hṛdi rañjanā |

yathā jīvanameveha jīvanmuktasya yoginaḥ || 18-13||

kva mohaḥ kva ca vā viśvaṃ kva tad dhyānaṃ kva muktatā |

sarvasaṅkalpasīmāyāṃ viśrāntasya mahātmanaḥ || 18-14||

yena viśvamidaṃ dṛṣṭaṃ sa nāstīti karotu vai |

nirvāsanaḥ kiṃ kurute paśyannapi na paśyati || 18-15||

yena dṛṣṭaṃ paraṃ brahma so'haṃ brahmeti cintayet |

kiṃ cintayati niścinto dvitīyaṃ yo na paśyati || 18-16||

dṛṣṭo yenātmavikṣepo nirodhaṃ kurute tvasau |

udārastu na vikṣiptaḥ sādhyābhāvātkaroti kim || 18-17||

dhīro lokaviparyasto vartamāno'pi lokavat |

na samādhiṃ na vikṣepaṃ na lopaṃ svasya paśyati || 18-18||

bhāvābhāvavihīno yastṛpto nirvāsano budhaḥ |

naiva kiñcitkṛtaṃ tena lokadṛṣṭyā vikurvatā || 18-19||

pravṛttau vā nivṛttau vā naiva dhīrasya durgrahaḥ |

yadā yatkartumāyāti tatkṛtvā tiṣṭhataḥ sukham || 18-20||

nirvāsano nirālambaḥ svacchando muktabandhanaḥ |

kṣiptaḥ saṃskāravātena ceṣṭate śuṣkaparṇavat || 18-21||

asaṃsārasya tu kvāpi na harṣo na viṣādatā |

sa śītalamanā nityaṃ videha iva rājaye || 18-22||

kutrāpi na jihāsāsti nāśo vāpi na kutracit |

ātmārāmasya dhīrasya śītalācchatarātmanaḥ || 18-23||

prakṛtyā śūnyacittasya kurvato'sya yadṛcchayā |

prākṛtasyeva dhīrasya na māno nāvamānatā || 18-24||

kṛtaṃ dehena karmedaṃ na mayā śuddharūpiṇā |

iti cintānurodhī yaḥ kurvannapi karoti na || 18-25||

atadvādīva kurute na bhavedapi bāliśaḥ |

jīvanmuktaḥ sukhī śrīmān saṃsarannapi śobhate || 18-26||

nānāvicārasuśrānto dhīro viśrāntimāgataḥ |

na kalpate na jānāti na śṛṇoti na paśyati || 18-27||

asamādheravikṣepān na mumukṣurna cetaraḥ |

niścitya kalpitaṃ paśyan brahmaivāste mahāśayaḥ || 18-28||

yasyāntaḥ syādahaṅkāro na karoti karoti saḥ |

nirahaṅkāradhīreṇa na kiñcidakṛtaṃ kṛtam || 18-29||

nodvignaṃ na ca santuṣṭamakartṛ spandavarjitam |

nirāśaṃ gatasandehaṃ cittaṃ muktasya rājate || 18-30||

nirdhyātuṃ ceṣṭituṃ vāpi yaccittaṃ na pravartate |

nirnimittamidaṃ kintu nirdhyāyeti viceṣṭate || 18-31||

tattvaṃ yathārthamākarṇya mandaḥ prāpnoti mūḍhatām |

athavā yāti saṅkocamamūḍhaḥ ko'pi mūḍhavat || 18-32||

ekāgratā nirodho vā mūḍhairabhyasyate bhṛśam |

dhīrāḥ kṛtyaṃ na paśyanti suptavatsvapade sthitāḥ || 18-33||

aprayatnāt prayatnād vā mūḍho nāpnoti nirvṛtim |

tattvaniścayamātreṇa prājño bhavati nirvṛtaḥ || 18-34||

śuddhaṃ buddhaṃ priyaṃ pūrṇaṃ niṣprapañcaṃ nirāmayam |

ātmānaṃ taṃ na jānanti tatrābhyāsaparā janāḥ || 18-35||

nāpnoti karmaṇā mokṣaṃ vimūḍho'bhyāsarūpiṇā |

dhanyo vijñānamātreṇa muktastiṣṭhatyavikriyaḥ || 18-36||

mūḍho nāpnoti tad brahma yato bhavitumicchati |

anicchannapi dhīro hi parabrahmasvarūpabhāk || 18-37||

nirādhārā grahavyagrā mūḍhāḥ saṃsārapoṣakāḥ |

etasyānarthamūlasya mūlacchedaḥ kṛto budhaiḥ || 18-38||

na śāntiṃ labhate mūḍho yataḥ śamitumicchati |

dhīrastattvaṃ viniścitya sarvadā śāntamānasaḥ || 18-39||

kvātmano darśanaṃ tasya yad dṛṣṭamavalambate |

dhīrāstaṃ taṃ na paśyanti paśyantyātmānamavyayam || 18-40||

kva nirodho vimūḍhasya yo nirbandhaṃ karoti vai |

svārāmasyaiva dhīrasya sarvadāsāvakṛtrimaḥ || 18-41||

bhāvasya bhāvakaḥ kaścin na kiñcid bhāvakoparaḥ |

ubhayābhāvakaḥ kaścid evameva nirākulaḥ || 18-42||

śuddhamadvayamātmānaṃ bhāvayanti kubuddhayaḥ |

na tu jānanti sammohādyāvajjīvamanirvṛtāḥ || 18-43||

mumukṣorbuddhirālambamantareṇa na vidyate |

nirālambaiva niṣkāmā buddhirmuktasya sarvadā || 18-44||

viṣayadvīpino vīkṣya cakitāḥ śaraṇārthinaḥ |

viśanti jhaṭiti kroḍaṃ nirodhaikāgrasiddhaye || 18-45||

nirvāsanaṃ hariṃ dṛṣṭvā tūṣṇīṃ viṣayadantinaḥ |

palāyante na śaktāste sevante kṛtacāṭavaḥ || 18-46||

na muktikārikāṃ dhatte niḥśaṅko yuktamānasaḥ |

paśyan śṛṇvan spṛśan jighrannaśnannāste yathāsukham || 18-47||

vastuśravaṇamātreṇa śuddhabuddhirnirākulaḥ |

naivācāramanācāramaudāsyaṃ vā prapaśyati || 18-48||

yadā yatkartumāyāti tadā tatkurute ṛjuḥ |

śubhaṃ vāpyaśubhaṃ vāpi tasya ceṣṭā hi bālavat || 18-49||

svātantryātsukhamāpnoti svātantryāllabhate param |

svātantryānnirvṛtiṃ gacchetsvātantryāt paramaṃ padam || 18-50||

akartṛtvamabhoktṛtvaṃ svātmano manyate yadā |

tadā kṣīṇā bhavantyeva samastāścittavṛttayaḥ || 18-51||

ucchṛṅkhalāpyakṛtikā sthitirdhīrasya rājate |

na tu saspṛhacittasya śāntirmūḍhasya kṛtrimā || 18-52||

vilasanti mahābhogairviśanti girigahvarān |

nirastakalpanā dhīrā abaddhā muktabuddhayaḥ || 18-53||

śrotriyaṃ devatāṃ tīrthamaṅganāṃ bhūpatiṃ priyam |

dṛṣṭvā sampūjya dhīrasya na kāpi hṛdi vāsanā || 18-54||

bhṛtyaiḥ putraiḥ kalatraiśca dauhitraiścāpi gotrajaiḥ |

vihasya dhikkṛto yogī na yāti vikṛtiṃ manāk || 18-55||

santuṣṭo'pi na santuṣṭaḥ khinno'pi na ca khidyate |

tasyāścaryadaśāṃ tāṃ tāṃ tādṛśā eva jānate || 18-56||

kartavyataiva saṃsāro na tāṃ paśyanti sūrayaḥ |

śūnyākārā nirākārā nirvikārā nirāmayāḥ || 18-57||

akurvannapi saṅkṣobhād vyagraḥ sarvatra mūḍhadhīḥ |

kurvannapi tu kṛtyāni kuśalo hi nirākulaḥ || 18-58||

sukhamāste sukhaṃ śete sukhamāyāti yāti ca |

sukhaṃ vakti sukhaṃ bhuṅkte vyavahāre'pi śāntadhīḥ || 18-59||

svabhāvādyasya naivārtirlokavad vyavahāriṇaḥ |

mahāhrada ivākṣobhyo gatakleśaḥ suśobhate || 18-60||

nivṛttirapi mūḍhasya pravṛtti rupajāyate |

pravṛttirapi dhīrasya nivṛttiphalabhāginī || 18-61||

parigraheṣu vairāgyaṃ prāyo mūḍhasya dṛśyate |

dehe vigalitāśasya kva rāgaḥ kva virāgatā || 18-62||

bhāvanābhāvanāsaktā dṛṣṭirmūḍhasya sarvadā |

bhāvyabhāvanayā sā tu svasthasyādṛṣṭirūpiṇī || 18-63||

sarvārambheṣu niṣkāmo yaścared bālavan muniḥ |

na lepastasya śuddhasya kriyamāṇe'pi karmaṇi || 18-64||

sa eva dhanya ātmajñaḥ sarvabhāveṣu yaḥ samaḥ |

paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann aśnannistarṣamānasaḥ || 18-65||

kva saṃsāraḥ kva cābhāsaḥ kva sādhyaṃ kva ca sādhanam |

ākāśasyeva dhīrasya nirvikalpasya sarvadā || 18-66||

sa jayatyarthasannyāsī pūrṇasvarasavigrahaḥ |

akṛtrimo'navacchinne samādhiryasya vartate || 18-67||

bahunātra kimuktena jñātatattvo mahāśayaḥ |

bhogamokṣanirākāṅkṣī sadā sarvatra nīrasaḥ || 18-68||

mahadādi jagaddvaitaṃ nāmamātravijṛmbhitam |

vihāya śuddhabodhasya kiṃ kṛtyamavaśiṣyate || 18-69||

bhramabhūtamidaṃ sarvaṃ kiñcinnāstīti niścayī |

alakṣyasphuraṇaḥ śuddhaḥ svabhāvenaiva śāmyati || 18-70||

śuddhasphuraṇarūpasya dṛśyabhāvamapaśyataḥ |

kva vidhiḥ kva ca vairāgyaṃ kva tyāgaḥ kva śamo'pi vā || 18-71||

sphurato'nantarūpeṇa prakṛtiṃ ca na paśyataḥ |

kva bandhaḥ kva ca vā mokṣaḥ kva harṣaḥ kva viṣāditā || 18-72||

buddhiparyantasaṃsāre māyāmātraṃ vivartate |

nirmamo nirahaṅkāro niṣkāmaḥ śobhate budhaḥ || 18-73||

akṣayaṃ gatasantāpamātmānaṃ paśyato muneḥ |

kva vidyā ca kva vā viśvaṃ kva deho'haṃ mameti vā || 18-74||

nirodhādīni karmāṇi jahāti jaḍadhīryadi |

manorathān pralāpāṃśca kartumāpnotyatatkṣaṇāt || 18-75||

mandaḥ śrutvāpi tadvastu na jahāti vimūḍhatām |

nirvikalpo bahiryatnādantarviṣayalālasaḥ || 18-76||

jñānād galitakarmā yo lokadṛṣṭyāpi karmakṛt |

nāpnotyavasaraṃ kartuṃ vaktumeva na kiñcana || 18-77||

kva tamaḥ kva prakāśo vā hānaṃ kva ca na kiñcana |

nirvikārasya dhīrasya nirātaṅkasya sarvadā || 18-78||

kva dhairyaṃ kva vivekitvaṃ kva nirātaṅkatāpi vā |

anirvācyasvabhāvasya niḥsvabhāvasya yoginaḥ || 18-79||

na svargo naiva narako jīvanmuktirna caiva hi |

bahunātra kimuktena yogadṛṣṭyā na kiñcana || 18-80||

naiva prārthayate lābhaṃ nālābhenānuśocati |

dhīrasya śītalaṃ cittamamṛtenaiva pūritam || 18-81||

na śāntaṃ stauti niṣkāmo na duṣṭamapi nindati |

samaduḥkhasukhastṛptaḥ kiñcit kṛtyaṃ na paśyati || 18-82||

dhīro na dveṣṭi saṃsāramātmānaṃ na didṛkṣati |

harṣāmarṣavinirmukto na mṛto na ca jīvati || 18-83||

niḥsnehaḥ putradārādau niṣkāmo viṣayeṣu ca |

niścintaḥ svaśarīre'pi nirāśaḥ śobhate budhaḥ || 18-84||

tuṣṭiḥ sarvatra dhīrasya yathāpatitavartinaḥ |

svacchandaṃ carato deśān yatrastamitaśāyinaḥ || 18-85||

patatūdetu vā deho nāsya cintā mahātmanaḥ |

svabhāvabhūmiviśrāntivismṛtāśeṣasaṃsṛteḥ || 18-86||

akiñcanaḥ kāmacāro nirdvandvaśchinnasaṃśayaḥ |

asaktaḥ sarvabhāveṣu kevalo ramate budhaḥ || 18-87||

nirmamaḥ śobhate dhīraḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ |

subhinnahṛdayagranthirvinirdhūtarajastamaḥ || 18-88||

sarvatrānavadhānasya na kiñcid vāsanā hṛdi |

muktātmano vitṛptasya tulanā kena jāyate || 18-89||

jānannapi na jānāti paśyannapi na paśyati |

bruvann api na ca brūte ko'nyo nirvāsanādṛte || 18-90||

bhikṣurvā bhūpatirvāpi yo niṣkāmaḥ sa śobhate |

bhāveṣu galitā yasya śobhanāśobhanā matiḥ || 18-91||

kva svācchandyaṃ kva saṅkocaḥ kva vā tattvaviniścayaḥ |

nirvyājārjavabhūtasya caritārthasya yoginaḥ || 18-92||

ātmaviśrāntitṛptena nirāśena gatārtinā |

antaryadanubhūyeta tat kathaṃ kasya kathyate || 18-93||

supto'pi na suṣuptau ca svapne'pi śayito na ca |

jāgare'pi na jāgarti dhīrastṛptaḥ pade pade || 18-94||

jñaḥ sacinto'pi niścintaḥ sendriyo'pi nirindriyaḥ |

subuddhirapi nirbuddhiḥ sāhaṅkāro'nahaṅkṛtiḥ || 18-95||

na sukhī na ca vā duḥkhī na virakto na saṅgavān |

na mumukṣurna vā muktā na kiñcinna ca kiñcana || 18-96||

vikṣepe'pi na vikṣiptaḥ samādhau na samādhimān |

jāḍye'pi na jaḍo dhanyaḥ pāṇḍitye'pi na paṇḍitaḥ || 18-97||

mukto yathāsthitisvasthaḥ kṛtakartavyanirvṛtaḥ |

samaḥ sarvatra vaitṛṣṇyānna smaratyakṛtaṃ kṛtam || 18-98||

na prīyate vandyamāno nindyamāno na kupyati |

naivodvijati maraṇe jīvane nābhinandati || 18-99||

na dhāvati janākīrṇaṃ nāraṇyamupaśāntadhīḥ |

yathātathā yatratatra sama evāvatiṣṭhate || 18-100||