Arunaprashnah — InfoLyter.in

ॐ

அருணப்ரஶ்நஃ

Arunaprashnah

Prasnam Vedic Tamil

தைத்திரீய ஆரண்யக 1

ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥

பா॒ஸ்க॒ராய॑ வி॒த்மஹே॑ மஹத்த்யுதிக॒ராய॑ தீமஹி ।

தந்நோ॑ ஆதித்யஃ ப்ரசோ॒தயா᳚த் ॥

ஓ-ம்ப॒த்ர-ங்கர்ணே॑பி-ஶ்ஶ்ரு'ணு॒யாம॑ தேவாஃ । ப॒த்ர-ம்ப॑ஶ்யேமா॒க்ஷபி॒-ர்யஜ॑த்ராஃ । ஸ்தி॒ரைரங்கை᳚ஸ்துஷ்டு॒வாக்ம் ஸ॑ஸ்த॒நூபிஃ॑ । வ்யஶே॑ம தே॒வஹி॑தம்॒-யँதாயுஃ॑ । ஸ்வ॒ஸ்தி ந॒ இந்த்ரோ॑ வ்ரு'॒த்தஶ்ர॑வாஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி நஃ॑ பூ॒ஷா வி॒ஶ்வவே॑தாஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி ந॒ஸ்தார்க்ஷ்யோ॒ அரி॑ஷ்டநேமிஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி நோ॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॑-ர்ததாது ॥

ௐ ஶாந்தி॒-ஶ்ஶாந்தி॒-ஶ்ஶாந்திஃ॑ ॥

அநுவாகஃ 1

ப॒த்ர-ங்கர்ணே॑பி-ஶ்ஶ்ரு'ணு॒யாம॑ தேவாஃ । ப॒த்ர-ம்ப॑ஶ்யேமா॒க்ஷபி॒-ர்யஜ॑த்ராஃ । ஸ்தி॒ரைரங்கை᳚ஸ்துஷ்டு॒வாக்ம் ஸ॑ஸ்த॒நூபிஃ॑ । வ்யஶே॑ம தே॒வஹி॑தம்॒-யँதாயுஃ॑ । ஸ்வ॒ஸ்தி ந॒ இந்த்ரோ॑ வ்ரு'॒த்தஶ்ர॑வாஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி நஃ॑ பூ॒ஷா வி॒ஶ்வவே॑தாஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி ந॒ஸ்தார்க்ஷ்யோ॒ அரி॑ஷ்டநேமிஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி நோ॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॑-ர்ததாது । ஆப॑மாபாம॒ப-ஸ்ஸர்வாஃ᳚ । அ॒ஸ்மா-த॒ஸ்மா-தி॒தோ-ऽமுதஃ॑ ॥ 1 ॥

அ॒க்நிர்வா॒யுஶ்ச॒ ஸூர்ய॑ஶ்ச । ஸ॒ஹ ஸ॑ஞ்ச-ஸ்க॒ரர்தி॑யா । வா॒ய்வஶ்வா॑ ரஶ்மி॒பத॑யஃ । மரீ᳚ச்யாத்மாநோ॒ அத்ரு॑ஹஃ । தே॒வீ-ர்பு॑வந॒ ஸூவ॑ரீஃ । பு॒த்ர॒வ॒த்வாய॑ மே ஸுத । மஹாநாம்நீ-ர்ம॑ஹாமா॒நாஃ । ம॒ஹ॒ஸோ ம॑ஹஸ॒-ஸ்ஸ்வஃ॑ । தே॒வீஃ ப॑ர்ஜந்ய॒ ஸூவ॑ரீஃ । பு॒த்ர॒வ॒த்வாய॑ மே ஸுத ॥ 2 ॥

அ॒பாஶ்ந்யு॑ஷ்ணி-ம॒பா ரக்ஷஃ॑ । அ॒பாஶ்ந்யு॑ஷ்ணி-ம॒பா ரக᳚ம் । அபா᳚க்ரா॒மப॑ சா॒வர்தி᳚ம் । அப॑ தே॒வீரி॒தோ ஹி॑த । வஜ்ர॑-ந்தே॒வீரஜீ॑தாக்ஶ்ச । புவ॑ந-ந்தேவ॒ஸூவ॑ரீஃ । ஆ॒தி॒த்யாநதி॑தி-ந்தே॒வீம் । யோநி॑நோர்த்வ-மு॒தீஷ॑த । ஶி॒வா ந॒-ஶ்ஶந்த॑மா பவந்து । தி॒வ்யா ஆப॒ ஓஷ॑தயஃ । ஸு॒ம்ரு'॒டீ॒கா ஸர॑ஸ்வதி । மா தே॒ வ்யோ॑ம ஸ॒ந்த்ரு'ஶி॑ ॥ 3 ॥

(அ॒முதஃ॑ - ஸு॒ - தௌஷ॑தயோ॒ த்வே ச॑ )

அநுவாகஃ 2

ஸ்ம்ரு'திஃ॑ ப்ர॒த்யக்ஷ॑-மைதி॒ஹ்ய᳚ம் । அநு॑மாந-ஶ்சதுஷ்ட॒யம் । ஏ॒தைராதி॑த்ய மண்டலம் । ஸர்வை॑ரேவ॒ விதா᳚ஸ்யதே । ஸூர்யோ॒ மரீ॑சி॒மாத॑த்தே । ஸர்வஸ்மா᳚-த்புவ॑நாத॒தி । தஸ்யாஃ பாக வி॑ஶேஷே॒ண । ஸ்ம்ரு'॒த-ங்கா॑ல வி॒ஶேஷ॑ணம் ॥ ந॒தீவ॒ ப்ரப॑வா-த்கா॒சித் । அ॒க்ஷய்யா᳚-த்ஸ்யந்த॒தே ய॑தா ॥ 4 ॥

தாந்நத்யோ-ऽபி ஸ॑மாய॒ந்தி । ஸோ॒ரு-ஸ்ஸதீ॑ ந நி॒வர்த॑தே । ஏ॒வந்நா॒நா ஸ॑முத்தா॒நாஃ । கா॒லா-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரக்க் ஶ்ரி॑தாஃ । அணுஶஶ்ச ம॑ஹஶ॒ஶ்ச । ஸர்வே॑ ஸமவ॒யந்த்ரி॑ தம் । ஸ தை᳚-ஸ்ஸ॒ர்வை-ஸ்ஸ॑மாவி॒ஷ்டஃ । ஊ॒ரு-ஸ்ஸ॑ந்ந நி॒வர்த॑தே । அதிஸம்வँத்ஸ॑ரம்-விँ॒த்யாத் । ததேவ॑ லக்ஷ॒ணே ॥ 5 ॥

அணுபிஶ்ச ம॑ஹத்பி॒ஶ்ச । ஸ॒மாரூ॑டஃ ப்ர॒த்ரு'ஶ்ய॑தே । ஸம்வँத்ஸரஃ ப்ர॑த்யக்ஷே॒ண । நா॒திஸ॑வஃ ப்ர॒த்ரு'ஶ்ய॑தே । ப॒டரோ॑ விக்லி॑தஃ பி॒ங்கஃ । ஏ॒த-த்வ॑ருண॒ லக்ஷ॑ணம் । யத்ரைத॑-துப॒த்ரு'ஶ்ய॑தே । ஸ॒ஹஸ்ர॑-ந்தத்ர॒ நீய॑தே । ஏகக்ம் ஹி ஶிரோ நா॑நா மு॒கே । க்ரு'॒த்ஸ்ந-ந்த॑த்ரு'த॒ லக்ஷ॑ணம் ॥ 6 ॥

உபயத-ஸ்ஸப்தே᳚ந்த்ரியா॒ணி । ஜ॒ல்பித॑-ந்த்வேவ॒ திஹ்ய॑தே । ஶுக்லக்ரு'ஷ்ணே ஸம்வँ॑த்ஸர॒ஸ்ய । தக்ஷிண வாம॑யோஃ பா॒ர்ஶ்வயோஃ । தஸ்யை॒ஷா பவ॑தி ॥ ஶு॒க்ர-ந்தே॑ அ॒ந்யத்ய॑ஜ॒த-ந்தே॑ அ॒ந்யத் । விஷு॑ரூபே॒ அஹ॑நீ॒ த்யௌரி॑வாஸி । விஶ்வா॒ ஹி மா॒யா அவ॑ஸி ஸ்வதாவஃ । ப॒த்ரா தே॑ பூஷந்நி॒ஹ ரா॒திர॒ஸ்த்விதி॑ । நாத்ர॒ புவ॑நம் । ந பூ॒ஷா । ந ப॒ஶவஃ॑ । நாதித்ய-ஸ்ஸம்வँத்ஸர ஏவ ப்ரத்யக்ஷேண ப்ரியத॑மம்-விँ॒த்யாத் । ஏதத்வை ஸம்வँத்ஸரஸ்ய ப்ரியத॑மக்ம் ரூ॒பம் । யோ-ऽஸ்ய மஹாநர்த உத்பத்ஸ்யமா॑நோ ப॒வதி । இத-ம்புண்ய-ங்கு॑ருஷ்வே॒தி । தமாஹர॑ண-ந்த॒த்யாத் ॥ 7 ॥

(ய॒தா॒ - ல॒க்ஷ॒ண - ரு'॑து॒லக்ஷ॑ணம்॒ - புவ॑நக்ம் ஸ॒ப்த ச॑)

அநுவாகஃ 3

ஸா॒க॒ஞ்ஜாநாக்ம்॑ ஸ॒ப்தத॑மாஹு-ரேக॒ஜம் । ஷடு॑த்ய॒மா ரு'ஷ॑யோ தேவ॒ஜா இதி॑ । தேஷா॑மி॒ஷ்டாநி॒ விஹி॑தாநி தாம॒ஶஃ । ஸ்தா॒த்ரே ரே॑ஜந்தே॒ விக்ரு'॑தாநி ரூப॒ஶஃ । கோநு॑ மர்யா॒ அமி॑திதஃ । ஸகா॒ ஸகா॑யமப்ரவீத் । ஜஹா॑கோ அ॒ஸ்மதீ॑ஷதே । யஸ்தி॒த்யாஜ॑ ஸகி॒வித॒க்ம்॒ ஸகா॑யம் । ந தஸ்ய॑ வா॒ச்யபி॑ பா॒கோ அ॑ஸ்தி । யதீக்ம்॑ ஶ்ரு'॒ணோத்ய॒லகக்ம்॑ ஶ்ரு'ணோதி ॥ 8 ॥

ந ஹி ப்ர॒வேத॑ ஸுக்ரு'॒தஸ்ய॒ பந்தா॒மிதி॑ । ரு'॒துர்-ரு'॑துநா நு॒த்யமா॑நஃ । விந॑நாதா॒பிதா॑வஃ । ஷஷ்டிஶ்ச த்ரிக்ம்ஶ॑கா வ॒ல்காஃ । ஶு॒க்லக்ரு'॑ஷ்ணௌ ச॒ ஷாஷ்டி॑கௌ । ஸா॒ரா॒க॒வ॒ஸ்த்ரை-ர்ஜ॒ரத॑க்ஷஃ । வ॒ஸ॒ந்தோ வஸு॑பி-ஸ்ஸ॒ஹ । ஸம்॒வँ॒த்ஸ॒ரஸ்ய॑ ஸவி॒துஃ । ப்ரை॒ஷ॒க்ரு'-த்ப்ர॑த॒ம-ஸ்ஸ்ம்ரு'॑தஃ । அ॒மூநா॒தய॑-தேத்ய॒ந்யாந் ॥ 9 ॥

அ॒மூக்ஶ்ச॑ பரி॒ரக்ஷ॑தஃ । ஏ॒தா வா॒சஃ ப்ர॑யுஜ்ய॒ந்தே । யத்ரை த॑துப॒த்ரு'ஶ்ய॑தே ॥ ஏ॒ததே॒வ வி॑ஜாநீ॒யாத் । ப்ர॒மாண॑-ங்கால॒பர்ய॑யே । வி॒ஶே॒ஷ॒ண-ந்து॑ வக்ஷ்யா॒மஃ । ரு'॒தூநா᳚-ந்தந்நி॒போத॑த ॥ ஶுக்லவாஸா॑ ருத்ர॒கணஃ । க்ரீ॒ஷ்மேணா॑வர்த॒தே ஸ॑ஹ । நி॒ஜஹ॑-ந்ப்ரு'தி॑வீக்ம் ஸ॒ர்வாம் ॥ 10 ॥

ஜ்யோ॒திஷா᳚ ऽப்ரதி॒க்யேந॑ ஸஃ । வி॒ஶ்வ॒ரூ॒பாணி॑ வாஸா॒க்ம்॒ஸி । ஆ॒தி॒த்யாநா᳚-ந்நி॒போத॑த । ஸம்வँத்ஸரீண॑-ங்கர்ம॒பலம் । வர்ஷாபி-ர்த॑ததா॒க்ம்॒ ஸஹ । அதுஃகோ॑ துஃக ச॑க்ஷுரி॒வ । தத்மா॑ பீத இவ॒ த்ரு'ஶ்ய॑தே । ஶீதேநா᳚ வ்யத॑யந்நி॒வ । ரு॒ருத॑க்ஷ இவ॒ த்ரு'ஶ்ய॑தே ॥ ஹ்லாதயதே᳚ ஜ்வல॑தஶ்சை॒வ । ஶா॒ம்யத॑ஶ்சாஸ்ய॒ சக்ஷு॑ஷீ । யாவை ப்ரஜா ப்ர॑க்க்ஶ்ய॒ந்தே । ஸம்வँத்ஸராத்தா ப்ர॑க்க்ஶ்ய॒ந்தே ॥ யாஃ॒ ப்ரதி॑திஷ்ட॒ந்தி । ஸம்வँத்ஸரே தாஃ ப்ரதி॑திஷ்ட॒ந்தி । வ॒ர்॒ஷாப்ய॑ இத்ய॒ர்தஃ ॥ 11 ॥

(ஶ்ரு'॒ணோ॒ - த்ய॒ந்யாந்த் - ஸ॒ர்வா - மே॒வ ஷட்ச॑)

அநுவாகஃ 4

அக்ஷி॑துஃ॒கோத்தி॑தஸ்யை॒வ । வி॒ப்ரஸ॑ந்நே க॒நீநி॑கே । ஆங்க்தே சாத்க॑ண-ந்நா॒ஸ்தி । ரு'॒பூணா᳚-ந்தந்நி॒போத॑த । க॒ந॒கா॒பாநி॑ வாஸா॒க்ம்॒ஸி । அ॒ஹதா॑நி நி॒போத॑த । அந்நமஶ்ர்நீத॑ ம்ரு'ஜ்மீ॒த । அ॒ஹம்-வோँ॑ ஜீவ॒நப்ர॑தஃ । ஏ॒தா வா॒சஃ ப்ர॑யுஜ்ய॒ந்தே । ஶ॒ரத்ய॑த்ரோப॒ த்ரு'ஶ்ய॑தே ॥ 12 ॥

அபிதூந்வந்தோ-ऽபிக்ந॑ந்த இ॒வ । வா॒தவ॑ந்தோ ம॒ருத்க॑ணாஃ । அமுதோ ஜேதுமிஷுமு॑கமி॒வ । ஸந்நத்தா-ஸ்ஸஹ த॑த்ரு'ஶே॒ ஹ । அபத்த்வஸ்தை-ர்வஸ்திவ॑ர்ணைரி॒வ । வி॒ஶி॒காஸஃ॑ கப॒ர்திநஃ ।அக்ருத்தஸ்ய யோத்ஸ்ய॑மாந॒ஸ்ய । க்ரு'॒த்தஸ்யே॑வ॒ லோஹி॑நீ । ஹேமதஶ்சக்ஷு॑ஷீ வி॒த்யாத் । அ॒க்ஷ்ணயோஃ᳚, க்ஷிப॒ணோரி॑வ ॥ 13 ॥

துர்பிக்ஷ-ந்தேவ॑லோகே॒ஷு । ம॒நூநா॑முத॒க-ங்க்ரு'॑ஹே । ஏ॒தா வா॒சஃ ப்ர॑வத॒ந்தீஃ । வை॒த்யுதோ॑ யாந்தி॒ ஶைஶி॑ரீஃ । தா அ॒க்நிஃ பவ॑மாநா॒ அந்வை᳚க்ஷத । இ॒ஹ ஜீ॑வி॒காம-ப॑ரிபஶ்யந்ந் । தஸ்யை॒ஷா பவ॑தி । இ॒ஹேஹ வஃ॑ ஸ்வத॒பஸஃ । மரு॑த॒-ஸ்ஸூர்ய॑த்வசஃ । ஶர்ம॑ ஸ॒ப்ரதா॒ ஆவ்ரு'॑ணே ॥ 14 ॥

(த்ரு'ஶ்ய॑த - இ॒வா - வ்ரு'॑ணே)

அநுவாகம்ஜ் 5

அதி॑ தா॒ம்ராணி॑ வாஸா॒க்ம்॒ஸி । அ॒ஷ்டிவ॑ஜ்ரி ஶ॒தக்நி॑ ச । விஶ்வே தேவா விப்ர॑ஹர॒ந்தி । அ॒க்நிஜி॑ஹ்வ அ॒ஸஶ்ச॑த । நைவ தேவோ॑ ந ம॒ர்த்யஃ । ந ராஜா வ॑ருணோ॒ விபுஃ । நாக்நி-ர்நேந்த்ரோ ந ப॑வமா॒நஃ । மா॒த்ரு'க்க॑ச்ச ந॒ வித்ய॑தே । தி॒வ்யஸ்யைகா॒ தநு॑ரார்த்நிஃ । ப்ரு'॒தி॒வ்யாமப॑ரா ஶ்ரி॒தா ॥ 15 ॥

தஸ்யேந்த்ரோ வம்ரி॑ரூபே॒ண । த॒நுர்ஜ்யா॑-மசி॒நத்ஸ்வ॑யம் । ததி॑ந்த்ர॒தநு॑ரித்ய॒ஜ்யம் । அ॒ப்ரவ॑ர்ணேஷு॒ சக்ஷ॑தே । ஏததேவ ஶம்யோँ-ர்பார்ஹ॑ஸ்பத்ய॒ஸ்ய । ஏ॒த-த்ரு॑த்ரஸ்ய॒ தநுஃ । ரு॒த்ரஸ்ய॑ த்வேவ॒ தநு॑ரார்த்நிஃ । ஶிர॒ உத்பி॑பேஷ । ஸ ப்ர॑வ॒ர்க்யோ॑-ऽபவத் । தஸ்மா॒-த்ய-ஸ்ஸப்ர॑வ॒ர்க்யேண॑ ய॒ஜ்ஞேந॒ யஜ॑தே । ரு॒த்ரஸ்ய॒ ஸ ஶிரஃ॒ ப்ரதி॑ததாதி । நைநக்ம்॑ ரு॒த்ர ஆரு॑கோ பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 16 ॥

(ஶ்ரி॒தா - யஜ॑தே॒ த்ரீணி॑ ச)

அநுவாகஃ 6

அ॒த்யூ॒ர்த்வா॒க்ஷோ-ऽதி॑ரஶ்சாத் । ஶிஶி॑ரஃ ப்ர॒த்ரு'ஶ்ய॑தே । நைவ ரூப-ந்ந॑ வாஸா॒க்ம்॒ஸி । ந சக்ஷுஃ॑ ப்ரதி॒த்ரு'ஶ்ய॑தே । அ॒ந்யோந்ய॒-ந்து ந॑ ஹிக்க்ஸ்ரா॒தஃ । ஸ॒த ஸ்த॑-த்தேவ॒லக்ஷ॑ணம் । லோஹிதோ-ऽக்ஷ்ணி ஶா॑ரஶீ॒ர்ஷ்ணிஃ । ஸூ॒ர்யஸ்யோ॑தய॒ந-ம்ப்ர॑தி । த்வ-ங்கரோஷி॑ ந்யஞ்ஜ॒லிகாம் । த்வ॒-ங்கரோ॑ஷி நி॒ஜாநு॑காம் ॥ 17 ॥

நிஜாநுகாமே᳚ ந்யஞ்ஜ॒லிகா । அமீ வாச-முபாஸ॑தாமி॒தி । தஸ்மை ஸர்வ ரு'தவோ॑ நம॒ந்தே । மர்யாதா கரத்வா-த்ப்ர॑புரோ॒தாம் । ப்ராஹ்மண॑ ஆப்நோ॒தி । ய ஏ॑வம்-வேँ॒த । ஸ கலு ஸம்வँத்ஸர ஏதை-ஸ்ஸேநாநீ॑பி-ஸ்ஸ॒ஹ । இந்த்ராய ஸர்வாந்-காமாந॑பிவ॒ஹதி । ஸ த்ர॒ப்ஸஃ । தஸ்யை॒ஷா பவ॑தி ॥ 18 ॥

அவ॑ த்ர॒ப்ஸோ அக்ம்॑ஶ॒மதீ॑மதிஷ்டத் । இ॒யா॒நஃ க்ரு'॒ஷ்ணோ த॒ஶபிஃ॑ ஸ॒ஹஸ்ரைஃ᳚ । ஆவ॒ர்த-மிந்த்ர॒-ஶ்ஶச்யா॒ தம॑ந்தம் । உபஸ்நுஹி த-ந்ந்ரு'மணா-மத॑த்ராமி॒தி । ஏதயை வேந்த்ர-ஸ்ஸலா வ்ரு'॑க்யா ஸ॒ஹ । அஸுரா-ந்ப॑ரிவ்ரு'॒ஶ்சதி । ப்ரு'தி॑வ்ய॒க்ம்॒ ஶும॑தீ । தாம॒ந்வ-வ॑ஸ்தித-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ரோ தி॒வஞ்ச॑ । நைவம்-விँதுஷா-ऽऽசார்யா᳚-ந்தேவா॒ஸிநௌ । அந்யோந்யஸ்மை᳚ த்ருஹ்யா॒தாம் । யோ த்ரு॒ஹ்யதி । ப்ரஶ்யதே ஸ்வ॑ர்கா-ல்லோ॒காத் । இத்ய்ரு'து ம॑ண்டலா॒நி । ஸூர்ய மண்டலா᳚ ந்யாக்யா॒யிகாஃ । அத ஊர்த்வக்ம்ஸ॑நிர்வ॒சநாஃ ॥ 19 ॥

(நி॒ஜாநு॑காம்॒ - பவ॑தி - த்ருஹ்யா॒தா-ம்பஞ்ச॑ ச)

அநுவாகஃ 7

ஆரோகோ ப்ராஜஃ படரஃ॑ பத॒ங்கஃ । ஸ்வர்ணரோ ஜ்யோதிஷீமாந்॑. விபா॒ஸஃ । தே அஸ்மை ஸர்வே திவமா॑தப॒ந்தி । ஊர்ஜ-ந்துஹாநா அநபஸ்புர॑ந்த இ॒தி । கஶ்ய॑போ-ऽஷ்ட॒மஃ । ஸ மஹாமேரு-ந்ந॑ ஜஹா॒தி । தஸ்யை॒ஷா பவ॑தி । யத்தே॒ ஶில்ப॑-ங்கஶ்யப ரோச॒நாவ॑த் । இ॒ந்த்ரி॒யாவ॑-த்புஷ்க॒ல-ஞ்சி॒த்ரபா॑நு । யஸ்மி॒-ந்த்ஸூர்யா॒ அர்பி॑தா-ஸ்ஸ॒ப்த ஸா॒கம் ॥ 20 ॥

தஸ்மி-ந்ராஜாந-மதிவிஶ்ரயே॑மமி॒தி । தே அஸ்மை ஸர்வே கஶ்யபா-ஜ்ஜ்யோதி॑-ர்லப॒ந்தே । தாந்த்ஸோமஃ கஶ்யபாததி॑ நிர்த॒மதி । ப்ரஸ்தா கர்ம க்ரு'॑திவை॒வம் ॥ ப்ராணோ ஜீவாநீந்த்ரிய॑ ஜீவா॒நி । ஸப்த ஶீர்ஷ॑ண்யாஃ ப்ரா॒ணாஃ । ஸூர்யா இ॑த்யாசா॒ர்யாஃ । அபஶ்யமஹ மேதாந்-த்ஸப்த ஸூ᳚ர்யாநி॒தி । பஞ்சகர்ணோ॑ வாத்ஸ்யா॒யநஃ । ஸப்தகர்ண॑ஶ்ச ப்லா॒க்ஷிஃ ॥ 21 ॥

ஆநுஶ்ரவிக ஏவ நௌ கஶ்ய॑ப இ॒தி । உபௌ॑ வேத॒யிதே । ந ஹி ஶேகுமிவ மஹாமே॑ரு-ங்க॒ந்தும் । அபஶ்யமஹமேத-த்ஸூர்யமண்டல-ம்பரிவ॑ர்தமா॒நம் । கா॒ர்க்யஃ ப்ரா॑ணத்ரா॒தஃ । கச்சந்த ம॑ஹாமே॒ரும் । ஏக॑ஞ்சாஜ॒ஹதம் । ப்ராஜபடர பத॑ங்கா நி॒ஹநே । திஷ்டந்நா॑தப॒ந்தி । தஸ்மா॑தி॒ஹ தப்த்ரி॑ தபாஃ ॥ 22 ॥

அ॒முத்ரே॒தரே । தஸ்மா॑தி॒ஹா தப்த்ரி॑ தபாஃ । தேஷா॑மேஷா॒ பவ॑தி । ஸ॒ப்த ஸூர்யா॒ திவ॒-மநு॒ ப்ரவி॑ஷ்டாஃ । தாந॒ந்வேதி॑ ப॒திபி॑-ர்தக்ஷி॒ணாவாந்॑ । தே அஸ்மை ஸர்வே க்ரு'தமா॑தப॒ந்தி । ஊர்ஜ-ந்துஹாநா அநபஸ்புர॑ந்த இ॒தி ॥ ஸப்தர்த்விஜ-ஸ்ஸூர்யா இ॑த்யாசா॒ர்யாஃ । தேஷா॑மேஷா॒ பவ॑தி । ஸ॒ப்த திஶோ॒ நாநா॑ ஸூர்யாஃ ॥ 23 ॥

ஸ॒ப்த ஹோதா॑ர ரு'॒த்விஜஃ॑ । தேவா ஆதித்யா॑ யே ஸ॒ப்த । தேபி-ஸ்ஸோமாபீ ரக்ஷ॑ண இ॒தி । தத॑ப்யாம்நா॒யஃ । திக்ப்ராஜ ரு'தூ᳚ந் கரோ॒தி । ஏத॑யைவா॒வ்ரு'தா ऽऽஸஹஸ்ரஸூர்யதாயா இதி வை॑ஶம்பா॒யநஃ । தஸ்யை॒ஷா பவ॑தி । யத்த்யாவ॑ இந்த்ர தே ஶ॒தக்ம் ஶ॒த-ம்பூமீஃ᳚ । உ॒த ஸ்யுஃ । ந த்வா॑ வஜ்ரிந்-த்ஸ॒ஹஸ்ர॒க்ம்॒ ஸூர்யாஃ᳚ । 24 ॥

அநு ந ஜாதமஷ்ட ரோத॑ஸீ இ॒தி । நாநா லிங்கத்வா-த்ரு'தூநா-ந்நாநா॑ ஸூர்ய॒த்வம் ॥ அஷ்டௌ து வ்யவஸி॑தா இ॒தி । ஸூர்யமண்டலா-ந்யஷ்டா॑த ஊ॒ர்த்வம் । தேஷா॑மேஷா॒ பவ॑தி ॥ சி॒த்ர-ந்தே॒வாநா॒-முத॑கா॒தநீ॑கம் । சக்ஷு॑-ர்மி॒த்ரஸ்ய॒ வரு॑ணஸ்யா॒க்நேஃ । ஆ-ऽப்ரா॒ த்யாவா॑ ப்ரு'தி॒வீ அ॒ந்தரி॑க்ஷம் । ஸூர்ய ஆத்மா ஜகதஸ்தஸ்து॑ஷஶ்சே॒தி ॥ 25 ॥

(ஸா॒கம் - ப்லா॒க்ஷி - ஸ்தப்த்ரி॑தபா॒ - நாநா॑ஸூர்யாஃ॒ - ஸூர்யா॒ - +நவ॑ ச)

அநுவாகஃ 8

க்வேதமப்ர॑-ந்நிவி॒ஶதே । க்வாயக்ம்॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரோ மி॑தஃ । க்வாஹஃ க்வேய-ந்தே॑வ ரா॒த்ரீ । க்வ மாஸா ரு'॑தவ॒-ஶ்ஶ்ரிதாஃ ॥ அர்தமாஸா॑ முஹூ॒ர்தாஃ । நிமேஷாஸ்து॑டிபிஃ॒ (நிமேஷாஸ்த்ர॑டிபிஃ॒) ஸஹ । க்வேமா ஆபோ நி॑விஶ॒ந்தே । ய॒தீதோ॑ யாந்தி॒ ஸம்ப்ர॑தி ॥ காலா அப்ஸு நி॑விஶ॒ந்தே । ஆ॒ப-ஸ்ஸூர்யே॑ ஸ॒மாஹி॑தாஃ । 26 ।

அப்ரா᳚ண்ய॒பஃ ப்ர॑பத்ய॒ந்தே । வி॒த்யுத்ஸூர்யே॑ ஸ॒மாஹி॑தா । அநவர்ணே இ॑மே பூ॒மீ । இ॒யஞ்சா॑ஸௌ ச॒ ரோத॑ஸீ । கிக்க் ஸ்விதத்ராந்த॑ரா பூ॒தம் । யே॒நேமே வி॑த்ரு'தே॒ உபே । வி॒ஷ்ணுநா॑ வித்ரு'॑தே பூ॒மீ । இ॒தி வ॑த்ஸஸ்ய॒ வேத॑நா । இரா॑வதீ தேநு॒மதீ॒ ஹி பூ॒தம் । ஸூ॒ய॒வ॒ஸிநீ॒ மநு॑ஷே தஶ॒ஸ்யே᳚ । 27 ।

வ்ய॑ஷ்டப்நா॒-த்ரோத॑ஸீ॒ விஷ்ண॑வே॒தே । தா॒தர்த॑ ப்ரு'தி॒வீ-ம॒பிதோ॑ ம॒யூகைஃ᳚ । கிந்த-த்விஷ்ணோ ர்பல॑மா॒ஹுஃ । கா॒ தீப்திஃ॑ கி-ம்ப॒ராய॑ணம் । ஏகோ॑ ய॒த்தா-ர॑ய த்தே॒வஃ । ரே॒ஜதீ॑ ரோத॒ஸீ உ॑பே । வாதாத்விஷ்ணோ-ர்ப॑ல மா॒ஹுஃ । அ॒க்ஷரா᳚-த்தீப்தி॒ ருச்ய॑தே । த்ரி॒பதா॒த்தார॑ய-த்தே॒வஃ । யத்விஷ்ணோ॑ரேக॒-முத்த॑மம் ॥ 28 ॥

அ॒க்நயோ॑ வாய॑வஶ்சை॒வ । ஏ॒தத॑ஸ்ய ப॒ராய॑ணம் । ப்ரு'ச்சாமி த்வா ப॑ர-ம்ம்ரு'॒த்யும் । அ॒வம॑-ம்மத்த்ய॒மஞ்ச॑தும் । லோ॒கஞ்ச॒ புண்ய॑பாபா॒நாம் । ஏ॒த-த்ப்ரு'॑ச்சாமி॒ ஸம்ப்ர॑தி ॥ அ॒முமா॑ஹுஃ ப॑ர-ம்ம்ரு'॒த்யும் । ப॒வமா॑ந-ந்து॒ மத்த்ய॑மம் । அ॒க்நிரே॒வாவ॑மோ ம்ரு'॒த்யுஃ । ச॒ந்த்ரமா᳚-ஶ்சது॒ருச்ய॑தே ॥ 29 ॥

அ॒நா॒போ॒காஃ ப॑ர-ம்ம்ரு'॒த்யும் । பா॒பா-ஸ்ஸம்॑யँந்தி॒ ஸர்வ॑தா । ஆபோகாஸ்த்வேவ॑ ஸம்யँ॒ந்தி । ய॒த்ர பு॑ண்யக்ரு'॒தோ ஜ॑நாஃ । ததோ॑ ம॒த்த்யம॑மாய॒ந்தி । ச॒தும॑க்நிஞ்ச॒ ஸம்ப்ர॑தி । ப்ரு'ச்சாமி த்வா॑ பாப॒க்ரு'தஃ । ய॒த்ர யா॑தய॒தே ய॑மஃ । த்வந்நஸ்த--த்ப்ரஹ்ம॑-ந்ப்ரப்ரூ॒ஹி । ய॒தி வே᳚த்தா-ऽஸ॒தோ க்ரு'॑ஹாந் ॥ 30 ॥

க॒ஶ்யபா॑ துதி॑தா-ஸ்ஸூ॒ர்யாஃ । பா॒பாந்நி॑ர்க்நந்தி॒ ஸர்வ॑தா । ரோதஸ்யோரந்த॑-ர்தேஶே॒ஷு । தத்ர ந்யஸ்யந்தே॑ வாஸ॒வைஃ । தே ऽஶரீராஃ ப்ர॑பத்ய॒ந்தே । ய॒தா ऽபு॑ண்யஸ்ய॒ கர்ம॑ணஃ । அபா᳚ண்ய॒பாத॑ கேஶா॒ஸஃ । த॒த்ர தே॑-ऽயோநி॒ஜா ஜ॑நாஃ । ம்ரு'த்வா புநர்ம்ரு'த்யு-மா॑பத்ய॒ந்தே । அ॒த்யமா॑நா-ஸ்ஸ்வ॒கர்ம॑பிஃ । 31 ।

ஆஶாதிகாஃ க்ரிம॑ய இ॒வ । ததஃ பூயந்தே॑ வாஸ॒வைஃ । அபை॑த-ம்ம்ரு'॒த்யு-ஞ்ஜ॑யதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸ கல்வைவம்॑-விँத்ப்ரா॒ஹ்மணஃ । தீ॒ர்கஶ்ரு॑த்தமோ॒ பவ॑தி । கஶ்ய॑ப॒ஸ்யாதி॑தி॒-ஸ்ஸித்தக॑மந॒-ஸ்ஸித்தாக॑மநஃ । தஸ்யை॒ஷா பவ॑தி ॥ ஆயஸ்மிந்᳚-த்ஸ॒ப்த வா॑ஸ॒வாஃ । ரோஹ॑ந்தி பூ॒ர்வ்யா॑ ருஹஃ॑ । 32 ।

ரு'ஷி॑ர்ஹ தீர்க॒ஶ்ருத்த॑மஃ । இந்த்ரஸ்ய கர்மோ அதி॑திரி॒தி । கஶ்யபஃ பஶ்ய॑கோ ப॒வதி । யத்ஸர்வ-ம்பரிபஶ்யதீ॑தி ஸௌ॒க்ஷ்ம்யாத் । அதாக்நே॑ரஷ்டபு॑ருஷ॒ஸ்ய । தஸ்யை॒ஷா பவ॑தி । அக்நே॒ நய॑ ஸு॒பதா॑ ரா॒யே அ॒ஸ்மாந் । விஶ்வா॑நி தேவ வ॒யுநா॑நி வி॒த்வாந் । யு॒யோ॒த்த்ய॑ஸ்ம-ஜ்ஜு॑ஹுரா॒ணமேநஃ॑ । பூயிஷ்டாந்தே நம உக்திம்-விँ॑தேமே॒தி ॥ 33 ॥

(ஸ॒மாஹி॑தா - தஶ॒ஸ்யே॑ - உத்த॑ம॒-முச்ய॑தே-க்ரு'ஹாந்-த்ஸ்வ॒கர்ம॑பிஃ-பூ॒ர்வ்யா॑ ருஹ॑-இ॒தி)

அநுவாகஃ 9

அக்நிஶ்ச ஜாத॑வேதா॒ஶ்ச । ஸஹோஜா அ॑ஜிரா॒ப்ரபுஃ । வைஶ்வாநரோ ந॑ர்யாபா॒ஶ்ச । ப॒ங்க்திரா॑தாஶ்ச॒ ஸப்த॑மஃ । விஸர்பேவா-ऽஷ்ட॑மோ-ऽக்நீ॒நாம் । ஏதே-ऽஷ்டௌ வஸவஃ, க்ஷி॑தா இ॒தி । யதர்த்வே-வாக்நே-ரர்சிர்வர்ண॑ விஶே॒ஷாஃ । நீலார்சிஶ்ச பீதகா᳚ர்சிஶ்சே॒தி । அத வாயோ-ரேகாதஶ-புருஷஸ்யைகாதஶ॑ஸ்த்ரீக॒ஸ்ய । ப்ரப்ராஜமாநா வ்ய॑வதா॒தாஃ ॥ 34 ॥

யாஶ்ச வாஸு॑கி வை॒த்யுதாஃ । ரஜதாஃ பரு॑ஷா-ஶ்ஶ்யா॒மாஃ । கபிலா அ॑திலோ॒ஹிதாஃ । ஊர்த்வா அவப॑தந்தா॒ஶ்ச । வைத்யுத இ॑த்யேகா॒தஶ । நைநம்-வைँத்யுதோ॑ ஹிந॒ஸ்தி । ய ஏ॑வம்-வேँ॒த । ஸ ஹோவாச வ்யாஸஃ பா॑ராஶ॒ர்யஃ । வித்யுத்வதமேவாஹ-ம்ம்ரு'த்யுமை᳚ச்சமி॒தி । ந த்வகா॑மக்ம் ஹ॒ந்தி ॥ 35 ॥

ய ஏ॑வம்-வேँ॒த । அத க॑ந்தர்வ॒கணாஃ । ஸ்வாந॒ ப்ராட் । அங்கா॑ரி॒-ர்பம்பா॑ரிஃ । ஹஸ்த॒-ஸ்ஸுஹ॑ஸ்தஃ । க்ரு'ஶா॑நுர்வி॒ஶ்வாவ॑ஸுஃ । மூர்தந்வாந்-த்ஸூ᳚ர்யவ॒ர்சாஃ । க்ரு'திரித்யேகாதஶ க॑ந்தர்வ॒கணாஃ । தேவாஶ்ச ம॑ஹாதே॒வாஃ । ரஶ்மயஶ்ச தேவா॑ கர॒கிரஃ ॥ 36 ॥

நைந-ங்கரோ॑ ஹிந॒ஸ்தி । ய ஏ॑வம்-வேँ॒த । கௌ॒ரீ மி॑மாய ஸலி॒லாநி॒ தக்ஷ॑தீ । ஏக॑பதீ த்வி॒பதீ॒ ஸா சது॑ஷ்பதீ । அ॒ஷ்டாப॑தீ॒ நவ॑பதீ பபூ॒வுஷீ᳚ । ஸஹஸ்ராக்ஷரா பரமே வ்யோ॑மந்நி॒தி । வாசோ॑ விஶே॒ஷணம் । அத நிகத॑வ்யாக்யா॒தாஃ । தாநநுக்ர॑மிஷ்யா॒மஃ । வ॒ராஹவஃ॑-ஸ்வத॒பஸஃ ॥ 37 ॥

வி॒த்யு-ந்ம॑ஹஸோ॒ தூப॑யஃ । ஶ்வாபயோ க்ரு'ஹமேதா᳚ஶ்சேத்யே॒தே । யே॒ சேமே-ऽஶி॑மிவி॒த்விஷஃ । பர்ஜந்யா-ஸ்ஸப்த ப்ரு'திவீமபிவ॑ர்ஷ॒ந்தி । வ்ரு'ஷ்டி॑பிரி॒தி । ஏதயைவ விபக்தி வி॑பரீ॒தாஃ । ஸ॒ப்தபி॒ர்வாதை॑ ருதீ॒ரிதாஃ । அமூம்-லோँகா-நபிவ॑ர்ஷ॒ந்தி । தேஷா॑மேஷா॒ பவ॑தி । ஸ॒மா॒ந-மே॒ததுத॑கம் ॥ 38 ॥

உ॒ச்சைத்ய॑வ॒ சாஹ॑பிஃ । பூமி॑-ம்ப॒ர்ஜந்யா॒ ஜிந்வ॑ந்தி । திவ-ஞ்ஜிந்வந்-த்யக்ந॑ய இ॒தி । யதக்ஷ॑ர-ம்பூ॒தக்ரு'॑தம் । விஶ்வே॑ தேவா உ॒பாஸ॑தே । ம॒ஹர்ஷி॑மஸ்ய கோ॒ப்தார᳚ம் । ஜ॒மத॑க்நி॒-மகு॑ர்வத । ஜ॒மத॑க்நி॒-ராப்யா॑யதே । சந்தோ॑பி-ஶ்சதுருத்த॒ரைஃ । ராஜ்ஞ॒-ஸ்ஸோம॑ஸ்ய த்ரு'॒ப்தாஸஃ॑ ॥ 39 ॥

ப்ரஹ்ம॑ணா வீ॒ர்யா॑வதா । ஶி॒வா நஃ॑ ப்ர॒திஶோ॒ திஶஃ॑ ॥ தச்சம்॒யோँரா வ்ரு'॑ணீமஹே । கா॒தும்-யँ॒ஜ்ஞாய॑ । கா॒தும்-யँ॒ஜ்ஞப॑தயே । தைவீ᳚ ஸ்வ॒ஸ்திர॑ஸ்து நஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி-ர்மாநு॑ஷேப்யஃ । ஊ॒ர்த்வ-ஞ்ஜி॑காது பேஷ॒ஜம் । ஶந்நோ॑ அஸ்து த்வி॒பதே᳚ । ஶஞ்சது॑ஷ்பதே । ஸோமபா(3) அஸோமபா(3) இதி நிகத॑வ்யாக்யா॒தாஃ ॥ 40 ॥

(வ்ய॒வ॒தா॒தா - ஹ॒ந்தி-க॑ர॒கிர - ஸ்த॒பஸ - உத॑கம் - த்ரு'ப்தாஸ॒ - ஶ்வது॑ஷ்பத॒ ஏக॑-ஞ்ச)

அநுவாகஃ 10

ஸ॒ஹ॒ஸ்ர॒வ்ரு'தி॑ய-ம்பூ॒மிஃ । ப॒ரம்-வ்யோँ॑ம ஸ॒ஹஸ்ர॑வ்ரு'த் । அ॒ஶ்விநா॑ புஜ்யூ॑ நாஸ॒த்யா । வி॒ஶ்வஸ்ய॑ ஜக॒தஸ்ப॑தீ ॥ ஜாயா பூமிஃ ப॑திர்வ்யோ॒ம । மி॒துந॑ந்தா அ॒துர்ய॑துஃ । புத்ரோ ப்ரு'ஹஸ்ப॑தீ ரு॒த்ரஃ । ஸ॒ரமா॑ இதி॑ ஸ்த்ரீபு॒மம் ॥ ஶு॒க்ரம்-வாँ॑ம॒ந்யத்ய॑ஜ॒தம்-வாँ॑ம॒ந்யத் । விஷு॑ரூபே॒ அஹ॑நீ॒ த்யௌரி॑வ ஸ்தஃ ॥ 41 ॥

விஶ்வா॒ ஹி மா॒யா அவ॑த-ஸ்ஸ்வதாவந்தௌ । ப॒த்ரா வா᳚-ம்பூஷணாவி॒ஹ ரா॒திர॑ஸ்து । வாஸா᳚த்யௌ சி॒த்ரௌ ஜக॑தோ நி॒தாநௌ᳚ । த்யாவா॑பூமீ ச॒ரதஃ॑ ஸ॒க்ம்॒ ஸகா॑யௌ । தாவ॒ஶ்விநா॑ ரா॒ஸபா᳚ஶ்வா॒ ஹவ॑-ம்மே । ஶு॒ப॒ஸ்ப॒தீ॒ ஆ॒கதக்ம்॑ ஸூ॒ர்யயா॑ ஸ॒ஹ । த்யுக்ரோ॑ ஹ பு॒ஜ்யு-ம॑ஶ்விநோத மே॒கே । ர॒யிந்ந கஶ்சி॑-ந்மம்ரு'॒வாँ(2) அவா॑ஹாஃ । தமூ॑ஹது-ர்நௌ॒பிரா᳚த்ம॒ந்-வதீ॑பிஃ । அ॒ந்த॒ரி॒க்ஷ॒ ப்ருட்பி॒ர-போ॑தகாபிஃ ॥ 42 ॥

தி॒ஸ்ரஃ, க்ஷப॒ஸ்த்ரிரஹா॑ ऽதி॒வ்ரஜ॑த்பிஃ । நாஸ॑த்யா பு॒ஜ்யுமூ॑ஹதுஃ பத॒ங்கைஃ । ஸ॒மு॒த்ரஸ்ய॒ தந்வ॑ந்நா॒ர்த்ரஸ்ய॑ பா॒ரே । த்ரி॒பீ ரதை᳚-ஶ்ஶ॒தப॑த்பி॒-ஷ்ஷட॑ஶ்வைஃ । ஸ॒வி॒தாரம்॒-விँத॑ந்வந்தம் । அநு॑பத்த்நாதி ஶாம்ப॒ரஃ । ஆபபூர்ஷம்-ப॑ரஶ்சை॒வ । ஸ॒விதா॑ ऽரேப॒ஸோ॑ ऽபவத் । த்யக்ம் ஸுத்ரு'ப்தம்-விँ॑தித்வை॒வ । ப॒ஹுஸோ॑ம கி॒ரம்-வँ॑ஶீ ॥ 43 ॥

அந்வேதி துக்ரோ வ॑க்ரியா॒ந்தம் । ஆயஸூயாந்-த்ஸோம॑த்ரு'ப்ஸு॒ஷு । ஸ ஸங்க்ராம-ஸ்தமோ᳚த்யோ-ऽத்யோ॒தஃ । வாசோ காஃ பி॑பாதி॒ தத் । ஸ தத்கோபி-ஸ்ஸ்தவா᳚ ऽத்யேத்ய॒ந்யே । ர॒க்ஷஸா॑ ऽநந்வி॒தாஶ்ச॑ யே । அ॒ந்வேதி॒ பரி॑வ்ரு'த்த்யா॒-ऽஸ்தஃ । ஏ॒வமே॒தௌ ஸ்தோ॑ அஶ்விநா । தே ஏ॒தே த்யுஃ॑ ப்ரு'தி॒வ்யோஃ । அஹ॑ரஹ॒-ர்கர்ப॑ந்ததாதே ॥ 44 ॥

தயோ॑ ரே॒தௌ வ॒த்ஸா வ॑ஹோரா॒த்ரே । ப்ரு'॒தி॒வ்யா அஹஃ॑ । தி॒வோ ராத்ரிஃ॑ । தா அவி॑ஸ்ரு'ஷ்டௌ । தம்ப॑தீ ஏ॒வ ப॑வதஃ ॥ தயோ॑ ரே॒தௌ வ॒த்ஸௌ । அ॒க்நிஶ்சா॑-தி॒த்யஶ்ச॑ । ரா॒த்ரேர்வ॒த்ஸஃ । ஶ்வே॒த ஆ॑தி॒த்யஃ । அஹ்நோ॒-ऽக்நிஃ ॥ 45 ॥

தா॒ம்ரோ அ॑ரு॒ணஃ । தா அவி॑ஸ்ரு'ஷ்டௌ । தம்ப॑தீ ஏ॒வ ப॑வதஃ ॥ தயோ॑ ரே॒தௌ வ॒த்ஸௌ । வ்ரு'॒த்ரஶ்ச॑ வைத்யு॒தஶ்ச॑ । அ॒க்நேர்வ்ரு'॒த்ரஃ । வை॒த்யுத॑ ஆதி॒த்யஸ்ய॑ । தா அவி॑ஸ்ரு'ஷ்டௌ । தம்ப॑தீ ஏ॒வ ப॑வதஃ ॥ தயோ॑ ரே॒தௌ வ॒த்ஸௌ ॥ 46 ॥

உ॒ஷ்மா ச॑ நீஹா॒ரஶ்ச॑ । வ்ரு'॒த்ரஸ்யோ॒ஷ்மா । வை॒த்யு॒தஸ்ய॑ நீஹா॒ரஃ । தௌ தாவே॒வ ப்ரதி॑பத்யேதே ॥ ஸேயக்ம் ராத்ரீ॑ க॒ர்பிணீ॑ பு॒த்ரேண॒ ஸம்வँ॑ஸதி । தஸ்யா॒ வா ஏ॒தது॒ல்பண᳚ம் । யத்ராத்ரௌ॑ ர॒ஶ்மயஃ॑ । யதா॒ கோர்க॒ர்பிண்யா॑ உ॒ல்பண᳚ம் । ஏ॒வமே॒தஸ்யா॑ உ॒ல்பண᳚ம் । ப்ரஜயிஷ்ணுஃ ப்ரஜயா ச பஶுபி॑ஶ்ச ப॒வதி । ய ஏ॑வம்-வேँ॒த । ஏதமுத்யந்த-மபிய॑ந்தஞ்சே॒தி । ஆதித்யஃ புண்ய॑ஸ்ய வ॒த்ஸஃ । அத பவி॑த்ராங்கி॒ரஸஃ ॥ 47 ॥

(ஸ்தோ - ऽபோ॑தகாபி--ர் வஶீ - ததாதே - அ॒க்நி - ஸ்தயோ॑ ரே॒தௌ வ॒த்ஸௌ - ப॒வதி ச॒த்வாரி॑ ச)

அநுவாகஃ 11

ப॒வித்ர॑வந்தஃ॒ பரி॒வாஜ॒மாஸ॑தே । பி॒தைஷா᳚-ம்ப்ர॒த்நோ அ॒பிர॑க்ஷதி வ்ர॒தம் । ம॒ஹஸ்ஸ॑மு॒த்ரம்-வँரு॑ண ஸ்தி॒ரோத॑தே । தீரா॑ இச்சேகு॒ர்த்தரு॑ணேஷ்வா॒ரப᳚ம் । ப॒வித்ர॑-ந்தே॒ வித॑த॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ண॒ஸ்பதே᳚ । ப்ரபு॒ர்காத்ரா॑ணி॒ பர்யே॑ஷி வி॒ஶ்வதஃ॑ । அத॑ப்ததநூ॒-ர்ந ததா॒மோ அ॑ஶ்நுதே । ஶ்ரு'॒தாஸ॒ இத்வஹ॑ந்-த॒ஸ்த-த்ஸமா॑ஶத । ப்ர॒ஹ்மா தே॒வாநா᳚ம் । அஸ॑த-ஸ்ஸ॒த்யே தத॑க்ஷுஃ ॥ 48 ॥

ரு'ஷ॑ய-ஸ்ஸ॒ப்தாத்ரி॑ஶ்ச॒ யத் । ஸர்வே-ऽத்ரயோ அ॑கஸ்த்ய॒ஶ்ச । நக்ஷ॑த்ரை॒-ஶ்ஶங்க்ரு'॑தோ ऽவஸந்ந் । அத॑ ஸவிது॒-ஶ்ஶ்யாவாஶ்வ॒ஸ்யா ऽவர்தி॑காமஸ்ய । அ॒மீ ய ரு'க்ஷா॒ நிஹி॑தா ஸ உ॒ச்சா । நக்த॒-ந்தத்ரு'॑ஶ்ரே॒ குஹ॑சி॒த்திவே॑யுஃ । அத॑ப்தாநி॒ வரு॑ணஸ்ய வ்ர॒தாநி॑ । வி॒சா॒கஶ॑-ச்ச॒ந்த்ரமா॒ நக்ஷ॑த்ரமேதி । த-த்ஸ॑வி॒து-ர்வரே᳚ண்யம் । பர்கோ॑ தே॒வஸ்ய॑ தீமஹி ॥ 49 ।

தியோ॒ யோ நஃ॑ ப்ரசோ॒தயா᳚த் ॥ தத்ஸ॑வி॒து-ர்வ்ரு'॑ணீமஹே । வ॒ய-ந்தே॒வஸ்ய॒ போஜ॑நம் । ஶ்ரேஷ்டக்ம்॑ ஸர்வ॒தாத॑மம் । துர॒-ம்பக॑ஸ்ய தீமஹி । அபா॑கூஹத ஸவிதா॒ த்ரு'பீந்॑ । ஸர்வா᳚-ந்தி॒வோ அந்த॑ஸஃ । நக்த॑ந்த;॒தாந்ய॑பவ-ந்த்ரு'॒ஶே । அஸ்த்ய॒ஸ்த்நா ஸம்ப॑விஷ்யாமஃ ॥ நாம॒ நாமை॒வ நா॒ம மே᳚ ॥ 50 ॥

நபுக்ம்ஸ॑க॒-ம்புமா॒க்॒ஸ்த்ர்ய॑ஸ்மி । ஸ்தாவ॑ரோ-ऽஸ்ம்யத॒ ஜங்க॑மஃ । ய॒ஜே-ऽயக்ஷி॒ யஷ்டா॒ஹே ச॑ । மயா॑ பூ॒தாந்ய॑யக்ஷத । ப॒ஶவோ॑ மம॑ பூதா॒நி । அநூபந்த்யோ ऽஸ்ம்ய॑ஹம்-விँ॒புஃ । ஸ்த்ரியஃ॑ ஸ॒தீஃ । தா உ॑ மே பு॒க்ம்॒ஸ ஆ॑ஹுஃ । பஶ்ய॑தக்ஷ॒ண்வாந்ந-விசே॑தத॒ந்தஃ । க॒விர்யஃ பு॒த்ர-ஸ்ஸ இ॒மா சி॑கேத ॥ 51 ॥

யஸ்தா வி॑ஜா॒நா-த்ஸ॑வி॒துஃ பி॒தா-ऽஸ॑த் । அ॒ந்தோ மணிம॑விந்தத் । தம॑நங்குலி॒-ராவ॑யத் । அ॒க்ரீ॒வஃ ப்ரத்ய॑முஞ்சத் । தமஜி॑ஹ்வ அ॒ஸஶ்ச॑த । ஊர்த்வமூல-ம॑வாக்சா॒கம் । வ்ரு'॒க்ஷம்-யாँ॑ வேத॒ ஸம்ப்ர॑தி । ந ஸ ஜாது ஜநஃ॑ ஶ்ரத்த॒த்த்யாத் । ம்ரு'॒த்யுர்மா॑ மார॒யாதி॑திஃ । ஹஸிதக்ம் ருதி॑தங்கீ॒தம் ॥ 52 ॥

வீணா॑ பண வ॒லாஸி॑தம் । ம்ரு'॒தஞ்ஜீ॒வஞ்ச॑ யத்கி॒ஞ்சித் । அ॒ங்காநி॑ ஸ்நேவ॒ வித்தி॑ தத் । அத்ரு'॑ஷ்ய॒க்க்॒ஸ்த்ரு'ஷ்ய॑ த்யாயத் । அ॒ஸ்மாஜ்ஜா॒தா மே॑ மிதூ॒ சரந்ந்॑ । புத்ரோ நிர்-ரு'த்யா॑ வைதே॒ஹஃ । அ॒சேதா॑ யஶ்ச॒ சேத॑நஃ । ஸ॒ த-ம்மணிம॑விந்தத் । ஸோ॑-ऽநங்குலி॒ராவ॑யத் । ஸோ॒-ऽக்ரீ॒வஃ ப்ரத்ய॑முந்சத் ॥ 53 ।

ஸோ-ऽஜி॑ஹ்வோ அ॒ஸஶ்ச॑த । நைதம்ரு'ஷிம்-விँதித்வா நக॑ர-ம்ப்ர॒விஶேத் । ய॑தி ப்ர॒விஶேத் । மி॒தௌ சரி॑த்வா ப்ர॒விஶேத் । தத்ஸம்பவ॑ஸ்ய வ்ர॒தம் । ஆ॒ தம॑க்நே ர॒தந்தி॑ஷ்ட । ஏகா᳚ஶ்வமேக॒ யோஜ॑நம் । ஏகசக்ர॑-மேக॒துரம் । வா॒த த்ரா॑ஜி க॒திம்-விँ॑போ । ந॒ ரி॒ஷ்யதி॑ ந வ்ய॒ததே ॥ 54 ॥

நா॒ஸ்யாக்ஷோ॑ யாது॒ ஸஜ்ஜ॑தி । யச்ச்வேதா᳚-ந்ரோஹி॑தாக்ஶ்சா॒க்நேஃ । ர॒தே யு॑க்த்வா-ऽதி॒திஷ்ட॑தி । ஏகயா ச தஶபிஶ்ச॑ ஸ்வபூ॒தே । த்வாப்யா மிஷ்டயே விக்ம்॑ஶத்யா॒ ச । திஸ்ரு'பிஶ்ச வஹஸே த்ரிக்ம்॑ஶதா॒ ச । நியுத்பி-ர்வாயவிஹ தா॑ விமு॒ஞ்ச ॥ 55 ॥

(தத॑க்ஷு--ர் தீமஹி - நா॒ம மே॑ - சிகேத - கீ॒தம் - ப்ரத்ய॑முஞ்ச-த்- வ்ய॒ததே - +ஸ॒ப்த ச॑)

அநுவாகஃ 12

ஆத॑நுஷ்வ॒ ப்ரத॑நுஷ்வ । உ॒த்தமாத॑ம॒ ஸந்த॑ம । ஆதித்யே சந்த்ர॑வர்ணா॒நாம் । கர்ப॒ மா தே॑ஹி॒ யஃ புமாந்॑ । இ॒த-ஸ்ஸி॒க்தக்ம் ஸூர்ய॑கதம் । ச॒ந்த்ரம॑ஸே॒ ரஸ॑ங்க்ரு'தி । வாராத-ஞ்ஜந॑யா-க்ரே॒-ऽக்நிம் । ய ஏகோ॑ ருத்ர॒ உச்ய॑தே । அ॒ஸ॒-ங்க்யா॒தா-ஸ்ஸ॑ஹஸ்ரா॒ணி । ஸ்ம॒ர்யதே॑ ந ச॒ த்ரு'ஶ்ய॑தே ॥ 56 ॥

ஏ॒வமே॒தந்நி॑போதத । ஆ ம॒ந்த்ரை-ரி॑ந்த்ர॒ ஹரி॑பிஃ । யா॒ ஹி ம॒யூர॑-ரோமபிஃ । மாத்வா கேசிந்நியே முரி॑ந்ந பா॒ஶிநஃ । த॒த॒ந்வேவ॒ தா இ॑ஹி । மா ம॒ந்த்ரை-ரி॑ந்த்ர॒ ஹரி॑பிஃ । யா॒மி ம॒யூர॑ ரோமபிஃ । மா மா கேசிந்நியே முரி॑ந்ந பா॒ஶிநஃ । நி॒த॒ந்வேவ॒ தாँ(2) இ॑மி । அணுபிஶ்ச ம॑ஹத்பி॒ஶ்ச ॥ 57 ॥

நி॒க்ரு'ஷ்வை॑ ரஸ॒மாயு॑தைஃ । காலைர்-ஹரித்வ॑மாப॒ந்நைஃ । இந்த்ராயா॑ஹி ஸ॒ஹஸ்ர॑ யுக் । அ॒க்நி-ர்வி॒ப்ராஷ்டி॑ வஸநஃ । வா॒யு-ஶ்ஶ்வேத॑ஸிகத்ரு॒கஃ । ஸம்॒வँ॒த்ஸ॒ரோ வி॑ஷூ॒ வர்ணைஃ᳚ । நித்யா॒ஸ்தே ऽநுச॑ராஸ்த॒வ । ஸுப்ரஹ்மண்யோக்ம் ஸுப்ரஹ்மண்யோக்ம் ஸு॑ப்ரஹ்ம॒ண்யோம் । இந்த்ராகச்ச ஹரிவ ஆகச்ச மே॑தாதி॒தேஃ । மேஷ வ்ரு'ஷணஶ்வ॑ஸ்ய மே॒நே ॥ 58 ॥

கௌராவஸ்கந்திந்ந-ஹல்யா॑யை ஜா॒ர । கௌஶிக-ப்ராஹ்மண கௌதம॑ப்ருவா॒ண । அ॒ரு॒ணாஶ்வா॑ இ॒ஹாக॑தாஃ । வஸ॑வஃ ப்ரு'திவி॒ க்ஷிதஃ॑ । அ॒ஷ்டௌ தி॒க்வாஸ॑ஸோ॒ ऽக்நயஃ॑ । அக்நிஶ்ச ஜாதவேதா᳚ஶ்சேத்யே॒தே । தாம்ராஶ்வா᳚-ஸ்தாம்ர॒ரதாஃ । தாம்ரவர்ணா᳚ ஸ்ததா॒-ऽஸிதாஃ । தண்டஹஸ்தாஃ᳚ காத॒க்ததஃ । இதோ ருத்ராஃ᳚ பரா॒ங்கதாஃ । 59 ।

உக்தக்க் ஸ்தாந-ம்ப்ரமாணஞ்ச॑ புர॒ இத । ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॑ஶ்ச ஸவி॒தா ச॑ । வி॒ஶ்வரூ॑பை-ரி॒ஹாக॑தாம் । ரதே॑நோதக॒வர்த்ம॑நா । அ॒ப்ஸுஷா॑ இதி॒ தத்த்வ॑யோஃ । உக்தோ வேஷோ॑ வாஸா॒க்ம்॒ஸி ச । காலாவயவாநா-மிதஃ॑ ப்ரதீ॒ஜ்யா । வாஸாத்யா॑ இத்ய॒ஶ்விநோஃ । கோ-ऽந்தரிக்ஷே ஶப்தங்க॑ரோதீ॒தி । வாஸிஷ்ட ரௌஹிணோ மீமாக்ம்॑ஸா-ஞ்ச॒க்ரே । தஸ்யை॒ஷா பவ॑தி ॥ வா॒ஶ்ரேவ॑ வி॒த்யுதிதி॑ ॥ ப்ரஹ்ம॑ண உ॒தர॑ணமஸி । ப்ரஹ்ம॑ண உதீ॒ரண॑மஸி ।ப்ரஹ்ம॑ண ஆ॒ஸ்தர॑ணமஸி । ப்ரஹ்ம॑ண உப॒ஸ்தர॑ணமஸி ॥ 60 ॥

(த்ரு'ஶ்ய॑தே॒ - ச - மே॒நே - ப॑ரா॒-ங்கதா - ஶ்ச॒க்ரே ஷட் ச॑)

அநுவாகஃ 13 [அப॑க்ராமத கர்பி॒ண்யஃ॑ ]

அ॒ஷ்டயோ॑நீ-ம॒ஷ்டபு॑த்ராம் । அ॒ஷ்டப॑த்நீ-மி॒மா-ம்மஹீ᳚ம் । அ॒ஹம்-வேँத॒ ந மே॑ ம்ரு'த்யுஃ । ந சாம்ரு'॑த்யுர॒காஹ॑ரத் । அ॒ஷ்டயோ᳚ந்ய॒ஷ்ட பு॑த்ரம் । அ॒ஷ்டப॑தி॒த-ம॒ந்தரி॑க்ஷம் । அ॒ஹம்-வேँத॒ ந மே॑ ம்ரு'த்யுஃ । ந சாம்ரு'॑த்யுர॒காஹ॑ரத் । அ॒ஷ்டயோ॑நீ-ம॒ஷ்டபு॑த்ராம் । அ॒ஷ்டப॑த்நீ-ம॒மூந்திவ᳚ம் ॥ 61 ॥

அ॒ஹம்-வேँத॒ ந மே॑ ம்ரு'த்யுஃ । ந சாம்ரு'॑த்யுர॒காஹ॑ரத் । ஸு॒த்ராமா॑ண-ம்ம॒ஹீமூ॒ஷு । அதி॑தி॒ர்த்யௌ-ரதி॑தி-ர॒ந்தரி॑க்ஷம் । அதி॑தி ர்மா॒தா ஸ பி॒தா ஸ பு॒த்ரஃ । விஶ்வே॑ தே॒வா அதி॑திஃ॒ பஞ்ச॒ ஜநாஃ᳚ । அதி॑தி-ர்ஜா॒த-மதி॑தி॒-ர்ஜநி॑த்வம் । அ॒ஷ்டௌ பு॒த்ராஸோ॒ அதி॑தேஃ । யே ஜா॒தா ஸ்த॒ந்வஃ॑ பரி॑ । தே॒வாँ (2) உப॑ப்ரை-த்ஸ॒ப்தபிஃ॑ ॥ 62 ॥

ப॒ரா॒ மா॒ர்தா॒ண்டமாஸ்ய॑த் । ஸ॒ப்தபிஃ॑ பு॒த்ரை-ரதி॑திஃ । உப॒ ப்ரை-த்பூ॒ர்வ்யம்॑-யுँக᳚ம் । ப்ர॒ஜாயை॑ ம்ரு'॒த்யவே த॑த் । ப॒ரா॒ மா॒ர்தா॒ண்ட-மாப॑ர॒திதி॑ । தாநநுக்ர॑மிஷ்யா॒மஃ । மி॒த்ரஶ்ச॒ வரு॑ணஶ்ச । தா॒தா சா᳚ர்ய॒மா ச॑ । அக்ம்ஶ॑ஶ்ச॒ பக॑ஶ்ச । இந்த்ரஶ்ச விவஸ்வாக்॑ஶ்சேத்யே॒தே । ஹி॒ர॒ண்ய॒க॒ர்போ ஹ॒க்ம்॒ஸஸ்ஶு॑சி॒ஷத் । ப்ரஹ்ம॑ ஜஜ்ஞா॒ந-ந்ததி-த்ப॒தமிதி॑ । க॒ர்பஃ ப்ரா॑ஜாப॒த்யஃ । அத॒ புரு॑ஷ-ஸ்ஸ॒ப்தபுரு॑ஷஃ ॥ 63 ॥

[ ய॒தா॒ஸ்தா॒ந-ங்க॑ர்பி॒ண்யஃ॑ ]

(அ॒மூ-ந்திவக்ம்॑ - ஸ॒ப்தபி॑ - ரே॒தே ச॒த்வாரி॑ ச)

அநுவாகஃ 14

யோ-ऽஸௌ॑ த॒பந்நு॒தேதி॑ । ஸ ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணாநா॒தாயோ॒தேதி॑ । மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணாநா॒தாயோத॑காஃ । அ॒ஸௌ யோ᳚ ऽஸ்த॒மேதி॑ । ஸ ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணாநா॒தாயா॒ஸ்தமேதி॑ । மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணாநா॒தாயா ஸ்த॑ங்காஃ । அ॒ஸௌ ய ஆ॒பூர்ய॑தி । ஸ ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணை ரா॒பூர்ய॑தி । 64 ।

மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணை-ரா॒பூரி॑ஷ்டாஃ । அ॒ஸௌ யோ॑-ऽப॒க்ஷீய॑தி । ஸ ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணை-ரப॑க்ஷீயதி । மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணை-ரப॑க்ஷேஷ்டாஃ । அ॒மூநி॒ நக்ஷ॑த்ராணி । ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸர்பந்தி॒ சோத்ஸ॑ர்பந்தி ச । மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸ்ரு'பத॒ மோத்ஸ்ரு'॑பத ॥ 65 ॥

இ॒மே மாஸா᳚-ஶ்சார்தமா॒ஸாஶ்ச॑ । ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸர்பந்தி॒ சோத்ஸ॑ர்பந்தி ச । மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸ்ரு'பத॒ மோத்ஸ்ரு'॑பத । இ॒ம ரு'॒தவஃ॑ । ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸர்பந்தி॒ சோத்ஸ॑ர்பந்தி ச । மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸ்ரு'பத॒ மோத்ஸ்ரு'॑பத । அ॒யக்ம் ஸம்॑வँத்ஸ॒ரஃ । ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸர்பதி॒ சோத்ஸ॑ர்பதி ச ॥ 66 ॥

மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸ்ரு'ப॒ மோத்ஸ்ரு'॑ப । இ॒தமஹஃ॑ । ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணை-ரப॑ ப்ரஸர்பதி॒ சோத்ஸ॑ர்பதி ச । மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸ்ரு'ப॒ மோத்ஸ்ரு'॑ப । இ॒யக்ம் ராத்ரிஃ॑ । ஸர்வே॑ஷா-ம்பூ॒தாநா᳚-ம்ப்ரா॒ணை-ரப॑ ப்ரஸர்பதி॒ சோத்ஸ॑ர்பதி ச । மா மே᳚ ப்ர॒ஜாயா॒ மா ப॑ஶூ॒நாம் । மா மம॑ ப்ரா॒ணைரப॑ ப்ரஸ்ரு'ப॒ மோத்ஸ்ரு'॑ப । ஔ-ம்பூர்புவ॒ஸ்ஸ்வஃ॑ । ஏதத்வோ மிதுந-ம்மா நோ மிது॑நக்ம் ரீ॒ட்வம் ॥ 67 ॥

(ப்ரா॒ணைரா॒பூர்ய॑தி॒-மோத்ஸ்ரு'॑பத॒-சோத்ஸ॑ர்பதி ச॒ - மோத்ஸ்ரு'॑ப॒ த்வே ச॑)

அநுவாகஃ 15

அதாதித்யஸ்யாஷ்ட பு॑ருஷ॒ஸ்ய । வஸூநா மாதித்யாநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ருத்ராணா-மாதித்யாநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ஆதித்யாநா-மாதித்யாநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ஸதாக்ம்॑ஸத்யா॒நாம் । ஆதித்யாநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । அபிதூந்வதா॑-மபி॒க்நதாம் । வாதவ॑தா-ம்ம॒ருதாம் । ஆதித்யாநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ரு'பூணா-மாதித்யாநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । விஶ்வேஷா᳚-ந்தேவா॒நாம் । ஆதித்யாநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ஸம்வँத்ஸர॑ஸ்ய ஸ॒விதுஃ । ஆதித்யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ஔ-ம்பூர்புவ॒ஸ்ஸ்வஃ॑ । ரஶ்மயோ வோ மிதுந-ம்மா நோ மிது॑நக்ம் ரீ॒ட்வம் ॥ 68 ॥

(ரு'பூணாமாதித்யாநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ஷட்ச॑)

அநுவாகஃ 16

ஆரோகஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ப்ராஜஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । படரஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । பதங்கஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ஸ்வர்ணரஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ஜ்யோதிஷீமதஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । விபாஸஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । கஶ்யபஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி । ஔ-ம்பூர்புவ॒ஸ்ஸ்வஃ॑ । ஆபோ வோ மிதுந-ம்மா நோ மிது॑நக்ம் ரீ॒ட்வம் ॥ 69 ॥

(ஆரோகஸ்ய தஶ॑)

அநுவாகஃ 17

அத வாயோ-ரேகாதஶ-புருஷஸ்யைகாதஶ॑-ஸ்த்ரீக॒ஸ்ய ।

ப்ரப்ராஜமாநாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

வ்யவதாதாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

வாஸுகிவைத்யுதாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ரஜதாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

பருஷாணாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ஶ்யாமாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

கபிலாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

அதிலோஹிதாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ஊர்த்வாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ॥ 70 ॥

அவபதந்தாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

வைத்யுதாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ப்ரப்ராஜமாநீநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

வ்யவதாதீநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

வாஸுகிவைத்யுதீநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ரஜதாநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

பருஷாணாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ஶ்யாமாநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

கபிலாநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

அதிலோஹிதீநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ஊர்த்வாநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

அவபதந்தீநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

வைத்யுதீநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ஔ-ம்பூர்புவ॒ஸ்ஸ்வஃ॑ ।

ரூபாணி வோ மிதுந-ம்மா நோ மிது॑நக்ம் ரீ॒ட்வம் ॥ 71 ॥

(ஊர்த்வாநாக்ம் ருத்ராணாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒ - ந்யதிலோஹிதீநாக்ம் ருத்ராணீநாக் ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி பஞ்ச॑ ச)

அநுவாகஃ 18

அதாக்நே॑ரஷ்ட பு॑ருஷ॒ஸ்ய ॥ அக்நேஃ பூர்வ-திஶ்யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ஜாதவேதஸ உபதிஶ்யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ஸஹோஜஸோ தக்ஷிண-திஶ்யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

அஜிராப்ரபவ உபதிஶ்யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

வைஶ்வாநரஸ்யாபரதிஶ்யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

நர்யாபஸ உபதிஶ்யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

பங்க்திராதஸ உதக்திஶ்யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

விஸர்பிண உபதிஶ்யஸ்ய ஸ்தாநே ஸ்வதேஜ॑ஸா பா॒நி ।

ஔ-ம்பூர்புவ॒ஸ்ஸ்வஃ॑ ।

திஶோ வோ மிதுந-ம்மா நோ மிது॑நக்ம் ரீ॒ட்வம் ॥ 72 ॥

(ஸ்வ॑ரேக॑-ஞ்ச)

அநுவாகஃ 19

தக்ஷிணபூர்வ-ஸ்யாந்திஶி விஸ॑ர்பீ ந॒ரகஃ । தஸ்மாந்நஃ ப॑ரிபா॒ஹி । தக்ஷிணா-பரஸ்யா-ந்திஶ்ய விஸ॑ர்பீ ந॒ரகஃ । தஸ்மாந்நஃ ப॑ரிபா॒ஹி । உத்தர-பூர்வஸ்யா-ந்திஶி விஷா॑தீ ந॒ரகஃ । தஸ்மாந்நஃ ப॑ரிபா॒ஹி । உத்தரா-பரஸ்யா-ந்திஶ்ய விஷா॑தீ ந॒ரகஃ । தஸ்மாந்நஃ ப॑ரிபா॒ஹி । ஆ யஸ்மிந்த்ஸப்த வாஸவா இந்த்ரியாணி ஶதக்ரத॑ வித்யே॒தே ॥ 73 ॥

(தக்ஷிணபூர்வஸ்யா-ந்நவ॑)

அநுவாகஃ 20

இ॒ந்த்ர॒ கோ॒ஷா வோ॒ வஸு॑பிஃ பு॒ரஸ்தா॒-துப॑தததாம் ।

மநோ॑ஜவஸோ வஃ பி॒த்ரு'பி॑-ர்தக்ஷிண॒த உப॑தததாம் ।

ப்ரசே॑தா வோ ரு॒த்ரைஃ ப॒ஶ்சா-துப॑தததாம் ।

வி॒ஶ்வக॑ர்மா வ ஆதி॒த்யை-ரு॑த்தர॒த உப॑தததாம் ।

த்வஷ்டா॑ வோ ரூ॒பை-ரு॒பரி॑ஷ்டா॒-துப॑தததாம் । ஸ்

அஞ்ஜ்ஞாநம்-வஃ ँப॑ஶ்சாதி॒தி । ஆ॒தி॒த்ய-ஸ்ஸர்வோ॒-ऽக்நிஃ ப்ரு'॑தி॒வ்யாம் । வா॒யுர॒ந்தரி॑க்ஷே । ஸூர்யோ॑ தி॒வி । ச॒ந்த்ரமா॑ தி॒க்ஷு । நக்ஷ॑த்ராணி॒ ஸ்வலோ॒கே । ஏ॒வா ஹ்யே॑வ । ஏ॒வா ஹ்ய॑க்நே । ஏ॒வா ஹி வா॑யோ । ஏ॒வா ஹீ᳚ந்த்ர । ஏ॒வா ஹி பூ॑ஷந்ந் । ஏ॒வா ஹி தே॑வாஃ ॥ 74 ॥

(தி॒க்ஷு ஸ॒ப்த ச॑)

அநுவாகஃ 21

ஆப॑மாபாம॒ப-ஸ்ஸர்வாஃ᳚ । அ॒ஸ்மா-த॒ஸ்மாதி॒தோ-ऽமுதஃ॑ । அ॒க்நிர்வா॒யுஶ்ச॒ ஸூர்ய॑ஶ்ச । ஸ॒ஹ ஸ॑ஞ்சஸ்க॒ரர்தி॑யா । வா॒ய்வஶ்வா॑ ரஶ்மி॒ பத॑யஃ । மரீ᳚ச்யாத்மாநோ॒ அத்ரு॑ஹஃ । தே॒வீ ர்பு॑வந॒ ஸூவ॑ரீஃ । பு॒த்ர॒வ॒வாய॑ மே ஸுத । மஹாநாம்நீ-ர்ம॑ஹாமா॒நாஃ । ம॒ஹ॒ஸோ ம॑ஹஸ॒ஸ்ஸ்வஃ॑ ॥ 75 ॥

தே॒வீஃ ப॑ர்ஜந்ய॒ ஸூவ॑ரீஃ । பு॒த்ர॒வ॒வாய॑ மே ஸுத । அ॒பாஶ்ந்யு॑ஷ்ணி-ம॒பா ரக்ஷஃ॑ । அ॒பாஶ்ந்யு॑ஷ்ணி-ம॒பா ரக᳚ம் । அபா᳚க்ரா॒மப॑ சா॒வர்தி᳚ம் । அப॑ தே॒வீரி॒தோ ஹி॑த । வஜ்ர॑-ந்தே॒வீரஜீ॑தாக்ஶ்ச । புவ॑ந-ந்தேவ॒ ஸூவ॑ரீஃ । ஆ॒தி॒த்யாநதி॑தி-ந்தே॒வீம் । யோநி॑நோர்த்வ-மு॒தீஷ॑த ॥ 76 ॥

ப॒த்ர-ங்கர்ணே॑பி-ஶ்ஶ்ரு'ணு॒யாம॑ தேவாஃ । ப॒த்ர-ம்ப॑ஶ்யேமா॒க்ஷபி॒-ர்யஜ॑த்ராஃ । ஸ்தி॒ரைரங்கை᳚ ஸ்துஷ்டு॒வாக்ம் ஸ॑ஸ்த॒நூபிஃ॑ । வ்யஶே॑ம தே॒வஹி॑தம்॒-யँதாயுஃ॑ । ஸ்வ॒ஸ்தி ந॒ இந்த்ரோ॑ வ்ரு'॒த்தஶ்ர॑வாஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி நஃ॑ பூ॒ஷா வி॒ஶ்வவே॑தாஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி ந॒ஸ்தார்க்ஷ்யோ॒ அரி॑ஷ்டநேமிஃ । ஸ்வ॒ஸ்தி நோ॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॑-ர்ததாது । கே॒தவோ॒ அரு॑ணாஸஶ்ச । ரு'॒ஷ॒யோ வாத॑ரஶ॒நாஃ। ப்ர॒தி॒ஷ்டாக்ம் ஶ॒ததா॑ ஹி । ஸ॒மாஹி॑தாஸோ ஸஹஸ்ர॒தாய॑ஸம் ॥ ஶி॒வா ந॒-ஶ்ஶந்த॑மா பவந்து । தி॒வ்யா ஆப॒ ஓஷ॑தயஃ ॥ ஸு॒ம்ரு'॒டீ॒கா ஸர॑ஸ்வதி । மாதே॒ வ்யோ॑ம ஸ॒ந்த்ரு'ஶி॑ ॥ 77 ॥

(ஸ்வ॑ - ரு॒தீஷ॑த॒ - வாத॑ரஶ॒நா-ஷ்ஷட்ச॑)

அநுவாகஃ 22

யோ॑-ऽபா-ம்புஷ்பம்॒-வேँத॑ । புஷ்ப॑வா-ந்ப்ர॒ஜாவா᳚-ந்பஶு॒மா-ந்ப॑வதி । ச॒ந்த்ரமா॒ வா அ॒பா-ம்புஷ்ப᳚ம் । புஷ்ப॑வா-ந்ப்ர॒ஜாவா᳚-ந்பஶு॒மா-ந்ப॑வதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ யோ॑-ऽபாமா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । அ॒க்நிர்வா அ॒பாமா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । யோ᳚-ऽக்நேரா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ ॥ 78 ॥

ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ஆபோ॒ வா அ॒க்நேரா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । யோ॑-ऽபாமா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । வா॒யுர்வா அ॒பாமா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । யோ வா॒யோரா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி ॥ 79 ॥

ஆபோ॒ வை வா॒யோரா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ யோ॑-ऽபாமா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । அ॒ஸௌ வை தப॑ந்ந॒பா-மா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । யோ॑-ऽமுஷ்ய॒-தப॑த ஆ॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ஆபோ॒வா அ॒முஷ்ய॒-தப॑த ஆ॒யத॑நம் ॥ 80 ॥

ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । யோ॑-ऽபாமா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ச॒ந்த்ரமா॒ வா அ॒பாமா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । யஶ்ச॒ந்த்ரம॑ஸ ஆ॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ஆபோ॒ வை ச॒ந்த்ரம॑ஸ ஆ॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி ॥ 81 ॥

ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ யோ॑-ऽபாமா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । நக்ஷ॑த்ராணி॒ வா அ॒பாமா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । யோ நக்ஷ॑த்ராணா-மா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ஆபோ॒ வை நக்ஷ॑த்ராணா-மா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 82 ॥

யோ॑-ऽபாமா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ப॒ர்ஜந்யோ॒ வா அ॒பாமா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । யஃ ப॒ர்ஜந்ய॑-ஸ்யா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ஆபோ॒ வை ப॒ர்ஜந்ய॑-ஸ்யா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । யோ॑-ऽபாமா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ ॥ 83 ॥

ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ஸம்॒வँ॒த்ஸ॒ரோ வா அ॒பாமா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ய-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ர-ஸ்யா॒யத॑நம்॒-வேँத॑ । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ஆபோ॒ வை ஸம்॑வँத்ஸ॒ர-ஸ்யா॒யத॑நம் । ஆ॒யத॑நவா-ந்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । யோ᳚-ऽப்ஸு நாவ॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டிதாம்॒-வேँத॑ । ப்ரத்யே॒வ தி॑ஷ்டதி । 84 ।

இ॒மே வை லோ॒கா அ॒ப்ஸு ப்ரதி॑ஷ்டிதாஃ । ததே॒ஷா-ऽப்யநூ᳚க்தா ।

அ॒பாக்ம் ரஸ॒முத॑யக்ம்ஸந்ந் । ஸூர்யே॑ ஶு॒க்ரக்ம் ஸ॒மாப்ரு'॑தம் । அ॒பாக்ம் ரஸ॑ஸ்ய॒ யோ ரஸஃ॑ । தம்-வோँ॑ க்ரு'ஹ்ணா-ம்யுத்த॒மமிதி॑ । இ॒மே வை லோ॒கா அ॒பாக்ம் ரஸஃ॑ । தே॑-ऽமுஷ்மி॑-ந்நாதி॒த்யே ஸ॒மாப॑தாஃ । ஜா॒நு॒த॒க்நீ-மு॑த்தர-வே॒தீங்கா॒த்வா । அ॒பா-ம்பூ॑ரயி॒த்வா கு॑ல்பத॒க்நம் ॥ 85 ।

புஷ்கரபர்ணைஃ புஷ்கரதண்டைஃ புஷ்கரைஶ்ச॑ ஸக்க்ஸ்தீ॒ர்ய । தஸ்மி॑ந். விஹா॒யஸே । அ॒க்நி-ம்ப்ர॒ணீயோ॑ப-ஸமா॒தாய॑ । ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । கஸ்மா᳚-த்ப்ரணீ॒தே-ऽய-ம॒க்நிஶ்சீ॒யதே᳚ । ஸாப்ப்ர॑ணீ॒தே-ऽயம॒ப்ஸு ஹ்யய॑ஞ்சீ॒யதே᳚ । அ॒ஸௌ புவ॑நே॒-ऽப்ய-நா॑ஹிதாக்நி-ரே॒தாஃ । தம॒பித॑ ஏ॒தா அ॒பீஷ்ட॑கா॒ உப॑ததாதி । அ॒க்நி॒ஹோ॒த்ரே த॑ர்ஶபூர்ண-மா॒ஸயோஃ᳚ । ப॒ஶு॒ப॒ந்தே சா॑துர்மா॒ஸ்யேஷு॑ ॥ 86 ॥

அதோ॑ ஆஹுஃ । ஸர்வே॑ஷு யஜ்ஞக்ர॒துஷ்விதி॑ । ஏ॒தத்த॑ ஸ்ம॒ வா ஆ॑ஹு-ஶ்ஶண்டி॒லாஃ । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । ஸ॒த்ரி॒ய-ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । ஸம்॒வँ॒த்ஸ॒ர-ம்ப்ர॒த்யக்ஷே॑ண । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । ஸா॒வி॒த்ர-ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । அ॒முமா॑தி॒த்ய-ம்ப்ர॒த்யக்ஷே॑ண ॥ கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே ॥ 87 ।

நா॒சி॒கே॒த-ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । ப்ரா॒ணா-ந்ப்ர॒த்யக்ஷே॑ண । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । சா॒து॒ர்॒ஹோ॒த்ரி॒ய-ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । ப்ரஹ்ம॑ ப்ர॒த்யக்ஷே॑ண ॥ கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । வை॒ஶ்வ॒ஸ்ரு'॒ஜ-ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । ஶரீ॑ர-ம்ப்ர॒த்யக்ஷே॑ண । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । உ॒பா॒நு॒வா॒க்ய॑மா॒ஶு-ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ ॥ 88 ॥

இ॒மாந் ँலோ॒கா-ந்ப்ர॒த்யக்ஷே॑ண ॥ கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । இ॒மமா॑ருண-கேதுக-ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒ந இதி॑ । ய ஏ॒வாஸௌ । இ॒தஶ்சா॒-முத॑ஶ்சா-வ்யதீபா॒தீ । தமிதி॑ ॥ யோ᳚-ऽக்நேர்மி॑தூ॒யா வேத॑ । மி॒து॒ந॒வா-ந்ப॑வதி । ஆபோ॒ வா அ॒க்நேர்மி॑தூ॒யாஃ । மி॒து॒ந॒வா-ந்ப॑வதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 89 ॥

(வேத॑ - பவ - த்யா॒யத॑நம் - பவதி॒ - வேத॒ - வேத॑ - திஷ்டதி - குல்பத॒க்நம் - சா॑துர்மா॒ஸ்யே - ஷ்வ॒முமா॑தி॒த்ய-ம்ப்ர॒த்யக்ஷே॑ண॒ கம॒க்நி-ஞ்சி॑நுத - உபாநுவா॒க்ய॑மா॒ஶும॒க்நி-ஞ்சி॑ந்வா॒நோ - மி॑தூ॒யா மி॑துந॒வா-ந்ப॑வ॒த்யேக॑-ஞ்ச)

அநுவாகஃ 23

ஆபோ॒ வா இ॒தமா॑ஸந்-த்ஸலி॒லமே॒வ । ஸ ப்ர॒ஜாப॑தி॒ரேகஃ॑ புஷ்கரப॒ர்ணே ஸம॑பவத் । தஸ்யாந்த॒-ர்மந॑ஸி காம॒-ஸ்ஸம॑வர்தத । இ॒தக்ம் ஸ்ரு'॑ஜேய॒மிதி॑ । தஸ்மா॒த்ய-த்புரு॑ஷோ॒ மந॑ஸா-ऽபி॒கச்ச॑தி । தத்வா॒சா வ॑ததி । தத்கர்ம॑ணா கரோதி । ததே॒ஷா ऽப்யநூ᳚க்தா । காம॒ஸ்ததக்ரே॒ ஸம॑வர்த॒தாதி॑ । மந॑ஸோ॒ ரேதஃ॑ ப்ரத॒மம்-யँதாஸீ᳚த் ॥ 90 ॥

ஸ॒தோ பந்து॒மஸ॑தி॒ நிர॑விந்தந்ந் । ஹ்ரு'॒தி ப்ர॒தீஷ்யா॑ க॒வயோ॑ மநீ॒ஷேதி॑ । உபை॑ந॒ந்ததுப॑நமதி । ய-த்கா॑மோ॒ பவ॑தி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஸ தபோ॑-ऽதப்யத । ஸ தப॑ஸ்த॒ப்த்வா । ஶரீ॑ரமதூநுத । தஸ்ய॒ ய-ந்மா॒க்ம்॒ஸமாஸீ᳚த் । ததோ॑-ऽரு॒ணாஃ கே॒தவோ॒ வாத॑ரஶ॒நா ரு'ஷ॑ய॒ உத॑திஷ்டந்ந் ॥ 91 ॥

யே நகாஃ᳚ । தே வை॑காந॒ஸாஃ । யே வாலாஃ᳚ । தே வா॑லகி॒ல்யாஃ । யோ ரஸஃ॑ । ஸோ॑-ऽபாம் । அ॒ந்த॒ர॒தஃ கூ॒ர்ம-ம்பூ॒தக்ம் ஸர்ப॑ந்தம் । தம॑ப்ரவீத் । மம॒ வை த்வம்-மா॒க்ம்॒ஸா । ஸம॑பூத் ॥ 92 ॥

நேத்ய॑ப்ரவீத் । பூர்வ॑மே॒வாஹ-மி॒ஹாஸ॒மிதி॑ । தத்புரு॑ஷஸ்ய புருஷ॒த்வம் । ஸ ஸ॒ஹஸ்ர॑ஶீர்ஷா॒ புரு॑ஷஃ । ஸ॒ஹ॒ஸ்ரா॒க்ஷ-ஸ்ஸ॒ஹஸ்ர॑பாத் । பூ॒த்வோத॑திஷ்டத் । தம॑ப்ரவீத் । த்வம்-வைँ பூர்வக்ம்॑ ஸம॑பூஃ । த்வமி॒த-ம்பூர்வஃ॑ குரு॒ஷ்வேதி॑ । ஸ இ॒த ஆ॒தாயாபஃ॑ ॥ 93 ॥

அ॒ஞ்ஜ॒லிநா॑ பு॒ரஸ்தா॑-து॒பாத॑தாத் । ஏ॒வா ஹ்யே॒வேதி॑ । தத॑ ஆதி॒த்ய உத॑திஷ்டத் । ஸா ப்ராசீ॒ திக் । அதா॑ரு॒ணஃ கே॒து-ர்த॑க்ஷிண॒த உ॒பாத॑தாத் । ஏ॒வா ஹ்யக்ந॒ இதி॑ । ததோ॒ வா அ॒க்நிருத॑திஷ்டத் । ஸா த॑க்ஷி॒ணா திக் । அதா॑ரு॒ணஃ கே॒துஃ ப॒ஶ்சாது॒பாத॑தாத் । ஏ॒வா ஹி வாயோ॒ இதி॑ ॥ 94 ॥

ததோ॑ வா॒யுருத॑திஷ்டத் । ஸா ப்ர॒தீசீ॒ திக் । அதா॑ரு॒ணஃ கே॒து-ரு॑த்தர॒த உ॒பாத॑தாத் । ஏ॒வா ஹீந்த்ரேதி॑ । ததோ॒ வா இந்த்ர॒ உத॑திஷ்டத் । ஸோதீ॑சீ॒ திக் । அதா॑ரு॒ணஃ கே॒து-ர்மத்த்ய॑ உ॒பாத॑தாத் । ஏ॒வா ஹி பூஷ॒ந்நிதி॑ । ததோ॒ வை பூ॒ஷோத॑திஷ்டத் । ஸேயந்திக் । 95 ।

அதா॑ரு॒ணஃ கே॒துரு॒பரி॑ஷ்டா-து॒பாத॑தாத் । ஏ॒வா ஹி தேவா॒ இதி॑ । ததோ॑ தேவ மநு॒ஷ்யாஃ பி॒தரஃ॑ । க॒ந்த॒ர்வா॒-ப்ஸ॒ரஸ॒ ஶ்சோத॑-திஷ்டந்ந் । ஸோர்த்வா திக் । யா வி॒ப்ருஷோ॑ வி॒பரா॑பதந்ந் । தாப்யோ-ऽஸு॑ரா॒ ரக்ஷாக்ம்॑ஸி பிஶா॒சாஶ்சோ-த॑திஷ்டந்ந் । தஸ்மா॒த்தே பரா॑பவந்ந் । வி॒ப்ருட்ப்யோ॒ ஹி தே ஸம॑பவந்ந் । ததே॒ஷா-ऽப்யநூ᳚க்தா ॥ 96 ॥

ஆபோ॑ ஹ॒ ய-த்ப்ரு'॑ஹ॒தீ-ர்கர்ப॒மாயந்ந்॑ । தக்ஷ॒-ந்ததா॑நா ஜ॒நய॑ந்தீ-ஸ்ஸ்வய॒ம்பும் । தத॑ இ॒மே-ऽத்த்ய-ஸ்ரு'॑ஜ்யந்த॒ ஸர்காஃ᳚ । அத்ப்யோ॒ வா இ॒தக்ம் ஸம॑பூத் । தஸ்மா॑தி॒தக்ம் ஸர்வ॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ ஸ்வய॒ப்விந்தி॑ । தஸ்மா॑தி॒தக்ம் ஸர்வ॒க்ம்॒ ஶிதி॑ல-மி॒வா த்ருவ॑-மிவாபவத் । ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ர்வாவ தத் । ஆ॒த்மநா॒-ऽऽத்மாநம்॑-விँ॒தாய॑ । ததே॒வாநு॒ ப்ராவி॑ஶத் ॥ ததே॒ஷா-ऽப்யநூ᳚க்தா ॥ 97 ॥

வி॒தாய॑ லோ॒காந். வி॒தாய॑ பூ॒தாநி॑ । வி॒தாய॒ ஸர்வாஃ᳚ ப்ர॒திஶோ॒ திஶ॑ஶ்ச । ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ரதம॒ஜா ரு'॒தஸ்ய॑ । ஆ॒த்மநா॒-ऽऽத்மா-ந॑ம॒பி-ஸம்விँ॑வே॒ஶேதி॑ । ஸர்வ॑மே॒வேதமா॒ப்த்வா । ஸர்வ॑-மவ॒ருத்த்ய॑ । ததே॒வாநு॒ ப்ரவி॑ஶதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 98 ॥

(ஆஸீ॑ - ததிஷ்டந் - நபூ॒ - தபோ॒ - வாயோ॒ இதி - ஸேய-ந்திக॒ - ப்யநூ᳚க்தா॒ - ऽப்யநூ᳚க்தா॒ -+-ऽஷ்டௌ ச॑)

அநுவாகஃ 24

சது॑ஷ்டய்ய॒ ஆபோ॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । ச॒த்வாரி॒ வா அ॒பாக்ம் ரூ॒பாணி॑ । மேகோ॑ வி॒த்யுத் । ஸ்த॒ந॒யி॒த்நு-ர்வ்ரு'॒ஷ்டிஃ । தாந்யே॒வா வ॑ருந்தே । ஆ॒தப॑தி॒ வர்ஷ்யா॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । தாஃ பு॒ரஸ்தா॒-துப॑ததாதி । ஏ॒தா வை ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸ்யா ஆபஃ॑ । மு॒க॒த ஏ॒வ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸ-மவ॑ருந்தே । தஸ்மா᳚-ந்முக॒தோ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸித॑ரஃ ॥ 99 ॥

கூப்யா॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । தா த॑க்ஷிண॒த உப॑ததாதி । ஏ॒தா வை தே॑ஜ॒ஸ்விநீ॒ராபஃ॑ । தேஜ॑ ஏ॒வாஸ்ய॑ தக்ஷிண॒தோ த॑தாதி । தஸ்மா॒-த்தக்ஷி॒ணோர்த॑ ऽஸ்தேஜ॒ஸ்வித॑ரஃ । ஸ்தா॒வ॒ரா க்ரு'॑ஹ்ணாதி । தாஃ ப॒ஶ்சாதுப॑ததாதி । ப்ரதி॑ஷ்டிதா॒ வை ஸ்தா॑வ॒ராஃ । ப॒ஶ்சாதே॒வ ப்ரதி॑திஷ்டதி । வஹ॑ந்தீ-ர்க்ரு'ஹ்ணாதி ॥ 100 ॥

தா உ॑த்தர॒த உப॑ததாதி । ஓஜ॑ஸா॒ வா ஏ॒தா வஹ॑ந்தீரி॒வோ-த்க॑தீரி॒வ ஆகூஜ॑தீரி॒வ தாவ॑ந்தீஃ । ஓஜ॑ ஏ॒வாஸ்யோ᳚த்தர॒தோ த॑தாதி । தஸ்மா॒துத்த॒ரோ-ऽத்த॑ ஓஜ॒ஸ்வித॑ரஃ ॥ ஸ॒பாம்॒ர்யா க்ரு'॑ஹ்ணாதி । தா மத்த்ய॒ உப॑ததாதி । இ॒யம்-வைँ ஸ॑பாம்॒ர்யாஃ । அ॒ஸ்யாமே॒வ ப்ரதி॑திஷ்டதி । ப॒ல்வ॒ல்யா க்ரு'॑ஹ்ணாதி । தா உ॒பரி॑ஷ்டா-து॒பாத॑தாதி ॥ 101 ।

அ॒ஸௌ வை ப॑ல்வ॒ல்யாஃ । அ॒முஷ்யா॑மே॒வ ப்ரதி॑திஷ்டதி । தி॒க்ஷூப॑ததாதி । தி॒க்ஷு வா ஆபஃ॑ । அந்நம்॒-வாँ ஆபஃ॑ । அ॒த்ப்யோ வா அந்ந॑ஞ்ஜாயதே । யதே॒வாத்ப்யோ-ऽந்ந॒-ஞ்ஜாய॑தே । ததவ॑ருந்தே । தம்-வாँ ஏ॒தம॑ரு॒ணாஃ கே॒தவோ॒ வாத॑ரஶ॒நா ரு'ஷ॑யோ-ऽசிந்வந்ந் । தஸ்மா॑-தாருண கே॒துகஃ॑ ॥ததே॒ஷா-ऽப்யநூ᳚க்தா ॥ கே॒தவோ॒ அரு॑ணாஸஶ்ச । ரு'॒ஷ॒யோ வாத॑ரஶ॒நாஃ । ப்ர॒தி॒ஷ்டாக்ம் ஶ॒ததா॑ ஹி । ஸ॒மாஹி॑தாஸோ ஸஹஸ்ர॒தாய॑ஸ॒மிதி॑ । ஶ॒தஶ॑ஶ்சை॒வ ऽஸ॒ஹஸ்ர॑ஶஶ்ச॒ ப்ரதி॑திஷ்டதி । ய ஏ॒தம॒க்நிஞ்சி॑நு॒தே । ய உ॑சைநமே॒வம்-வேँத॑ ॥ 102 ॥

(ப்ர॒ஹ்ம॒வ॒ர்ச॒ஸித॑ரோ॒ - வஹ॑ந்தீ-ர்க்ரு'ஹ்ணாதி॒ - தா உ॒பரி॑ஷ்டாது॒பாத॑தா - த்யாருணகே॒துகோ॒-ऽஷ்டௌ ச॑)

அநுவாகஃ 25

ஜா॒நு॒த॒க்நீ-மு॑த்தரவே॒தீங்கா॒த்வா । அ॒பா-ம்பூ॑ரயதி । அ॒பாக்ம் ஸ॑ர்வ॒த்வாய॑ । பு॒ஷ்க॒ர॒ப॒ர்ணக்ம் ரு॒க்ம-ம்புரு॑ஷ॒-மித்யுப॑ததாதி । தபோ॒ வை பு॑ஷ்கரப॒ர்ணம் । ஸ॒த்யக்ம் ரு॒க்மஃ । அ॒ம்ரு'த॒-ம்புரு॑ஷஃ । ஏ॒தாவ॒த்வா வா᳚ஸ்தி । யாவ॑தே॒தத் । யாவ॑தே॒வாஸ்தி॑ ॥ 103 ॥

ததவ॑ருந்தே । கூ॒ர்மமுப॑ததாதி । அ॒பாமே॒வ மேத॒மவ॑ருந்தே । அதோ᳚ ஸ்வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை । ஆப॑மாபாம॒ப-ஸ்ஸர்வாஃ᳚ । அ॒ஸ்மாத॒ஸ்மா தி॒தோ-ऽமுதஃ॑ । அ॒க்நிர்வா॒யுஶ்ச॒ ஸூர்ய॑ஶ்ச । ஸ॒ஹ ஸ॑ஞ்சஸ்க॒ரர்தி॑யா॒ இதி॑ । வா॒ய்வஶ்வ॑ ரஶ்மி॒பத॑யஃ । லோ॒க-ம்ப்ரு'॑ணச்சி॒த்ர-ம்ப்ரு'॑ண ॥ 104 ॥

யாஸ்தி॒ஸ்ரஃ ப॑ரம॒ஜாஃ । இ॒ந்த்ர॒கோ॒ஷா வோ॒ வஸு॑பிரே॒வா ஹ்யே॒வேதி॑ । பஞ்ச॒ சித॑ய॒ உப॑ததாதி । பாங்க்த॒-ऽக்நிஃ । யாவா॑நே॒வாக்நிஃ । தஞ்சி॑நுதே । லோ॒க-ம்ப்ரு'॑ணயா த்வி॒தீயா॒-முப॑ததாதி । பஞ்ச॑பதா॒ வை வி॒ராட் । தஸ்யா॒ வா இ॒ய-ம்பாதஃ॑ । அ॒ந்தரி॑க்ஷ॒-ம்பாதஃ॑ । த்யௌஃ பாதஃ॑ । திஶஃ॒ பாதஃ॑ । ப॒ரோர॑ஜாஃ॒ பாதஃ॑ । வி॒ராஜ்யே॒வ ப்ரதி॑திஷ்டதி । ய ஏ॒தம॒க்நிஞ்சி॑நு॒தே । ய உ॑சைநமே॒வம்-வேँத॑ ॥ 105 ॥

(அஸ்தி॑ - ப்ரு'ணா॒ - ந்தரி॑க்ஷ॒-ம்பாத॒-ஷ்ஷட்ச॑)

அநுவாகஃ 26

அ॒க்நி-ம்ப்ர॒ணீயோ॑ப-ஸமா॒தாய॑ । தம॒பித॑ ஏ॒தா அ॒பீஷ்ட॑கா॒ உப॑ததாதி । அ॒க்நி॒ஹோ॒த்ரே த॑ர்ஶபூர்ண-மா॒ஸயோஃ᳚ । ப॒ஶு॒ப॒ந்தே சா॑துர்மா॒ஸ்யேஷு॑ । அதோ॑ ஆஹுஃ । ஸர்வே॑ஷு யஜ்ஞக்ர॒துஷ்விதி॑ । அத॑ ஹஸ்மா ஹாரு॒ண-ஸ்ஸ்வா॑ய॒ம்புவஃ॑ । ஸா॒வி॒த்ர-ஸ்ஸர்வோ॒-ऽக்நி-ரித்யந॑நுஷங்க-ம்மந்யாமஹே । நாநா॒ வா ஏ॒தேஷாம்᳚-வீँ॒ர்யா॑ணி ॥ கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே ॥ 106 ॥

ஸ॒த்ரி॒ய ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । ஸா॒வி॒த்ர ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । நா॒சி॒கே॒த ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । சா॒து॒ர்॒ ஹோ॒த்ரி॒ய-ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । வை॒ஶ்வ॒ஸ்ரு'॒ஜ ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே ॥ 107 ॥

உ॒பா॒நு॒வா॒க்ய॑-மா॒ஶு ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒நஃ । கம॒க்நிஞ்சி॑நுதே । இ॒மமா॑ருண-கேதுக ம॒க்நிஞ்சி॑ந்வா॒ந இதி॑ ॥ வ்ரு'ஷா॒ வா அ॒க்நிஃ । வ்ரு'ஷா॑ணௌ॒ ஸக்க்ஸ்பா॑லயேத் । ஹ॒ந்யேதா᳚ஸ்ய ய॒ஜ்ஞஃ । தஸ்மா॒ந்நாநு॒ஷஜ்யஃ॑ ॥ ஸோத்த॑ரவே॒திஷு॑ க்ர॒துஷு॑ சிந்வீத । உ॒த்த॒ர॒வே॒த்யாக் ஹ்ய॑க்நிஶ்சீ॒யதே᳚ ॥ ப்ர॒ஜாகா॑மஶ்சிந்வீத । 108 ।

ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யோ வா ஏ॒ஷோ᳚-ऽக்நிஃ । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யாஃ ப்ர॒ஜாஃ । ப்ர॒ஜாவா᳚-ந்பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ப॒ஶுகா॑மஶ்சிந்வீத । ஸ॒ஞ்ஜ்ஞாநம்॒-வாँ ஏ॒த-த்ப॑ஶூ॒நாம் । யதாபஃ॑ । ப॒ஶூ॒நாமே॒வ ஸ॒ஜ்ஞாந்நே॒ ऽக்நிஞ்சி॑நுதே । ப॒ஶு॒மா-ந்ப॑வதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 109 ॥

வ்ரு'ஷ்டி॑காமஶ்சிந்வீத । ஆபோ॒ வை வ்ரு'ஷ்டிஃ॑ । ப॒ர்ஜந்யோ॒ வர்ஷு॑கோ பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஆ॒ம॒யா॒வீ சி॑ந்வீத । ஆபோ॒ வை பே॑ஷ॒ஜம் । பே॒ஷ॒ஜ-மே॒வாஸ்மை॑ கரோதி । ஸர்வ॒மாயு॑ரேதி । அ॒பி॒சரக்க்॑ ஶ்சிந்வீத । வஜ்ரோ॒ வா ஆபஃ॑ ॥ 110 ॥

வஜ்ர॑மே॒வ ப்ராத்ரு'॑வ்யேப்யஃ॒ ப்ரஹ॑ரதி । ஸ்த்ரு'॒ணு॒த ஏ॑நம் । தேஜ॑ஸ்காமோ॒ யஶ॑ஸ்காமஃ । ப்ர॒ஹ்ம॒வ॒ர்ச॒ஸகா॑ம-ஸ்ஸ்வ॒ர்ககா॑மஶ்சிந்வீத । ஏ॒தா வ॒த்வா வா᳚ஸ்தி । யாவ॑தே॒தத் । யாவ॑தே॒வாஸ்தி॑ । ததவ॑ருந்தே । தஸ்யை॒ தத்வ்ர॒தம் । வர்ஷ॑தி॒ ந தா॑வேத் ॥ 111 ॥

அ॒ம்ரு'தம்॒-வாँ ஆபஃ॑ । அ॒ம்ரு'த॒ஸ்யா-ந॑ந்தரித்யை ॥ நாப்ஸு-மூத்ர॑புரீ॒ஷங்கு॑ர்யாத் । ந நிஷ்டீ॑வேத் । ந வி॒வஸ॑ந-ஸ்ஸ்நாயாத் । குஹ்யோ॒ வா ஏ॒ஷோ᳚-ऽக்நிஃ । ஏ॒தஸ்யா॒க்நே ரந॑தி தாஹாய ॥ ந பு॑ஷ்கரப॒ர்ணாநி॒ ஹிர॑ண்யம்॒-வாँ-ऽதி॒திஷ்டே᳚த் । ஏ॒தஸ்யா॒க்நே-ரந॑ப்யாரோஹாய ॥ ந கூர்ம॒ஸ்யாஶ்ஞீ॑யாத் । நோத॒கஸ்யா॒-காது॑கா॒ந்யேந॑-மோத॒காநி॑ பவந்தி । அ॒காது॑கா॒ ஆபஃ॑ । ய ஏ॒தம॒க்நிஞ்சி॑நு॒தே । ய உ॑சைநமே॒வம்-வேँத॑ ॥ 112 ॥

(சி॒நு॒தே॒ - சி॒நு॒தே॒ - ப்ர॒ஜாகா॑மஶ்சிந்வீத॒-ய ஏ॒வம்-வேँதா-போ॑-தாவே॒-தஶ்ஞீ॑யாச்ச॒த்வாரி॑ ச)

அநுவாகஃ 27

இ॒மா நு॑க॒-ம்புவ॑நா ஸீஷதேம । இந்த்ர॑ஶ்ச॒ விஶ்வே॑ச தே॒வாஃ । ய॒ஜ்ஞஞ்ச॑ நஸ்த॒ந்வஞ்ச॑ ப்ர॒ஜாஞ்ச॑ । ஆ॒தி॒த்யைரிந்தஃ॑ ஸ॒ஹ ஸீ॑ஷதாது । ஆ॒தி॒த்யைரிந்த்ர॒-ஸ்ஸக॑ணோ-ம॒ருத்பிஃ॑ । அ॒ஸ்மாக॑-ம்பூத்வவி॒தா த॒நூநா᳚ம் ॥ ஆப்ல॑வஸ்வ॒ ப்ரப்ல॑வஸ்வ । ஆ॒ண்டீ ப॑வ ஜ॒ மா மு॒ஹுஃ । ஸுகாதீந்துஃ॑ கநி॒தநாம் । ப்ரதி॑முஞ்சஸ்வ॒ ஸ்வா-ம்பு॒ரம் ॥ 113 ॥

மரீ॑சய-ஸ்ஸ்வாயம்பு॒வாஃ । யே ஶ॑ரீ॒ராண்ய॑ கல்பயந்ந் । தே தே॑ தே॒ஹங்க॑ல்பயந்து । மா ச॑ தே॒ க்யா ஸ்ம॑ தீரிஷத் । உத்தி॑ஷ்டத॒ மா ஸ்வ॑ப்த । அ॒க்நி-மி॑ச்சத்த்வ॒-ம்பார॑தாஃ । ராஜ்ஞ॒-ஸ்ஸோம॑ஸ்ய த்ரு'॒ப்தாஸஃ॑ । ஸூர்யே॑ண ஸ॒யுஜோ॑ஷஸஃ ॥ யுவா॑ ஸு॒வாஸாஃ᳚ । அ॒ஷ்டாச॑க்ரா॒ நவ॑த்வாரா ॥ 114 ॥

தே॒வாநா॒-ம்பூர॑யோ॒த்த்யா । தஸ்யாக்ம்॑ ஹிரண்ம॑யஃ கோ॒ஶஃ । ஸ்வ॒ர்கோ லோ॒கோ ஜ்யோதி॒ஷா ऽऽவ்ரு'॑தஃ । யோ வை தா᳚-ம்ப்ரஹ்ம॑ணோ வே॒த । அ॒ம்ரு'தே॑நாவ்ரு'॒தா-ம்பு॑ரீம் । தஸ்மை᳚ ப்ரஹ்ம ச॑ ப்ரஹ்மா॒ ச । ஆ॒யுஃ கீர்தி॑-ம்ப்ர॒ஜாந்த॑துஃ ॥ வி॒ப்ராஜ॑மாநா॒க்ம்॒ ஹரி॑ணீம் । ய॒ஶஸா॑ ஸம்ப॒ரீவ்ரு'॑தாம் । புரக்ம்॑ ஹிரண்ம॑யீ-ம்ப்ர॒ஹ்மா ॥ 115 ॥

வி॒வேஶா॑ப॒ராஜி॑தா ॥ பராங்கேத்ய॑ (பராம்அத்ய॑) ஜ்யாம॒யீ । பராங்கேத்ய॑ (பராம்அத்ய॑) நாஶ॒கீ । இ॒ஹ சா॑முத்ர॑ சாந்வே॒தி । வி॒த்வா-ந்தே॑வாஸு॒ராநு॑ப॒யாந் । யத்கு॑மா॒ரீ ம॒ந்த்ரய॑தே । ய॒த்யோ॒ஷித்ய-த்ப॑தி॒வ்ரதா᳚ । அரி॑ஷ்டம்॒-யँத்கிஞ்ச॑ க்ரி॒யதே᳚ । அ॒க்நி-ஸ்ததநு॑ வேததி । அ॒ஶ்ரு'தா॑ஸ-ஶ்ஶ்ரு'॑தாஸ॒ஶ்ச ॥ 116 ॥

ய॒ஜ்வாநோ॒ யே-ऽப்ய॑ய॒ஜ்வநஃ॑ । ஸ்வ॑ர்யந்தோ॒ நாபே᳚க்ஷந்தே । இந்த்ர॑-ம॒க்நிஞ்ச॑ யே வி॒துஃ । ஸிக॑தா இவ ஸம்॒யँந்தி॑ । ர॒ஶ்மிபிஃ॑-ஸமு॒தீரி॑தாஃ । அ॒ஸ்மா-ல்லோ॒காத॑-முஷ்மா॒ச்ச । ரு'॒ஷிபி॑-ரதாத்-ப்ரு'॒ஶ்நிபிஃ॑ । அபே॑த॒ வீத॒ வி ச॑ ஸர்ப॒தாதஃ॑ । யே-ऽத்ர॒ ஸ்த பு॑ரா॒ணா யே ச॒ நூத॑நாஃ । அஹோ॑பி-ர॒த்பி-ர॒க்துபி॒-ர்வ்ய॑க்தம் ॥ 117 ॥

ய॒மோ த॑தாத்வ-வ॒ஸாந॑மஸ்மை । ந்ரு' மு॑ணந்து ந்ரு' பா॒த்வர்யஃ॑ । அ॒க்ரு'॒ஷ்டா யே ச॒ க்ரு'ஷ்ட॑ஜாஃ । கு॒மாரீ॑ஷு க॒நீநீ॑ஷு । ஜா॒ரிணீ॑ஷு ச॒ யே ஹி॒தாஃ । ரேதஃ॑ பீதா॒ ஆண்ட॑பீதாஃ । அங்கா॑ரேஷு ச॒ யே ஹு॒தாஃ । உ॒பயா᳚-ந்புத்ர॑ பௌத்ர॒காந் । யு॒வே॒-ऽஹம்-யँ॒மராஜ॑காந் । ஶ॒தமிந்நு ஶ॒ரதஃ॑ । அதோ॒ யத்ப்ரஹ்ம॑ வில॒பம் । பி॒த்ரு'॒ணாஞ்ச॑ ய॒மஸ்ய॑ ச । வரு॑ண॒-ஸ்யாஶ்வி॑நோ-ர॒க்நேஃ । ம॒ருதா᳚ஞ்ச வி॒ஹாய॑ஸாம் । கா॒ம॒ப்ர॒யவ॑ண-ம்மே அஸ்து । ஸ ஹ்யே॑வாஸ்மி॑ ஸ॒நாத॑நஃ । இதி நாகோ ப்ரஹ்மிஶ்ரவோ॑ ராயோ॒ தநம் । பு॒த்ராநாபோ॑ தே॒வீரி॒ஹாஹி॑தா ॥ 118 ॥

(பு॒ரம் - நவ॑த்வாரா - ப்ர॒ஹ்மா - ச - வ்ய॑க்தக்ம் - ஶ॒ரதோ॒-ऽஷ்டௌ ச॑)

அநுவாகஃ 28

விஶீ᳚ர்ஷ்ணீ॒-ங்க்ரு'த்த்ர॑-ஶீர்ஷ்ணீஞ்ச । அபேதோ॑ நிர்-ரு'॒திக்ம் ஹ॑தஃ । பரிபாதக்க் ஶ்வே॑தகு॒க்ஷம் । நி॒ஜங்கக்ம்॑ ஶப॒லோத॑ரம் । ஸ॒ தாந். வா॒ச்யாய॑யா ஸ॒ஹ । அக்நே॒ நாஶ॑ய ஸ॒ந்த்ரு'ஶஃ॑ । ஈ॒ர்ஷ்யா॒ஸூ॒யே பு॑பு॒க்ஷாம் । ம॒ந்யு-ங்க்ரு'॒த்யா-ஞ்ச॑ தீதிரே । ரதே॑ந கிக்ம்ஶு॒காவ॑தா । அக்நே॒ நாஶ॑ய ஸ॒ந்த்ரு'ஶஃ॑ ॥ 119 ॥

(விஶீ᳚ர்ஷ்ணீ॒-ந்தஶ॑)

அநுவாகஃ 29

ப॒ர்ஜந்யா॑ய॒ ப்ரகா॑யத । தி॒வஸ்பு॒த்ராய॑ மீ॒டுஷே᳚ । ஸ நோ॑ ய॒வஸ॑மிச்சது । இ॒தம்-வँசஃ॑ ப॒ர்ஜந்யா॑ய ஸ்வ॒ராஜே᳚ । ஹ்ரு'॒தோ அ॒ஸ்த்வந்த॑ர॒ந்த-த்யு॑யோத । ம॒யோ॒பூர்வாதோ॑ வி॒ஶ்வக்ரு'॑ஷ்டய-ஸ்ஸந்த்வ॒ஸ்மே । ஸு॒பி॒ப்ப॒லா ஓஷ॑தீ-ர்தே॒வகோ॑பாஃ । யோ கர்ப॒-மோஷ॑தீநாம் । கவா᳚ங்க்ரு'॒ணோத்யர்வ॑தாம் । ப॒ர்ஜந்யஃ॑ புரு॒ஷீணா᳚ம் ॥ 120 ॥

(ப॒ர்ஜந்யா॑ய॒ தஶ॑)

அநுவாகஃ 30

புந॑ர்மாமைத்விந்த்ரி॒யம் । புந॒ராயுஃ॒ புந॒ர்பகஃ॑ । புந॒-ர்ப்ராஹ்ம॑ண-மைது மா । புந॒-ர்த்ரவி॑ண மைது மா । யந்மே॒-ऽத்ய ரேதஃ॑ ப்ரு'தி॒வீமஸ்காந்॑ । யதோஷ॑தீர॒ப்யஸ॑ர॒-த்யதாபஃ॑ । இ॒தந்த-த்புந॒ராத॑தே । தீ॒ர்கா॒யு॒த்வாய॒ வர்ச॑ஸே । யந்மே॒ ரேதஃ॒ ப்ரஸி॑ச்யதே । யந்ம॒ ஆஜா॑யதே॒ புநஃ॑ । தேந॑ மாம॒ம்ரு'த॑-ங்குரு । தேந॑ ஸுப்ர॒ஜஸ॑ங்குரு ॥ 121 ॥

(புந॒ர்த்வே ச॑)

அநுவாகஃ 31

அ॒த்பய-ஸ்திரோ॒தா ஜா॑யத । தவ॑ வைஶ்ரவ॒ண-ஸ்ஸ॑தா । திரோ॑ தேஹி ஸப॒த்நாந்நஃ॑ । யே அபோ॒-ऽஶ்நந்தி॑ கேச॒ந । த்வா॒ஷ்ட்ரீ-ம்மா॒யாம்-வँ᳚ஶ்ரவ॒ணஃ । ரதக்ம்॑ ஸஹஸ்ர॒ வந்து॑ரம் । பு॒ரு॒ஶ்ச॒க்ரக்ம் ஸஹ॑ஸ்ராஶ்வம் । ஆஸ்தா॒ யாயா॑ஹி நோ ப॒லிம் । யஸ்மை॑ பூ॒தாநி॑ ப॒லிமாவ॑ஹந்தி । தந॒ங்காவோ॒ ஹஸ்தி॒ ஹிர॑ண்ய॒மஶ்வாந்॑ ॥ 122 ॥

அஸா॑ம ஸும॒தௌ ய॒ஜ்ஞிய॑ஸ்ய । ஶ்ரிய॒-ம்பிப்ர॒தோ ऽந்ந॑முகீம்-விँ॒ராஜ᳚ம் । ஸு॒த॒ர்॒ஶ॒நே ச॑ க்ரௌ॒ஞ்சே ச॑ । மை॒நா॒கே ச॑ ம॒ஹாகி॑ரௌ । ஶ॒தத்வா॒ட்டர॑கம॒ந்தா (ஸ॒தத்வா॒ட்டர॑கம॒ந்தா) । ஸ॒க்ம்॒ஹார்ய॒-ந்நக॑ர॒-ந்தவ॑ । இதி மந்த்ராஃ᳚ । கல்போ॑-ऽத ஊ॒ர்த்வம் ॥ யதி॒ பலி॒க்ம்॒ ஹரே᳚த் । ஹி॒ர॒ண்ய॒நா॒பயே॑ விது॒தயே॑ கௌபே॒ராயா॒ய-ம்ப॑லிஃ ॥ 123 ॥

ஸர்வபூதாதிபதயே ந॑ம இ॒தி । அத பலிக்ம் ஹ்ரு'த்வோப॑திஷ்டே॒த । க்ஷ॒த்ர-ங்க்ஷ॒த்ரம்-வைँ᳚ஶ்ரவ॒ணஃ । ப்ராஹ்மணா॑ வய॒க்க்॒ ஸ்மஃ । நம॑ஸ்தே அஸ்து॒ மா மா॑ ஹிக்ம்ஸீஃ । அஸ்மா-த்ப்ரவிஶ்யாந்ந॑மத்தீ॒தி । அத தமக்நி-மா॑ததீ॒த । யஸ்மிந்நே தத்கர்ம ப்ர॑யுஞ்ஜீ॒த । தி॒ரோதா॒ பூஃ । தி॒ரோதா॒ புவஃ॑ ॥ 124 ॥

தி॒ரோதா॒-ஸ்ஸ்வஃ॑ । தி॒ரோதா॒ பூர்புவ॒ஸ்ஸ்வஃ॑ । ஸர்வேஷாம்-லோँகாநா-மாதிபத்யே॑ ஸீதே॒தி । அத தமக்நி॑-மிந்தீ॒த । யஸ்மிந்நே தத்கர்ம ப்ர॑யுஞ்ஜீ॒த । தி॒ரோதா॒ பூ-ஸ்ஸ்வாஹா᳚ । தி॒ரோதா॒ புவ॒-ஸ்ஸ்வாஹா᳚ । தி॒ரோதா॒-ஸ்ஸ்வஃ॑ ஸ்வாஹா᳚ । தி॒ரோதா॒ பூர்புவ॒ஸ்ஸ்வ॑ஸ்ஸ்வாஹா᳚ । யஸ்மிந்நஸ்ய காலே ஸர்வா ஆஹுதீர்-ஹுதா॑ பவே॒யுஃ ॥ 125 ॥

அபி ப்ராஹ்மண॑முகீ॒நாஃ । தஸ்மிந்நஹ்நஃ காலே ப்ர॑யுஞ்ஜீ॒த । பரஃ॑ ஸு॒ப்தஜ॑நாத்வே॒பி । மா ஸ்ம ப்ரமாத்யந்த॑ மாத்த்யா॒பயேத் । ஸர்வார்தா᳚-ஸ்ஸித்த்ய॒ந்தே । ய ஏ॑வம்-வேँ॒த । க்ஷுத்த்ய-ந்நித॑மஜா॒நதாம் । ஸர்வார்தா ந॑ ஸித்த்ய॒ந்தே । யஸ்தே॑ வி॒காது॑கோ ப்ரா॒தா । மமாந்தர்-ஹ்ரு'॑தயே॒ ஶ்ரிதஃ ॥ 126 ॥

தஸ்மா॑ இ॒மமக்ர॒ பிண்ட॑ஞ்ஜுஹோமி । ஸ மே᳚-ऽர்தா॒-ந்மா விவ॑தீத் । மயி॒ ஸ்வாஹா᳚ ॥ ரா॒ஜா॒தி॒ரா॒ஜாய॑ ப்ரஸஹ்ய ஸா॒ஹிநே᳚ । நமோ॑ வ॒யம்-வைँ᳚ஶ்ரவ॒ணாய॑ குர்மஹே । ஸ மே॒ காமா॒ந் காம॒ காமா॑ய॒ மஹ்ய᳚ம் । கா॒மே॒ஶ்வ॒ரோ வை᳚ஶ்ரவ॒ணோ த॑தாது । கு॒பே॒ராய॑ வைஶ்ரவ॒ணாய॑ । ம॒ஹா॒ரா॒ஜாய॒ நமஃ॑ । கே॒தவோ॒ அரு॑ணாஸஶ்ச । ரு'॒ஷ॒யோ வாத॑ரஶ॒நாஃ । ப்ர॒தி॒ஷ்டாக்ம் ஶ॒ததா॑ ஹி । ஸ॒மாஹி॑தாஸோ ஸஹஸ்ர॒தாய॑ஸம் । ஶி॒வா ந॒-ஶ்ஶந்த॑மா பவந்து । தி॒வ்யா ஆப॒ ஓஷ॑தயஃ । ஸு॒ம்ரு'॒டீ॒கா ஸர॑ஸ்வதி । மா தே॒ வ்யோ॑ம ஸ॒ந்த்ரு'ஶி॑ ॥ 127 ॥

(அஶ்வா᳚ந்-பலி॒-ர்புவோ॑ - பவே॒யுஃ - ஶ்ரித - ஶ்ச॑ ஸ॒ப்த ச॑)

அநுவாகஃ 32

ஸம்வँத்ஸரமேத॑-த்வ்ரத॒ஞ்சரேத் । த்வௌ॑ வா மா॒ஸௌ । நியம-ஸ்ஸ॑மாஸே॒ந । தஸ்மி-ந்நியம॑ விஶே॒ஷாஃ । த்ரிஷவண-முதகோ॑பஸ்ப॒ர்॒ஶீ । சதுர்த காலபாந॑பக்த॒-ஸ்ஸ்யாத் । அஹரஹர்வா பைக்ஷ॑மஶ்ந॒யாத் । ஔதும்பரீபி-ஸ்ஸமித்பி-ரக்நி॑-ம்பரி॒சரேத் । புநர்மா மைத்விந்த்ரிய-மித்யேதேநா-ऽநு॑வாகே॒ந । உத்த்ரு'த பரிபூதாபிரத்பிஃ கார்ய॑-ங்குர்வீ॒த ॥ 128 ॥

அ॑ஸஞ்ச॒யவாந் । அக்நயே வாயவே॑ ஸூர்யா॒ய । ப்ரஹ்மணே ப்ர॑ஜாப॒தயே । சந்த்ரமஸே ந॑க்ஷத்ரே॒ப்யஃ । ரு'துப்ய-ஸ்ஸம்வँ॑த்ஸரா॒ய । வருணா-யாருணாயேதி வ்ர॑தஹோ॒மாஃ । ப்ர॒வ॒ர்க்யவ॑தாதே॒ஶஃ । அருணாஃ கா᳚ண்ட ரு'॒ஷயஃ ॥ அரண்யே॑-ऽதீயீ॒ரந்ந் । பத்ரங்கர்ணேபிரிதி த்வே॑ ஜபி॒த்வா ॥ 129 ॥

மஹாநாம்நீபி-ருதகக்ம் ஸக்க்॑ஸ்ப॒ர்ஶ்ய । தமாசா᳚ர்யோ த॒த்யாத் । ஶிவாந-ஶ்ஶந்தமே-த்யோஷதீ॑ரால॒பதே । ஸும்ரு'டீகே॑தி பூ॒மிம் । ஏவம॑பவ॒ர்கே । தே॑நு-ர்த॒க்ஷிணா । கக்ம் ஸம்வாँஸ॑ஶ்ச க்ஷௌ॒மம் । அந்ய॑த்வா ஶு॒க்லம் । ய॑தா ஶ॒க்தி வா । ஏவக்க் ஸ்வாத்த்யாய॑ தர்மே॒ண । அரண்யே॑-ऽதீயீ॒த । தபஸ்வீ புண்யோ பவதி தபஸ்வீ பு॑ண்யோ ப॒வதி ॥ 130 ॥

(கு॒ர்வீ॒த - ஜ॑பி॒த்வா - ஸ்வாத்த்யாய॑தர்மே॒ண த்வே ச॑)

அநுவாகாநி

(ப॒த்ரக்க் - ஸ்ம்ரு'திஃ॑ - ஸாக॒ஜாந்நா॒ - மக்ஷ்ய- தி॑தா॒ம்ரா - ண்ய॑த்யுர்த்வா॒க்ஷ - ஆரோகஃ - க்வேத - மக்நிஶ்ச - ஸ॑ஹஸ்ர॒வ்ரு'த் - ப॒வித்ர॑வந்த॒ -ஆத॑நுஷ்வா॒ -ஷ்டயோ॑நீம்॒ - ँயோ-ऽஸா॒ - வதாதித்ய - ஸ்யாரோக-ஸ்யாத வாயோ- ரதாக்நே॒--ர் தக்ஷிணபூர்வஸ்யா - மி॑ந்த்ரகோ॒ஷா வ॒-ஆப॑மாபாம்॒யோँ॑-ऽபா - மாபோ॒ வை - சது॑ஷ்டய்யோ - ஜாநுத॒க்நீ - ம॒க்நி-ம்ப்ர॒ணீயே॒ - மா நு॑ கம்॒ - ँவிஶீ᳚ர்ஷ்ணீம் - ப॒ர்ஜந்யா॑ய॒ - புந॑ - ர॒த்ப்யஃ -ஸம்வँத்ஸர-ந்த்வாத்ரிக்ம்॑ஶத்)

(பத்ரம் - தபஸ்வீ புண்யோ பவதி தபஸ்வீ பு॑ண்யோ ப॒வதி)

॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥

॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஆரண்யகே ப்ரதமஃ ப்ரபாடகஃ (அருணப்ரஶ்நஃ) ஸமாப்தஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

taittirīya āraṇyaka 1

ha॒riḥ॒ om ||

bhā॒ska॒rāya̭ vi॒dmahḙ mahaddyutika॒rāya̭ dhīmahi |

tanno̭ ādityaḥ praco॒dayā᳚t ||

o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||

oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||

anuvākaḥ 1

a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñca-ska॒rardhi̭yā | vā॒yvaśvā̭ raśmi॒pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī-rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒tvāya̭ me suta | mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒-ssvaḥ̭ | de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒tvāya̭ me suta || 2 ||

a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta | vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca | bhuva̭na-ndeva॒sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta | śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ | su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 3 ||

(a॒mutaḥ̭ - su॒ - tauṣa̭dhayo॒ dve ca̭ )

anuvākaḥ 2

smṛtiḥ̭ pra॒tyakṣa̭-maiti॒hya᳚m | anṷmāna-ścatuṣṭa॒yam | e॒tairādi̭tya maṇḍalam | sarvai̭reva॒ vidhā᳚syate | sūryo॒ marī̭ci॒māda̭tte | sarvasmā᳚-dbhuva̭nāda॒dhi | tasyāḥ pāka vi̭śeṣe॒ṇa | smṛ॒ta-ṅkā̭la vi॒śeṣa̭ṇam || na॒dīva॒ prabha̭vā-tkā॒cit | a॒kṣayyā᳚-thsyanda॒te ya̭thā || 4 ||

tānnadyo-'bhi sa̭māya॒nti | so॒ru-ssatī̭ na ni॒varta̭te | e॒vannā॒nā sa̭mutthā॒nāḥ | kā॒lā-ssaṃ̭va~thsa॒ragg śri̭tāḥ | aṇuśaśca ma̭haśa॒śca | sarvḙ samava॒yantri̭ tam | sa tai᳚-ssa॒rvai-ssa̭māvi॒ṣṭaḥ | ū॒ru-ssa̭nna ni॒varta̭te | adhisaṃva~thsa̭raṃ-vi~॒dyāt | tadeva̭ lakṣa॒ṇe || 5 ||

aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca | sa॒mārṷ̄ḍhaḥ pra॒dṛśya̭te | saṃva~thsaraḥ pra̭tyakṣe॒ṇa | nā॒dhisa̭vaḥ pra॒dṛśya̭te | pa॒ṭaro̭ vikli̭dhaḥ pi॒ṅgaḥ | e॒ta-dva̭ruṇa॒ lakṣa̭ṇam | yatraita̭-dupa॒dṛśya̭te | sa॒hasra̭-ntatra॒ nīya̭te | ekagṃ hi śiro nā̭nā mu॒khe | kṛ॒thsna-nta̭dṛta॒ lakṣa̭ṇam || 6 ||

ubhayata-ssapte᳚ndriyā॒ṇi | ja॒lpita̭-ntveva॒ dihya̭te | śuklakṛṣṇe saṃva~̭thsara॒sya | dakṣiṇa vāma̭yoḥ pā॒rśvayoḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti || śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nyat | viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvaḥ | bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira॒stviti̭ | nātra॒ bhuva̭nam | na pū॒ṣā | na pa॒śavaḥ̭ | nāditya-ssaṃva~thsara eva pratyakṣeṇa priyata̭maṃ-vi~॒dyāt | etadvai saṃva~thsarasya priyata̭magṃ rū॒pam | yo-'sya mahānartha utpathsyamā̭no bha॒vati | ida-mpuṇya-ṅkṷruṣve॒ti | tamāhara̭ṇa-nda॒dyāt || 7 ||

(ya॒thā॒ - la॒kṣa॒ṇa - ṛ̭tu॒lakṣa̭ṇaṃ॒ - bhuva̭nagṃ sa॒pta ca̭)

anuvākaḥ 3

sā॒ka॒ñjānāgṃ̭ sa॒ptatha̭māhu-reka॒jam | ṣaḍṷdya॒mā ṛṣa̭yo deva॒jā iti̭ | teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ vihi̭tāni dhāma॒śaḥ | sthā॒tre rḙjante॒ vikṛ̭tāni rūpa॒śaḥ | konṷ maryā॒ ami̭thitaḥ | sakhā॒ sakhā̭yamabravīt | jahā̭ko a॒smadī̭ṣate | yasti॒tyāja̭ sakhi॒vida॒gṃ॒ sakhā̭yam | na tasya̭ vā॒cyapi̭ bhā॒go a̭sti | yadīgṃ̭ śṛ॒ṇotya॒lakagṃ̭ śṛṇoti || 8 ||

na hi pra॒veda̭ sukṛ॒tasya॒ panthā॒miti̭ | ṛ॒tur-ṛ̭tunā nu॒dyamā̭naḥ | vina̭nādā॒bhidhā̭vaḥ | ṣaṣṭiśca trigṃśa̭kā va॒lgāḥ | śu॒klakṛ̭ṣṇau ca॒ ṣāṣṭi̭kau | sā॒rā॒ga॒va॒strai-rja॒rada̭kṣaḥ | va॒sa॒nto vasṷbhi-ssa॒ha | saṃ॒va~॒thsa॒rasya̭ savi॒tuḥ | prai॒ṣa॒kṛ-tpra̭tha॒ma-ssmṛ̭taḥ | a॒mūnā॒daya̭-tetya॒nyān || 9 ||

a॒mūgśca̭ pari॒rakṣa̭taḥ | e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte | yatrai ta̭dupa॒dṛśya̭te || e॒tade॒va vi̭jānī॒yāt | pra॒māṇa̭-ṅkāla॒parya̭ye | vi॒śe॒ṣa॒ṇa-ntṷ vakṣyā॒maḥ | ṛ॒tūnā᳚-ntanni॒bodha̭ta || śuklavāsā̭ rudra॒gaṇaḥ | grī॒ṣmeṇā̭varta॒te sa̭ha | ni॒jaha̭-npṛthi̭vīgṃ sa॒rvām || 10 ||

jyo॒tiṣā᳚ 'prati॒khyena̭ saḥ | vi॒śva॒rū॒pāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | ā॒di॒tyānā᳚-nni॒bodha̭ta | saṃva~thsarīṇa̭-ṅkarma॒phalam | varṣābhi-rda̭datā॒gṃ॒ saha | aduḥkho̭ duḥkha ca̭kṣuri॒va | tadmā̭ pīta iva॒ dṛśya̭te | śītenā᳚ vyatha̭yanni॒va | ru॒ruda̭kṣa iva॒ dṛśya̭te || hlādayate᳚ jvala̭taścai॒va | śā॒myata̭ścāsya॒ cakṣṷṣī | yāvai prajā bhra̭ggśya॒nte | saṃva~thsarāttā bhra̭ggśya॒nte || yāḥ॒ prati̭tiṣṭha॒nti | saṃva~thsare tāḥ prati̭tiṣṭha॒nti | va॒r॒ṣābhya̭ itya॒rthaḥ || 11 ||

(śṛ॒ṇo॒ - tya॒nyānth - sa॒rvā - me॒va ṣaṭca̭)

anuvākaḥ 4

akṣi̭duḥ॒khotthi̭tasyai॒va | vi॒prasa̭nne ka॒nīni̭ke | āṅkte cādga̭ṇa-nnā॒sti | ṛ॒bhūṇā᳚-ntanni॒bodha̭ta | ka॒na॒kā॒bhāni̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒hatā̭ni ni॒bodha̭ta | annamaśrnīta̭ mṛjmī॒ta | a॒haṃ-vo~̭ jīva॒napra̭daḥ | e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte | śa॒radya̭tropa॒ dṛśya̭te || 12 ||

abhidhūnvanto-'bhighna̭nta i॒va | vā॒tava̭nto ma॒rudga̭ṇāḥ | amuto jetumiṣumṷkhami॒va | sannaddhā-ssaha da̭dṛśe॒ ha | apaddhvastai-rvastiva̭rṇairi॒va | vi॒śi॒khāsaḥ̭ kapa॒rdinaḥ |akruddhasya yothsya̭māna॒sya | kṛ॒ddhasyḙva॒ lohi̭nī | hemataścakṣṷṣī vi॒dyāt | a॒kṣṇayoḥ᳚, kṣipa॒ṇori̭va || 13 ||

durbhikṣa-ndeva̭loke॒ṣu | ma॒nūnā̭muda॒ka-ṅgṛ̭he | e॒tā vā॒caḥ pra̭vada॒ntīḥ | vai॒dyuto̭ yānti॒ śaiśi̭rīḥ | tā a॒gniḥ pava̭mānā॒ anvai᳚kṣata | i॒ha jī̭vi॒kāma-pa̭ripaśyann | tasyai॒ṣā bhava̭ti | i॒heha vaḥ̭ svata॒pasaḥ | marṷta॒-ssūrya̭tvacaḥ | śarma̭ sa॒prathā॒ āvṛ̭ṇe || 14 ||

(dṛśya̭ta - i॒vā - vṛ̭ṇe)

anuvākamj 5

ati̭ tā॒mrāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒ṣṭiva̭jri śa॒taghni̭ ca | viśve devā vipra̭hara॒nti | a॒gniji̭hva a॒saśca̭ta | naiva devo̭ na ma॒rtyaḥ | na rājā va̭ruṇo॒ vibhuḥ | nāgni-rnendro na pa̭vamā॒naḥ | mā॒tṛkka̭cca na॒ vidya̭te | di॒vyasyaikā॒ dhanṷrārtniḥ | pṛ॒thi॒vyāmapa̭rā śri॒tā || 15 ||

tasyendro vamri̭rūpe॒ṇa | dha॒nurjyā̭-machi॒nathsva̭yam | tadi̭ndra॒dhanṷritya॒jyam | a॒bhrava̭rṇeṣu॒ cakṣa̭te | etadeva śaṃyo~-rbārha̭spatya॒sya | e॒ta-drṷdrasya॒ dhanuḥ | ru॒drasya̭ tveva॒ dhanṷrārtniḥ | śira॒ utpi̭peṣa | sa pra̭va॒rgyo̭-'bhavat | tasmā॒-dya-ssapra̭va॒rgyeṇa̭ ya॒jñena॒ yaja̭te | ru॒drasya॒ sa śiraḥ॒ prati̭dadhāti | nainagṃ̭ ru॒dra ārṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 16 ||

(śri॒tā - yaja̭te॒ trīṇi̭ ca)

anuvākaḥ 6

a॒tyū॒rdhvā॒kṣo-'ti̭raścāt | śiśi̭raḥ pra॒dṛśya̭te | naiva rūpa-nna̭ vāsā॒gṃ॒si | na cakṣuḥ̭ prati॒dṛśya̭te | a॒nyonya॒-ntu na̭ higgsrā॒taḥ | sa॒ta sta̭-ddeva॒lakṣa̭ṇam | lohito-'kṣṇi śā̭raśī॒rṣṇiḥ | sū॒ryasyo̭daya॒na-mpra̭ti | tva-ṅkaroṣi̭ nyañja॒likām | tva॒-ṅkaro̭ṣi ni॒jānṷkām || 17 ||

nijānukāme᳚ nyañja॒likā | amī vāca-mupāsa̭tāmi॒ti | tasmai sarva ṛtavo̭ nama॒nte | maryādā karatvā-tpra̭puro॒dhām | brāhmaṇa̭ āpno॒ti | ya ḙvaṃ-ve~॒da | sa khalu saṃva~thsara etai-ssenānī̭bhi-ssa॒ha | indrāya sarvān-kāmāna̭bhiva॒hati | sa dra॒phsaḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti || 18 ||

ava̭ dra॒phso agṃ̭śa॒matī̭matiṣṭhat | i॒yā॒naḥ kṛ॒ṣṇo da॒śabhiḥ̭ sa॒hasraiḥ᳚ | āva॒rta-mindra॒-śśacyā॒ dhama̭ntam | upasnuhi ta-nnṛmaṇā-matha̭drāmi॒ti | etayai vendra-ssalā vṛ̭kyā sa॒ha | asurā-npa̭rivṛ॒ścati | pṛthi̭vya॒gṃ॒ śuma̭tī | tāma॒nva-va̭sthita-ssaṃva~thsa॒ro di॒vañca̭ | naivaṃ-vi~duṣā-''cāryā᳚-ntevā॒sinau | anyonyasmai᳚ druhyā॒tām | yo dru॒hyati | bhraśyate sva̭rgā-llo॒kāt | ityṛtu ma̭ṇḍalā॒ni | sūrya maṇḍalā᳚ nyākhyā॒yikāḥ | ata ūrdhvagṃsa̭nirva॒canāḥ || 19 ||

(ni॒jānṷkāṃ॒ - bhava̭ti - druhyā॒tā-mpañca̭ ca)

anuvākaḥ 7

ārogo bhrājaḥ paṭaraḥ̭ pata॒ṅgaḥ | svarṇaro jyotiṣīmāṋ. vibhā॒saḥ | te asmai sarve divamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti | kaśya̭po-'ṣṭa॒maḥ | sa mahāmeru-nna̭ jahā॒ti | tasyai॒ṣā bhava̭ti | yatte॒ śilpa̭-ṅkaśyapa roca॒nāva̭t | i॒ndri॒yāva̭-tpuṣka॒la-ñci॒trabhā̭nu | yasmi॒-nthsūryā॒ arpi̭tā-ssa॒pta sā॒kam || 20 ||

tasmi-nrājāna-madhiviśrayḙmami॒ti | te asmai sarve kaśyapā-jjyoti̭-rlabha॒nte | tānthsomaḥ kaśyapādadhi̭ nirdha॒mati | bhrastā karma kṛ̭divai॒vam || prāṇo jīvānīndriya̭ jīvā॒ni | sapta śīrṣa̭ṇyāḥ prā॒ṇāḥ | sūryā i̭tyācā॒ryāḥ | apaśyamaha metān-thsapta sū᳚ryāni॒ti | pañcakarṇo̭ vāthsyā॒yanaḥ | saptakarṇa̭śca plā॒kṣiḥ || 21 ||

ānuśravika eva nau kaśya̭pa i॒ti | ubhaṷ veda॒yite | na hi śekumiva mahāmḙru-ṅga॒ntum | apaśyamahameta-thsūryamaṇḍala-mpariva̭rtamā॒nam | gā॒rgyaḥ prā̭ṇatrā॒taḥ | gacchanta ma̭hāme॒rum | eka̭ñcāja॒hatam | bhrājapaṭara pata̭ṅgā ni॒hane | tiṣṭhannā̭tapa॒nti | tasmā̭di॒ha taptri̭ tapāḥ || 22 ||

a॒mutre॒tare | tasmā̭di॒hā taptri̭ tapāḥ | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti | sa॒pta sūryā॒ diva॒-manu॒ pravi̭ṣṭāḥ | tāna॒nveti̭ pa॒thibhi̭-rdakṣi॒ṇāvāṋ | te asmai sarve ghṛtamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti || saptartvija-ssūryā i̭tyācā॒ryāḥ | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti | sa॒pta diśo॒ nānā̭ sūryāḥ || 23 ||

sa॒pta hotā̭ra ṛ॒tvijaḥ̭ | devā ādityā̭ ye sa॒pta | tebhi-ssomābhī rakṣa̭ṇa i॒ti | tada̭pyāmnā॒yaḥ | digbhrāja ṛtū᳚n karo॒ti | eta̭yaivā॒vṛtā ''sahasrasūryatāyā iti vai̭śampā॒yanaḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti | yaddyāva̭ indra te śa॒tagṃ śa॒ta-mbhūmīḥ᳚ | u॒ta syuḥ | na tvā̭ vajrin-thsa॒hasra॒gṃ॒ sūryāḥ᳚ | 24 ||

anu na jātamaṣṭa roda̭sī i॒ti | nānā liṅgatvā-dṛtūnā-nnānā̭ sūrya॒tvam || aṣṭau tu vyavasi̭tā i॒ti | sūryamaṇḍalā-nyaṣṭā̭ta ū॒rdhvam | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭kam | cakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ | ā-'prā॒ dyāvā̭ pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣam | sūrya ātmā jagatastasthṷṣaśce॒ti || 25 ||

(sā॒kaṃ - plā॒kṣi - staptri̭tapā॒ - nānā̭sūryāḥ॒ - sūryā॒ - +nava̭ ca)

anuvākaḥ 8

kvedamabhra̭-nnivi॒śate | kvāyagṃ̭ saṃva~thsa॒ro mi̭thaḥ | kvāhaḥ kveya-ndḙva rā॒trī | kva māsā ṛ̭tava॒-śśritāḥ || ardhamāsā̭ muhū॒rtāḥ | nimeṣāstṷṭibhiḥ॒ (nimeṣāstra̭ṭibhiḥ॒) saha | kvemā āpo ni̭viśa॒nte | ya॒dīto̭ yānti॒ sampra̭ti || kālā aphsu ni̭viśa॒nte | ā॒pa-ssūryḙ sa॒māhi̭tāḥ | 26 |

vya̭ṣṭabhnā॒-droda̭sī॒ viṣṇa̭ve॒te | dā॒dhartha̭ pṛthi॒vī-ma॒bhito̭ ma॒yūkhaiḥ᳚ | kinta-dviṣṇo rbala̭mā॒huḥ | kā॒ dīptiḥ̭ ki-mpa॒rāya̭ṇam | eko̭ ya॒ddhā-ra̭ya dde॒vaḥ | re॒jatī̭ roda॒sī ṷbhe | vātādviṣṇo-rba̭la mā॒huḥ | a॒kṣarā᳚-ddīpti॒ rucya̭te | tri॒padā॒ddhāra̭ya-dde॒vaḥ | yadviṣṇo̭reka॒-mutta̭mam || 28 ||

a॒gnayo̭ vāya̭vaścai॒va | e॒tada̭sya pa॒rāya̭ṇam | pṛcchāmi tvā pa̭ra-mmṛ॒tyum | a॒vama̭-mmaddhya॒mañca̭tum | lo॒kañca॒ puṇya̭pāpā॒nām | e॒ta-tpṛ̭cchāmi॒ sampra̭ti || a॒mumā̭huḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pa॒vamā̭na-ntu॒ maddhya̭mam | a॒gnire॒vāva̭mo mṛ॒tyuḥ | ca॒ndramā᳚-ścatu॒rucya̭te || 29 ||

a॒nā॒bho॒gāḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pā॒pā-ssaṃ̭ya~nti॒ sarva̭dā | ābhogāstveva̭ saṃya~॒nti | ya॒tra pṷṇyakṛ॒to ja̭nāḥ | tato̭ ma॒ddhyama̭māya॒nti | ca॒tuma̭gniñca॒ sampra̭ti | pṛcchāmi tvā̭ pāpa॒kṛtaḥ | ya॒tra yā̭taya॒te ya̭maḥ | tvannasta--dbrahma̭-nprabrū॒hi | ya॒di ve᳚tthā-'sa॒to gṛ̭hān || 30 ||

āśātikāḥ krima̭ya i॒va | tataḥ pūyantḙ vāsa॒vaiḥ | apai̭ta-mmṛ॒tyu-ñja̭yati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa khalvaivaṃ̭-vi~dbrā॒hmaṇaḥ | dī॒rghaśrṷttamo॒ bhava̭ti | kaśya̭pa॒syāti̭thi॒-ssiddhaga̭mana॒-ssiddhāga̭manaḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti || āyasmin᳚-thsa॒pta vā̭sa॒vāḥ | roha̭nti pū॒rvyā̭ ruhaḥ̭ | 32 |

ṛṣi̭rha dīrgha॒śrutta̭maḥ | indrasya gharmo ati̭thiri॒ti | kaśyapaḥ paśya̭ko bha॒vati | yathsarva-mparipaśyatī̭ti sau॒kṣmyāt | athāgnḙraṣṭapṷruṣa॒sya | tasyai॒ṣā bhava̭ti | agne॒ naya̭ su॒pathā̭ rā॒ye a॒smān | viśvā̭ni deva va॒yunā̭ni vi॒dvān | yu॒yo॒ddhya̭sma-jjṷhurā॒ṇamenaḥ̭ | bhūyiṣṭhānte nama uktiṃ-vi~̭dheme॒ti || 33 ||

(sa॒māhi̭tā - daśa॒syḙ - utta̭ma॒-mucya̭te-gṛhān-thsva॒karma̭bhiḥ-pū॒rvyā̭ ruha̭-i॒ti)

anuvākaḥ 9

agniśca jāta̭vedā॒śca | sahojā a̭jirā॒prabhuḥ | vaiśvānaro na̭ryāpā॒śca | pa॒ṅktirā̭dhāśca॒ sapta̭maḥ | visarpevā-'ṣṭa̭mo-'gnī॒nām | ete-'ṣṭau vasavaḥ, kṣi̭tā i॒ti | yathartve-vāgne-rarcirvarṇa̭ viśe॒ṣāḥ | nīlārciśca pītakā᳚rciśce॒ti | atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭strīka॒sya | prabhrājamānā vya̭vadā॒tāḥ || 34 ||

yāśca vāsṷki vai॒dyutāḥ | rajatāḥ parṷṣā-śśyā॒māḥ | kapilā a̭tilo॒hitāḥ | ūrdhvā avapa̭tantā॒śca | vaidyuta i̭tyekā॒daśa | nainaṃ-vai~dyuto̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da | sa hovāca vyāsaḥ pā̭rāśa॒ryaḥ | vidyudvadhamevāha-mmṛtyumai᳚cchami॒ti | na tvakā̭magṃ ha॒nti || 35 ||

ya ḙvaṃ-ve~॒da | atha ga̭ndharva॒gaṇāḥ | svāna॒ bhrāṭ | aṅghā̭ri॒-rbambhā̭riḥ | hasta॒-ssuha̭staḥ | kṛśā̭nurvi॒śvāva̭suḥ | mūrdhanvān-thsū᳚ryava॒rcāḥ | kṛtirityekādaśa ga̭ndharva॒gaṇāḥ | devāśca ma̭hāde॒vāḥ | raśmayaśca devā̭ gara॒giraḥ || 36 ||

naina-ṅgaro̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da | gau॒rī mi̭māya sali॒lāni॒ takṣa̭tī | eka̭padī dvi॒padī॒ sā catṷṣpadī | a॒ṣṭāpa̭dī॒ nava̭padī babhū॒vuṣī᳚ | sahasrākṣarā parame vyo̭manni॒ti | vāco̭ viśe॒ṣaṇam | atha nigada̭vyākhyā॒tāḥ | tānanukra̭miṣyā॒maḥ | va॒rāhavaḥ̭-svata॒pasaḥ || 37 ||

vi॒dyu-nma̭haso॒ dhūpa̭yaḥ | śvāpayo gṛhamedhā᳚ścetye॒te | ye॒ ceme-'śi̭mivi॒dviṣaḥ | parjanyā-ssapta pṛthivīmabhiva̭rṣa॒nti | vṛṣṭi̭bhiri॒ti | etayaiva vibhakti vi̭parī॒tāḥ | sa॒ptabhi॒rvātai̭ rudī॒ritāḥ | amūṃ-lo~kā-nabhiva̭rṣa॒nti | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti | sa॒mā॒na-me॒taduda̭kam || 38 ||

u॒ccaitya̭va॒ cāha̭bhiḥ | bhūmi̭-mpa॒rjanyā॒ jinva̭nti | diva-ñjinvan-tyagna̭ya i॒ti | yadakṣa̭ra-mbhū॒takṛ̭tam | viśvḙ devā u॒pāsa̭te | ma॒harṣi̭masya go॒ptāra᳚m | ja॒mada̭gni॒-makṷrvata | ja॒mada̭gni॒-rāpyā̭yate | chando̭bhi-ścaturutta॒raiḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ || 39 ||

brahma̭ṇā vī॒ryā̭vatā | śi॒vā naḥ̭ pra॒diśo॒ diśaḥ̭ || tacchaṃ॒yo~rā vṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ | sva॒sti-rmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam | śanno̭ astu dvi॒pade᳚ | śañcatṷṣpade | somapā(3) asomapā(3) iti nigada̭vyākhyā॒tāḥ || 40 ||

(vya॒va॒dā॒tā - ha॒nti-ga̭ra॒gira - sta॒pasa - uda̭kaṃ - tṛptāsa॒ - śvatṷṣpada॒ eka̭-ñca)

anuvākaḥ 10

sa॒ha॒sra॒vṛdi̭ya-mbhū॒miḥ | pa॒raṃ-vyo~̭ma sa॒hasra̭vṛt | a॒śvinā̭ bhujyṷ̄ nāsa॒tyā | vi॒śvasya̭ jaga॒taspa̭tī || jāyā bhūmiḥ pa̭tirvyo॒ma | mi॒thuna̭ntā a॒turya̭thuḥ | putro bṛhaspa̭tī ru॒draḥ | sa॒ramā̭ iti̭ strīpu॒mam || śu॒kraṃ-vā~̭ma॒nyadya̭ja॒taṃ-vā~̭ma॒nyat | viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭va sthaḥ || 41 ||

viśvā॒ hi mā॒yā ava̭tha-ssvadhāvantau | bha॒drā vā᳚-mpūṣaṇāvi॒ha rā॒tira̭stu | vāsā᳚tyau ci॒trau jaga̭to ni॒dhānau᳚ | dyāvā̭bhūmī ca॒rathaḥ̭ sa॒gṃ॒ sakhā̭yau | tāva॒śvinā̭ rā॒sabhā᳚śvā॒ hava̭-mme | śu॒bha॒spa॒tī॒ ā॒gatagṃ̭ sū॒ryayā̭ sa॒ha | tyugro̭ ha bhu॒jyu-ma̭śvinoda me॒ghe | ra॒yinna kaści̭-nmamṛ॒vā~(2) avā̭hāḥ | tamṷ̄hathu-rnau॒bhirā᳚tma॒n-vatī̭bhiḥ | a॒nta॒ri॒kṣa॒ pruḍbhi॒ra-po̭dakābhiḥ || 42 ||

ti॒sraḥ, kṣapa॒strirahā̭ 'ti॒vraja̭dbhiḥ | nāsa̭tyā bhu॒jyumṷ̄hathuḥ pata॒ṅgaiḥ | sa॒mu॒drasya॒ dhanva̭nnā॒rdrasya̭ pā॒re | tri॒bhī rathai᳚-śśa॒tapa̭dbhi॒-ṣṣaḍa̭śvaiḥ | sa॒vi॒tāraṃ॒-vi~ta̭nvantam | anṷbaddhnāti śāmba॒raḥ | āpapūrṣaṃ-ba̭raścai॒va | sa॒vitā̭ 'repa॒so̭ 'bhavat | tyagṃ sutṛptaṃ-vi~̭ditvai॒va | ba॒huso̭ma gi॒raṃ-va~̭śī || 43 ||

anveti tugro va̭kriyā॒ntam | āyasūyān-thsoma̭tṛphsu॒ṣu | sa saṅgrāma-stamo᳚dyo-'tyo॒taḥ | vāco gāḥ pi̭pāti॒ tat | sa tadgobhi-sstavā᳚ 'tyetya॒nye | ra॒kṣasā̭ 'nanvi॒tāśca̭ ye | a॒nveti॒ pari̭vṛttyā॒-'staḥ | e॒vame॒tau stho̭ aśvinā | te e॒te dyuḥ̭ pṛthi॒vyoḥ | aha̭raha॒-rgarbha̭ndadhāthe || 44 ||

tayo̭ re॒tau va॒thsā va̭horā॒tre | pṛ॒thi॒vyā ahaḥ̭ | di॒vo rātriḥ̭ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | a॒gniścā̭-di॒tyaśca̭ | rā॒trerva॒thsaḥ | śve॒ta ā̭di॒tyaḥ | ahno॒-'gniḥ || 45 ||

tā॒mro a̭ru॒ṇaḥ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | vṛ॒traśca̭ vaidyu॒taśca̭ | a॒gnervṛ॒traḥ | vai॒dyuta̭ ādi॒tyasya̭ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau || 46 ||

u॒ṣmā ca̭ nīhā॒raśca̭ | vṛ॒trasyo॒ṣmā | vai॒dyu॒tasya̭ nīhā॒raḥ | tau tāve॒va prati̭padyete || seyagṃ rātrī̭ ga॒rbhiṇī̭ pu॒treṇa॒ saṃva~̭sati | tasyā॒ vā e॒tadu॒lbaṇa᳚m | yadrātraṷ ra॒śmayaḥ̭ | yathā॒ gorga॒rbhiṇyā̭ u॒lbaṇa᳚m | e॒vame॒tasyā̭ u॒lbaṇa᳚m | prajayiṣṇuḥ prajayā ca paśubhi̭śca bha॒vati | ya ḙvaṃ-ve~॒da | etamudyanta-mapiya̭ntañce॒ti | ādityaḥ puṇya̭sya va॒thsaḥ | atha pavi̭trāṅgi॒rasaḥ || 47 ||

(stho - 'po̭dakābhi--r vaśī - dadhāthe - a॒gni - stayo̭ re॒tau va॒thsau - bha॒vati ca॒tvāri̭ ca)

anuvākaḥ 11

pa॒vitra̭vantaḥ॒ pari॒vāja॒māsa̭te | pi॒taiṣā᳚-mpra॒tno a॒bhira̭kṣati vra॒tam | ma॒hassa̭mu॒draṃ-va~rṷṇa sti॒roda̭dhe | dhīrā̭ iccheku॒rddharṷṇeṣvā॒rabha᳚m | pa॒vitra̭-nte॒ vita̭ta॒-mbrahma̭ṇa॒spate᳚ | prabhu॒rgātrā̭ṇi॒ paryḙṣi vi॒śvataḥ̭ | ata̭ptatanū॒-rna tadā॒mo a̭śnute | śṛ॒tāsa॒ idvaha̭n-ta॒sta-thsamā̭śata | bra॒hmā de॒vānā᳚m | asa̭ta-ssa॒dye tata̭kṣuḥ || 48 ||

ṛṣa̭ya-ssa॒ptātri̭śca॒ yat | sarve-'trayo a̭gastya॒śca | nakṣa̭trai॒-śśaṅkṛ̭to 'vasann | atha̭ savitu॒-śśyāvāśva॒syā 'varti̭kāmasya | a॒mī ya ṛkṣā॒ nihi̭tā sa u॒ccā | nakta॒-ndadṛ̭śre॒ kuha̭ci॒ddivḙyuḥ | ada̭bdhāni॒ varṷṇasya vra॒tāni̭ | vi॒cā॒kaśa̭-cca॒ndramā॒ nakṣa̭trameti | ta-thsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyam | bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi || 49 |

dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t || tathsa̭vi॒tu-rvṛ̭ṇīmahe | va॒ya-nde॒vasya॒ bhoja̭nam | śreṣṭhagṃ̭ sarva॒dhāta̭mam | tura॒-mbhaga̭sya dhīmahi | apā̭gūhata savitā॒ tṛbhīṋ | sarvā᳚-ndi॒vo andha̭saḥ | nakta̭nta;॒tānya̭bhava-ndṛ॒śe | asthya॒sthnā sambha̭viṣyāmaḥ || nāma॒ nāmai॒va nā॒ma me᳚ || 50 ||

napugṃsa̭ka॒-mpumā॒g॒strya̭smi | sthāva̭ro-'smyatha॒ jaṅga̭maḥ | ya॒je-'yakṣi॒ yaṣṭā॒he ca̭ | mayā̭ bhū॒tānya̭yakṣata | pa॒śavo̭ mama̭ bhūtā॒ni | anūbandhyo 'smya̭haṃ-vi~॒bhuḥ | striyaḥ̭ sa॒tīḥ | tā ṷ me pu॒gṃ॒sa ā̭huḥ | paśya̭dakṣa॒ṇvānna-vicḙtada॒ndhaḥ | ka॒viryaḥ pu॒tra-ssa i॒mā ci̭keta || 51 ||

yastā vi̭jā॒nā-thsa̭vi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t | a॒ndho maṇima̭vindat | tama̭naṅguli॒-rāva̭yat | a॒grī॒vaḥ pratya̭muñcat | tamaji̭hva a॒saśca̭ta | ūrdhvamūla-ma̭vākchā॒kham | vṛ॒kṣaṃ-yā~̭ veda॒ sampra̭ti | na sa jātu janaḥ̭ śradda॒ddhyāt | mṛ॒tyurmā̭ māra॒yādi̭tiḥ | hasitagṃ rudi̭taṅgī॒tam || 52 ||

vīṇā̭ paṇa va॒lāsi̭tam | mṛ॒tañjī॒vañca̭ yatki॒ñcit | a॒ṅgāni̭ sneva॒ viddhi̭ tat | atṛ̭ṣya॒gg॒stṛṣya̭ dhyāyat | a॒smājjā॒tā mḙ mithū॒ caranṋ | putro nir-ṛtyā̭ vaide॒haḥ | a॒cetā̭ yaśca॒ ceta̭naḥ | sa॒ ta-mmaṇima̭vindat | so̭-'naṅguli॒rāva̭yat | so॒-'grī॒vaḥ pratya̭muncat || 53 |

so-'ji̭hvo a॒saśca̭ta | naitamṛṣiṃ-vi~ditvā naga̭ra-mpra॒viśet | ya̭di pra॒viśet | mi॒thau cari̭tvā pra॒viśet | tathsambhava̭sya vra॒tam | ā॒ tama̭gne ra॒thanti̭ṣṭha | ekā᳚śvameka॒ yoja̭nam | ekacakra̭-meka॒dhuram | vā॒ta dhrā̭ji ga॒tiṃ-vi~̭bho | na॒ ri॒ṣyati̭ na vya॒thate || 54 ||

nā॒syākṣo̭ yātu॒ sajja̭ti | yacchvetā᳚-nrohi̭tāgścā॒gneḥ | ra॒the yṷktvā-'dhi॒tiṣṭha̭ti | ekayā ca daśabhiśca̭ svabhū॒te | dvābhyā miṣṭaye vigṃ̭śatyā॒ ca | tisṛbhiśca vahase trigṃ̭śatā॒ ca | niyudbhi-rvāyaviha tā̭ vimu॒ñca || 55 ||

(tata̭kṣu--r dhīmahi - nā॒ma mḙ - ciketa - gī॒taṃ - pratya̭muñca-d- vya॒thate - +sa॒pta ca̭)

anuvākaḥ 12

āta̭nuṣva॒ prata̭nuṣva | u॒ddhamādha̭ma॒ sandha̭ma | āditye candra̭varṇā॒nām | garbha॒ mā dhḙhi॒ yaḥ pumāṋ | i॒ta-ssi॒ktagṃ sūrya̭gatam | ca॒ndrama̭se॒ rasa̭ṅkṛdhi | vārāda-ñjana̭yā-gre॒-'gnim | ya eko̭ rudra॒ ucya̭te | a॒sa॒-ṅkhyā॒tā-ssa̭hasrā॒ṇi | sma॒ryatḙ na ca॒ dṛśya̭te || 56 ||

e॒vame॒tanni̭bodhata | ā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒ hi ma॒yūra̭-romabhiḥ | mātvā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | da॒dha॒nveva॒ tā i̭hi | mā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒mi ma॒yūra̭ romabhiḥ | mā mā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | ni॒dha॒nveva॒ tā~(2) i̭mi | aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca || 57 ||

ni॒ghṛṣvai̭ rasa॒māyṷtaiḥ | kālair-haritva̭māpa॒nnaiḥ | indrāyā̭hi sa॒hasra̭ yuk | a॒gni-rvi॒bhrāṣṭi̭ vasanaḥ | vā॒yu-śśveta̭sikadru॒kaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ro vi̭ṣū॒ varṇaiḥ᳚ | nityā॒ste 'nuca̭rāsta॒va | subrahmaṇyogṃ subrahmaṇyogṃ sṷbrahma॒ṇyom | indrāgaccha hariva āgaccha mḙdhāti॒theḥ | meṣa vṛṣaṇaśva̭sya me॒ne || 58 ||

uktagg sthāna-mpramāṇañca̭ pura॒ ita | bṛha॒spati̭śca savi॒tā ca̭ | vi॒śvarṷ̄pai-ri॒hāga̭tām | rathḙnodaka॒vartma̭nā | a॒phsuṣā̭ iti॒ taddva̭yoḥ | ukto veṣo̭ vāsā॒gṃ॒si ca | kālāvayavānā-mitaḥ̭ pratī॒jyā | vāsātyā̭ itya॒śvinoḥ | ko-'ntarikṣe śabdaṅka̭rotī॒ti | vāsiṣṭha rauhiṇo mīmāgṃ̭sā-ñca॒kre | tasyai॒ṣā bhava̭ti || vā॒śreva̭ vi॒dyuditi̭ || brahma̭ṇa u॒dara̭ṇamasi | brahma̭ṇa udī॒raṇa̭masi |brahma̭ṇa ā॒stara̭ṇamasi | brahma̭ṇa upa॒stara̭ṇamasi || 60 ||

(dṛśya̭te॒ - ca - me॒ne - pa̭rā॒-ṅgatā - śca॒kre ṣaṭ ca̭)

anuvākaḥ 13 [apa̭krāmata garbhi॒ṇyaḥ̭ ]

a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-mi॒mā-mmahī᳚m | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ | na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat | a॒ṣṭayo᳚nya॒ṣṭa pṷtram | a॒ṣṭapa̭di॒da-ma॒ntari̭kṣam | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ | na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat | a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-ma॒mūndiva᳚m || 61 ||

a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ | na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat | su॒trāmā̭ṇa-mma॒hīmū॒ṣu | adi̭ti॒rdyau-radi̭ti-ra॒ntari̭kṣam | adi̭ti rmā॒tā sa pi॒tā sa pu॒traḥ | viśvḙ de॒vā adi̭tiḥ॒ pañca॒ janāḥ᳚ | adi̭ti-rjā॒ta-madi̭ti॒-rjani̭tvam | a॒ṣṭau pu॒trāso॒ adi̭teḥ | ye jā॒tā sta॒nvaḥ̭ pari̭ | de॒vā~ (2) upa̭prai-thsa॒ptabhiḥ̭ || 62 ||

pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍamāsya̭t | sa॒ptabhiḥ̭ pu॒trai-radi̭tiḥ | upa॒ prai-tpū॒rvyaṃ̭-yu~ga᳚m | pra॒jāyai̭ mṛ॒tyave ta̭t | pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍa-mābha̭ra॒diti̭ | tānanukra̭miṣyā॒maḥ | mi॒traśca॒ varṷṇaśca | dhā॒tā cā᳚rya॒mā ca̭ | agṃśa̭śca॒ bhaga̭śca | indraśca vivasvāg̭ścetye॒te | hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbho ha॒gṃ॒sasśṷci॒ṣat | brahma̭ jajñā॒na-ntadi-tpa॒damiti̭ | ga॒rbhaḥ prā̭jāpa॒tyaḥ | atha॒ purṷṣa-ssa॒ptapurṷṣaḥ || 63 ||

[ ya॒thā॒sthā॒na-ṅga̭rbhi॒ṇyaḥ̭ ]

(a॒mū-ndivagṃ̭ - sa॒ptabhi̭ - re॒te ca॒tvāri̭ ca)

anuvākaḥ 14

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rā॒pūri̭ṣṭhāḥ | a॒sau yo̭-'pa॒kṣīya̭ti | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭kṣīyati | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rapa̭kṣeṣṭhāḥ | a॒mūni॒ nakṣa̭trāṇi | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata || 65 ||

i॒me māsā᳚-ścārdhamā॒sāśca̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata | i॒ma ṛ॒tavaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata | a॒yagṃ saṃ̭va~thsa॒raḥ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca || 66 ||

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa | i॒damahaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa | i॒yagṃ rātriḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa | au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | etadvo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 67 ||

(prā॒ṇairā॒pūrya̭ti॒-mothsṛ̭pata॒-cothsa̭rpati ca॒ - mothsṛ̭pa॒ dve ca̭)

anuvākaḥ 15

athādityasyāṣṭa pṷruṣa॒sya | vasūnā mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | rudrāṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | ādityānā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | satāgṃ̭satyā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | abhidhūnvatā̭-mabhi॒ghnatām | vātava̭tā-mma॒rutām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | ṛbhūṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | viśveṣā᳚-ndevā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | saṃva~thsara̭sya sa॒vituḥ | ādityasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | raśmayo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 68 ||

(ṛbhūṇāmādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ṣaṭca̭)

anuvākaḥ 16

ārogasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | bhrājasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | paṭarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | pataṅgasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | svarṇarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | jyotiṣīmatasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | vibhāsasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | kaśyapasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | āpo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 69 ||

(ārogasya daśa̭)

anuvākaḥ 17

atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭-strīka॒sya |

prabhrājamānānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vyavadātānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vāsukivaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

rajatānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

paruṣāṇāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

śyāmānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

kapilānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

atilohitānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || 70 ||

avapatantānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

prabhrājamānīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vyavadātīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vāsukivaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

rajatānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

paruṣāṇāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

śyāmānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

kapilānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

atilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

ūrdhvānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

avapatantīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |

rūpāṇi vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 71 ||

(ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ - nyatilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni pañca̭ ca)

anuvākaḥ 18

athāgnḙraṣṭa pṷruṣa॒sya || agneḥ pūrva-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

jātavedasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

sahojaso dakṣiṇa-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

ajirāprabhava upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vaiśvānarasyāparadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

naryāpasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

paṅktirādhasa udagdiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

visarpiṇa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |

diśo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 72 ||

(sva̭reka̭-ñca)

anuvākaḥ 19

dakṣiṇapūrva-syāndiśi visa̭rpī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi | dakṣiṇā-parasyā-ndiśya visa̭rpī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi | uttara-pūrvasyā-ndiśi viṣā̭dī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi | uttarā-parasyā-ndiśya viṣā̭dī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi | ā yasminthsapta vāsavā indriyāṇi śatakrata̭ vitye॒te || 73 ||

(dakṣiṇapūrvasyā-nnava̭)

anuvākaḥ 20

i॒ndra॒ gho॒ṣā vo॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhatām |

mano̭javaso vaḥ pi॒tṛbhi̭-rdakṣiṇa॒ta upa̭dadhatām |

pracḙtā vo ru॒draiḥ pa॒ścā-dupa̭dadhatām |

vi॒śvaka̭rmā va ādi॒tyai-rṷttara॒ta upa̭dadhatām |

tvaṣṭā̭ vo rū॒pai-ru॒pari̭ṣṭā॒-dupa̭dadhatām | s

añjñānaṃ-vaḥ ~pa̭ścādi॒ti | ā॒di॒tya-ssarvo॒-'gniḥ pṛ̭thi॒vyām | vā॒yura॒ntari̭kṣe | sūryo̭ di॒vi | ca॒ndramā̭ di॒kṣu | nakṣa̭trāṇi॒ svalo॒ke | e॒vā hyḙva | e॒vā hya̭gne | e॒vā hi vā̭yo | e॒vā hī᳚ndra | e॒vā hi pṷ̄ṣann | e॒vā hi dḙvāḥ || 74 ||

(di॒kṣu sa॒pta ca̭)

anuvākaḥ 21

āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ | a॒smā-da॒smādi॒to-'mutaḥ̭ | a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā | vā॒yvaśvā̭ raśmi॒ pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒vāya̭ me suta | mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒ssvaḥ̭ || 75 ||

de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒vāya̭ me suta | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta | vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca | bhuva̭na-ndeva॒ sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta || 76 ||

bha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚ stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu | ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ| pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam || śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ || su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | māte॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 77 ||

(sva̭ - ru॒dīṣa̭ta॒ - vāta̭raśa॒nā-ṣṣaṭca̭)

anuvākaḥ 22

yo̭-'pā-mpuṣpaṃ॒-ve~da̭ | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati | ca॒ndramā॒ vā a॒pā-mpuṣpa᳚m | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒gnirvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo᳚-'gnerā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 78 ||

ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vā a॒gnerā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | vā॒yurvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo vā॒yorā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati || 79 ||

āpo॒ vai vā॒yorā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒sau vai tapa̭nna॒pā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo̭-'muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒vā a॒muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭nam || 80 ||

ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | ca॒ndramā॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yaśca॒ndrama̭sa ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai ca॒ndrama̭sa ā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati || 81 ||

ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | nakṣa̭trāṇi॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 82 ||

yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | pa॒rjanyo॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yaḥ pa॒rjanya̭-syā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai pa॒rjanya̭-syā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 83 ||

i॒me vai lo॒kā a॒phsu prati̭ṣṭhitāḥ | tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā |

a॒pāgṃ rasa॒muda̭yagṃsann | sūryḙ śu॒kragṃ sa॒mābhṛ̭tam | a॒pāgṃ rasa̭sya॒ yo rasaḥ̭ | taṃ-vo~̭ gṛhṇā-myutta॒mamiti̭ | i॒me vai lo॒kā a॒pāgṃ rasaḥ̭ | tḙ-'muṣmi̭-nnādi॒tye sa॒mābha̭tāḥ | jā॒nu॒da॒ghnī-mṷttara-ve॒dīṅkhā॒tvā | a॒pā-mpṷ̄rayi॒tvā gṷlphada॒ghnam || 85 |

puṣkaraparṇaiḥ puṣkaradaṇḍaiḥ puṣkaraiśca̭ saggstī॒rya | tasmi̭n. vihā॒yase | a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kasmā᳚-tpraṇī॒te-'ya-ma॒gniścī॒yate᳚ | sāppra̭ṇī॒te-'yama॒phsu hyaya̭ñcī॒yate᳚ | a॒sau bhuva̭ne॒-'pya-nā̭hitāgni-re॒tāḥ | tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti | a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ | pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ || 86 ||

atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ | e॒taddha̭ sma॒ vā ā̭hu-śśaṇḍi॒lāḥ | kama॒gniñci̭nute | sa॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra-mpra॒tyakṣḙṇa | kama॒gniñci̭nute | sā॒vi॒tra-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | a॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute || 87 |

nā॒ci॒ke॒ta-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | prā॒ṇā-npra॒tyakṣḙṇa | kama॒gniñci̭nute | cā॒tu॒r॒ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | brahma̭ pra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | vai॒śva॒sṛ॒ja-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | śarī̭ra-mpra॒tyakṣḙṇa | kama॒gniñci̭nute | u॒pā॒nu॒vā॒kya̭mā॒śu-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ || 88 ||

i॒mān ~lo॒kā-npra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | i॒mamā̭ruṇa-ketuka-ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ | ya e॒vāsau | i॒taścā॒-muta̭ścā-vyatīpā॒tī | tamiti̭ || yo᳚-'gnermi̭thū॒yā veda̭ | mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | āpo॒ vā a॒gnermi̭thū॒yāḥ | mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 89 ||

(veda̭ - bhava - tyā॒yata̭naṃ - bhavati॒ - veda॒ - veda̭ - tiṣṭhati - gulphada॒ghnaṃ - cā̭turmā॒sye - ṣva॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa॒ kama॒gni-ñci̭nuta - upānuvā॒kya̭mā॒śuma॒gni-ñci̭nvā॒no - mi̭thū॒yā mi̭thuna॒vā-nbha̭va॒tyeka̭-ñca)

anuvākaḥ 23

āpo॒ vā i॒damā̭san-thsali॒lame॒va | sa pra॒jāpa̭ti॒rekaḥ̭ puṣkarapa॒rṇe sama̭bhavat | tasyānta॒-rmana̭si kāma॒-ssama̭vartata | i॒dagṃ sṛ̭jeya॒miti̭ | tasmā॒dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti | tadvā॒cā va̭dati | tatkarma̭ṇā karoti | tade॒ṣā 'bhyanū᳚ktā | kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t || 90 ||

sa॒to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣeti̭ | upai̭na॒ntadupa̭namati | ya-tkā̭mo॒ bhava̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa tapo̭-'tapyata | sa tapa̭sta॒ptvā | śarī̭ramadhūnuta | tasya॒ ya-nmā॒gṃ॒samāsī᳚t | tato̭-'ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭ya॒ uda̭tiṣṭhann || 91 ||

ye nakhāḥ᳚ | te vai̭khāna॒sāḥ | ye vālāḥ᳚ | te vā̭lakhi॒lyāḥ | yo rasaḥ̭ | so̭-'pām | a॒nta॒ra॒taḥ kū॒rma-mbhū॒tagṃ sarpa̭ntam | tama̭bravīt | mama॒ vai tvaṃ-mā॒gṃ॒sā | sama̭bhūt || 92 ||

netya̭bravīt | pūrva̭me॒vāha-mi॒hāsa॒miti̭ | tatpurṷṣasya puruṣa॒tvam | sa sa॒hasra̭śīrṣā॒ purṷṣaḥ | sa॒ha॒srā॒kṣa-ssa॒hasra̭pāt | bhū॒tvoda̭tiṣṭhat | tama̭bravīt | tvaṃ-vai~ pūrvagṃ̭ sama̭bhūḥ | tvami॒da-mpūrvaḥ̭ kuru॒ṣveti̭ | sa i॒ta ā॒dāyāpaḥ̭ || 93 ||

a॒ñja॒linā̭ pu॒rastā̭-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hye॒veti̭ | tata̭ ādi॒tya uda̭tiṣṭhat | sā prācī॒ dik | athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rda̭kṣiṇa॒ta u॒pāda̭dhāt | e॒vā hyagna॒ iti̭ | tato॒ vā a॒gniruda̭tiṣṭhat | sā da̭kṣi॒ṇā dik | athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tuḥ pa॒ścādu॒pāda̭dhāt | e॒vā hi vāyo॒ iti̭ || 94 ||

athā̭ru॒ṇaḥ ke॒turu॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hi devā॒ iti̭ | tato̭ deva manu॒ṣyāḥ pi॒taraḥ̭ | ga॒ndha॒rvā॒-phsa॒rasa॒ ścoda̭-tiṣṭhann | sordhvā dik | yā vi॒pruṣo̭ vi॒parā̭patann | tābhyo-'sṷrā॒ rakṣāgṃ̭si piśā॒cāśco-da̭tiṣṭhann | tasmā॒tte parā̭bhavann | vi॒pruḍbhyo॒ hi te sama̭bhavann | tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 96 ||

āpo̭ ha॒ ya-dbṛ̭ha॒tī-rgarbha॒māyanṋ | dakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntī-ssvaya॒mbhum | tata̭ i॒me-'ddhya-sṛ̭jyanta॒ sargāḥ᳚ | adbhyo॒ vā i॒dagṃ sama̭bhūt | tasmā̭di॒dagṃ sarva॒-mbrahma̭ svaya॒bhvinti̭ | tasmā̭di॒dagṃ sarva॒gṃ॒ śithi̭la-mi॒vā dhruva̭-mivābhavat | pra॒jāpa̭ti॒-rvāva tat | ā॒tmanā॒-''tmānaṃ̭-vi~॒dhāya̭ | tade॒vānu॒ prāvi̭śat || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 97 ||

vi॒dhāya̭ lo॒kān. vi॒dhāya̭ bhū॒tāni̭ | vi॒dhāya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca | pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | ā॒tmanā॒-''tmā-na̭ma॒bhi-saṃvi~̭ve॒śeti̭ | sarva̭me॒vedamā॒ptvā | sarva̭-mava॒ruddhya̭ | tade॒vānu॒ pravi̭śati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 98 ||

(āsī̭ - datiṣṭhan - nabhū॒ - dapo॒ - vāyo॒ iti - seya-ndiga॒ - bhyanū᳚ktā॒ - 'bhyanū᳚ktā॒ -+-'ṣṭau ca̭)

anuvākaḥ 24

catṷṣṭayya॒ āpo̭ gṛhṇāti | ca॒tvāri॒ vā a॒pāgṃ rū॒pāṇi̭ | megho̭ vi॒dyut | sta॒na॒yi॒tnu-rvṛ॒ṣṭiḥ | tānye॒vā va̭rundhe | ā॒tapa̭ti॒ varṣyā̭ gṛhṇāti | tāḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhāti | e॒tā vai bra̭hmavarca॒syā āpaḥ̭ | mu॒kha॒ta e॒va bra̭hmavarca॒sa-mava̭rundhe | tasmā᳚-nmukha॒to bra̭hmavarca॒sita̭raḥ || 99 ||

kūpyā̭ gṛhṇāti | tā da̭kṣiṇa॒ta upa̭dadhāti | e॒tā vai tḙja॒svinī॒rāpaḥ̭ | teja̭ e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒to da̭dhāti | tasmā॒-ddakṣi॒ṇordha̭ 'steja॒svita̭raḥ | sthā॒va॒rā gṛ̭hṇāti | tāḥ pa॒ścādupa̭dadhāti | prati̭ṣṭhitā॒ vai sthā̭va॒rāḥ | pa॒ścāde॒va prati̭tiṣṭhati | vaha̭ntī-rgṛhṇāti || 100 ||

tā ṷttara॒ta upa̭dadhāti | oja̭sā॒ vā e॒tā vaha̭ntīri॒vo-dga̭tīri॒va ākūja̭tīri॒va dhāva̭ntīḥ | oja̭ e॒vāsyo᳚ttara॒to da̭dhāti | tasmā॒dutta॒ro-'ddha̭ oja॒svita̭raḥ || sa॒bhāṃ॒ryā gṛ̭hṇāti | tā maddhya॒ upa̭dadhāti | i॒yaṃ-vai~ sa̭bhāṃ॒ryāḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati | pa॒lva॒lyā gṛ̭hṇāti | tā u॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāti || 101 |

a॒sau vai pa̭lva॒lyāḥ | a॒muṣyā̭me॒va prati̭tiṣṭhati | di॒kṣūpa̭dadhāti | di॒kṣu vā āpaḥ̭ | annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe | taṃ-vā~ e॒tama̭ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭yo-'cinvann | tasmā̭-dāruṇa ke॒tukaḥ̭ ||tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sa॒miti̭ | śa॒taśa̭ścai॒va 'sa॒hasra̭śaśca॒ prati̭tiṣṭhati | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 102 ||

(bra॒hma॒va॒rca॒sita̭ro॒ - vaha̭ntī-rgṛhṇāti॒ - tā u॒pari̭ṣṭādu॒pāda̭dhā - tyāruṇake॒tuko॒-'ṣṭau ca̭)

anuvākaḥ 25

jā॒nu॒da॒ghnī-mṷttarave॒dīṅkhā॒tvā | a॒pā-mpṷ̄rayati | a॒pāgṃ sa̭rva॒tvāya̭ | pu॒ṣka॒ra॒pa॒rṇagṃ ru॒kma-mpurṷṣa॒-mityupa̭dadhāti | tapo॒ vai pṷṣkarapa॒rṇam | sa॒tyagṃ ru॒kmaḥ | a॒mṛta॒-mpurṷṣaḥ | e॒tāva॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ || 103 ||

tadava̭rundhe | kū॒rmamupa̭dadhāti | a॒pāme॒va medha॒mava̭rundhe | atho᳚ sva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai | āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ | a॒smāda॒smā di॒to-'mutaḥ̭ | a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā॒ iti̭ | vā॒yvaśva̭ raśmi॒pata̭yaḥ | lo॒ka-mpṛ̭ṇacchi॒dra-mpṛ̭ṇa || 104 ||

yāsti॒sraḥ pa̭rama॒jāḥ | i॒ndra॒gho॒ṣā vo॒ vasṷbhire॒vā hye॒veti̭ | pañca॒ cita̭ya॒ upa̭dadhāti | pāṅkta॒-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tañci̭nute | lo॒ka-mpṛ̭ṇayā dvi॒tīyā॒-mupa̭dadhāti | pañca̭padā॒ vai vi॒rāṭ | tasyā॒ vā i॒ya-mpādaḥ̭ | a॒ntari̭kṣa॒-mpādaḥ̭ | dyauḥ pādaḥ̭ | diśaḥ॒ pādaḥ̭ | pa॒rora̭jāḥ॒ pādaḥ̭ | vi॒rājye॒va prati̭tiṣṭhati | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 105 ||

(asti̭ - pṛṇā॒ - ntari̭kṣa॒-mpāda॒-ṣṣaṭca̭)

anuvākaḥ 26

a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ | tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti | a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ | pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ | atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ | atha̭ hasmā hāru॒ṇa-ssvā̭ya॒mbhuvaḥ̭ | sā॒vi॒tra-ssarvo॒-'gni-rityana̭nuṣaṅga-mmanyāmahe | nānā॒ vā e॒teṣāṃ᳚-vī~॒ryā̭ṇi || kama॒gniñci̭nute || 106 ||

sa॒tri॒ya ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | sā॒vi॒tra ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | nā॒ci॒ke॒ta ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | cā॒tu॒r॒ ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | vai॒śva॒sṛ॒ja ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute || 107 ||

u॒pā॒nu॒vā॒kya̭-mā॒śu ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | i॒mamā̭ruṇa-ketuka ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ || vṛṣā॒ vā a॒gniḥ | vṛṣā̭ṇau॒ saggsphā̭layet | ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ | tasmā॒nnānu॒ṣajyaḥ̭ || sotta̭rave॒diṣṷ kra॒tuṣṷ cinvīta | u॒tta॒ra॒ve॒dyāg hya̭gniścī॒yate᳚ || pra॒jākā̭maścinvīta | 108 |

prā॒jā॒pa॒tyo vā e॒ṣo᳚-'gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyāḥ pra॒jāḥ | pra॒jāvā᳚-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒śukā̭maścinvīta | sa॒ñjñānaṃ॒-vā~ e॒ta-tpa̭śū॒nām | yadāpaḥ̭ | pa॒śū॒nāme॒va sa॒jñānne॒ 'gniñci̭nute | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 109 ||

vṛṣṭi̭kāmaścinvīta | āpo॒ vai vṛṣṭiḥ̭ | pa॒rjanyo॒ varṣṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ā॒ma॒yā॒vī ci̭nvīta | āpo॒ vai bhḙṣa॒jam | bhe॒ṣa॒ja-me॒vāsmai̭ karoti | sarva॒māyṷreti | a॒bhi॒caragg̭ ścinvīta | vajro॒ vā āpaḥ̭ || 110 ||

vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati | stṛ॒ṇu॒ta ḙnam | teja̭skāmo॒ yaśa̭skāmaḥ | bra॒hma॒va॒rca॒sakā̭ma-ssva॒rgakā̭maścinvīta | e॒tā va॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ | tadava̭rundhe | tasyai॒ tadvra॒tam | varṣa̭ti॒ na dhā̭vet || 111 ||

a॒mṛtaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒mṛta॒syā-na̭ntarityai || nāphsu-mūtra̭purī॒ṣaṅkṷryāt | na niṣṭhī̭vet | na vi॒vasa̭na-ssnāyāt | guhyo॒ vā e॒ṣo᳚-'gniḥ | e॒tasyā॒gne rana̭ti dāhāya || na pṷṣkarapa॒rṇāni॒ hira̭ṇyaṃ॒-vā~-'dhi॒tiṣṭhe᳚t | e॒tasyā॒gne-rana̭bhyārohāya || na kūrma॒syāśñī̭yāt | noda॒kasyā॒-ghātṷkā॒nyena̭-moda॒kāni̭ bhavanti | a॒ghātṷkā॒ āpaḥ̭ | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 112 ||

(ci॒nu॒te॒ - ci॒nu॒te॒ - pra॒jākā̭maścinvīta॒-ya e॒vaṃ-ve~dā-po̭-dhāve॒-daśñī̭yācca॒tvāri̭ ca)

anuvākaḥ 27

i॒mā nṷka॒-mbhuva̭nā sīṣadhema | indra̭śca॒ viśvḙca de॒vāḥ | ya॒jñañca̭ nasta॒nvañca̭ pra॒jāñca̭ | ā॒di॒tyairindaḥ̭ sa॒ha sī̭ṣadhātu | ā॒di॒tyairindra॒-ssaga̭ṇo-ma॒rudbhiḥ̭ | a॒smāka̭-mbhūtvavi॒tā ta॒nūnā᳚m || āpla̭vasva॒ prapla̭vasva | ā॒ṇḍī bha̭va ja॒ mā mu॒huḥ | sukhādīnduḥ̭ khani॒dhanām | prati̭muñcasva॒ svā-mpu॒ram || 113 ||

marī̭caya-ssvāyambhu॒vāḥ | ye śa̭rī॒rāṇya̭ kalpayann | te tḙ de॒haṅka̭lpayantu | mā ca̭ te॒ khyā sma̭ tīriṣat | utti̭ṣṭhata॒ mā sva̭pta | a॒gni-mi̭cchaddhva॒-mbhāra̭tāḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ | sūryḙṇa sa॒yujo̭ṣasaḥ || yuvā̭ su॒vāsāḥ᳚ | a॒ṣṭāca̭krā॒ nava̭dvārā || 114 ||

de॒vānā॒-mpūra̭yo॒ddhyā | tasyāgṃ̭ hiraṇma̭yaḥ ko॒śaḥ | sva॒rgo lo॒ko jyoti॒ṣā ''vṛ̭taḥ | yo vai tā᳚-mbrahma̭ṇo ve॒da | a॒mṛtḙnāvṛ॒tā-mpṷrīm | tasmai᳚ brahma ca̭ brahmā॒ ca | ā॒yuḥ kīrti̭-mpra॒jānda̭duḥ || vi॒bhrāja̭mānā॒gṃ॒ hari̭ṇīm | ya॒śasā̭ sampa॒rīvṛ̭tām | puragṃ̭ hiraṇma̭yī-mbra॒hmā || 115 ||

vi॒veśā̭pa॒rāji̭tā || parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) jyāma॒yī | parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) nāśa॒kī | i॒ha cā̭mutra̭ cānve॒ti | vi॒dvā-ndḙvāsu॒rānṷbha॒yān | yatkṷmā॒rī ma॒ndraya̭te | ya॒dyo॒ṣidya-tpa̭ti॒vratā᳚ | ari̭ṣṭaṃ॒-ya~tkiñca̭ kri॒yate᳚ | a॒gni-stadanṷ vedhati | a॒śṛtā̭sa-śśṛ̭tāsa॒śca || 116 ||

ya॒jvāno॒ ye-'pya̭ya॒jvanaḥ̭ | sva̭ryanto॒ nāpe᳚kṣante | indra̭-ma॒gniñca̭ ye vi॒duḥ | sika̭tā iva saṃ॒ya~nti̭ | ra॒śmibhiḥ̭-samu॒dīri̭tāḥ | a॒smā-llo॒kāda̭-muṣmā॒cca | ṛ॒ṣibhi̭-radāt-pṛ॒śnibhiḥ̭ | apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tātaḥ̭ | ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ | aho̭bhi-ra॒dbhi-ra॒ktubhi॒-rvya̭ktam || 117 ||

ya॒mo da̭dātva-va॒sāna̭masmai | nṛ mṷṇantu nṛ pā॒tvaryaḥ̭ | a॒kṛ॒ṣṭā ye ca॒ kṛṣṭa̭jāḥ | ku॒mārī̭ṣu ka॒nīnī̭ṣu | jā॒riṇī̭ṣu ca॒ ye hi॒tāḥ | retaḥ̭ pītā॒ āṇḍa̭pītāḥ | aṅgā̭reṣu ca॒ ye hu॒tāḥ | u॒bhayā᳚-nputra̭ pautra॒kān | yu॒ve॒-'haṃ-ya~॒marāja̭gān | śa॒taminnu śa॒radaḥ̭ | ado॒ yadbrahma̭ vila॒bam | pi॒tṛ॒ṇāñca̭ ya॒masya̭ ca | varṷṇa॒-syāśvi̭no-ra॒gneḥ | ma॒rutā᳚ñca vi॒hāya̭sām | kā॒ma॒pra॒yava̭ṇa-mme astu | sa hyḙvāsmi̭ sa॒nāta̭naḥ | iti nāko brahmiśravo̭ rāyo॒ dhanam | pu॒trānāpo̭ de॒vīri॒hāhi̭tā || 118 ||

(pu॒raṃ - nava̭dvārā - bra॒hmā - ca - vya̭ktagṃ - śa॒rado॒-'ṣṭau ca̭)

anuvākaḥ 28

viśī᳚rṣṇī॒-ṅgṛddhra̭-śīrṣṇīñca | apeto̭ nir-ṛ॒tigṃ ha̭thaḥ | paribādhagg śvḙtaku॒kṣam | ni॒jaṅghagṃ̭ śaba॒loda̭ram | sa॒ tān. vā॒cyāya̭yā sa॒ha | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ | ī॒rṣyā॒sū॒ye bṷbhu॒kṣām | ma॒nyu-ṅkṛ॒tyā-ñca̭ dīdhire | rathḙna kigṃśu॒kāva̭tā | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ || 119 ||

(viśī᳚rṣṇī॒-ndaśa̭)

anuvākaḥ 29

pa॒rjanyā̭ya॒ pragā̭yata | di॒vaspu॒trāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ | sa no̭ ya॒vasa̭micchatu | i॒daṃ-va~caḥ̭ pa॒rjanyā̭ya sva॒rāje᳚ | hṛ॒do a॒stvanta̭ra॒nta-dyṷyota | ma॒yo॒bhūrvāto̭ vi॒śvakṛ̭ṣṭaya-ssantva॒sme | su॒pi॒ppa॒lā oṣa̭dhī-rde॒vago̭pāḥ | yo garbha॒-moṣa̭dhīnām | gavā᳚ṅkṛ॒ṇotyarva̭tām | pa॒rjanyaḥ̭ puru॒ṣīṇā᳚m || 120 ||

(pa॒rjanyā̭ya॒ daśa̭)

anuvākaḥ 30

puna̭rmāmaitvindri॒yam | puna॒rāyuḥ॒ puna॒rbhagaḥ̭ | puna॒-rbrāhma̭ṇa-maitu mā | puna॒-rdravi̭ṇa maitu mā | yanme॒-'dya retaḥ̭ pṛthi॒vīmaskāṋ | yadoṣa̭dhīra॒pyasa̭ra॒-dyadāpaḥ̭ | i॒danta-tpuna॒rāda̭de | dī॒rghā॒yu॒tvāya॒ varca̭se | yanme॒ retaḥ॒ prasi̭cyate | yanma॒ ājā̭yate॒ punaḥ̭ | tena̭ māma॒mṛta̭-ṅkuru | tena̭ supra॒jasa̭ṅkuru || 121 ||

(puna॒rdve ca̭)

anuvākaḥ 31

a॒dbhaya-stiro॒dhā jā̭yata | tava̭ vaiśrava॒ṇa-ssa̭dā | tiro̭ dhehi sapa॒tnānnaḥ̭ | ye apo॒-'śnanti̭ keca॒na | tvā॒ṣṭrī-mmā॒yāṃ-va~᳚śrava॒ṇaḥ | rathagṃ̭ sahasra॒ vandhṷram | pu॒ru॒śca॒kragṃ saha̭srāśvam | āsthā॒ yāyā̭hi no ba॒lim | yasmai̭ bhū॒tāni̭ ba॒limāva̭hanti | dhana॒ṅgāvo॒ hasti॒ hira̭ṇya॒maśvāṋ || 122 ||

asā̭ma suma॒tau ya॒jñiya̭sya | śriya॒-mbibhra॒to 'nna̭mukhīṃ-vi~॒rāja᳚m | su॒da॒r॒śa॒ne ca̭ krau॒ñce ca̭ | mai॒nā॒ge ca̭ ma॒hāgi̭rau | śa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā (sa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā) | sa॒gṃ॒hārya॒-nnaga̭ra॒-ntava̭ | iti mantrāḥ᳚ | kalpo̭-'ta ū॒rdhvam || yadi॒ bali॒gṃ॒ hare᳚t | hi॒ra॒ṇya॒nā॒bhayḙ vitu॒dayḙ kaube॒rāyā॒ya-mba̭liḥ || 123 ||

sarvabhūtādhipataye na̭ma i॒ti | atha baligṃ hṛtvopa̭tiṣṭhe॒ta | kṣa॒tra-ṅkṣa॒traṃ-vai~᳚śrava॒ṇaḥ | brāhmaṇā̭ vaya॒gg॒ smaḥ | nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ | asmā-tpraviśyānna̭maddhī॒ti | atha tamagni-mā̭dadhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta | ti॒rodhā॒ bhūḥ | ti॒rodhā॒ bhuvaḥ̭ || 124 ||

ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | sarveṣāṃ-lo~kānā-mādhipatyḙ sīde॒ti | atha tamagni̭-mindhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta | ti॒rodhā॒ bhū-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhuva॒-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ svāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssva̭ssvāhā᳚ | yasminnasya kāle sarvā āhutīr-hutā̭ bhave॒yuḥ || 125 ||

api brāhmaṇa̭mukhī॒nāḥ | tasminnahnaḥ kāle pra̭yuñjī॒ta | paraḥ̭ su॒ptaja̭nādve॒pi | mā sma pramādyanta̭ māddhyā॒payet | sarvārthā᳚-ssiddhya॒nte | ya ḙvaṃ-ve~॒da | kṣuddhya-nnida̭majā॒natām | sarvārthā na̭ siddhya॒nte | yastḙ vi॒ghātṷko bhrā॒tā | mamāntar-hṛ̭daye॒ śritaḥ || 126 ||

tasmā̭ i॒mamagra॒ piṇḍa̭ñjuhomi | sa me᳚-'rthā॒-nmā viva̭dhīt | mayi॒ svāhā᳚ || rā॒jā॒dhi॒rā॒jāya̭ prasahya sā॒hine᳚ | namo̭ va॒yaṃ-vai~᳚śrava॒ṇāya̭ kurmahe | sa me॒ kāmā॒n kāma॒ kāmā̭ya॒ mahya᳚m | kā॒me॒śva॒ro vai᳚śrava॒ṇo da̭dātu | ku॒be॒rāya̭ vaiśrava॒ṇāya̭ | ma॒hā॒rā॒jāya॒ namaḥ̭ | ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam | śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ | su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 127 ||

(aśvā᳚n-bali॒-rbhuvo̭ - bhave॒yuḥ - śrita - śca̭ sa॒pta ca̭)

anuvākaḥ 32

saṃva~thsarameta̭-dvrata॒ñcaret | dvaṷ vā mā॒sau | niyama-ssa̭māse॒na | tasmi-nniyama̭ viśe॒ṣāḥ | triṣavaṇa-mudako̭paspa॒r॒śī | caturtha kālapāna̭bhakta॒-ssyāt | aharaharvā bhaikṣa̭maśna॒yāt | audumbarībhi-ssamidbhi-ragni̭-mpari॒caret | punarmā maitvindriya-mityetenā-'nṷvāke॒na | uddhṛta paripūtābhiradbhiḥ kārya̭-ṅkurvī॒ta || 128 ||

a̭sañca॒yavān | agnaye vāyavḙ sūryā॒ya | brahmaṇe pra̭jāpa॒taye | candramase na̭kṣatre॒bhyaḥ | ṛtubhya-ssaṃva~̭thsarā॒ya | varuṇā-yāruṇāyeti vra̭taho॒māḥ | pra॒va॒rgyava̭dāde॒śaḥ | aruṇāḥ kā᳚ṇḍa ṛ॒ṣayaḥ || araṇyḙ-'dhīyī॒rann | bhadraṅkarṇebhiriti dvḙ japi॒tvā || 129 ||

mahānāmnībhi-rudakagṃ sagg̭spa॒rśya | tamācā᳚ryo da॒dyāt | śivāna-śśantame-tyoṣadhī̭rāla॒bhate | sumṛḍīkḙti bhū॒mim | evama̭pava॒rge | dhḙnu-rda॒kṣiṇā | kagṃ saṃvā~sa̭śca kṣau॒mam | anya̭dvā śu॒klam | ya̭thā śa॒kti vā | evagg svāddhyāya̭ dharme॒ṇa | araṇyḙ-'dhīyī॒ta | tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati || 130 ||

(ku॒rvī॒ta - ja̭pi॒tvā - svāddhyāya̭dharme॒ṇa dve ca̭)

anuvākāni

(bha॒dragg - smṛtiḥ̭ - sāka॒jānnā॒ - makṣya- ti̭tā॒mrā - ṇya̭tyurdhvā॒kṣa - ārogaḥ - kveda - magniśca - sa̭hasra॒vṛt - pa॒vitra̭vanta॒ -āta̭nuṣvā॒ -ṣṭayo̭nīṃ॒ - ~yo-'sā॒ - vathāditya - syāroga-syātha vāyo- rathāgne॒--r dakṣiṇapūrvasyā - mi̭ndragho॒ṣā va॒-āpa̭māpāṃ॒yo~̭-'pā - māpo॒ vai - catṷṣṭayyo - jānuda॒ghnī - ma॒gni-mpra॒ṇīye॒ - mā nṷ kaṃ॒ - ~viśī᳚rṣṇīṃ - pa॒rjanyā̭ya॒ - puna̭ - ra॒dbhyaḥ -saṃva~thsara-ndvātrigṃ̭śat)

(bhadraṃ - tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake prathamaḥ prapāṭhakaḥ (aruṇapraśnaḥ) samāptaḥ ||