6.83 Yuddhakanda - Tryashititama Sargah

ॐ

6.83 යුද්ධකාණ්ඩ - ත්ර්යාශීතිතම සර්ගඃ

Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .

අථ ත්ර්යාශීතිතමස්සර්ගඃ .

රාඝවශ්චාපිවිපුලන්තංරාක්ෂසවනෞකසාම් .

ශ්රුත්වාසඞ්ග්රාමනිර්ඝෝෂඤ්ජාම්බවන්තමුවාච හ .. 1 ..

සෞම්යනූනංහනුමතාකෘතඞ්කර්මසුදුෂ්කරම් .

ශ්රූයතේ ච යථාභීමස්සුමහාවායුධස්වනඃ .. 2 ..

තද්ගච්ඡකුරුසාහාය්යංස්වබලේනාභිසම්වෘතඃ .

ක්ෂිප්රමක්ෂපතේතස්යකපිශ්රේෂ්ඨස්යයුධ්යතඃ .. 3 ..

ඍක්ෂරාක්ෂස්තථෝක්තස්තුස්වේනානීකේනසම්වෘතඃ .

ආගච්ඡත්පශ්චිමද්වාරංහනූමාන්යත්රවානරඃ .. 4 ..

අථායාන්තංහනූමන්තන්දදර්ශර්ක්ෂපතිපථි .

වානරෛඃකෘතසඞ්ග්රාමෛශ්ශ්වසද්භිරභිසම්වෘතම් .. 5 ..

දෘෂ්ටාපථිහනූමාංශ්චතදෘක්ෂබලමුද්යතම් .

නීලමේඝනිභම්භීමංසන්නිවාර්යන්යවර්තත .. 6 ..

ස තේනසහසෛන්යේනසන්නිකර්ෂම්මහායශාඃ .

ශීඝ්රමාගම්යරාමායදුඃඛිතෝවාක්යමබ්රවීත් .. 7 ..

සමරේයුධ්යමානානාමස්මාකම්ප්රේක්ෂතාම්පුරඃ .

ජඝානරුදතීංසීතාමින්ද්රජිද්රාවණාත්මජඃ .. 8 ..

උද්භ්රාන්තචිත්තස්තාන්දෘෂ්ටවාවිෂණ්ණෝ(අ)හමරින්දමඃ .

තදහම්භවතෝවෘතංවිජ්ඤාපයිතුමාගතඃ .. 9 ..

තස්යතද්වචනංශ්රුත්වාරාඝවශ්ශෝකමූර්චිතඃ .

නිපපාතතදාභූමෞඡින්නමූලංඉවද්රුමඃ .. 10 ..

තම්භූමෞදේවසඞ්කාශම්පතිතන්දෘශ්යරාඝවම් .

අභිපේතුස්සමුත්පත්යසර්වතඃකපිසත්තමාඃ .. 11 ..

ආසිඤ්චන් සලිලෛශ්චෛනම්පද්මෝත්පලසුගන්ධිභිඃ .

ප්රදහන්තමානාසාද්යංසහසාග්නිමිවෝද්යතම් .. 12 ..

තංලක්ෂ්මණෝ(අ)ථබාහුභ්යාම්පරිෂ්වජ්යසුදුඃඛිතඃ .

උවාචරාමමස්වස්ථංවාක්යංහේත්වර්ථසම්යුතම් .. 13 ..

ශුභේවර්ත්මනිතිෂ්ඨන්තන්ත්වාමාර්යවිජිතේන්ද්රියම් .

අනර්ථේභ්යෝ න ශක්නෝතිත්රාතුන්ධර්මෝනිරර්ථකඃ .. 14 ..

භූතානාංස්ථාවාරාණාං ච ජඞ්ගමානාං ච දර්ශනම් .

යථාස්ති න තථාධර්මස්තේනනාස්තීතිමේමතිඃ .. 15 ..

යථෛවස්ථාවරංව්යක්තඤ්ජඞ්ගමං න තථාවිධම් .

නායමර්ථස්තථායුක්තස්ත්වද්විධෝ න විපද්යතේ .. 16 ..

යද්යධර්මෝභවේද්භූතෝරාවණෝනරකංව්රජේත් .

භවාංශ්චධර්මසම්යුක්තෝනෛවංව්යසනමාප්නුයාත් .. 17 ..

තස්ය ච ව්යසනාභාවාද්ව්යසනඤ්චාගතේත්වයි .

ධර්මෝභවත්යධර්මශ්චපරස්පරවිරෝධිනෞ .. 18 ..

ධර්මේණෝපලභේද්ධර්මමධර්මඤ්චාප්යධර්මතඃ .

යද්යධර්මේණයුජ්යේයුර්යේෂ්වධර්මඃප්රතිෂ්ඨිතඃ .. 19 ..

යදිධර්මේණවියුජ්යේරන්නධර්මරුචයෝජනාඃ .

ධර්මේණචරතාන්ධර්මඤ්චෛෂාන්ධර්මඵලම්භවේත් .. 20 ..

යස්මාදර්ථාවිවර්ධන්තේයේෂ්වධර්මඃප්රතිෂ්ඨිතඃ .

ක්ලිශ්යන්තේධර්මශීලාශ්චතස්මාදේතෞනිරර්ථකෞ .. 21 ..

වධ්යන්තේපාපකර්මාණෝයද්යධර්මේණරාඝව .

වධකර්මහතෝ(අ)ධර්මඃ ස හතඃකිංවධිෂ්යති .. 22 ..

අථවාවිහිතේනායංහන්යතේහන්තිවාපරම් .

විධිරාලිප්යතේතේන න ස පාපේනකර්මණා .. 23 ..

අදෘෂ්ටප්රතිකාරේණත්වව්යක්තේනාසතාසතා .

කථංශක්යම්පරම්ප්රාප්තුන්ධර්මේණාරිවිකර්ෂණ .. 24 ..

යදිසත්ස්යාත්සතාම්මුඛ්යනාසත්ස්යත්තවකිඤ්චන .

ත්වයායදීදෘශම්ප්රාප්තන්තස්මාත්සන්නෝපපද්යතේ .. 25 ..

බලස්ය යදි චේද්ධර්මෝ ගුණභූතඃ පරාක්රමේ .

ධර්මමුත්සෘජ්ය වර්තස්ව යථා ධර්මේ තථා බලේ .. 26 ..

බලස්යයදිචේද්ධර්මෝගුණභූතඃපරාක්රමේ .

ධර්මමුත්සෘජ්යවර්තස්වයථාධර්මේතථාබලේ .. 27 ..

අථචේත්සත්යවචනන්ධර්මඃ කිලපරන්තප .

අනෘතස්ත්වය්යකරුණඃකිං න බද්ධස්ත්වයාපිතා .. 28 ..

අධර්මසංශ්රිතෝ ධර්මෝ විනාශයති රාඝව .

සර්වමේතද්යථාකාමං කාකුත්ස්ථ කුරුතේ නරඃ .. 29 ..

අධර්මසංශ්රිතෝධර්මෝවිනාශයතිරාඝව .

සර්වමේතද්යථාකාමඞ්කාකුත්ස්ථකුරුතේනරඃ .. 30 ..

මමචේදම්මතන්තාතධරෝ(අ)යමිතිරාඝව .

ධර්මමූලන්ත්වයාඡින්නංරාජ්යමුත්සෘජතාතදා .. 31 ..

අර්ථේභ්යෝහිප්රවෘද්ධේභ්යඃසම්වෘත්තේභ්යස්තතස්තතඃ .

ක්රියාඃසර්වාඃප්රවර්තන්තේපර්වතේභ්යඃඉවාපගාඃ .. 32 ..

අර්ථේනහිවිමුක්තස්යපුරුෂස්යාල්පචේතසඃ .

විච්ඡිද්යන්තේක්රියාස්සර්වාග්රීෂ්මේකුසරිතෝයථා .. 33 ..

සෝ(අ)යමර්ථම්පරිත්යජ්යසුඛකාමඃසුඛෛධිතඃ .

පාපමාරභතේකර්තුන්තදාදෝෂඃප්රවර්තතේ .. 34 ..

යස්යාර්ථාස්තස්යමිත්රාණියස්යාර්ථාස්යස්යබාන්ධවාඃ .

යස්යාර්ථාස්සපුමාන්ලෝකේයස්යාර්ථාඃ ස ච පණ්ඩිතඃ .. 35 ..

යස්යාර්ථාස්ස ච වික්රාන්තෝයස්යාර්ථාස්ස ච බුද්ධිමාන් .

යස්යාර්ථාස්සමහාභාගෝයස්යාර්ථාස්සමහාගුණඃ .. 36 ..

අර්ථස්යෛතේපරිත්යාගේදෝෂාඃප්රව්යාහෘතාමයා .

රාජ්යමුත්සෘජතාවීරයේනබුද්ධිස්ත්වයාකෘතා .. 37 ..

යස්යාර්ථාඃධර්මකාමාර්ථාස්තස්යසර්වම්ප්රදක්ෂිණම් .

අධනේනාර්ථකාමේනනාර්ථශ්ශක්යෝවිචින්වතා .. 38 ..

හර්ෂඃකාමශ්චදර්පශ්චධර්මඃක්රෝධශ්ශමෝදමඃ .

අර්ථාදේතානිසර්වාණිප්රවර්තන්තේනරාධිප .. 39 ..

යේෂාන්නශ්යත්යයංලෝකශ්චරතාන්ධර්මචාරිණාම් .

තේ(අ)ර්ථාස්ත්වයි න දෘශ්යන්තේදුර්දිනේෂුයථාග්රහාඃ .. 40 ..

ත්වයිප්රව්රජිතේවීරගුරෝශ්චවචනේස්ථිතේ .

රක්ෂසාපහෘතාභාර්යාප්රාණෛඃප්රියතරාතව .. 41 ..

තදද්යවිපුලංවීරදුඃඛමින්ද්රජිතාකෘතම් .

කර්මණාව්යපනේෂ්යාමිතස්මාදුත්තිෂ්ඨරාඝව .. 42 ..

උත්ථිෂ්ඨනරශාර්දූලදීර්ඝබාහෝධෘතව්රත .

කිමාත්මානම්මහාත්මානම්මාත්මානං න බුධ්යසේ .. 43 ..

අයමනඝතවෝදිතඃප්රියාර්ථඤ්ජනකසුතානිධනන්නිරීක්ෂ්යරුෂ්ටඃ .

සරථගජහයාංසරාක්ෂසේන්ද්රාම්භෘශමිෂුභිර්විනිපාතයාමිලඞ්කාම් .. 44 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ත්ර්යාශීතිතමස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha tryāśītitamassargaḥ |

rāghavaścāpivipulantaṃrākṣasavanaukasām |

śrutvāsaṅgrāmanirghoṣañjāmbavantamuvāca ha || 1 ||

saumyanūnaṃhanumatākṛtaṅkarmasuduṣkaram |

śrūyate ca yathābhīmassumahāvāyudhasvanaḥ || 2 ||

tadgacchakurusāhāyyaṃsvabalenābhisamvṛtaḥ |

kṣipramakṣapatetasyakapiśreṣṭhasyayudhyataḥ || 3 ||

ṛkṣarākṣastathoktastusvenānīkenasamvṛtaḥ |

āgacchatpaścimadvāraṃhanūmānyatravānaraḥ || 4 ||

athāyāntaṃhanūmantandadarśarkṣapatipathi |

vānaraiḥkṛtasaṅgrāmaiśśvasadbhirabhisamvṛtam || 5 ||

dṛṣṭāpathihanūmāṃścatadṛkṣabalamudyatam |

nīlameghanibhambhīmaṃsannivāryanyavartata || 6 ||

sa tenasahasainyenasannikarṣammahāyaśāḥ |

śīghramāgamyarāmāyaduḥkhitovākyamabravīt || 7 ||

samareyudhyamānānāmasmākamprekṣatāmpuraḥ |

jaghānarudatīṃsītāmindrajidrāvaṇātmajaḥ || 8 ||

udbhrāntacittastāndṛṣṭavāviṣaṇṇo'hamarindamaḥ |

tadahambhavatovṛtaṃvijñāpayitumāgataḥ || 9 ||

tasyatadvacanaṃśrutvārāghavaśśokamūrcitaḥ |

nipapātatadābhūmauchinnamūlaṃivadrumaḥ || 10 ||

tambhūmaudevasaṅkāśampatitandṛśyarāghavam |

abhipetussamutpatyasarvataḥkapisattamāḥ || 11 ||

āsiñcan salilaiścainampadmotpalasugandhibhiḥ |

pradahantamānāsādyaṃsahasāgnimivodyatam || 12 ||

taṃlakṣmaṇo'thabāhubhyāmpariṣvajyasuduḥkhitaḥ |

uvācarāmamasvasthaṃvākyaṃhetvarthasamyutam || 13 ||

śubhevartmanitiṣṭhantantvāmāryavijitendriyam |

anarthebhyo na śaknotitrātundharmonirarthakaḥ || 14 ||

bhūtānāṃsthāvārāṇāṃ ca jaṅgamānāṃ ca darśanam |

yathāsti na tathādharmastenanāstītimematiḥ || 15 ||

yathaivasthāvaraṃvyaktañjaṅgamaṃ na tathāvidham |

nāyamarthastathāyuktastvadvidho na vipadyate || 16 ||

yadyadharmobhavedbhūtorāvaṇonarakaṃvrajet |

bhavāṃścadharmasamyuktonaivaṃvyasanamāpnuyāt || 17 ||

tasya ca vyasanābhāvādvyasanañcāgatetvayi |

dharmobhavatyadharmaścaparasparavirodhinau || 18 ||

dharmeṇopalabheddharmamadharmañcāpyadharmataḥ |

yadyadharmeṇayujyeyuryeṣvadharmaḥpratiṣṭhitaḥ || 19 ||

yadidharmeṇaviyujyerannadharmarucayojanāḥ |

dharmeṇacaratāndharmañcaiṣāndharmaphalambhavet || 20 ||

yasmādarthāvivardhanteyeṣvadharmaḥpratiṣṭhitaḥ |

kliśyantedharmaśīlāścatasmādetaunirarthakau || 21 ||

vadhyantepāpakarmāṇoyadyadharmeṇarāghava |

vadhakarmahato'dharmaḥ sa hataḥkiṃvadhiṣyati || 22 ||

athavāvihitenāyaṃhanyatehantivāparam |

vidhirālipyatetena na sa pāpenakarmaṇā || 23 ||

adṛṣṭapratikāreṇatvavyaktenāsatāsatā |

kathaṃśakyamparamprāptundharmeṇārivikarṣaṇa || 24 ||

yadisatsyātsatāmmukhyanāsatsyattavakiñcana |

tvayāyadīdṛśamprāptantasmātsannopapadyate || 25 ||

balasya yadi ceddharmo guṇabhūtaḥ parākrame |

dharmamutsṛjya vartasva yathā dharme tathā bale || 26 ||

balasyayadiceddharmoguṇabhūtaḥparākrame |

dharmamutsṛjyavartasvayathādharmetathābale || 27 ||

athacetsatyavacanandharmaḥ kilaparantapa |

anṛtastvayyakaruṇaḥkiṃ na baddhastvayāpitā || 28 ||

adharmasaṃśrito dharmo vināśayati rāghava |

sarvametadyathākāmaṃ kākutstha kurute naraḥ || 29 ||

adharmasaṃśritodharmovināśayatirāghava |

sarvametadyathākāmaṅkākutsthakurutenaraḥ || 30 ||

mamacedammatantātadharo'yamitirāghava |

dharmamūlantvayāchinnaṃrājyamutsṛjatātadā || 31 ||

arthebhyohipravṛddhebhyaḥsamvṛttebhyastatastataḥ |

kriyāḥsarvāḥpravartanteparvatebhyaḥivāpagāḥ || 32 ||

arthenahivimuktasyapuruṣasyālpacetasaḥ |

vicchidyantekriyāssarvāgrīṣmekusaritoyathā || 33 ||

so'yamarthamparityajyasukhakāmaḥsukhaidhitaḥ |

pāpamārabhatekartuntadādoṣaḥpravartate || 34 ||

yasyārthāstasyamitrāṇiyasyārthāsyasyabāndhavāḥ |

yasyārthāssapumānlokeyasyārthāḥ sa ca paṇḍitaḥ || 35 ||

yasyārthāssa ca vikrāntoyasyārthāssa ca buddhimān |

yasyārthāssamahābhāgoyasyārthāssamahāguṇaḥ || 36 ||

arthasyaiteparityāgedoṣāḥpravyāhṛtāmayā |

rājyamutsṛjatāvīrayenabuddhistvayākṛtā || 37 ||

yasyārthāḥdharmakāmārthāstasyasarvampradakṣiṇam |

adhanenārthakāmenanārthaśśakyovicinvatā || 38 ||

harṣaḥkāmaścadarpaścadharmaḥkrodhaśśamodamaḥ |

arthādetānisarvāṇipravartantenarādhipa || 39 ||

yeṣānnaśyatyayaṃlokaścaratāndharmacāriṇām |

te'rthāstvayi na dṛśyantedurdineṣuyathāgrahāḥ || 40 ||

tvayipravrajitevīraguroścavacanesthite |

rakṣasāpahṛtābhāryāprāṇaiḥpriyatarātava || 41 ||

tadadyavipulaṃvīraduḥkhamindrajitākṛtam |

karmaṇāvyapaneṣyāmitasmāduttiṣṭharāghava || 42 ||

utthiṣṭhanaraśārdūladīrghabāhodhṛtavrata |

kimātmānammahātmānammātmānaṃ na budhyase || 43 ||

ayamanaghatavoditaḥpriyārthañjanakasutānidhanannirīkṣyaruṣṭaḥ |

sarathagajahayāṃsarākṣasendrāmbhṛśamiṣubhirvinipātayāmilaṅkām || 44 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tryāśītitamassargaḥ ||