6.58 Yuddhakanda - Ashtapanchasha Sargah

ॐ

6.58 යුද්ධකාණ්ඩ - අෂ්ටපඤ්චාශ සර්ගඃ

Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .

අථ අෂ්ටපඤ්චාශස්සර්ගඃ .

තතඃප්රහස්තන්නිර්යාන්තන්දෘෂ්ටවාභීමපරාක්රමම් .

උවාචසස්මිතංරාමෝවිභීෂණමරින්දමඃ .. 1 ..

කඒෂස්සුමහාකායෝබලේනමහතාවෘතඃ .

ආචක්ෂ්වමේමහාබාහෝ වීර්යවන්තන්නිශාචරම් .. 2 ..

රාඝවස්යවචශ්ශ්රුත්වාප්රත්යුවාචවිභීෂණඃ .. 3 ..

ඒෂසේනාපතිස්තස්යප්රහස්තෝනාමරාක්ෂසඃ .

ලඞ්කායාංරාක්ෂසේන්ද්රස්යත්රිභාගබලසම්වෘතඃ .. 4 ..

වීර්යවානස්ත්රවිච්ඡූරඃසුප්රඛ්යාශ්චපරාක්රමේ .

තතඃප්රහස්තන්නිර්යාන්තම්භීමම්භීමපරාක්රමම් .. 5 ..

ගර්ජන්තංසුමහාකායංරාක්ෂසෛරභිසම්වෘතම් .

දදර්ශමහතීසේනාවානරාණාම්බලීයසාම් .. 6 ..

අභිසඤ්ජාතරෝෂාණාම්ප්රහස්තමභිගර්ජතාම් .

ඛඩගශක්ත්යෘෂ්ණිබාණාශ්චශූලානිමුසලානිච .. 7 ..

ගදාශ්චපරිඝාඃප්රාසාවිවිධාශ්චපරිශ්වධාඃ .

නූංෂිචවිචිත්රාණිරාක්ෂසානාඤ්ජයෛෂිණාම් .. 8 ..

ප්රගෘහීතාන්යශෝභන්තවානරානභිධාවතාම් .

ජගෘහුඃපාදපාංශ්චාපිපුෂ්පිතාන්වානරර්ෂභාඃ .. 9 ..

ශිලාශ්චවිපුලාදීර්ඝායෝද්ධුකාමාඃප්ලවඞ්ගමාඃ .

තේෂාමන්යෝන්යමාසාද්යසඞ්ග්රාමඃසුමහානභූත් .. 10 ..

බහූනාමශ්මවෘෂ්ටිඤ්චශරවර්ෂඤ්චවර්ෂතාම් .

බහවෝරාක්ෂසායුද්ධේබහූන්වානරයූධපාන් .. 11 ..

වානරාරාක්ෂසාංශ්චාපිනිජඝ්නුර්බහවෝබහූන් .

ශූලෛඃප්රමථිතාඃකේචිත්කේචිච්චපරමායුධෛඃ .. 12 ..

පරිඝෛරාහතාඃකේචිත්කේචිච්ඡින්නාඃපරශ්වධෛඃ .

නිරුච්ඡවාසාඃකෘතාඃ කේචිත්පතිතාධරණීතලේ .. 13 ..

විභින්නහෘදයාඃකේචිදිෂුසන්ධානසන්දිතාඃ .

කේචිව්දිධාකෘතාඃඛඩගෛඃස්ඵුරන්තඃපතිතාභුවි .. 14 ..

වානරාරාක්ෂසෛශ්ශූලෛපාර්ශ්වතශ්චාවදාරිතාඃ .

වානරෛශ්චාපිසඞ්ක්රුද්ධෛරාක්ෂසෞඝාඃසමන්තතඃ .. 15 ..

පාදපෛර්ගිරිශෘඞ්ගෛශ්චසම්පිෂ්ටාවසුධාතලේ .

වජ්රස්පර්ශතලෛර්හස්ස්සෛර්මුෂ්ටිභිශ්චහතාභෘශම් .. 16 ..

වේමුශ්ශෝණිතමාස්යේභ්යෝවිශීර්ණදශනේක්ෂණාඃ .

ආර්තස්වනඤ්චස්වනතාංසිංහනාදඤ්චනර්දතාම් .. 17 ..

බභූවතුමුලශ්ශබ්දෝහරීණාංරක්ෂසාංයුධි .

වානරාරාක්ෂසාඃක්රුද්ධාවීරමාර්ගමනුව්රතාඃ .. 18 ..

විවෘත්තනයනාඃක්රූරාශ්චක්රුඃකර්මාණ්යභීතවත් .

නරාන්තකඃකුම්භහනුර්මහානාදස්සමුන්නතඃ .. 19 ..

ඒතේප්රහස්තසචිවාස්සර්වේජඝ්නුර්වනෞකසඃ .

තේෂාමාපතතාංශීඝ්රන්නිඝ්නතාඤ්චාපිවානරාන් .. 20 ..

ද්විවිදෝගිරිශෘඞ්ගේණජඝානෛකන්නරාන්තකම් .

දුර්මුඛඃපුනරුත්ථායකපිස්සවිපුලද්රුමම් .. 21 ..

රාක්ෂසඞ්ක්ෂිප්රහස්තස්තුසමුන්නතමපෝථයත් .

ජාම්බවාංස්තුසුසඞ්ක්රුද්ධඃප්රගෘහ්යමහතීංශිලාම් .. 22 ..

පාතයාමාසතේජස්වීමහානාදස්යවක්ෂසි .

අථකුම්භහනුස්තත්රතාරේණාසාද්යවීර්යවාන් .. 23 ..

වෘක්ෂේණාභිහතෝමූර්ධ්නිප්රාණාන්සන්ත්යාජයද්රණේ .

අමෘෂ්යමාණස්තත්කර්මප්රහස්තෝරථමාශ්රිතඃ .. 24 ..

චකාර කදනං ඝෝරං ධනුෂ් පාණිර් වන ඕකසාම් .

ආවර්ත;ඉව සම්ජජ්නේ;උභයෝහ් සේනයෝස් තදා .. 25 ..

ක්ෂුභිතස්යාප්රමේයස්යසාගරස්යේවනිස්ස්වනඃ .

මහතාහිශරෞඝේණප්රහස්තෝයුද්ධකෝවිදඃ .. 26 ..

අර්දයාමාසසඞ්ක්රුද්ධෝවානරාන් පරමාහවේ .

වානරාණාංශරීරෛශ්චරාක්ෂසානාඤ්චමේදිනී .. 27 ..

බභූන්විචිතාඝෝරාඃපතිතෛරිවපර්වතෛ .

සාමහීරුධිරෞඝේණප්රච්ඡන්නාසම්ප්රකාශතේ .. 28 ..

සඤ්ඡන්නාමාධවේමාසිපලාශෛරිවපුෂ්පිතෛඃ .

හතවීරෞඝවස්රාන්තුභග්නායුධමහාද්රුමාම් .. 29 ..

ශෝණිත ඕඝ මහා තෝයාං යම සාගර ගාමිනීම් .

යකෘත් ප්ලීහ මහා පන්කාං විනිකීර්ණ අන්ත්ර ශෛබලාම් .. 30 ..

භින්නකායශිරෝමීනාමඞ්ගාවයවශාද්වලාම් .

ගෘධ්රහංසගණාකීර්ණාඞ්කඞ්කසාරසසේවිතාම් .. 31 ..

මේදඃඵේනසමාකීර්ණාමාර්තස්න්තිතස්වනාම් .

තාඞ්කාපුරෂුදුස්තාරාංයුද්ධභූමිමයීන්නදීම් .. 32 ..

නදීමිවඝනාපායේහංසසාරසසේවිතාම් .

රාක්ෂසාඃකපිමුඛ්යාශ්චතේරුස්තාන්දුස්තරාන්නදීම් .. 33 ..

යථා පද්ම රජෝ ධ්වස්තාං නලිනීං ගජ යූථපාඃ .

තතඃ සෘජන්තං බාණ ඕඝාන් ප්රහස්තං ස්යන්දනේ ස්ථිතම් .. 34 ..

දදර්ශ තරසා නීලෝ විනිඝ්නන්තං ප්ලවං ගමාන් .

උද්ධූත ඉව වායුඃ ඛේ මහාදභ්රබලං බලාත් .. 35 ..

සමීක්ෂ්යාභිද්රුතංයුද්ධේප්රහස්තෝවාහිනීපතිඃ .

රථේනාදිත්යවර්ණේනනීලමේවාභිදුද්රුවේ .. 36 ..

සධනුර්ධන්විනාංශ්රේෂ්ඨෝවිකෘෂ්යපරමාහවේ .. 37 ..

නීලායව්යසෘජද්බාණාන්ප්රහස්තෝවාහිනීපතිඃ .

තේප්රාප්යවිශිඛානීලංවිනිර්භිද්යසමාහිතාඃ .. 38 ..

මහීඤ්ජග්මුර්මහාවේගාරුෂිතාඉවපන්නගාඃ .

නීලඃශරෛරභිහතෝනිශිතෛර්ජ්වලනෝපමෛඃ .. 39 ..

සතම්පරමදුර්ධර්ෂමාපතන්තම්මහාකපිඃ .

ප්රහස්තන්තාඩයාමාසවෘක්ෂමුත්පාට්යවීර්යවාන් .. 40 ..

සතේනාභිහතඃක්රුද්ධෝනදන්රාක්ෂසපුඞ්ගවඃ .

වවර්ෂශරවර්ෂාණිප්ලවඞ්ගානාඤ්චමූපතෞ .. 41 ..

තස්යබාණගණාන්ඝාරාන්රාක්ෂසස්යමහාබලඃ .

අපාරයන්වාරයිතුම්ප්රත්යගෘහ්ණාන්නිමීලිතඃ .. 42 ..

යථෛවගෝවෘෂෝවර්ෂංශාරදංශීඝ්රමාගතම් .

ඒවමේවප්රහස්තස්යශරවර්ෂන්දුරාසදම් .. 43 ..

නිමීලිතාක්ෂස්සහසානීලස්සේහේදුරාසදාන් .

රෝෂිතශ්ශරවර්ෂේණසාලේනමහතාමහාන් .

ප්රජඝානහයානනීලඃප්රහස්තස්යමහාබලඃ .. 44 ..

තතන්සචාපමුද්ගෘහ්යප්රහස්තස්යමහාබලඃ .

බභඤ්ජතරසානීලෝනනාදචපුනඃපුනඃ .. 45 ..

විධනුස්තුකෘතස්තේනප්රහස්තෝවාහිනීපතිඃ .

ප්රගෘහ්යමුසලඞ්ඝෝරංස්යන්දනාදවපුප්ලුවේ .. 46 ..

තාවුභෞවාහිනීමුඛ්යෞජාතවෛරෞතරස්විනෞ .

ස්ථිතෞක්ෂතජගදිග්ධාඞ්ගෞප්රභින්නාවිවකුඤ්ජරෞ .. 47 ..

උල්ලිඛන්තෞසුතීක්ෂ්ණාභිර්දංෂ්ට්රාභිරිතරේතරම් .

සිංහශාර්දූලසදෘශෞසිංහශාර්දූලචේෂ්ටිතෞ .. 48 ..

වික්රාන්තවිජයෞවීරෞසමරේෂ්න්විවර්තිනෞ .

කාඞ්ක්ෂමාණෞයශඃප්රාප්තුංවෘත්රවාසවයෝස්සහ .. 49 ..

ආජඝානතදානීලංලලාටේමුසලේනසඃ .

ප්රහස්තඃපරමායත්තස්තතස්සුස්රාවශෝණිතම් .. 50 ..

තතඃශෝණිතදිග්ධාඞ්ගඃප්රගෘහ්යසුමහාතරුම් .

ප්රහස්තස්යෝරසික්රුද්ධෝවිසසර්ජමහාකපිඃ .. 51 ..

තමචින්ත්යප්රහාරංසප්රගෘහ්යමුසලම්මහත් .

අභිදුද්රාවබලිනම්බලානනීලම්ප්ලවඞ්ගමම් .. 52 ..

තමුග්රවේගංසංරබ්ධමාපතන්තම්මහාකපිඃ .

තතස්සම්ප්රේක්ෂ්යජග්රාහමහාවේගෝමහාශිලාම් .. 53 ..

තස්යයුද්ධාභිකාමස්යමෘථේමුසලයෝධින .

ප්රහස්තස්යශිලාන්නීලෝමූර්ධ්නිතූර්ණමපාතයත් .. 54 ..

සාතේනකපිමුඛ්යේනවිමුක්තාමහතීශිලා .

බිභේදබහුධාඝෝරාප්රහස්තස්යශිරස්තදා .. 55 ..

විභින්න ශිරසස් තස්ය බහු සුස්රාව ශෝණිතම් .

ශරීරාද් අපි සුස්රාව ගිරේහ් ප්රස්රවණං යථා .. 56 ..

විභින්නශිරසස්තස්යබහුසුස්රාවශෝණිතම් .

ශරීරාදපිසුස්රාවගිරේඃප්රස්රවණංයථා .. 57 ..

හතේප්රහස්තේනීලේනතදකම්ප්යම්මහාබලම් .

රාක්ෂසානාමහෘෂ්ටානාංලඞ්කාමභිජගාමහ .. 58 ..

නශේකුස්සමවස්ථාතුන්නිහතේවාහිනීපතෞ .

සේතුබන්ධංසමාසාද්යවිශීර්ණංසලිලංයථා .. 59 ..

හතේතස්මිංශ්චමූමුඛ්යේරාක්ෂසාස්තේනිරුද්යමාඃ .

රක්ෂඃපතිගෘහඞ්ගත්වාධ්යානමූකත්වමාස්ථිතාඃ .. 60 ..

ප්රාප්තාශ්ශෝකාර්ණවන්තීව්රන්නිස්සජ්ඤෞඉවතේ(අ)භවන් .

තතස්තුනීලෝවිජයීමහාබලඃප්රශස්යමානඃසුකෘතේනකර්මණා .

සමේත්යරාමේණසලක්ෂ්මණේනප්රහෘෂ්ටරූපස්තුබභූවයූථපඃ .. 61 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ අෂ්ටපඤ්චාශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha aṣṭapañcāśassargaḥ |

tataḥprahastanniryāntandṛṣṭavābhīmaparākramam |

uvācasasmitaṃrāmovibhīṣaṇamarindamaḥ || 1 ||

kaeṣassumahākāyobalenamahatāvṛtaḥ |

ācakṣvamemahābāho vīryavantanniśācaram || 2 ||

rāghavasyavacaśśrutvāpratyuvācavibhīṣaṇaḥ || 3 ||

eṣasenāpatistasyaprahastonāmarākṣasaḥ |

laṅkāyāṃrākṣasendrasyatribhāgabalasamvṛtaḥ || 4 ||

vīryavānastravicchūraḥsuprakhyāścaparākrame |

tataḥprahastanniryāntambhīmambhīmaparākramam || 5 ||

garjantaṃsumahākāyaṃrākṣasairabhisamvṛtam |

dadarśamahatīsenāvānarāṇāmbalīyasām || 6 ||

abhisañjātaroṣāṇāmprahastamabhigarjatām |

khaḍagaśaktyṛṣṇibāṇāścaśūlānimusalānica || 7 ||

gadāścaparighāḥprāsāvividhāścapariśvadhāḥ |

nūṃṣicavicitrāṇirākṣasānāñjayaiṣiṇām || 8 ||

pragṛhītānyaśobhantavānarānabhidhāvatām |

jagṛhuḥpādapāṃścāpipuṣpitānvānararṣabhāḥ || 9 ||

śilāścavipulādīrghāyoddhukāmāḥplavaṅgamāḥ |

teṣāmanyonyamāsādyasaṅgrāmaḥsumahānabhūt || 10 ||

bahūnāmaśmavṛṣṭiñcaśaravarṣañcavarṣatām |

bahavorākṣasāyuddhebahūnvānarayūdhapān || 11 ||

vānarārākṣasāṃścāpinijaghnurbahavobahūn |

śūlaiḥpramathitāḥkecitkeciccaparamāyudhaiḥ || 12 ||

parighairāhatāḥkecitkecicchinnāḥparaśvadhaiḥ |

nirucchavāsāḥkṛtāḥ kecitpatitādharaṇītale || 13 ||

vibhinnahṛdayāḥkecidiṣusandhānasanditāḥ |

kecivdidhākṛtāḥkhaḍagaiḥsphurantaḥpatitābhuvi || 14 ||

vānarārākṣasaiśśūlaipārśvataścāvadāritāḥ |

vānaraiścāpisaṅkruddhairākṣasaughāḥsamantataḥ || 15 ||

pādapairgiriśṛṅgaiścasampiṣṭāvasudhātale |

vajrasparśatalairhasssairmuṣṭibhiścahatābhṛśam || 16 ||

vemuśśoṇitamāsyebhyoviśīrṇadaśanekṣaṇāḥ |

ārtasvanañcasvanatāṃsiṃhanādañcanardatām || 17 ||

babhūvatumulaśśabdoharīṇāṃrakṣasāṃyudhi |

vānarārākṣasāḥkruddhāvīramārgamanuvratāḥ || 18 ||

vivṛttanayanāḥkrūrāścakruḥkarmāṇyabhītavat |

narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 19 ||

eteprahastasacivāssarvejaghnurvanaukasaḥ |

teṣāmāpatatāṃśīghrannighnatāñcāpivānarān || 20 ||

dvividogiriśṛṅgeṇajaghānaikannarāntakam |

durmukhaḥpunarutthāyakapissavipuladrumam || 21 ||

rākṣasaṅkṣiprahastastusamunnatamapothayat |

jāmbavāṃstususaṅkruddhaḥpragṛhyamahatīṃśilām || 22 ||

pātayāmāsatejasvīmahānādasyavakṣasi |

athakumbhahanustatratāreṇāsādyavīryavān || 23 ||

vṛkṣeṇābhihatomūrdhniprāṇānsantyājayadraṇe |

amṛṣyamāṇastatkarmaprahastorathamāśritaḥ || 24 ||

cakāra kadanaṃ ghoraṃ dhanuṣ pāṇir vana okasām |

āvarta;iva samjajne;ubhayoh senayos tadā || 25 ||

kṣubhitasyāprameyasyasāgarasyevanissvanaḥ |

mahatāhiśaraugheṇaprahastoyuddhakovidaḥ || 26 ||

ardayāmāsasaṅkruddhovānarān paramāhave |

vānarāṇāṃśarīraiścarākṣasānāñcamedinī || 27 ||

babhūnvicitāghorāḥpatitairivaparvatai |

sāmahīrudhiraugheṇapracchannāsamprakāśate || 28 ||

sañchannāmādhavemāsipalāśairivapuṣpitaiḥ |

hatavīraughavasrāntubhagnāyudhamahādrumām || 29 ||

śoṇita ogha mahā toyāṃ yama sāgara gāminīm |

yakṛt plīha mahā pankāṃ vinikīrṇa antra śaibalām || 30 ||

bhinnakāyaśiromīnāmaṅgāvayavaśādvalām |

gṛdhrahaṃsagaṇākīrṇāṅkaṅkasārasasevitām || 31 ||

medaḥphenasamākīrṇāmārtasntitasvanām |

tāṅkāpuraṣudustārāṃyuddhabhūmimayīnnadīm || 32 ||

nadīmivaghanāpāyehaṃsasārasasevitām |

rākṣasāḥkapimukhyāścaterustāndustarānnadīm || 33 ||

yathā padma rajo dhvastāṃ nalinīṃ gaja yūthapāḥ |

tataḥ sṛjantaṃ bāṇa oghān prahastaṃ syandane sthitam || 34 ||

dadarśa tarasā nīlo vinighnantaṃ plavaṃ gamān |

uddhūta iva vāyuḥ khe mahādabhrabalaṃ balāt || 35 ||

samīkṣyābhidrutaṃyuddheprahastovāhinīpatiḥ |

rathenādityavarṇenanīlamevābhidudruve || 36 ||

sadhanurdhanvināṃśreṣṭhovikṛṣyaparamāhave || 37 ||

nīlāyavyasṛjadbāṇānprahastovāhinīpatiḥ |

teprāpyaviśikhānīlaṃvinirbhidyasamāhitāḥ || 38 ||

mahīñjagmurmahāvegāruṣitāivapannagāḥ |

nīlaḥśarairabhihatoniśitairjvalanopamaiḥ || 39 ||

satamparamadurdharṣamāpatantammahākapiḥ |

prahastantāḍayāmāsavṛkṣamutpāṭyavīryavān || 40 ||

satenābhihataḥkruddhonadanrākṣasapuṅgavaḥ |

vavarṣaśaravarṣāṇiplavaṅgānāñcamūpatau || 41 ||

tasyabāṇagaṇānghārānrākṣasasyamahābalaḥ |

apārayanvārayitumpratyagṛhṇānnimīlitaḥ || 42 ||

yathaivagovṛṣovarṣaṃśāradaṃśīghramāgatam |

evamevaprahastasyaśaravarṣandurāsadam || 43 ||

nimīlitākṣassahasānīlassehedurāsadān |

roṣitaśśaravarṣeṇasālenamahatāmahān |

prajaghānahayānanīlaḥprahastasyamahābalaḥ || 44 ||

tatansacāpamudgṛhyaprahastasyamahābalaḥ |

babhañjatarasānīlonanādacapunaḥpunaḥ || 45 ||

vidhanustukṛtastenaprahastovāhinīpatiḥ |

pragṛhyamusalaṅghoraṃsyandanādavapupluve || 46 ||

tāvubhauvāhinīmukhyaujātavairautarasvinau |

sthitaukṣatajagadigdhāṅgauprabhinnāvivakuñjarau || 47 ||

ullikhantausutīkṣṇābhirdaṃṣṭrābhiritaretaram |

siṃhaśārdūlasadṛśausiṃhaśārdūlaceṣṭitau || 48 ||

vikrāntavijayauvīrausamareṣnvivartinau |

kāṅkṣamāṇauyaśaḥprāptuṃvṛtravāsavayossaha || 49 ||

ājaghānatadānīlaṃlalāṭemusalenasaḥ |

prahastaḥparamāyattastatassusrāvaśoṇitam || 50 ||

tataḥśoṇitadigdhāṅgaḥpragṛhyasumahātarum |

prahastasyorasikruddhovisasarjamahākapiḥ || 51 ||

tamacintyaprahāraṃsapragṛhyamusalammahat |

abhidudrāvabalinambalānanīlamplavaṅgamam || 52 ||

tamugravegaṃsaṃrabdhamāpatantammahākapiḥ |

tatassamprekṣyajagrāhamahāvegomahāśilām || 53 ||

tasyayuddhābhikāmasyamṛthemusalayodhina |

prahastasyaśilānnīlomūrdhnitūrṇamapātayat || 54 ||

sātenakapimukhyenavimuktāmahatīśilā |

bibhedabahudhāghorāprahastasyaśirastadā || 55 ||

vibhinna śirasas tasya bahu susrāva śoṇitam |

śarīrād api susrāva gireh prasravaṇaṃ yathā || 56 ||

vibhinnaśirasastasyabahususrāvaśoṇitam |

śarīrādapisusrāvagireḥprasravaṇaṃyathā || 57 ||

hateprahastenīlenatadakampyammahābalam |

rākṣasānāmahṛṣṭānāṃlaṅkāmabhijagāmaha || 58 ||

naśekussamavasthātunnihatevāhinīpatau |

setubandhaṃsamāsādyaviśīrṇaṃsalilaṃyathā || 59 ||

hatetasmiṃścamūmukhyerākṣasāstenirudyamāḥ |

rakṣaḥpatigṛhaṅgatvādhyānamūkatvamāsthitāḥ || 60 ||

prāptāśśokārṇavantīvrannissajñauivate'bhavan |

tatastunīlovijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsukṛtenakarmaṇā |

sametyarāmeṇasalakṣmaṇenaprahṛṣṭarūpastubabhūvayūthapaḥ || 61 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||