6.130 Yuddhakanda - Trimshadadhikashatatama Sargah

ॐ

6.130 යුද්ධකාණ්ඩ - ත්රිංශදධිකශතතම සර්ගඃ

Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .

අථ ත්රිංශදධිකශතතමස්සර්ගඃ .

ශ්රුත්වාතුපරමානන්දම්භරතස්සත්යවික්රමඃ .

හෘෂ්ටමාජ්ඤාපයාමාසශත්රුඝ්නම්පරවීරහා .. 1 ..

දෛවතානි ච සර්වාණිචෛත්යානිනගරස්ය ච .

සුගන්ධමාල්යෛර්යාදිත්රෛරර්චන්තු ශුචයෝ නරාඃ .. 2 ..

සූතාස්ස්තුතිපුරාණජ්ඤාස්සර්වේවෛතාලිකාස්තථා .

සර්වේවාදිත්රකුශලාගණිකාශ්චෛවසඞ්ඝශඃ .. 3 ..

රාජදාරාස්තථාමාත්යාස්සෛන්යාස්සේනාඞ්ගනාගණාඃ .

බ්රාහ්මණාශ්චසරාජන්යාශ්රේණිමුඛ්යාස්තථාගණාඃ .. 4 ..

අභිනිර්යාන්තුරාමස්යද්රෂ්ටුංශශිනිභම්මුඛම් .

භරතස්යවච්ශ්රුත්වාශත්රුඝ්නඃපරවීරහා .. 5 ..

විෂ්ටීරනේකසාහස්රීශ්චෝදයාමානභාගශඃ .

සමීකුරුතනිම්නානිවිෂමානිසමානි ච .. 6 ..

ස්ථානානිතුනිරස්යන්තාන්නන්දිග්රාමාදිතඃපරම් .

සිඤ්චස්තුපෘථිවීඞ්කෘත්ස්නාංහිවශීතේවවාරිණා .. 7 ..

තතෝ(අ)භ්යවකිරන්ත්වන්යේලාජෛඃපුෂ්පෛශ්චසර්වතඃ .

සුමුච්ඡ්රිතපතාකාස්තුරථ්යාඃපුරවරෝත්තමේඃ .. 8 ..

ශෝභයන්තු ච වේශ්මානිසූර්යස්යෝදයනම්ප්රති .

ස්රග්දාමමුක්තපුෂ්පෛශ්චසුගන්ධෛඃ පඤ්චවර්ණකෛඃ .. 9 ..

රාජමාර්ගමසම්බාධඞ්කිරන්තුශතශෝනරාඃ .

තස්තච්ඡාසනංශ්රුත්වාශත්රුඝ්නස්යමුදාන්විතාඃ .. 10 ..

ධෘෂ්ටිර්ජයන්තෝවිජයස්සිද්ධාර්ථශ්චාර්ථසාධකඃ .

අශෝකෝමන්ත්රපාලශ්චසුමන්ත්රශ්චාපිනිර්යයුඃ .. 11 ..

මත්තෛර්නාගසහස්රෛශ්චසධ්වජෛස්සුවිභූෂිතෛඃ .

අපරේහේමකක්ෂාභිස්සගජාභිඃකරේණුභිඃ .. 12 ..

නිර්යයුස්තුරරථෛශ්චසුමහාරථාඃ .

ශක්ත්යෘෂ්ටිපාශහස්තානාංසධ්වජානාම්පතාකිනාම් .. 13 ..

තුරගාණාංසහස්රෛශ්චමුඛ්යෛර්මුඛ්යතරාන්විතෛඃ .

පදාතීනාංසහස්රෛශ්චවීරාඃපරිවෘතායයුඃ .. 14 ..

තතෝයානාන්යුපාරූඪාස්සර්වාදශරථස්ත්රියඃ .

කෞසල්යාම්ප්රමුඛේකෘත්වාසුමිත්රාඤ්චාපිනිර්යයුඃ .. 15 ..

කෛකේය්යාසහිතාඃසර්වානන්දිග්රාමමුපාගමන් .

ද්විජාතිමුඛ්යෛර්ධර්මාත්මාශ්රේණීමුඛ්යෛස්සනෛගමෛඃ .. 16 ..

මාල්යමෝදකහස්තෛශ්චමන්ත්රිභිර්භරතෝවෘතඃ .

ශඞ්ඛභේරීනිනාදෛශ්චවන්දිභිශ්චාභිවනන්දිතඃ .. 17 ..

ආර්යපාදෞගෘහීත්වාතෞශිරසාධර්මකෝවිදඃ .

පාණ්ඩුරඤ්ඡත්රමාදායශුක්ලමාල්යෝපශෝභිතම් .. 18 ..

ශුක්ලේ ච වාලව්යජනේරාජාර්හේහේමභූෂිතේ .

උපවාසකෘශෝදීනශ්චීරකෘෂ්ණාජිනාම්බරඃ .. 19 ..

භ්රාතුරාගමනංශ්රුත්වාතත්පූර්වංහර්ෂමාගතඃ .

ප්රත්යුද්යයෞතදාරාමම්මහාත්මාසචිවෛස්සහ .. 20 ..

අශ්වානාඞ්ඛුරශබ්දෛශ්චරථනේමිස්වනේන ච .

ශඞ්ඛදුන්දුභිනාදේනසඤ්චචාලේවමේදිනී .. 21 ..

කෘත්ස්නන්තුනගරන්තත්තුනන්දිග්රාමමුපාගමත් .

සමීක්ෂ්යභරතෝවාක්යමුවාචපවනාත්මජම් .. 22 ..

කච්චින්නඛලුකාපේයීසේව්යතේචකචිත්තතා .

න හිපශ්යාමිකාකුත්ස්ථංරාමමාර්යම්පරන්තපම් .. 23 ..

අථෛවමුක්තේවචනේහනූමානිදමබ්රවීත් .

අර්ථ්යංවිජ්ඤාපයන්නේවභරතංසත්යවික්රමම් .. 24 ..

සදාඵලාන්කුසුමිතාන්වෘක්ෂාන් ප්රාප්යමධුස්රවාන් .

භරද්වාජප්රසාදේනමත්තභ්රමරනාදිතාන් .. 25 ..

තස්යචෛෂවරෝදත්තෝවාසවේනපරන්තප .

සසෛන්යස්යතවාතිථ්යඞ්කෘතංසර්වගුණාන්විතම් .. 26 ..

නිස්ස්වන්ශ්රූයතේභීමඃප්රහෘෂ්ටානාංවනෞකසාම් .

මන්යේවානරසේනාසානදීන්තරතිගෝමතීම් .. 27 ..

රජෝවර්ෂංසමුද්භූතම්පශ්යසාලවනම්ප්රති .

මන්යේසාලවනංරම්යංලෝපයන්තිප්ලවඞ්ගමාඃ .. 28 ..

තදේතද්දෘශ්යතේදූරාද්විමානඤ්චන්ද්රසන්නිභම් .

විමානම්පුෂ්පකන්දිව්යම්මනසාබ්රහ්මනිර්මිතම් .. 29 ..

රාවණම්බාන්ධවෛඃසාර්ථංහත්වාලබ්ධම්මහාත්මනා .

තරුණාදිත්යසඞ්කාශංවිමානංරාමවාහනම් .. 30 ..

ධනදස්යප්රසාදේනදිව්යමේතන්මනෝජවම් .

ඒතස්මින් භ්රාතරෞවීරෞවෛදේහ්යාසහරාඝවෞ .. 31 ..

සුග්රීවශ්චමහාතේජාරාක්ෂසශ්චවිභීෂණඃ .

ඒතෝහර්ෂසමුද්භූතෝනිඃස්වනෝදිවමස්පෘශත් .. 32 ..

ස්ත්රීබාලයුවවෘද්ධානාංරාමෝ(අ)යමිතිකීර්තිතේ .

රථකුඤ්ජරවාජිභ්යස්තේ(අ)වතීර්යමහීඞ්ගතාඃ .. 33 ..

දදෘශුස්තංවිමානස්ථන්නරාස්සෝමමිවාම්බරේ .

ප්රාජ්ඤලිර්භරතෝභූත්වාප්රසෘෂ්ටෝරාඝවෝන්මුඛඃ .. 34 ..

ස්වාගතේනයථාර්හේණතතෝරාමමපූජයත් .

මනසාබ්රහ්මණාසෘෂ්ටේවිමානේභරතාග්රජඃ .. 35 ..

රරාජපෘථුදීර්ඝාක්ෂෝවජ්රපාණිරිවාපරඃ .

තතෝවිමානාග්රගතම්භරතෝභ්රාතරන්තදා .. 36 ..

වවන්දේප්රණතෝරාමම්මේරුස්ථමිවභාස්කරම් .

තතෝරාමාභ්යනුජ්ඤාතන්තද්විමානමනුත්තමම් .. 37 ..

හංසයුක්තම්මහාවේගන්නිපපාතමහීතලේ .

ආපිතෝවිමානන්තද්භරතස්සත්යවික්රමඃ .. 38 ..

රාමමාසාද්යමුදිතඃපුනරේවාභ්යවාදයත් .

තංසමුත්ථාප්යකාකුත්ස්ථශ්චිරස්යාක්ෂිරථඞ්ගතම් .. 39 ..

අඞ්කේභරතමාරෝප්යමුදිතඃපරිෂස්වජේ .

තතෝලක්ෂ්මණමාසාද්යවෛදේහීං ච පරන්තපඃ .. 40 ..

අථාභ්යවාදයප්රතීතෝභරතෝනාමචාබ්රවීත් .

සුග්රීවඞ්කේකයීපුත්රෝජාම්බවන්තමථාඞ්ගදම් .. 41 ..

මෛන්දං ච ද්විවිදන්නීලමෘෂභම්පරිෂස්වජේ .

සුෂේණං ච නලඤ්චෛවගවාක්ෂඞ්ගන්ධමාදනම් .. 42 ..

ශරභම්පනසඤ්චෛවපරිතඃපරිෂස්වජේ .

තේකෘත්වාමානුෂංරූපංවානරාඃකාමරූපිණඃ .. 43 ..

කුශලම්පර්යපෘච්ඡංස්තේප්රහෘෂ්ටාභරතන්තදා .

අථාබ්රවීද්රාජපුත්රස්සුග්රීවංවානරර්ෂභම් .. 44 ..

පරිෂ්වජ්යමහාතේජාභරතෝධර්මිණාංවරඃ .

ත්වම්ස්මාකඤ්චතුර්ණාංවෛභ්රාතාසුග්රීවපඤ්චමඃ .. 45 ..

සෞහාර්දාජ්ජායතේමිත්රමපකාරෝ(අ)රිලක්ෂණම් .

විභීෂණං ච භරතඃසාන්ත්වවාක්යමථාබ්රවීත් .. 46 ..

දිෂ්ට්යාත්වයාසහායේනකෘතඞ්කර්මසුදුෂ්කරම් .

ශත්රුඝ්නශ්චතදාරාමමභිවාද්යසලක්ෂ්මණම් .. 47 ..

සීතායාශ්චරණෞවීරෝවිනයාදභ්යවාදයත් .

රාමෝමාතරමාසාද්යවිවර්ණාංශෝකකර්ශිතාම් .. 48 ..

ජග්රාහප්රණතඃපාදෞමනෝමාතුඃප්රහර්ෂයන් .

අභිවාද්යසුමිත්රාං ච කෛකේයීං ච යශස්විනීම් .. 49 ..

ස මාත්රූශ්චතතස්සර්වාපුරෝහිතමුපාගමත් .

ස්වාගතන්තේමහාබාහෝකෞසල්යානන්දවර්ධනා .. 50 ..

ඉතිප්රාඤ්ජලයඃසර්වේනාගරාරාමමබ්රුවන් .

තාන්යඤ්ජලිසහස්රාණිප්රගෘහීතානිනාගරෛඃ .. 51 ..

ව්යාකෝචානීවපද්මානිදදර්ශභරතාග්රජඃ .

පාදුකේතේතුරාමස්යගෘහීත්වාභරතස්ස්වයම් .. 52 ..

චරණාභ්යාන්නරේන්ද්රස්යයෝජයාමාසධර්මවිත් .

අබ්රවීච්චතදාරාමම්භරතඃ ස කෘතාඤ්ජලිඃ .. 53 ..

ඒතත්තේසකලංරාජ්යන්න්යාසන්නිර්යාතිතම්මයා .

අද්යජන්මකෘතාර්ථම්මේසම්වෘත්තශ්චමනෝරථඃ .. 54 ..

යත්ත්වාම්පශ්යාමිරාජානමයෝධ්යාම්පුනරාගතම් .

අවේක්ෂතාම්භවාන්ශෝකඞ්කෝෂ්ඨාගාරඞ්ගෘහම්බලම් .. 55 ..

භවතස්තේජසාසර්වඞ්කෘතන්දශගුණම්මයා .

තථාබ්රුවාණම්භරතන්දෘෂ්ටවාතම්භ්රාතෘවත්සලම් .. 56 ..

මුමුචුර්වානරාබාෂ්පංරාක්ෂසශ්චවිභීෂණඃ .

තතඃප්රහර්ෂාද්භරතමඞ්ගමාරෝප්යරාඝවඃ .. 57 ..

යයෞතේනවිමානේනසසෛන්යෝභරතාශ්රමම් .

භරතාශ්රමමාසාද්යසසෛන්යෝරාඝවස්තදා .. 58 ..

අවතීර්යවිමානාග්රාදවතස්ථේමහීතලේ .

අබ්රවීත්තුතදාරාමස්තද්විමානමනුත්තමම් .. 59 ..

වහවෛශ්රවණන්දේවමනුජානාමිගම්යතාම් .

තතෝරාමාභ්යනුජ්ඤාතන්තද්විමානමනුත්තමම් .. 60 ..

උත්තරාන්දිශමුද්දිශ්යජගාමධනදාලයම් .

විමානම්පුෂ්පකන්දිව්යංසම්ගෘහීතන්තුරක්ෂසා .. 61 ..

අගමද්ධනදංවේගාද්රාමවාක්යප්රචෝදිතම් .

පුරෝහිතස්යාත්මසමස්යරාඝවෝබෘහස්පතේශ්ශක්රෛවාමරාධිපඃ .

නිපීඩ්යපාදෞපෘථගානනේශුභේසහෛවතේනෝපවිවේශවීර්යවාන් .. 62 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ත්රිංශදධිකශතතමස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha triṃśadadhikaśatatamassargaḥ |

śrutvātuparamānandambharatassatyavikramaḥ |

hṛṣṭamājñāpayāmāsaśatrughnamparavīrahā || 1 ||

daivatāni ca sarvāṇicaityāninagarasya ca |

sugandhamālyairyāditrairarcantu śucayo narāḥ || 2 ||

sūtāsstutipurāṇajñāssarvevaitālikāstathā |

sarvevāditrakuśalāgaṇikāścaivasaṅghaśaḥ || 3 ||

rājadārāstathāmātyāssainyāssenāṅganāgaṇāḥ |

brāhmaṇāścasarājanyāśreṇimukhyāstathāgaṇāḥ || 4 ||

abhiniryānturāmasyadraṣṭuṃśaśinibhammukham |

bharatasyavacśrutvāśatrughnaḥparavīrahā || 5 ||

viṣṭīranekasāhasrīścodayāmānabhāgaśaḥ |

samīkurutanimnāniviṣamānisamāni ca || 6 ||

sthānānitunirasyantānnandigrāmāditaḥparam |

siñcastupṛthivīṅkṛtsnāṃhivaśītevavāriṇā || 7 ||

tato'bhyavakirantvanyelājaiḥpuṣpaiścasarvataḥ |

sumucchritapatākāsturathyāḥpuravarottameḥ || 8 ||

śobhayantu ca veśmānisūryasyodayanamprati |

sragdāmamuktapuṣpaiścasugandhaiḥ pañcavarṇakaiḥ || 9 ||

rājamārgamasambādhaṅkirantuśataśonarāḥ |

tastacchāsanaṃśrutvāśatrughnasyamudānvitāḥ || 10 ||

dhṛṣṭirjayantovijayassiddhārthaścārthasādhakaḥ |

aśokomantrapālaścasumantraścāpiniryayuḥ || 11 ||

mattairnāgasahasraiścasadhvajaissuvibhūṣitaiḥ |

aparehemakakṣābhissagajābhiḥkareṇubhiḥ || 12 ||

niryayusturarathaiścasumahārathāḥ |

śaktyṛṣṭipāśahastānāṃsadhvajānāmpatākinām || 13 ||

turagāṇāṃsahasraiścamukhyairmukhyatarānvitaiḥ |

padātīnāṃsahasraiścavīrāḥparivṛtāyayuḥ || 14 ||

tatoyānānyupārūḍhāssarvādaśarathastriyaḥ |

kausalyāmpramukhekṛtvāsumitrāñcāpiniryayuḥ || 15 ||

kaikeyyāsahitāḥsarvānandigrāmamupāgaman |

dvijātimukhyairdharmātmāśreṇīmukhyaissanaigamaiḥ || 16 ||

mālyamodakahastaiścamantribhirbharatovṛtaḥ |

śaṅkhabherīninādaiścavandibhiścābhivananditaḥ || 17 ||

āryapādaugṛhītvātauśirasādharmakovidaḥ |

pāṇḍurañchatramādāyaśuklamālyopaśobhitam || 18 ||

śukle ca vālavyajanerājārhehemabhūṣite |

upavāsakṛśodīnaścīrakṛṣṇājināmbaraḥ || 19 ||

bhrāturāgamanaṃśrutvātatpūrvaṃharṣamāgataḥ |

pratyudyayautadārāmammahātmāsacivaissaha || 20 ||

aśvānāṅkhuraśabdaiścarathanemisvanena ca |

śaṅkhadundubhinādenasañcacālevamedinī || 21 ||

kṛtsnantunagarantattunandigrāmamupāgamat |

samīkṣyabharatovākyamuvācapavanātmajam || 22 ||

kaccinnakhalukāpeyīsevyatecakacittatā |

na hipaśyāmikākutsthaṃrāmamāryamparantapam || 23 ||

athaivamuktevacanehanūmānidamabravīt |

arthyaṃvijñāpayannevabharataṃsatyavikramam || 24 ||

sadāphalānkusumitānvṛkṣān prāpyamadhusravān |

bharadvājaprasādenamattabhramaranāditān || 25 ||

tasyacaiṣavarodattovāsavenaparantapa |

sasainyasyatavātithyaṅkṛtaṃsarvaguṇānvitam || 26 ||

nissvanśrūyatebhīmaḥprahṛṣṭānāṃvanaukasām |

manyevānarasenāsānadīntaratigomatīm || 27 ||

rajovarṣaṃsamudbhūtampaśyasālavanamprati |

manyesālavanaṃramyaṃlopayantiplavaṅgamāḥ || 28 ||

tadetaddṛśyatedūrādvimānañcandrasannibham |

vimānampuṣpakandivyammanasābrahmanirmitam || 29 ||

rāvaṇambāndhavaiḥsārthaṃhatvālabdhammahātmanā |

taruṇādityasaṅkāśaṃvimānaṃrāmavāhanam || 30 ||

dhanadasyaprasādenadivyametanmanojavam |

etasmin bhrātarauvīrauvaidehyāsaharāghavau || 31 ||

sugrīvaścamahātejārākṣasaścavibhīṣaṇaḥ |

etoharṣasamudbhūtoniḥsvanodivamaspṛśat || 32 ||

strībālayuvavṛddhānāṃrāmo'yamitikīrtite |

rathakuñjaravājibhyaste'vatīryamahīṅgatāḥ || 33 ||

dadṛśustaṃvimānasthannarāssomamivāmbare |

prājñalirbharatobhūtvāprasṛṣṭorāghavonmukhaḥ || 34 ||

svāgatenayathārheṇatatorāmamapūjayat |

manasābrahmaṇāsṛṣṭevimānebharatāgrajaḥ || 35 ||

rarājapṛthudīrghākṣovajrapāṇirivāparaḥ |

tatovimānāgragatambharatobhrātarantadā || 36 ||

vavandepraṇatorāmammerusthamivabhāskaram |

tatorāmābhyanujñātantadvimānamanuttamam || 37 ||

haṃsayuktammahāvegannipapātamahītale |

āpitovimānantadbharatassatyavikramaḥ || 38 ||

rāmamāsādyamuditaḥpunarevābhyavādayat |

taṃsamutthāpyakākutsthaścirasyākṣirathaṅgatam || 39 ||

aṅkebharatamāropyamuditaḥpariṣasvaje |

tatolakṣmaṇamāsādyavaidehīṃ ca parantapaḥ || 40 ||

athābhyavādayapratītobharatonāmacābravīt |

sugrīvaṅkekayīputrojāmbavantamathāṅgadam || 41 ||

maindaṃ ca dvividannīlamṛṣabhampariṣasvaje |

suṣeṇaṃ ca nalañcaivagavākṣaṅgandhamādanam || 42 ||

śarabhampanasañcaivaparitaḥpariṣasvaje |

tekṛtvāmānuṣaṃrūpaṃvānarāḥkāmarūpiṇaḥ || 43 ||

kuśalamparyapṛcchaṃsteprahṛṣṭābharatantadā |

athābravīdrājaputrassugrīvaṃvānararṣabham || 44 ||

pariṣvajyamahātejābharatodharmiṇāṃvaraḥ |

tvamsmākañcaturṇāṃvaibhrātāsugrīvapañcamaḥ || 45 ||

sauhārdājjāyatemitramapakāro'rilakṣaṇam |

vibhīṣaṇaṃ ca bharataḥsāntvavākyamathābravīt || 46 ||

diṣṭyātvayāsahāyenakṛtaṅkarmasuduṣkaram |

śatrughnaścatadārāmamabhivādyasalakṣmaṇam || 47 ||

sītāyāścaraṇauvīrovinayādabhyavādayat |

rāmomātaramāsādyavivarṇāṃśokakarśitām || 48 ||

jagrāhapraṇataḥpādaumanomātuḥpraharṣayan |

abhivādyasumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm || 49 ||

sa mātrūścatatassarvāpurohitamupāgamat |

svāgatantemahābāhokausalyānandavardhanā || 50 ||

itiprāñjalayaḥsarvenāgarārāmamabruvan |

tānyañjalisahasrāṇipragṛhītānināgaraiḥ || 51 ||

vyākocānīvapadmānidadarśabharatāgrajaḥ |

pāduketeturāmasyagṛhītvābharatassvayam || 52 ||

caraṇābhyānnarendrasyayojayāmāsadharmavit |

abravīccatadārāmambharataḥ sa kṛtāñjaliḥ || 53 ||

etattesakalaṃrājyannyāsanniryātitammayā |

adyajanmakṛtārthammesamvṛttaścamanorathaḥ || 54 ||

yattvāmpaśyāmirājānamayodhyāmpunarāgatam |

avekṣatāmbhavānśokaṅkoṣṭhāgāraṅgṛhambalam || 55 ||

bhavatastejasāsarvaṅkṛtandaśaguṇammayā |

tathābruvāṇambharatandṛṣṭavātambhrātṛvatsalam || 56 ||

mumucurvānarābāṣpaṃrākṣasaścavibhīṣaṇaḥ |

tataḥpraharṣādbharatamaṅgamāropyarāghavaḥ || 57 ||

yayautenavimānenasasainyobharatāśramam |

bharatāśramamāsādyasasainyorāghavastadā || 58 ||

avatīryavimānāgrādavatasthemahītale |

abravīttutadārāmastadvimānamanuttamam || 59 ||

vahavaiśravaṇandevamanujānāmigamyatām |

tatorāmābhyanujñātantadvimānamanuttamam || 60 ||

uttarāndiśamuddiśyajagāmadhanadālayam |

vimānampuṣpakandivyaṃsamgṛhītanturakṣasā || 61 ||

agamaddhanadaṃvegādrāmavākyapracoditam |

purohitasyātmasamasyarāghavobṛhaspateśśakraivāmarādhipaḥ |

nipīḍyapādaupṛthagānaneśubhesahaivatenopaviveśavīryavān || 62 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe triṃśadadhikaśatatamassargaḥ ||