5.38 Sundarakanda - Ashtatrimsha Sargah

ॐ

5.38 සුන්දරකාණ්ඩ - අෂ්ටත්රිංශ සර්ගඃ

Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ සුන්දරකාණ්ඩම් .

අථ අෂ්ටත්රිංශස්සර්ගඃ .

තතස්ස කපිශාර්දූලස්තේන වාක්යේන තෝෂිතඃ .

සීතාමුවාච තච්ඡෘත්වා වාක්යං වාක්යවිශාරදඃ .. 1 ..

යුක්තරූපං ත්වයා දේවි භාෂිතං ශුභදර්ශනේ .

සදෘශං ස්ත්රීස්වභාවස්ය සාධ්වීනාං විනයස්ය ච .. 2 ..

ස්ත්රීත්වං න තු සමර්ථං හි සාගරං ව්යතිවර්තිතුම් .

මාමධිෂ්ඨාය විස්තීර්ණං ශතයෝජනමායතම් .. 3 ..

ද්විතීයං කාරණං යච්ච බ්රවීෂි විනයාන්විතේ .

රාමාදන්යස්ය නාර්හාමි සංස්පර්ශමිති ජානකි .. 4 ..

ඒතත්තේ සදෘශං දේවි පත්න්යාස්තස්ය මහාත්මනඃ .

කා හ්යන්යා ත්වාමෘතේ දේවි බ්රූයාද්වචනමීදෘශම් .. 5 ..

ශ්රෝෂ්යතේ චෛව කාකුත්ස්ථඃ සර්වං නිරවශේෂතඃ .

චේෂ්ටිතං යත්ත්වයා දේවි භාෂිතං මම චාග්රතඃ .. 6 ..

කාරණෛර්බහුභිර්දේවි රාමප්රියචිකීර්ෂයා .

ස්නේහප්රස්කන්නමනසා මයෛතත්සමුදීරිතම් .. 7 ..

ලඞ්කායා දුෂ්ප්රවේශත්වාද්දුස්තරත්වාන්මහෝදධේඃ .

සාමර්ථ්යාදාත්මනශ්චෛව මයෛතත්සමුදීරිතම් .. 8 ..

ඉච්ඡාමි ත්වාං සමානේතුමද්යෛව රඝුබන්ධුනා .

ගුරුස්නේහේන භක්ත්යා ච නාන්යථෛතදුදාහෘතම් .. 9 ..

යදි නෝත්සහසේ යාතුං මයා සාර්ථමනින්දිතේ .

අභිජ්ඤානං ප්රයච්ඡ ත්වං ජානීයාද්රාඝවෝ හි යත් .. 10 ..

ඒවමුක්තා හනුමතා සීතා සුරසුතෝපමා .

උවාච වචනං මන්දං බාෂ්පප්රග්රථිතාක්ෂරම් .. 11 ..

ඉදං ශ්රේෂ්ඨමභිජ්ඤානං බ්රූයාස්ත්වං තු මම ප්රියම් .

ශෛලස්ය චිත්රකූටස්ය පාදේ පූර්වෝත්තරේ පුරා .. 12 ..

තාපසාශ්රමවාසින්යාඃ ප්රාජ්යමූලඵලෝදකේ .

තස්මින්සිද්ධාශ්රමේ දේශේ මන්දාකින්යා විදූරතඃ .. 13 ..

තස්යෝපවනෂණ්ඩේෂු නානාපුෂ්පසුගන්ධිෂු .

විහෘත්ය සලිලේ ක්ලින්නා මමාඞ්කේ සමුපාවිශමඃ .. 14 ..

තතෝ මාංසසමායුක්තෝ වායසඃ පර්යතුණ්ඩයත් .

තමහං ලෝෂ්ටමුද්යම්ය වාරයාමිස්ම වායසම් .. 15 ..

දාරයන්ස ච මාං කාකස්තත්ත්රෛව පරිලීයතේ .

න චාප්යුපාරමන්මාංසාද්භක්ෂාර්ථි බලිභෝජනඃ .. 16 ..

උත්කර්ෂන්ත්යාං ච රශනාං ක්රුද්ධායාං මයි පක්ෂිණි .

ස්රස්යමානේ ච වසනේ තතෝ දෘෂ්ටා ත්වයා හ්යහම් .. 17 ..

ත්වයා(අ)පහසිතා චාහං ක්රුද්ධා සංලජ්ජිතා තදා .

භක්ෂගෘධ්නේන කාකේන දාරිතා ත්වාමුපාගතා .. 18 ..

ආසීනස්ය ච තේ ශ්රාන්තා පුනරුත්සඞ්ගමාවිශම් .

ක්රුධ්යන්තී ච ප්රහෘෂ්ටේන ත්වයා(අ)හං පරිසාන්ත්විතා .. 19 ..

බාෂ්පපූර්ණමුඛී මන්දං චක්ෂුෂී පරිමාර්ජතී .

ලක්ෂිතා(අ)හං ත්වයා නාථ වායසේන ප්රකෝපිතා .. 20 ..

පරිශ්රමාත්ප්රසුප්තා ච රාඝවාඞ්කේ(අ)ප්යහං චිරම් .

පර්යායේණ ප්රසුප්තශ්ච මමාඞ්කේ භරතාග්රජඃ .. 21 ..

ස තත්ර පුනරේවාථ වායසස්සමුපාගමත් .

තතස්සුප්තප්රබුද්ධාං මාං රාමස්යාඞ්කාත්සමුත්ථිතාම් .. 22 ..

වායසස්සහසාගම්ය විදදාර ස්තනාන්තරේ .

පුනඃ පුනරථෝත්පත්ය විදදාර ස මාං භෘශම් .. 23 ..

තතස්සමුක්ෂිතෝ රාමෝ මුක්තෛශ්ශෝණිතබින්දුභිඃ .

වායසේන තතස්තේන බලවත්ක්ලිශ්යමානයා .. 24 ..

ස මයා බෝධිතශ්ශ්රීමාන්සුඛසුප්තඃ පරන්තපඃ .

ස මාං දෘෂ්ට්වා මහාබාහුර්විතුන්නාං ස්තනයෝස්තදා .. 25 ..

ආශීවිෂ ඉව ක්රුද්ධශ්වසන්වාක්යමභාෂත .

කේන තේ නාගනාසෝරු වික්ෂතං වෛ ස්තනාන්තරම් .. 26 ..

කඃ ක්රීඩති සරෝෂේණ පඤ්චවක්ත්රේණ භෝගිනා .

වීක්ෂමාණස්තතස්තං වෛ වායසං සමුදෛක්ෂත .. 27 ..

නඛෛස්සරුධිරෛස්තීක්ෂ්ණෛර්මාමේවාභිමුඛං ස්ථිතම් .

පුත්ත්රඃ කිල ස ශක්රස්ය වායසඃ පතතාං වරඃ .. 28 ..

ධරාන්තරගතශ්ශීඝ්රං පවනස්ය ගතෞ සමඃ .

තතස්තස්මින්මහාබාහුඃ කෝපසංවර්තිතේක්ෂණඃ .. 29 ..

වායසේ කෘතවාන්ක්රූරාං මතිං මතිමතාං වරඃ .

ස දර්භං සංස්තරාද්ගෘහ්ය බ්රාහ්මේණාස්ත්රේණ යෝජයත් .. 30 ..

ස දීප්ත ඉව කාලාග්නිර්ජජ්වාලාභිමුඛෝ ද්විජම් .

ස තං ප්රදීප්තං චික්ෂේප දර්භං තං වායසං ප්රති .. 31 ..

තතස්තං වායසං දර්භස්සෝම්බරේ(අ)නුජගාම හ .

අනුසෘෂ්ටස්තදා කාකෝ ජගාම විවිධාං ගතිම් .. 32 ..

ලෝකකාම ඉමං ලෝකං සර්වං වෛ විචචාර හ .

ස පිත්රා ච පරිත්යක්තස්සුරෛශ්ච සමහර්ෂිභිඃ .. 33 ..

ත්රීන්ලෝකාන්සම්පරික්රම්ය තමේව ශරණං ගතඃ .

ස තං නිපතිතං භූමෞ ශරණ්යශ්ශරණාගතම් .. 34 ..

වධාර්හමපි කාකුත්ස්ථඃ කෘපයා පර්යපාලයත් .

පරිද්යූනං විෂණ්ණං ච ස තමායාන්තමබ්රවීත් .. 35 ..

මෝඝං කර්තුං න ශක්යං තු බ්රාහ්මමස්ත්රං තදුච්යතාම් .

හිනස්තු දක්ෂිණාක්ෂි ත්වච්ඡර ඉත්යථ සෝ(අ)බ්රවීත් .. 36 ..

තතස්තස්යාක්ෂි කාකස්ය හිනස්ති ස්ම ස දක්ෂිණම් .

දත්ත්වා ස දක්ෂිණං නේත්රං ප්රාණේභ්යඃ පරිරක්ෂිතඃ .. 37 ..

ස රාමාය නමස්කෘත්ය රාජ්ඤේ දශරථාය ච .

විසෘෂ්ටස්තේන වීරේණ ප්රතිපේදේ ස්වමාලයම් .. 38 ..

මත්කෘතේ කාකමාත්රේ තු බ්රහ්මාස්ත්රං සමුදීරිතම් .

කස්මාද්යෝ මාං හරේත්ත්වත්තඃ ක්ෂමසේ තං මහීපතේ .. 39 ..

ස කුරුෂ්ව මහෝත්සාහඃ කෘපාං මයි නරර්ෂභ .

ත්වයා නාථවතී නාථ හ්යනාථා ඉව දෘශ්යතේ .. 40 ..

ආනෘශංස්යං පරෝ ධර්මස්තවත්ත්ත ඓව මයා ශ්රුතඃ .

ජානාමි ත්වාං මහාවීර්යං මහෝත්සාහං මහාබලම් .. 41 ..

අපාරපාරමක්ෂෝභ්යං ගාම්භීර්යාත්සාගරෝපමම් .

භර්තාරං සසමුද්රායා ධරණ්යා වාසවෝපමම් .. 42 ..

ඒවමස්ත්රවිදාං ශ්රේෂ්ඨස්සත්යවාන්බලවානපි .

කිමර්ථමස්ත්රං රක්ෂස්සු න යෝජයසි රාඝව .. 43 ..

න නාගා නා(අ)පි ගන්ධර්වා නාසුරා න මරුද්ගණාඃ .

රාමස්ය සමරේ වේගං ශක්තාඃ ප්රතිසමාධිතුම් .. 44 ..

තස්ය වීර්යවතඃ කශ්චිද්යද්යස්ති මයි සම්භ්රමඃ .

කිමර්ථං න ශරෛස්තීක්ෂ්ණෛඃ ක්ෂයං නයති රාක්ෂසාන් .. 45 ..

භ්රාතුරාදේශමාදාය ලක්ෂ්මණෝ වා පරන්තපඃ .

කස්ය හේතෝර්න මාං වීරඃ පරිත්රාති මහාබලඃ .. 46 ..

යදි තෞ පුරුෂව්යාඝ්රෞ වාය්වග්නිසමතේජසෞ .

සුරාණාමපි දුර්ධර්ෂෞ කිමර්ථං මාමුපේක්ෂතඃ .. 47 ..

මමෛව දුෂ්කෘතං කිඤ්චින්මහදස්ති න සංශයඃ .

සමර්ථාවපි තෞ යන්මාං නාවේක්ෂේතේ පරන්තපෞ .. 48 ..

වෛදේහ්යා වචනං ශ්රුත්වා කරුණං සාශ්රුභාෂිතම් .

අථාබ්රවීන්මහාතේජා හනුමාන්මාරුතාත්මජඃ .. 49 ..

ත්වච්ඡෝකවිමුඛෝ රාමෝ දේවි සත්යේන තේ ශපේ .

රාමේ දුඃඛාභිපන්නේ ච ලක්ෂ්මණඃ පරිතප්යතේ .. 50 ..

කථඤ්චිද්භවතී දෘෂ්ටා න කාලඃ පරිදේවිතුම් .

ඉමං මුහූර්තං දුඃඛානාං ද්රක්ෂ්යස්යන්තමනින්දිතේ .. 51 ..

තාවුභෞ පුරුෂව්යාඝ්රෞ රාජපුත්රෞ මහාබලෞ .

ත්වද්දර්ශනකෘතෝත්සාහෞ ලඞ්කාං භස්මීකරිෂ්යතඃ .. 52 ..

හත්ත්වා ච සමරේ ක්රූරං රාවණං සහබාන්ධවම් .

රාඝවස්ත්වාං විශාලාක්ෂි නේෂ්යති ස්වාං පුරීං ප්රති .. 53 ..

බ්රූහි යද්රාඝවෝ වාච්යෝ ලක්ෂ්මණශ්ච මහාබලඃ .

සුග්රීවෝ වාපි තේජස්වී හරයෝ(අ)පි සමාගතාඃ .. 54 ..

ඉත්යුක්තවති තස්මිංස්තු සීතා සුරසුතෝපමා .

උවාච ශෝකසන්තප්තා හනුමන්තං ප්ලවඞ්ගමම් .. 55 ..

කෞසල්යා ලෝකභර්තාරං සුෂුවේ යං මනස්විනී .

තං මමාර්ථේ සුඛං පෘච්ඡ ශිරසා චාභිවාදය .. 56 ..

ස්රජශ්ච සර්වරත්නානි ප්රියා යාශ්ච වරාඞ්ගනාඃ .

ඓශ්වර්යං ච විශාලායාං පෘථිව්යාමපි දුර්ලභම් .. 57 ..

පිතරං මාතරං චෛව සම්මාන්යාභිප්රසාද්ය ච .

අනුප්රව්රජිතෝ රාමං සුමිත්රා යේන සුප්රජාඃ .. 58 ..

ආනුකූල්යේන ධර්මාත්මා ත්යක්ත්වා සුඛමනුත්තමම් .

අනුගච්ඡති කාකුත්ස්ථං භ්රාතරං පාලයන්වනේ .. 59 ..

සිංහස්කන්ධෝ මහාබාහුර්මනස්වී ප්රියදර්ශිනඃ .

පිතෘවද්වර්තතේ රාමේ මාතෘවන්මාං සමාචරන් .. 60 ..

හ්රියමාණාං තදා වීරෝ න තු මාං වේද ලක්ෂ්මණඃ .

වෘද්ධෝපසේවී ලක්ෂ්මීවාන් ශක්තෝ න බහුභාෂිතා .. 61 ..

රාජපුත්රඃ ප්රියඃ ශ්රේෂ්ඨඃ සදෘශඃ ශ්වශුරස්ය මේ .

මමඃ ප්රියතරෝ නිත්යං භ්රාතා රාමස්ය ලක්ෂ්මණඃ .. 62 ..

නියුක්තෝ ධුරි යස්යාං තු තාමුද්වහති වීර්යවාන් .

යං දෘෂ්ට්වා රාඝවෝ නෛව වෘත්තමාර්යමනුස්මරේත් .. 63 ..

ස මමාර්ථාය කුශලං වක්තව්යෝ වචනාන්මම .

මෘදුර්නිත්යං ශුචිර්දක්ෂඃ ප්රියෝ රාමස්ය ලක්ෂ්මණඃ .. 64 ..

යථා හි වානරශ්රේෂ්ඨ දුඃඛක්ෂයකරෝ භවේත් .

ත්වමස්මින්කාර්යනිර්යෝගේ ප්රමාණං හරිසත්තමඃ .. 65 ..

රාඝවස්ත්වත්සමාරම්භාන්මයි යත්නපරෝ භවේත් .

ඉදං බ්රූයාශ්ච මේ නාථං ශූරං රාමං පුනඃ පුනඃ .. 66 ..

ජීවිතං ධාරයිෂ්යාමි මාසං දශරථාත්මජ .

ඌර්ධ්වං මාසාන්න ජීවේයං සත්යේනාහං බ්රවීමි තේ .. 67 ..

රාවණේනෝපරුද්ධාං මාං නිකෘත්ය පාපකර්මණා .

ත්රාතුමර්හසි වීර ත්වං පාතාලාදිව කෞශිකීම් .. 68 ..

තතෝ වස්ත්රගතං මුක්ත්වා දිව්යං චූඩාමණිං ශුභම් .

ප්රදේයෝ රාඝවායේති සීතා හනුමතේ දදෞ .. 69 ..

ප්රතිගෘහ්ය තතෝ වීරෝ මණිරත්නමනුත්තමම් .

අඞ්ගුල්යා යෝජයාමාස න හ්යස්ය ප්රාභවද්භුජඃ .. 70 ..

මණිරත්නං කපිවරඃ ප්රතිගෘහ්යාභිවාද්ය ච .

සීතාං ප්රදක්ෂිණං කෘත්වා ප්රණතඃ පාර්ව්ශතඃ ස්ථිතඃ .. 71 ..

හර්ෂේණ මහතා යුක්තඃ සීතාදර්ශනජේන සඃ .

හෘදයේන ගතෝ රාමං ශරීරේණ තු විෂ්ඨිතඃ .. 72 ..

මණිවරමුපගෘහ්ය තං මහාර්හං ජනකනෘපාත්මජයා ධෘතං ප්රභාවාත් .

ගිරිරිව පවනාවධූතමුක්තඃ සුඛිතමනාඃ ප්රතිසඞ්ක්රමං ප්රපේදේ .. 73 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ සුන්දරකාණ්ඩේ අෂ්ටත්රිංශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha aṣṭatriṃśassargaḥ |

tatassa kapiśārdūlastena vākyena toṣitaḥ |

sītāmuvāca tacchṛtvā vākyaṃ vākyaviśāradaḥ || 1 ||

yuktarūpaṃ tvayā devi bhāṣitaṃ śubhadarśane |

sadṛśaṃ strīsvabhāvasya sādhvīnāṃ vinayasya ca || 2 ||

strītvaṃ na tu samarthaṃ hi sāgaraṃ vyativartitum |

māmadhiṣṭhāya vistīrṇaṃ śatayojanamāyatam || 3 ||

dvitīyaṃ kāraṇaṃ yacca bravīṣi vinayānvite |

rāmādanyasya nārhāmi saṃsparśamiti jānaki || 4 ||

etatte sadṛśaṃ devi patnyāstasya mahātmanaḥ |

kā hyanyā tvāmṛte devi brūyādvacanamīdṛśam || 5 ||

śroṣyate caiva kākutsthaḥ sarvaṃ niravaśeṣataḥ |

ceṣṭitaṃ yattvayā devi bhāṣitaṃ mama cāgrataḥ || 6 ||

kāraṇairbahubhirdevi rāmapriyacikīrṣayā |

snehapraskannamanasā mayaitatsamudīritam || 7 ||

laṅkāyā duṣpraveśatvāddustaratvānmahodadheḥ |

sāmarthyādātmanaścaiva mayaitatsamudīritam || 8 ||

icchāmi tvāṃ samānetumadyaiva raghubandhunā |

gurusnehena bhaktyā ca nānyathaitadudāhṛtam || 9 ||

yadi notsahase yātuṃ mayā sārthamanindite |

abhijñānaṃ prayaccha tvaṃ jānīyādrāghavo hi yat || 10 ||

evamuktā hanumatā sītā surasutopamā |

uvāca vacanaṃ mandaṃ bāṣpapragrathitākṣaram || 11 ||

idaṃ śreṣṭhamabhijñānaṃ brūyāstvaṃ tu mama priyam |

śailasya citrakūṭasya pāde pūrvottare purā || 12 ||

tāpasāśramavāsinyāḥ prājyamūlaphalodake |

tasminsiddhāśrame deśe mandākinyā vidūrataḥ || 13 ||

tasyopavanaṣaṇḍeṣu nānāpuṣpasugandhiṣu |

vihṛtya salile klinnā mamāṅke samupāviśamaḥ || 14 ||

tato māṃsasamāyukto vāyasaḥ paryatuṇḍayat |

tamahaṃ loṣṭamudyamya vārayāmisma vāyasam || 15 ||

dārayansa ca māṃ kākastattraiva parilīyate |

na cāpyupāramanmāṃsādbhakṣārthi balibhojanaḥ || 16 ||

utkarṣantyāṃ ca raśanāṃ kruddhāyāṃ mayi pakṣiṇi |

srasyamāne ca vasane tato dṛṣṭā tvayā hyaham || 17 ||

tvayā'pahasitā cāhaṃ kruddhā saṃlajjitā tadā |

bhakṣagṛdhnena kākena dāritā tvāmupāgatā || 18 ||

āsīnasya ca te śrāntā punarutsaṅgamāviśam |

krudhyantī ca prahṛṣṭena tvayā'haṃ parisāntvitā || 19 ||

bāṣpapūrṇamukhī mandaṃ cakṣuṣī parimārjatī |

lakṣitā'haṃ tvayā nātha vāyasena prakopitā || 20 ||

pariśramātprasuptā ca rāghavāṅke'pyahaṃ ciram |

paryāyeṇa prasuptaśca mamāṅke bharatāgrajaḥ || 21 ||

sa tatra punarevātha vāyasassamupāgamat |

tatassuptaprabuddhāṃ māṃ rāmasyāṅkātsamutthitām || 22 ||

vāyasassahasāgamya vidadāra stanāntare |

punaḥ punarathotpatya vidadāra sa māṃ bhṛśam || 23 ||

tatassamukṣito rāmo muktaiśśoṇitabindubhiḥ |

vāyasena tatastena balavatkliśyamānayā || 24 ||

sa mayā bodhitaśśrīmānsukhasuptaḥ parantapaḥ |

sa māṃ dṛṣṭvā mahābāhurvitunnāṃ stanayostadā || 25 ||

āśīviṣa iva kruddhaśvasanvākyamabhāṣata |

kena te nāganāsoru vikṣataṃ vai stanāntaram || 26 ||

kaḥ krīḍati saroṣeṇa pañcavaktreṇa bhoginā |

vīkṣamāṇastatastaṃ vai vāyasaṃ samudaikṣata || 27 ||

nakhaissarudhiraistīkṣṇairmāmevābhimukhaṃ sthitam |

puttraḥ kila sa śakrasya vāyasaḥ patatāṃ varaḥ || 28 ||

dharāntaragataśśīghraṃ pavanasya gatau samaḥ |

tatastasminmahābāhuḥ kopasaṃvartitekṣaṇaḥ || 29 ||

vāyase kṛtavānkrūrāṃ matiṃ matimatāṃ varaḥ |

sa darbhaṃ saṃstarādgṛhya brāhmeṇāstreṇa yojayat || 30 ||

sa dīpta iva kālāgnirjajvālābhimukho dvijam |

sa taṃ pradīptaṃ cikṣepa darbhaṃ taṃ vāyasaṃ prati || 31 ||

tatastaṃ vāyasaṃ darbhassombare'nujagāma ha |

anusṛṣṭastadā kāko jagāma vividhāṃ gatim || 32 ||

lokakāma imaṃ lokaṃ sarvaṃ vai vicacāra ha |

sa pitrā ca parityaktassuraiśca samaharṣibhiḥ || 33 ||

trīnlokānsamparikramya tameva śaraṇaṃ gataḥ |

sa taṃ nipatitaṃ bhūmau śaraṇyaśśaraṇāgatam || 34 ||

vadhārhamapi kākutsthaḥ kṛpayā paryapālayat |

paridyūnaṃ viṣaṇṇaṃ ca sa tamāyāntamabravīt || 35 ||

moghaṃ kartuṃ na śakyaṃ tu brāhmamastraṃ taducyatām |

hinastu dakṣiṇākṣi tvacchara ityatha so'bravīt || 36 ||

tatastasyākṣi kākasya hinasti sma sa dakṣiṇam |

dattvā sa dakṣiṇaṃ netraṃ prāṇebhyaḥ parirakṣitaḥ || 37 ||

sa rāmāya namaskṛtya rājñe daśarathāya ca |

visṛṣṭastena vīreṇa pratipede svamālayam || 38 ||

matkṛte kākamātre tu brahmāstraṃ samudīritam |

kasmādyo māṃ harettvattaḥ kṣamase taṃ mahīpate || 39 ||

sa kuruṣva mahotsāhaḥ kṛpāṃ mayi nararṣabha |

tvayā nāthavatī nātha hyanāthā iva dṛśyate || 40 ||

ānṛśaṃsyaṃ paro dharmastavattta aiva mayā śrutaḥ |

jānāmi tvāṃ mahāvīryaṃ mahotsāhaṃ mahābalam || 41 ||

apārapāramakṣobhyaṃ gāmbhīryātsāgaropamam |

bhartāraṃ sasamudrāyā dharaṇyā vāsavopamam || 42 ||

evamastravidāṃ śreṣṭhassatyavānbalavānapi |

kimarthamastraṃ rakṣassu na yojayasi rāghava || 43 ||

na nāgā nā'pi gandharvā nāsurā na marudgaṇāḥ |

rāmasya samare vegaṃ śaktāḥ pratisamādhitum || 44 ||

tasya vīryavataḥ kaścidyadyasti mayi sambhramaḥ |

kimarthaṃ na śaraistīkṣṇaiḥ kṣayaṃ nayati rākṣasān || 45 ||

bhrāturādeśamādāya lakṣmaṇo vā parantapaḥ |

kasya hetorna māṃ vīraḥ paritrāti mahābalaḥ || 46 ||

yadi tau puruṣavyāghrau vāyvagnisamatejasau |

surāṇāmapi durdharṣau kimarthaṃ māmupekṣataḥ || 47 ||

mamaiva duṣkṛtaṃ kiñcinmahadasti na saṃśayaḥ |

samarthāvapi tau yanmāṃ nāvekṣete parantapau || 48 ||

vaidehyā vacanaṃ śrutvā karuṇaṃ sāśrubhāṣitam |

athābravīnmahātejā hanumānmārutātmajaḥ || 49 ||

tvacchokavimukho rāmo devi satyena te śape |

rāme duḥkhābhipanne ca lakṣmaṇaḥ paritapyate || 50 ||

kathañcidbhavatī dṛṣṭā na kālaḥ paridevitum |

imaṃ muhūrtaṃ duḥkhānāṃ drakṣyasyantamanindite || 51 ||

tāvubhau puruṣavyāghrau rājaputrau mahābalau |

tvaddarśanakṛtotsāhau laṅkāṃ bhasmīkariṣyataḥ || 52 ||

hattvā ca samare krūraṃ rāvaṇaṃ sahabāndhavam |

rāghavastvāṃ viśālākṣi neṣyati svāṃ purīṃ prati || 53 ||

brūhi yadrāghavo vācyo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |

sugrīvo vāpi tejasvī harayo'pi samāgatāḥ || 54 ||

ityuktavati tasmiṃstu sītā surasutopamā |

uvāca śokasantaptā hanumantaṃ plavaṅgamam || 55 ||

kausalyā lokabhartāraṃ suṣuve yaṃ manasvinī |

taṃ mamārthe sukhaṃ pṛccha śirasā cābhivādaya || 56 ||

srajaśca sarvaratnāni priyā yāśca varāṅganāḥ |

aiśvaryaṃ ca viśālāyāṃ pṛthivyāmapi durlabham || 57 ||

pitaraṃ mātaraṃ caiva sammānyābhiprasādya ca |

anupravrajito rāmaṃ sumitrā yena suprajāḥ || 58 ||

ānukūlyena dharmātmā tyaktvā sukhamanuttamam |

anugacchati kākutsthaṃ bhrātaraṃ pālayanvane || 59 ||

siṃhaskandho mahābāhurmanasvī priyadarśinaḥ |

pitṛvadvartate rāme mātṛvanmāṃ samācaran || 60 ||

hriyamāṇāṃ tadā vīro na tu māṃ veda lakṣmaṇaḥ |

vṛddhopasevī lakṣmīvān śakto na bahubhāṣitā || 61 ||

rājaputraḥ priyaḥ śreṣṭhaḥ sadṛśaḥ śvaśurasya me |

mamaḥ priyataro nityaṃ bhrātā rāmasya lakṣmaṇaḥ || 62 ||

niyukto dhuri yasyāṃ tu tāmudvahati vīryavān |

yaṃ dṛṣṭvā rāghavo naiva vṛttamāryamanusmaret || 63 ||

sa mamārthāya kuśalaṃ vaktavyo vacanānmama |

mṛdurnityaṃ śucirdakṣaḥ priyo rāmasya lakṣmaṇaḥ || 64 ||

yathā hi vānaraśreṣṭha duḥkhakṣayakaro bhavet |

tvamasminkāryaniryoge pramāṇaṃ harisattamaḥ || 65 ||

rāghavastvatsamārambhānmayi yatnaparo bhavet |

idaṃ brūyāśca me nāthaṃ śūraṃ rāmaṃ punaḥ punaḥ || 66 ||

jīvitaṃ dhārayiṣyāmi māsaṃ daśarathātmaja |

ūrdhvaṃ māsānna jīveyaṃ satyenāhaṃ bravīmi te || 67 ||

rāvaṇenoparuddhāṃ māṃ nikṛtya pāpakarmaṇā |

trātumarhasi vīra tvaṃ pātālādiva kauśikīm || 68 ||

tato vastragataṃ muktvā divyaṃ cūḍāmaṇiṃ śubham |

pradeyo rāghavāyeti sītā hanumate dadau || 69 ||

pratigṛhya tato vīro maṇiratnamanuttamam |

aṅgulyā yojayāmāsa na hyasya prābhavadbhujaḥ || 70 ||

maṇiratnaṃ kapivaraḥ pratigṛhyābhivādya ca |

sītāṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā praṇataḥ pārvśataḥ sthitaḥ || 71 ||

harṣeṇa mahatā yuktaḥ sītādarśanajena saḥ |

hṛdayena gato rāmaṃ śarīreṇa tu viṣṭhitaḥ || 72 ||

maṇivaramupagṛhya taṃ mahārhaṃ janakanṛpātmajayā dhṛtaṃ prabhāvāt |

giririva pavanāvadhūtamuktaḥ sukhitamanāḥ pratisaṅkramaṃ prapede || 73 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||