4.43 Kishkindhakanda - Trichatvarimsha Sargah

ॐ

4.43 කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩ - ත්රිචත්වාරිංශ සර්ගඃ

Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩම් .

අථ ත්රිචත්වාරිංශස්සර්ගඃ .

තතස්සන්දිශ්ය සුග්රීවශ්ශ්වශුරං පශ්චිමාං දිශම් .

වීරං ශතවලිං නාම වානරං වානරර්ෂභඃ .. 1 ..

උවාච රාජා ධර්මජ්ඤස්සර්වවානරසත්තමම් .

වාක්යමාත්ම හිතං චෛව රාමස්ය ච හිතං තථා .. 2 ..

වෘතශ්ශතසහස්රේණ ත්වද්විධානාං වනෞකසාම් .

වෛවස්වතසුතෛස්සාර්ධං ප්රතිෂ්ඨස්ව ස්වමන්ත්රිභිඃ .. 3 ..

දිශං හ්යුදීචීං වික්රාන්තාං හිමශෛලාවතංසකාම් .

සර්වතඃ පරිමාර්ගධ්වං රාමපත්නීමනින්දිතාම් .. 4 ..

අස්මින්කාර්යේවිනිර්වෘත්තේ කෘතේ දාශරථේඃ ප්රියේ .

ඍණාන්මුක්තා භවිෂ්යාමඃ කෘතාර්ථාර්ථවිදාං වරාඃ .. 5 ..

කෘතං හි ප්රියමස්මාකං රාඝවේණ මහාත්මනා .

තස්ය චේත්ප්රතිකාරෝ(අ)ස්ති සඵලං ජීවිතං භවේත් .. 6 ..

අර්ථිනඃ කාර්යනිර්වෘත්තිමකර්තුරපි යශ්චරේත් .

තස්ය ස්යාත්සඵලං ජන්ම කිං පුනඃ පූර්වකාරිණඃ .. 7 ..

ඒතාං බුද්ධිමවස්ථාය දෘශ්යතේ ජානකී යථා .

තථා භවද්භිඃ කර්තව්යමස්මත්ප්රියහිතෛෂිභිඃ .. 8 ..

අයං හි සර්වභූතානාං මාන්යස්තු නරසත්තමඃ .

අස්මාසු චාගතඃ ප්රීතී රාමඃ පරපුරඤ්ජයඃ .. 9 ..

ඉමානි වනදුර්ගාණි නද්යශ්ශෛලාන්තරාණි ච .

භවන්තඃ පරිමාර්ගන්තු බුද්ධිවික්රමසම්පදා .. 10 ..

තත්ර ම්ලේච්ඡාන්පුලින්දාංශ්ච ශූරසේනාංස්තථෛව ච .

ප්රස්ථලාන්භරතාංශ්චෛව කුරූංශ්ච සහ මද්රකෛඃ .. 11 ..

කාම්බෝජාන්යවනාං ශ්චෛව ශකානාරට්ටකානපි .

බාහ්ලීකානෘෂිකාං ශ්චෛව පෞරවානථ ටඞ්කණාන් .. 12 ..

චීනාන්පරමචීනාංශ්ච නීහාරාංශ්ච පුනඃ පුනඃ .

අන්විෂ්යදරදාංශ්චෛව හිමවන්තං තථෛව ච .. 13 ..

ලෝධ්රපද්මකෂණ්ඩේෂු දේවදාරුවනේෂු ච .

රාවණස්සහ වෛදේහ්යා මාර්ගිතව්යස්තතස්තතඃ .. 14 ..

තතස්සෝමාශ්රමං ගත්වා දේවගන්ධර්වසේවිතම් .

කාලං නාම මහාසානුං පර්වතං තු ගමිෂ්යථ .. 15 ..

මහත්සු තස්ය ශෛලස්ය නිර්දරේෂු ගුහාසු ච .

විචිනුධ්වං මහාභාගාං රාමපත්නීන්තතස්තතඃ .. 16 ..

තමතික්රම්ය ශෛලේන්ද්රං හේමගර්භං මහාගිරිම් .

තතස්සුදර්ශනං නාම ගන්තුමර්හථ පර්වතම් .. 17 ..

තතෝ දේවසඛෝ නාම පර්වතඃ පතගාලයඃ .

නානාපක්ෂිගණාකීර්ණෝ විවිධද්රුමභූෂිතඃ .. 18 ..

තස්ය කානනෂණ්ඩේෂු නිර්ඝරේෂු ගුහාසු ච .

රාවණස්සහ වෛදේහ්යා මාර්ගිතව්යස්තතස්තතඃ .. 19 ..

තමතික්රම්ය චාකාශං සර්වතශ්ශතයෝජනම් .

අපර්වතනදීවෘක්ෂං සර්වසත්ත්වවිවර්ජිතම් .. 20 ..

තං තු ශීඝ්රමතික්රම්ය කාන්තාරං රෝමහර්ෂණම් .

කෛලාසං පාණ්ඩුරං ශෛලං ප්රාප්ය හෘෂ්ටා භවිෂ්යථ .. 21 ..

තත්ර පාණ්ඩුරමේඝාභං ජාම්බූනදපරිෂ්කෘතම් .

කුබේරභවනං රම්යං නිර්මිතං විශ්වකර්මණා .. 22 ..

විශාලා නලිනී යත්ර ප්රභූතකමලෝත්පලා .

හංසකාරණ්ඩවාකීර්ණාප්සරෝගණසේවිතා .. 23 ..

තත්ර වෛශ්රවණෝ රාජා සර්වභූතනමස්කෘතඃ .

ධනදෝ රමතේ ශ්රීමාන්ගුහ්යකෛස්සහ යක්ෂරාට් .. 24 ..

තස්ය චන්ද්රනිකාශේෂු පර්වතේෂු ගුහාසු ච .

රාවණඃ සහ වෛදේහ්යා මාර්ගිතව්යස්තතස්තතඃ .. 25 ..

ක්රෞඤ්චං තු ගිරිමාසාද්ය බිලං තස්ය සුදුර්ගමම් .

අප්රමත්තෛඃ ප්රවේෂ්ටව්යං දුෂ්ප්රවේශං හි තත්ස්මෘතම් .. 26 ..

වසන්ති හි මහාත්මානස්තත්ර සූර්යසමප්රභාඃ .

දේවෛරප්යර්චිතා ස්සම්යග්දේවරූපා මහර්ෂයඃ .. 27 ..

ක්රෞඤ්චස්ය තු ගුහාශ්චාන්යා ස්සානූනිශිඛරාණි ච .

නිර්දරාශ්ච නිතම්බාශ්ච විචේතව්යා ස්තතස්තතඃ .. 28 ..

කෞඤ්චස්ය ශිඛරං චාපි නිරීක්ෂ්ය ච තතස්තතඃ .

අවෘක්ෂං කාමශෛලං ච මානසං විහගාලයම් .

න ගතිස්තත්ර භූතානාං දේවදානව රක්ෂසාම් .. 29 ..

ස ච සර්වෛර්විචේතව්යස්සසානුප්රස්ථභූධරඃ .

ක්රෞඤ්චං ගිරිමතික්රම්ය මෛනාකෝ නාම පර්වතඃ .. 30 ..

මයස්ය භවනං යත්ර දානවස්ය ස්වයං කෘතම් .. 31 ..

මෛනාකස්තු විචේතව්ය ස්සසානුප්රස්ථකන්දරඃ .

ස්ත්රීණාමශ්වමුඛීනාං තු නිකේතාස්තත්ර තත්ර තු .. 32 ..

තං දේශං සමතික්රම්ය ආශ්රමං සිද්ධසේවිතම් .

සිද්ධා වෛඛානසාස්තත්ර වාලඛිල්යාශ්ච තාපසාඃ .. 33 ..

වන්ද්යාස්තේ තු තපස්සිද්ධාස්තපසා වීතකල්මෂාඃ .

ප්රෂ්ටව්යා චාපි සීතායාඃ ප්රවෘත්තිර්විනයාන්විතෛඃ .. 34 ..

හේමපුෂ්කරසඤ්ඡන්නං තස්මින් වෛඛානසං සරඃ .

තරුණාදිත්යසඞ්කාශෛර්හංසෛර්විචරිතං ශුභෛඃ .. 35 ..

ඖපවාහ්යඃ කුබේරස්ය සාර්වභෞම ඉති ස්මෘතඃ .

ගජඃ පර්යේති තං දේශං සදා සහ කරේණුභිඃ .. 36 ..

තත්සරස්සමතික්රම්ය නෂ්ටචන්ද්රදිවාකරම් .

අනක්ෂත්රගණං ව්යෝම නිෂ්පයෝදමනාදිතම් .. 37 ..

ගභස්තිභිරිවාර්කස්ය ස තු දේශඃ ප්රකාශතේ .

විශ්රාම්යද්භිස්තපස්සිද්ධෛර්දේවකල්පෛඃ ස්වයම්ප්රභෛඃ .. 38 ..

තං තු දේශමතික්රම්ය ශෛලෝදා නාම නිම්නගා .

උභයෝස්තීරයෝස්තස්යාඃ කීචකා නාම වේණවඃ .. 39 ..

තේ නයන්ති පරං තීරං සිද්ධාන්ප්රත්යානයන්ති ච .

උත්තරාඃ කුරවස්තත්ර කෘතපුණ්යප්රතිශ්රයාඃ .. 40 ..

තතඃ කාඤ්චනපද්මාභිඃ පද්භිනීභිඃ කෘතෝදකාඃ .

නීලවෛඩූර්යපත්රාභිර්නද්යස්තත්ර සහස්රශඃ .. 41 ..

රක්තෝත්පලවනෛශ්චාත්ර මණ්ඩිතාශ්ච හිරණ්මයෛඃ .

තරුණාදිත්යසඞ්කාශෛර්භාන්ති තත්ර ජලාශයාඃ .. 42 ..

මහාර්හමණිරත්නෛශ්ච කාඤ්චනප්රභකේසරෛඃ .

නිලෝත්පලවනෛශ්චිත්රෛ ස්ස දේශ ස්සර්වතෝ වෘතඃ .. 43 ..

නිස්තුලාභිශ්ච මුක්තාභිර්මණිභිශ්ච මහාධනෛඃ .

උද්භූතපුලිනාස්තත්ර ජාතරූපෛශ්ච නිම්නගාඃ .

සර්වරත්නමයෛශ්චිත්රෛරවගාඪා නගෝත්තමෛඃ .. 44 ..

ජාතරූපමයෛශ්චාපි හුතාශනසමප්රභෛඃ .

නිත්යපුෂ්පඵලාස්තත්ර නගාඃ පත්ත්රරථාකුලාඃ .. 45 ..

දිව්යගන්ධරසස්පර්ශාඃ සර්වාන්කාමාන් ස්රවන්ති ච .

නානාකාරාණි වාසාංසි ඵලන්ත්යන්යේ නගෝත්තමාඃ .. 46 ..

මුක්තා වෛඪූර්යචිත්රාණි භූෂණානි තථෛව ච .

ස්ත්රීණාං චාප්යනුරූපාණි පුරුෂාණාං තථෛව ච .. 47 ..

සර්වර්තුසුඛ සේව්යානි ඵලන්ත්යන්යේ නගෝත්තමාඃ .

මහාර්හාණි විචිත්රාණි හෛමාන්යන්යේ නගෝත්තමාඃ .. 48 ..

ශයනානි ප්රසූයන්තේ චිත්රාස්තරණවන්ති ච .

මනඃකාන්තානි මාල්යානි ඵලන්ත්යත්රාපරේ ද්රුමාඃ .. 49 ..

පානානි ච මහාර්හාණි භක්ෂ්යාණි විවිධානි ච .

ස්ත්රියශ්ච ගුණසම්පන්නා රූපයෞවනලක්ෂිතාඃ .. 50 ..

ගන්ධර්වාඃ කින්නරාස්සිද්ධා නාගා විද්යාධරාස්තථා .

රමන්තේ සතතං ස්තත්ර නාරීභිර්භාස්කරප්රභාඃ .. 51 ..

සර්වේ සුකෘතකර්මාණ ස්සර්වේ රතිපරායණාඃ .

සර්වේ කාමාර්ථසහිතා වසන්ති සහයෝෂිතඃ .. 52 ..

ගීතවාදිත්රනිර්ඝෝෂ ස්සෝත්කෘෂ්ටහසිතස්වනඃ .

ශ්රූයතේ සතතං තත්ර සර්වභූතමනෝහරඃ .. 53 ..

තත්ර නාමුදිතඃ කශ්චින්නාස්ති කශ්චිදසත්ප්රියඃ .

අහන්යහනි වර්ධන්තේ ගුණාස්තත්ර මනෝරමාඃ .. 54 ..

සමතික්රම්ය තං දේශමුත්තරඃ පයසාං නිධිඃ .

තත්ර සෝමගිරිර්නාම මධ්යේ හේමමයෝ මහාන් .. 55 ..

ඉන්ද්රලෝකගතා යේ ච බ්රහ්මලෝකගතාශ්ච යේ .

දේවාස්තං සමවේක්ෂන්තේ ගිරිරාජං දිවං ගතාඃ .. 56 ..

ස තු දේශෝ විසූර්යෝ(අ)පි තස්ය භාසා ප්රකාශතේ .

සූර්යලක්ෂ්ම්යා(අ)භිවිජ්ඤේයස්තපතේව විවස්වතා .. 57 ..

භගවානපි විශ්වාත්මා ශම්භුරේකාදශාත්මකඃ .

බ්රහ්මා වසති දේවේශෝ බ්රහ්මර්ෂිපරිවාරිතඃ .. 58 ..

න කථඤ්චන ගන්තව්යං කුරූණාමුත්තරේණ වඃ .

අන්යේෂාමපි භූතානාං නාතික්රාමති වෛ ගතිඃ .. 59 ..

ස හි සෝමගිරිර්නාම දේවානාමපි දුර්ගමඃ .

තමාලෝක්ය තතඃ ක්ෂිප්රමුපාවර්තිතුමර්හථ .. 60 ..

ඒතාවද්වානරෛශ්ශක්යං ගන්තුං වානරපුඞ්ගවාඃ .

අභාස්කරමමර්යාදං න ජානීමස්තතඃ පරම් .. 61 ..

සර්වමේතද්විචේතව්යං යන්මයා පරිකීර්තිතම් .

යදන්යදපි නෝක්තං ච තත්රාපි ක්රියතාං මතිඃ .. 62 ..

තතඃ කෘතං දාශරථේර්මහත්ප්රියං මහත්තරං චාපි තතෝ මම ප්රියම් .

කෘතං භවිෂ්යත්යනිලානලෝපමා විදේහජාදර්ශනජේන කර්මණා .. 63 ..

තතඃ කෘතාර්ථාඃ සහිතාස්සබාන්ධවාඃ මයා(අ)ර්චිතාස්සර්වගුණෛර්මනෝරමෛඃ .

චරිෂ්යථෝර්වීං ප්රති ශාන්තශත්රව ස්සහප්රියා භූතධරාඃ ප්ලවඞ්ගමාඃ .. 64 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩේ ත්රිචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha tricatvāriṃśassargaḥ |

tatassandiśya sugrīvaśśvaśuraṃ paścimāṃ diśam |

vīraṃ śatavaliṃ nāma vānaraṃ vānararṣabhaḥ || 1 ||

uvāca rājā dharmajñassarvavānarasattamam |

vākyamātma hitaṃ caiva rāmasya ca hitaṃ tathā || 2 ||

vṛtaśśatasahasreṇa tvadvidhānāṃ vanaukasām |

vaivasvatasutaissārdhaṃ pratiṣṭhasva svamantribhiḥ || 3 ||

diśaṃ hyudīcīṃ vikrāntāṃ himaśailāvataṃsakām |

sarvataḥ parimārgadhvaṃ rāmapatnīmaninditām || 4 ||

asminkāryevinirvṛtte kṛte dāśaratheḥ priye |

ṛṇānmuktā bhaviṣyāmaḥ kṛtārthārthavidāṃ varāḥ || 5 ||

kṛtaṃ hi priyamasmākaṃ rāghaveṇa mahātmanā |

tasya cetpratikāro'sti saphalaṃ jīvitaṃ bhavet || 6 ||

arthinaḥ kāryanirvṛttimakarturapi yaścaret |

tasya syātsaphalaṃ janma kiṃ punaḥ pūrvakāriṇaḥ || 7 ||

etāṃ buddhimavasthāya dṛśyate jānakī yathā |

tathā bhavadbhiḥ kartavyamasmatpriyahitaiṣibhiḥ || 8 ||

ayaṃ hi sarvabhūtānāṃ mānyastu narasattamaḥ |

asmāsu cāgataḥ prītī rāmaḥ parapurañjayaḥ || 9 ||

imāni vanadurgāṇi nadyaśśailāntarāṇi ca |

bhavantaḥ parimārgantu buddhivikramasampadā || 10 ||

tatra mlecchānpulindāṃśca śūrasenāṃstathaiva ca |

prasthalānbharatāṃścaiva kurūṃśca saha madrakaiḥ || 11 ||

kāmbojānyavanāṃ ścaiva śakānāraṭṭakānapi |

bāhlīkānṛṣikāṃ ścaiva pauravānatha ṭaṅkaṇān || 12 ||

cīnānparamacīnāṃśca nīhārāṃśca punaḥ punaḥ |

anviṣyadaradāṃścaiva himavantaṃ tathaiva ca || 13 ||

lodhrapadmakaṣaṇḍeṣu devadāruvaneṣu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 14 ||

tatassomāśramaṃ gatvā devagandharvasevitam |

kālaṃ nāma mahāsānuṃ parvataṃ tu gamiṣyatha || 15 ||

mahatsu tasya śailasya nirdareṣu guhāsu ca |

vicinudhvaṃ mahābhāgāṃ rāmapatnīntatastataḥ || 16 ||

tamatikramya śailendraṃ hemagarbhaṃ mahāgirim |

tatassudarśanaṃ nāma gantumarhatha parvatam || 17 ||

tato devasakho nāma parvataḥ patagālayaḥ |

nānāpakṣigaṇākīrṇo vividhadrumabhūṣitaḥ || 18 ||

tasya kānanaṣaṇḍeṣu nirghareṣu guhāsu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 19 ||

tamatikramya cākāśaṃ sarvataśśatayojanam |

aparvatanadīvṛkṣaṃ sarvasattvavivarjitam || 20 ||

taṃ tu śīghramatikramya kāntāraṃ romaharṣaṇam |

kailāsaṃ pāṇḍuraṃ śailaṃ prāpya hṛṣṭā bhaviṣyatha || 21 ||

tatra pāṇḍurameghābhaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam |

kuberabhavanaṃ ramyaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā || 22 ||

viśālā nalinī yatra prabhūtakamalotpalā |

haṃsakāraṇḍavākīrṇāpsarogaṇasevitā || 23 ||

tatra vaiśravaṇo rājā sarvabhūtanamaskṛtaḥ |

dhanado ramate śrīmānguhyakaissaha yakṣarāṭ || 24 ||

tasya candranikāśeṣu parvateṣu guhāsu ca |

rāvaṇaḥ saha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 25 ||

krauñcaṃ tu girimāsādya bilaṃ tasya sudurgamam |

apramattaiḥ praveṣṭavyaṃ duṣpraveśaṃ hi tatsmṛtam || 26 ||

vasanti hi mahātmānastatra sūryasamaprabhāḥ |

devairapyarcitā ssamyagdevarūpā maharṣayaḥ || 27 ||

krauñcasya tu guhāścānyā ssānūniśikharāṇi ca |

nirdarāśca nitambāśca vicetavyā statastataḥ || 28 ||

kauñcasya śikharaṃ cāpi nirīkṣya ca tatastataḥ |

avṛkṣaṃ kāmaśailaṃ ca mānasaṃ vihagālayam |

na gatistatra bhūtānāṃ devadānava rakṣasām || 29 ||

sa ca sarvairvicetavyassasānuprasthabhūdharaḥ |

krauñcaṃ girimatikramya maināko nāma parvataḥ || 30 ||

mayasya bhavanaṃ yatra dānavasya svayaṃ kṛtam || 31 ||

mainākastu vicetavya ssasānuprasthakandaraḥ |

strīṇāmaśvamukhīnāṃ tu niketāstatra tatra tu || 32 ||

taṃ deśaṃ samatikramya āśramaṃ siddhasevitam |

siddhā vaikhānasāstatra vālakhilyāśca tāpasāḥ || 33 ||

vandyāste tu tapassiddhāstapasā vītakalmaṣāḥ |

praṣṭavyā cāpi sītāyāḥ pravṛttirvinayānvitaiḥ || 34 ||

hemapuṣkarasañchannaṃ tasmin vaikhānasaṃ saraḥ |

taruṇādityasaṅkāśairhaṃsairvicaritaṃ śubhaiḥ || 35 ||

aupavāhyaḥ kuberasya sārvabhauma iti smṛtaḥ |

gajaḥ paryeti taṃ deśaṃ sadā saha kareṇubhiḥ || 36 ||

tatsarassamatikramya naṣṭacandradivākaram |

anakṣatragaṇaṃ vyoma niṣpayodamanāditam || 37 ||

gabhastibhirivārkasya sa tu deśaḥ prakāśate |

viśrāmyadbhistapassiddhairdevakalpaiḥ svayamprabhaiḥ || 38 ||

taṃ tu deśamatikramya śailodā nāma nimnagā |

ubhayostīrayostasyāḥ kīcakā nāma veṇavaḥ || 39 ||

te nayanti paraṃ tīraṃ siddhānpratyānayanti ca |

uttarāḥ kuravastatra kṛtapuṇyapratiśrayāḥ || 40 ||

tataḥ kāñcanapadmābhiḥ padbhinībhiḥ kṛtodakāḥ |

nīlavaiḍūryapatrābhirnadyastatra sahasraśaḥ || 41 ||

raktotpalavanaiścātra maṇḍitāśca hiraṇmayaiḥ |

taruṇādityasaṅkāśairbhānti tatra jalāśayāḥ || 42 ||

mahārhamaṇiratnaiśca kāñcanaprabhakesaraiḥ |

nilotpalavanaiścitrai ssa deśa ssarvato vṛtaḥ || 43 ||

nistulābhiśca muktābhirmaṇibhiśca mahādhanaiḥ |

udbhūtapulināstatra jātarūpaiśca nimnagāḥ |

sarvaratnamayaiścitrairavagāḍhā nagottamaiḥ || 44 ||

jātarūpamayaiścāpi hutāśanasamaprabhaiḥ |

nityapuṣpaphalāstatra nagāḥ pattrarathākulāḥ || 45 ||

divyagandharasasparśāḥ sarvānkāmān sravanti ca |

nānākārāṇi vāsāṃsi phalantyanye nagottamāḥ || 46 ||

muktā vaiḍhūryacitrāṇi bhūṣaṇāni tathaiva ca |

strīṇāṃ cāpyanurūpāṇi puruṣāṇāṃ tathaiva ca || 47 ||

sarvartusukha sevyāni phalantyanye nagottamāḥ |

mahārhāṇi vicitrāṇi haimānyanye nagottamāḥ || 48 ||

śayanāni prasūyante citrāstaraṇavanti ca |

manaḥkāntāni mālyāni phalantyatrāpare drumāḥ || 49 ||

pānāni ca mahārhāṇi bhakṣyāṇi vividhāni ca |

striyaśca guṇasampannā rūpayauvanalakṣitāḥ || 50 ||

gandharvāḥ kinnarāssiddhā nāgā vidyādharāstathā |

ramante satataṃ statra nārībhirbhāskaraprabhāḥ || 51 ||

sarve sukṛtakarmāṇa ssarve ratiparāyaṇāḥ |

sarve kāmārthasahitā vasanti sahayoṣitaḥ || 52 ||

gītavāditranirghoṣa ssotkṛṣṭahasitasvanaḥ |

śrūyate satataṃ tatra sarvabhūtamanoharaḥ || 53 ||

tatra nāmuditaḥ kaścinnāsti kaścidasatpriyaḥ |

ahanyahani vardhante guṇāstatra manoramāḥ || 54 ||

samatikramya taṃ deśamuttaraḥ payasāṃ nidhiḥ |

tatra somagirirnāma madhye hemamayo mahān || 55 ||

indralokagatā ye ca brahmalokagatāśca ye |

devāstaṃ samavekṣante girirājaṃ divaṃ gatāḥ || 56 ||

sa tu deśo visūryo'pi tasya bhāsā prakāśate |

sūryalakṣmyā'bhivijñeyastapateva vivasvatā || 57 ||

bhagavānapi viśvātmā śambhurekādaśātmakaḥ |

brahmā vasati deveśo brahmarṣiparivāritaḥ || 58 ||

na kathañcana gantavyaṃ kurūṇāmuttareṇa vaḥ |

anyeṣāmapi bhūtānāṃ nātikrāmati vai gatiḥ || 59 ||

sa hi somagirirnāma devānāmapi durgamaḥ |

tamālokya tataḥ kṣipramupāvartitumarhatha || 60 ||

etāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ |

abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param || 61 ||

sarvametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |

yadanyadapi noktaṃ ca tatrāpi kriyatāṃ matiḥ || 62 ||

tataḥ kṛtaṃ dāśarathermahatpriyaṃ mahattaraṃ cāpi tato mama priyam |

kṛtaṃ bhaviṣyatyanilānalopamā videhajādarśanajena karmaṇā || 63 ||

tataḥ kṛtārthāḥ sahitāssabāndhavāḥ mayā'rcitāssarvaguṇairmanoramaiḥ |

cariṣyathorvīṃ prati śāntaśatrava ssahapriyā bhūtadharāḥ plavaṅgamāḥ || 64 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||