📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.16 අරණ්යකාණ්ඩ - ෂෝඩශ සර්ගඃ
3.16 Aranyakanda - Shodasha Sargah
Valmiki Sinhala
ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අරණ්යකාණ්ඩම් .
අථ ෂෝඩශස්සර්ගඃ .
වසතස්තස්ය තු සුඛං රාඝවස්ය මහාත්මනඃ .
ශරද්ව්යපායේ හේමන්තඍතුරිෂ්ටඃ ප්රවර්තත .. 1 ..
ස කදාචිත්ප්රභාතායාං ශර්වර්යාං රඝුනන්දනඃ .
ප්රයයාවභිෂේකාර්ථං රම්යාං ගෝදාවරීං නදීම් .. 2 ..
ප්රහ්වඃ කලශහස්තස්තං සීතයා සහ වීර්යවාන් .
පෘෂ්ඨතෝ(අ)නුව්රජන්භ්රාතා සෞමිත්රිරිදමබ්රවීත් .. 3 ..
අයං ස කාලඃ සම්ප්රාප්තඃ ප්රියෝ යස්තේ ප්රියංවද .
අලඞ්කෘත ඉවාභාති යේන සංවත්සරඃ ශුභඃ .. 4 ..
නීහාරපරුෂෝ ලෝකඃ පෘථිවී සස්යශාලිනී .
ජලාන්යනුපභෝග්යානි සුභගෝ හව්යවාහනඃ .. 5 ..
නවාග්රයණපූජාභිරභ්යර්ච්ය පිතෘදේවතාඃ .
කෘතාග්රයණකාඃ කාලේ සන්තෝ විගතකල්මෂාඃ .. 6 ..
ප්රාජ්යකාමා ජනපදාස්සම්පන්නතරගෝරසාඃ .
විචරන්ති මහීපාලා යාත්රාස්ථා විජිගීෂවඃ .. 7 ..
සේවමානේ දෘඪං සූර්යේ දිශමන්තක සේවිතාම් .
විහීනතිලකේව ස්ත්රී නෝත්තරා දික්ප්රකාශතේ .. 8 ..
ප්රකෘත්යා හිමකෝශාඪ්යෝ දූරසූර්යශ්ච සාම්ප්රතම් .
යථාර්ථනාමා සුව්යක්තං හිමවාන්හිමවාන්ගිරිඃ .. 9 ..
අත්යන්තසුඛසඤ්චාරා මධ්යාහ්නේ ස්පර්ශතස්සුඛාඃ .
දිවසාස්සුභගාදිත්යාශ්චායාසලිලදුර්භගාඃ .. 10 ..
මෘදුසූර්යාස්සනීහාරාඃ පටුශීතාස්සමාරුතාඃ .
ශූන්යාරණ්යා හිමධ්වස්තා දිවසා භාන්තිසාම්ප්රතම් .. 11 ..
නිවෘත්තාකාශශයනාඃ පුෂ්යනීතා හිමාරුණාඃ .
ශීතා වෘද්ධතරායාමාස්ත්රියාමා යාන්ති සාම්ප්රතම් .. 12 ..
රවිසඞ්ක්රාන්තසෞභාග්ය ස්තුෂාරාරුණමණ්ඩලඃ .
නිශ්ශ්වාසාන්ධ ඉවාදර්ශන්ඡන්ද්රමා න ප්රකාශතේ .. 13 ..
ජ්යෝත්ස්න තුෂාරමලිනා පෞර්ණමාස්යාං න රාජතේ .
සීතේව චාතපශ්යාමා ලක්ෂ්යතේ න තු ශෝභතේ .. 14 ..
ප්රකෘත්යා ශීතලස්පර්ශෝ හිමවිද්ධශ්ච සාම්ප්රතම් .
ප්රවාති පශ්චිමෝ වායුඃ කාලේ ද්විගුණශීතලඃ .. 15 ..
බාෂ්පච්ඡන්නාන්යරණ්යානි යවගෝධූමවන්ති ච .
ශෝභන්තේ(අ)භ්යුදිතේ සූර්යේ නද්භි ක්රෞඤ්චසාරසෛඃ .. 16 ..
ඛර්ජූරපුෂ්පාකෘතිභිශ්ශිරෝභිඃ පූර්ණතණ්ඩුලෛඃ .
ශෝභන්තේ කිඤ්චිදානම්රාශ්ශාලයඃ කනකප්රභාඃ .. 17 ..
මයූඛෛරුපසර්පද්භිර්හිමනීහාරසංවෘතෛඃ .
දූරමභ්යුදිතස්සූර්යශ්ශශාඞ්ක ඉව ලක්ෂ්යතේ .. 18 ..
අග්රාහ්යවීර්යඃ පූර්වාහ්ණේ මධ්යාහ්නේ ස්පර්ශතස්සුඛඃ .
සංරක්තඃ කිඤ්චිදාපාණ්ඩුරාතපශ්ශෝභතේ ක්ෂිතෞ .. 19 ..
අවශ්යායනිපාතේන කිඤ්චිත්ප්රක්ලින්නශාද්වලා .
වනානාං ශෝභතේ භූමිර්නිවිෂ්ටතරුණාතපා .. 20 ..
ස්පෘශංස්තු විමලං ශීතමුදකං ද්විරදස්සුඛම් .
අත්යන්තතෘෂිතෝ වන්යඃ ප්රතිසංහරතේ කරම් .. 21 ..
ඒතේ හි සමුපාසීනා විහගා ජලචාරිණඃ .
නාවගාහන්ති සලිලමප්රගල්භා ඉවාහවම් .. 22 ..
අවශ්යායතමෝනද්ධා නීහාරතමසා(අ)වෘතාඃ .
ප්රසුප්තා ඉව ලක්ෂ්යන්තේ විපුෂ්පා වනරාජයඃ .. 23 ..
බාෂ්පසඤ්ඡන්නසලිලා රුතවිජ්ඤේයසාරසාඃ .
හිමාර්ද්රවාලුකෛස්තීරෛස්සරිතෝ භාන්ති සාම්ප්රතම් .. 24 ..
තුෂාරපතනාච්චෛව මෘදුත්වාද්භාස්කරස්ය ච .
ශෛත්යාදගාග්රස්ථමපි ප්රායේණ රසවජ්ජලම් .. 25 ..
ජරාජර්ජරිතෛඃ පද්මෛශශීර්ණකේසරකර්ණිකෛඃ .
නාලෂේර්හිමධ්වස්සෛර්න භන්ති කමලාකරාඃ .. 26 ..
අස්මිංස්තු පුරුෂව්යාඝ්රඃ කාලේ දුඃඛසමන්විතඃ .
තපශ්චරති ධර්මාත්මා ත්වද්භක්ත්යා භරතඃ පුරේ .. 27 ..
ත්යක්ත්වා රාජ්යං ච මානං ච භෝගාංශ්ච විවිධාන්බහූන් .
තපස්ස්වී නියතාහාරශ්ශේතේ ශීතේ මහීතලේ .. 28 ..
සෝ(අ)පි වේලාමිමාං නූනමභිෂේකාර්ථමුද්යතඃ .
වෘතඃ ප්රකෘතිභිර්නිත්යං ප්රයාති සරයූං නදීම් .. 29 ..
අත්යන්තසුඛසංවෘද්ධස්සුකුමාරස්සුඛෝචිතඃ .
කථං න්වපරරාත්රේෂු සරයූමවගාහතේ .. 30 ..
පද්මපත්රේක්ෂණෝ වීරශ්ශ්යාමෝ නිරුදරෝ මහාන් .
ධර්මජ්ඤ ස්සත්යවාදී ච හ්රීනිෂේධෝ ජිතේන්ද්රියඃ .. 31 ..
ප්රියාභිභාෂී මධුරෝ දීර්ඝබාහුරරින්දමඃ .
සන්ත්යජ්ය විවිධාන්භෝගානාර්යං සර්වාත්මනා ශ්රිතඃ .. 32 ..
ජිතස්ස්වර්ගස්තව භ්රාත්රා භරතේන මහාත්මනා .
වනස්ථමපි තාපස්යේ යස්ත්වාමනුවිධීයතේ .. 33 ..
න පිත්ර්යමනුවර්තන්තේ මාතෘකං ද්විපදා ඉති .
ඛ්යාතෝ ලෝකප්රවාදෝ(අ)යං භරතේනාන්යථා කෘතඃ .. 34 ..
භර්තා දශරථෝ යස්යාස්සාධුශ්ච භරතස්සුතඃ .
කථං නු සා(අ)ම්බා කෛකේයී තාදෘශී ක්රූරශීලිනී .. 35 ..
ඉත්යේවං ලක්ෂ්මණේ වාක්යං ස්නේහාද්බ්රුවති ධාර්මිකේ .
පරිවාදං ජනන්යාස්තමසහන්රාඝවෝ(අ)බ්රවීත් .. 36 ..
ස තේ(අ)ම්බා මධ්යමා තාත ගර්හිතව්යා කථඤ්චන .
තාමේවේක්ෂ්වාකුනාථස්ය භරතස්ය කථාං කුරු .. 37 ..
නිශ්චිතා(අ)පි හි මේ බුද්ධිර්වනවාසේ දෘඪව්රතා .
භරතස්නේහසන්තප්තා බාලිශීක්රියතේ පුනඃ .. 38 ..
සංස්මරාම්යස්ය වාක්යානි ප්රියාණි මධුරාණි ච .
හෘද්යාන්යමෘතකල්පානි මනඃප්රහ්ලාදනානි ච .. 39 ..
කදාන්වහං සමේෂ්යාමි භරතේන මහාත්මනා .
ශත්රුඝ්නේන ච වීරේණ ත්වයා ච රඝුනන්දන .. 40 ..
ඉත්යේවං විලපංස්තත්ර ප්රාප්ය ගෝදාවරීං නදීම් .
චක්රේ(අ)භිෂේකං කාකුත්ස්ථස්සානුජස්සහ සීතයා .. 41 ..
තර්පයිත්වා(අ)ථ සලිලෛස්තේ පිතෘන්දෛවතානි ච .
ස්තුවන්ති ස්මෝදිතං සූර්යං දේවතාශ්ච සමාහිතාඃ .. 42 ..
කෘතාභිෂේකස්සරරාජ රාමඃ සීතාද්විතීයස්සහ ලක්ෂ්මණේන .
කෘතාභිෂේකෝ ගිරිරාජපුත්ර්යා රුද්රස්සනන්දී භගවානිවේශඃ .. 43 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අරණ්යකාණ්ඩේ ෂෝඩශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
vasatastasya tu sukhaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |
śaradvyapāye hemantaṛturiṣṭaḥ pravartata || 1 ||
sa kadācitprabhātāyāṃ śarvaryāṃ raghunandanaḥ |
prayayāvabhiṣekārthaṃ ramyāṃ godāvarīṃ nadīm || 2 ||
prahvaḥ kalaśahastastaṃ sītayā saha vīryavān |
pṛṣṭhato'nuvrajanbhrātā saumitriridamabravīt || 3 ||
ayaṃ sa kālaḥ samprāptaḥ priyo yaste priyaṃvada |
alaṅkṛta ivābhāti yena saṃvatsaraḥ śubhaḥ || 4 ||
nīhāraparuṣo lokaḥ pṛthivī sasyaśālinī |
jalānyanupabhogyāni subhago havyavāhanaḥ || 5 ||
navāgrayaṇapūjābhirabhyarcya pitṛdevatāḥ |
kṛtāgrayaṇakāḥ kāle santo vigatakalmaṣāḥ || 6 ||
prājyakāmā janapadāssampannataragorasāḥ |
vicaranti mahīpālā yātrāsthā vijigīṣavaḥ || 7 ||
sevamāne dṛḍhaṃ sūrye diśamantaka sevitām |
vihīnatilakeva strī nottarā dikprakāśate || 8 ||
prakṛtyā himakośāḍhyo dūrasūryaśca sāmpratam |
yathārthanāmā suvyaktaṃ himavānhimavāngiriḥ || 9 ||
atyantasukhasañcārā madhyāhne sparśatassukhāḥ |
divasāssubhagādityāścāyāsaliladurbhagāḥ || 10 ||
mṛdusūryāssanīhārāḥ paṭuśītāssamārutāḥ |
śūnyāraṇyā himadhvastā divasā bhāntisāmpratam || 11 ||
nivṛttākāśaśayanāḥ puṣyanītā himāruṇāḥ |
śītā vṛddhatarāyāmāstriyāmā yānti sāmpratam || 12 ||
ravisaṅkrāntasaubhāgya stuṣārāruṇamaṇḍalaḥ |
niśśvāsāndha ivādarśanchandramā na prakāśate || 13 ||
jyotsna tuṣāramalinā paurṇamāsyāṃ na rājate |
sīteva cātapaśyāmā lakṣyate na tu śobhate || 14 ||
prakṛtyā śītalasparśo himaviddhaśca sāmpratam |
pravāti paścimo vāyuḥ kāle dviguṇaśītalaḥ || 15 ||
bāṣpacchannānyaraṇyāni yavagodhūmavanti ca |
śobhante'bhyudite sūrye nadbhi krauñcasārasaiḥ || 16 ||
kharjūrapuṣpākṛtibhiśśirobhiḥ pūrṇataṇḍulaiḥ |
śobhante kiñcidānamrāśśālayaḥ kanakaprabhāḥ || 17 ||
mayūkhairupasarpadbhirhimanīhārasaṃvṛtaiḥ |
dūramabhyuditassūryaśśaśāṅka iva lakṣyate || 18 ||
agrāhyavīryaḥ pūrvāhṇe madhyāhne sparśatassukhaḥ |
saṃraktaḥ kiñcidāpāṇḍurātapaśśobhate kṣitau || 19 ||
avaśyāyanipātena kiñcitpraklinnaśādvalā |
vanānāṃ śobhate bhūmirniviṣṭataruṇātapā || 20 ||
spṛśaṃstu vimalaṃ śītamudakaṃ dviradassukham |
atyantatṛṣito vanyaḥ pratisaṃharate karam || 21 ||
ete hi samupāsīnā vihagā jalacāriṇaḥ |
nāvagāhanti salilamapragalbhā ivāhavam || 22 ||
avaśyāyatamonaddhā nīhāratamasā'vṛtāḥ |
prasuptā iva lakṣyante vipuṣpā vanarājayaḥ || 23 ||
bāṣpasañchannasalilā rutavijñeyasārasāḥ |
himārdravālukaistīraissarito bhānti sāmpratam || 24 ||
tuṣārapatanāccaiva mṛdutvādbhāskarasya ca |
śaityādagāgrasthamapi prāyeṇa rasavajjalam || 25 ||
jarājarjaritaiḥ padmaiśaśīrṇakesarakarṇikaiḥ |
nālaṣerhimadhvassairna bhanti kamalākarāḥ || 26 ||
asmiṃstu puruṣavyāghraḥ kāle duḥkhasamanvitaḥ |
tapaścarati dharmātmā tvadbhaktyā bharataḥ pure || 27 ||
tyaktvā rājyaṃ ca mānaṃ ca bhogāṃśca vividhānbahūn |
tapassvī niyatāhāraśśete śīte mahītale || 28 ||
so'pi velāmimāṃ nūnamabhiṣekārthamudyataḥ |
vṛtaḥ prakṛtibhirnityaṃ prayāti sarayūṃ nadīm || 29 ||
atyantasukhasaṃvṛddhassukumārassukhocitaḥ |
kathaṃ nvapararātreṣu sarayūmavagāhate || 30 ||
padmapatrekṣaṇo vīraśśyāmo nirudaro mahān |
dharmajña ssatyavādī ca hrīniṣedho jitendriyaḥ || 31 ||
priyābhibhāṣī madhuro dīrghabāhurarindamaḥ |
santyajya vividhānbhogānāryaṃ sarvātmanā śritaḥ || 32 ||
jitassvargastava bhrātrā bharatena mahātmanā |
vanasthamapi tāpasye yastvāmanuvidhīyate || 33 ||
na pitryamanuvartante mātṛkaṃ dvipadā iti |
khyāto lokapravādo'yaṃ bharatenānyathā kṛtaḥ || 34 ||
bhartā daśaratho yasyāssādhuśca bharatassutaḥ |
kathaṃ nu sā'mbā kaikeyī tādṛśī krūraśīlinī || 35 ||
ityevaṃ lakṣmaṇe vākyaṃ snehādbruvati dhārmike |
parivādaṃ jananyāstamasahanrāghavo'bravīt || 36 ||
sa te'mbā madhyamā tāta garhitavyā kathañcana |
tāmevekṣvākunāthasya bharatasya kathāṃ kuru || 37 ||
niścitā'pi hi me buddhirvanavāse dṛḍhavratā |
bharatasnehasantaptā bāliśīkriyate punaḥ || 38 ||
saṃsmarāmyasya vākyāni priyāṇi madhurāṇi ca |
hṛdyānyamṛtakalpāni manaḥprahlādanāni ca || 39 ||
kadānvahaṃ sameṣyāmi bharatena mahātmanā |
śatrughnena ca vīreṇa tvayā ca raghunandana || 40 ||
ityevaṃ vilapaṃstatra prāpya godāvarīṃ nadīm |
cakre'bhiṣekaṃ kākutsthassānujassaha sītayā || 41 ||
tarpayitvā'tha salilaiste pitṛndaivatāni ca |
stuvanti smoditaṃ sūryaṃ devatāśca samāhitāḥ || 42 ||
kṛtābhiṣekassararāja rāmaḥ sītādvitīyassaha lakṣmaṇena |
kṛtābhiṣeko girirājaputryā rudrassanandī bhagavāniveśaḥ || 43 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||