śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
tataḥ pañcavaṭīṃ gatvā nānāvyālamṛgāyutām |
uvāca bhrātaraṃ rāmassaumitriṃ dīptatejasam || 1 ||
āgatāḥ sma yathoddiṣṭamamuṃ deśaṃ maharṣiṇā |
ayaṃ pañcavaṭīdeśassaumya puṣpitapādapaḥ || 2 ||
sarvataścāryatāṃ dṛṣṭiḥ kānane nipuṇohyasi |
āśramaḥ katarasminno deśe bhavati sammataḥ || 3 ||
ramate yatra vaidehī tvamahaṃ caiva lakṣmaṇa |
tādṛśo dṛśyatāṃ deśassannikṛṣṭajalāśayaḥ || 4 ||
vanarāmaṇyakaṃ yatra sthalarāmaṇyakaṃ tathā |
sannikṛṣṭaṃ ca yatra syātsamitpuṣpakuśodakam || 5 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇa saṃyatāñjaliḥ |
sītāsamakṣaṃ kākutsthamidaṃ vacanamabravīt || 6 ||
paravānasmi kākutstha tvayi varṣaśataṃ sthite |
svayaṃ tu rucire deśe kriyatāmiti māṃ vada || 7 ||
suprītastena vākyena lakṣmaṇasya mahātmanaḥ |
vimṛśanrocayāmāsa deśaṃ sarvaguṇānvitam || 8 ||
sa taṃ ruciramākramya deśamāśramakarmaṇi |
hastau gṛhītvā hastena rāmassaumitrimabravīt || 9 ||
ayaṃ deśassamaśrīmān puṣpitaistarubhirvṛtaḥ |
ihā'śramapadaṃ saumya yathāvatkartumarhasi || 10 ||
iyamādityasaṅkāśaiḥ padmaissurabhigandhibhiḥ |
adūre dṛśyate ramyā padminī padmaśobhitā || 11 ||
yathātakhyātamagastyena muninā bhāvitātmanā |
iyaṃ godāvarī ramyā puṣpitaistarubhirvṛtā || 12 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇā cakravākopaśobhitā |
nātidūre na cāsanne mṛgayūthapipīḍitāḥ || 13 ||
mayūranāditā ramyāḥ prāṃśavo bahukandarāḥ |
dṛśyante girayaḥ saumya phullaistarubhirāvṛtāḥ || 14 ||
sauvarṇairājataistāmrairdeśe deśe ca dhātubhiḥ |
gavākṣitā ivābhānti gajāḥ paramabhaktibhiḥ || 15 ||
sālaistālaistamālaiśca kharjūrapanasāmrakaiḥ |
nīvāraistimiśaiścaiva punnāgaiścopaśobhitāḥ || 16 ||
cūtairaśokaistilakaiścampakaiḥ ketakairapi |
puṣpagulmalatopetaistaistaistarubhirāvṛtāḥ || 17 ||
candanaispandanairnīpaiḥ parṇāsairlikucairapi |
dhavāśvakarṇakhadiraiḥ śamīkiṃśukapāṭalaiḥ || 18 ||
idaṃ puṇyamidaṃ medhyamidaṃ bahumṛgadvijam |
iha vatsyāma saumitre sārdhametena pakṣiṇā || 19 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ paravīrahā |
acireṇā'śramaṃ bhrātuścakāra sumahābalaḥ || 20 ||
parṇaśālāṃ suvipulāṃ tatra saṅkhātamṛttikām |
sustambhāṃ maskarairdīrghaiḥ kṛtavaṃśāṃ suśobhanām || 21 ||
śamīśākhābhirāstīrya dṛḍhapāśāvapāśitām |
kuśakāśaśaraiḥ parṇaissuparicchāditāṃ tathā || 22 ||
samīkṛtatalāṃ ramyāṃ cakāra laghuvikramaḥ |
nivāsaṃ rāghavasyārthe prekṣaṇīyamanuttamam || 23 ||
sahasā lakṣmaṇaḥ śrīmān nadīṃ godāvarīṃ tadā |
snātvā padmāni cādāya saphalaḥ punarāgataḥ || 24 ||
tataḥ puṣpabaliṃ kṛtvā śāntiṃ ca sa yathāvidhi |
darśayāmāsa rāmāya tadāśramapadaṃ kṛtam || 25 ||
sa taṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ saumyamāśramaṃ sītayā saha |
rāghavaḥ parṇaśālāyāṃ harṣamāhārayatparam || 26 ||
susaṃhṛṣṭaḥ pariṣvajya bāhubhyāṃ lakṣmaṇaṃ tadā |
atisnigdhaṃ ca gāḍhaṃ ca vacanaṃ cedamabravīt || 27 ||
prīto'smi te mahatkarma tvayā kṛtamidaṃ prabho |
pradeyo yannimittaṃ te pariṣvaṅgo mayā kṛtaḥ || 28 ||
bhāvajñena kṛtajñena dharmajñena ca lakṣmaṇa |
tvayā putreṇa dharmātmā na saṃvṛttaḥ pitā mama || 29 ||
evaṃ lakṣmaṇamuktvā tu rāghavo lakṣmivardhanaḥ |
tasmin deśe bahuphale nyavasatsusukhaṃ vaśī || 30 ||
kañcitkālaṃ sa dharmātmā sītayā lakṣmaṇena ca |
anvāsyamāno nyavasatsvargaloke yathāmaraḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||