📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.40 අයෝධ්යාකාණ්ඩ - චත්වාරිංශ සර්ගඃ
2.40 Ayodhyakanda - Chatvarimsha Sargah
Valmiki Sinhala
ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාණ්ඩම් .
අථ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ .
අථ රාමශ්ච සීතා ච ලක්ෂ්මණශ්ච කෘතාඤ්ජලිඃ .
උපසඞ්ගෘහ්ය රාජානං චක්රුර්දීනාඃ ප්රදක්ෂිණම් .. 1 ..
තං චාපි සමනුජ්ඤාප්ය ධර්මජ්ඤස්සීතයා සහ .
රාඝව ශ්ශෝකසම්මූඪෝ ජනනීමභ්යවාදයත් .. 2 ..
අන්වක්ෂං ලක්ෂ්මණෝ භ්රාතුඃ කෞසල්යාං අභ්යවාදයත් .
අථ මාතුඃ සුමිත්රායා ජග්රාහ චරණෞ පුනඃ .. 3 ..
තං වන්දමානං රුදතී මාතා සෞමිත්රිමබ්රවීත් .
හිතකාමා මහාබාහුං මූධ්නර්යුපාඝ්රාය ලක්ෂ්මණම් .. 4 ..
සෘෂ්ටස්ත්වං වනවාසාය ස්වනුරක්තස්සුහෘජ්ජනේ .
රාමේ ප්රමාදං මා කාර්ෂීඃ පුත්ර භ්රාතරි ගච්ඡති .. 5 ..
ව්යසනී වා සමෘද්ධෝ වා ගතිරේෂ තවානඝ .
ඒෂ ලෝකේ සතාං ධර්මෝ යජ්ජ්යේෂ්ඨවශගෝ භවේත් .. 6 ..
ඉදං හි වෘත්තමුචිතං කුලස්යාස්ය සනාතනම් .
දානං දීක්ෂා ච යජ්ඤේෂු තනුත්යාගෝ මෘධේෂු ච .. 7 ..
ලක්ෂ්මණං ත්වේවමුක්ත්වා සා සංසිද්ධං ප්රියරාඝවම් .
සුමිත්රා ගච්ඡ ගච්ඡේති පුනඃ පුනරුවාච තම් .. 8 ..
රාමං දශරථං විද්ධි මාං විද්ධි ජනකාත්මජාම් .
අයෝධ්යාමටවීං විධ්දි ගච්ඡ තාත යථාසුඛම් .. 9 ..
තතඃ සුමන්ත්රඃ කාකුත්ස්ථං ප්රාඤ්ජලිර්වාක්යමබ්රවීත් .
විනීතෝ විනයජ්ඤශ්ච මාතලිර්වාසවං යථා .. 10 ..
රරථමාරෝහ භද්රං තේ රාජපුත්ර මහායශඃ .
ක්ෂිප්රං ත්වාං ප්රාපයිෂ්යාමි යත්ර මාං රාම වක්ෂ්යසි .. 11 ..
චතුර්දශ හි වර්ෂාණි වස්තව්යානි වනේ ත්වයා .
තාන්යුපක්රමිතව්යානි යානි දේව්යාසි චෝදිතඃ .. 12 ..
තං රථං සූර්යසඞ්කාශං සීතා හෘෂ්ටේන චේතසා .
ආරුරෝහ වරාරෝහා කෘත්වාලඞ්කාරමාත්මනඃ .. 13 ..
අථෝ ජ්වලනසඞ්කාශං චාමීකරවිභූෂිතම් .
තමාරුරුහතුස්තූර්ණං භ්රාතරෞ රාමලක්ෂ්මණෞ .. 14 ..
වනවාසං හි සඞ්ඛ්යාය වාසාංස්යාභරණානි ච .
භර්තාරමනුගච්ඡන්ත්යෛ සීතායෛ ශ්වශුරෝ දදෞ .. 15 ..
තථෛවායුධජාලානි භ්රාතෘභ්යාං කවචානි ච .
රථෝපස්ථේ ප්රතින්යස්ය සචර්ම කඨිනං ච තත් .. 16 ..
සීතාතෘතීයානාරූඪාන් දෘෂ්ට්වා දෘෂ්ටමචෝදයත් .
සුමන්ත්රස්සම්මතානශ්වාන් වායුවේගසමාන්ජවේ .. 17 ..
ප්රතියාතේ මහාරණ්යං චිරරාත්රාය රාඝවේ .
බභූව නගරේ මූර්ඡා බලමූර්ඡා ජනස්ය ච .. 18 ..
තත්සමාකුලසම්භ්රාන්තං මත්තසඞ්කුපිතද්විපම් .
හයශිඤ්ජිතනිර්ඝෝෂං පුරමාසීන්මහාස්වනම් .. 19 ..
තත ස්සබාලවෘද්ධා සා පුරී පරමපීඩිතා .
රාමමේවාභිදුද්රාව ඝර්මාර්තා සලිලං යථා .. 20 ..
පාර්ශ්වතඃ පෘෂ්ඨතශ්චාපි ලම්බමානාස්තදුන්මුඛාඃ .
බාෂ්පපූර්ණමුඛාස්සර්වේ තමූචුර්භෘශනිස්වනාඃ .. 21 ..
සංයච්ඡ වාජිනාං රශ්මීන් සූත යාහි ශනෛශ්ශනෛඃ .
මුඛං ද්රක්ෂ්යාම රාමස්ය දුර්දර්ශං නෝ භවිෂ්යති .. 22 ..
ආයසං හෘදයං නූනං රාමමාතුරසංශයම් .
යද්දේවගර්භප්රතිමේ වනං යාති න භිද්යතේ .. 23 ..
කෘතකෘත්යා හි වෛදේහී ඡායේවානුගතා පතිම් .
න ජහාති රතා ධර්මේ මේරුමර්කප්රභා යථා .. 24 ..
අහෝ ලක්ෂ්මණ සිද්ධාර්ථ ස්සතතං ප්රියවාදිනම් .
භ්රාතරං දේවසඞ්කාශං යස්ත්වං පරිචරිෂ්යසි .. 25 ..
මහත්යේෂා හි තේ සිධ්දිරේෂ චාභ්යුදයෝ මහාන් .
ඒෂ ස්වර්ගස්ය මාර්ගශ්ච යදේනමනුගච්ඡසි .. 26 ..
ඒවං වදන්තස්තේ සෝඪුං න ශේකුර්බාෂ්පමාගතම් .
නරාස්තමනුගච්ඡන්තඃ ප්රියමික්ෂ්වාකුනන්දනම් .. 27 ..
අථ රාජා වෘත ස්ත්රීභිර්දීනාභිර්දීනචේතනඃ .
නිර්ජගාම ප්රියං පුත්රං ද්රක්ෂ්යාමීති බ්රුවන් ගෘහාත් .. 28 ..
ශුශ්රුවේ චාග්රතඃ ස්ත්රීණාං රුදන්තීනාං මහාස්වනඃ .
යථා නාදඃ කරේණූනාං බද්ධේ මහති කුඤ්ජරේ .. 29 ..
පිතා හි රාජා කාකුත්ස්ථඃ ශ්රීමාන් සන්නස්තදා(අ)භවත් .
පරිපූර්ණඃ ශශී කාලේ ග්රහේණෝපප්ලුතෝ යථා .. 30 ..
ස ච ශ්රීමානචින්ත්යාත්මා රාමෝ දශරථාත්මජඃ .
සූතං සඤ්චෝදයාමාස ත්වරිතං වාහ්යතාමිති .. 31 ..
රාමෝ යාහීති සූතං තං තිෂ්ඨේති ස ජනස්තදා .
උභයං නාශකත්සූතඃ කර්තුමධ්වනි චෝදිතඃ .. 32 ..
නිර්ගච්ඡති මහාබාහෞ රාමේ පෞරජනාශ්රුභිඃ .
පතිතෛරභ්යවහිතං ප්රශශාම මහීරජඃ .. 33 ..
රුදිතාශ්රුපරිද්යූනං හාහාකෘතමචේතනම් .
ප්රයාණේ රාඝවස්යාසීත්පුරං පරමපීඩිතම් .. 34 ..
සුස්රාව නයනෛඃ ස්ත්රීණාමස්රමායාසසම්භවම් .
මීනසඞ්ක්ෂෝභචලිතෛ ස්සලිලං පඞ්කජෛරිව .. 35 ..
දෘෂ්ට්වා තු නෘපති ශ්ශ්රීමානේකචිත්තගතං පුරම් .
නිපපාතෛව දුඃඛේන හතමූල ඉව ද්රුමඃ .. 36 ..
තතෝ හලහලාශබ්දෝ ජජ්ඤේ රාමස්ය පෘෂ්ඨතඃ .
නරාණාං ප්රේක්ෂ්ය රාජානං සීදන්තං භෘශදුඃඛිතම් .. 37 ..
හා රාමේති ජනාඃ කේචිද්රාමමාතේති චාපරේ .
අන්තඃපුරං සමෘද්ධං ච ක්රෝශන්තඃ පර්යදේවයන් .. 38 ..
අන්වීක්ෂමාණෝ රාමස්තු විෂණ්ණං භ්රාන්තචේතසම් .
රාජානං මාතරං චෛව දදර්ශානුගතෞ පථි .. 39 ..
ස බද්ධ ඉව පාශේන කිශෝරෝ මාතරං යථා .
ධර්මපාශේන සඞ්ක්ෂිප්තඃ ප්රකාශං නාභ්යුදෛක්ෂත .. 40 ..
පදාතිනෞ ච යානාර්හාවදුඃඛාර්හෞ සුඛෝචිතෞ .
දෘෂ්ට්වා සඤ්චෝදයාමාස ශීඝ්රං යාහීති සාරථිම් .. 41 ..
න හි තත්පුරුෂව්යාඝ්රෝ දුඃඛදං දර්ශනං පිතුඃ .
මාතුශ්ච සහිතුං ශක්තස්තෝත්රාර්දිත ඉව ද්විපඃ .. 42 ..
ප්රත්යගාරමිවායාන්තී වත්සලා වත්සකාරණාත් .
බද්ධවත්සා යථා ධේනූ රාමමාතාභ්යධාවත .. 43 ..
තථා රුදන්තීං කෞසල්යාං රථං තමනුධාවතීම් .
ක්රෝශන්තීං රාම රාමේති හා සීතේ ලක්ෂ්මණේති ච .. 44 ..
රාමලක්ෂ්මණසීතාර්ථං ස්රවන්තීං වාරි නේත්රජම් .
අසකෘත්ප්රෛක්ෂත තදා නෘත්යන්තීමිව මාතරම් .. 45 ..
තිෂ්ඨේති රාජා චුක්රෝශ යාහි යාහීති රාඝවඃ .
සුමන්ත්රස්ය බභූවාත්මා චක්රයෝරිව චාන්තරා .. 46 ..
නාශ්රෞෂමිති රාජානමුපාලබ්ධෝ(අ)පි වක්ෂ්යසි .
චිරං දුඃඛස්ය පාපිෂ්ඨමිති රාමස්තමබ්රවීත් .. 47 ..
රාමස්ය ස වචඃ කුර්වන්නනුජ්ඤාප්ය ච තං ජනම් .
ව්රජතෝ(අ)පි හයාන් ශීඝ්රං චෝදයාමාස සාරථිඃ .. 48 ..
න්යවර්තත ජනෝ රාජ්ඤෝ රාමං කෘත්වා ප්රදක්ෂිණම් .
මනසාප්යශ්රුවේගෛශ්ච න න්යවර්තත මානුෂම් .. 49 ..
යමිච්ඡේත්පුනරායාන්තං නෛනං දූරමනුව්රජේත් .
ඉත්යමාත්යා මහාරාජමූචුර්දශරථං වචඃ .. 50 ..
තේෂාං වචඃ සර්වගුණෝපපන්නං ප්රස්වින්නගාත්රඃ ප්රවිෂණ්ණරූපඃ .
නිශම්ය රාජා කෘපණඃ සභාර්යෝ ව්යවස්ථිතස්තං සුතමීක්ෂමාණඃ .. 51 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාණ්ඩේ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha catvāriṃśassargaḥ |
atha rāmaśca sītā ca lakṣmaṇaśca kṛtāñjaliḥ |
upasaṅgṛhya rājānaṃ cakrurdīnāḥ pradakṣiṇam || 1 ||
taṃ cāpi samanujñāpya dharmajñassītayā saha |
rāghava śśokasammūḍho jananīmabhyavādayat || 2 ||
anvakṣaṃ lakṣmaṇo bhrātuḥ kausalyāṃ abhyavādayat |
atha mātuḥ sumitrāyā jagrāha caraṇau punaḥ || 3 ||
taṃ vandamānaṃ rudatī mātā saumitrimabravīt |
hitakāmā mahābāhuṃ mūdhnaryupāghrāya lakṣmaṇam || 4 ||
sṛṣṭastvaṃ vanavāsāya svanuraktassuhṛjjane |
rāme pramādaṃ mā kārṣīḥ putra bhrātari gacchati || 5 ||
vyasanī vā samṛddho vā gatireṣa tavānagha |
eṣa loke satāṃ dharmo yajjyeṣṭhavaśago bhavet || 6 ||
idaṃ hi vṛttamucitaṃ kulasyāsya sanātanam |
dānaṃ dīkṣā ca yajñeṣu tanutyāgo mṛdheṣu ca || 7 ||
lakṣmaṇaṃ tvevamuktvā sā saṃsiddhaṃ priyarāghavam |
sumitrā gaccha gaccheti punaḥ punaruvāca tam || 8 ||
rāmaṃ daśarathaṃ viddhi māṃ viddhi janakātmajām |
ayodhyāmaṭavīṃ vidhdi gaccha tāta yathāsukham || 9 ||
tataḥ sumantraḥ kākutsthaṃ prāñjalirvākyamabravīt |
vinīto vinayajñaśca mātalirvāsavaṃ yathā || 10 ||
rarathamāroha bhadraṃ te rājaputra mahāyaśaḥ |
kṣipraṃ tvāṃ prāpayiṣyāmi yatra māṃ rāma vakṣyasi || 11 ||
caturdaśa hi varṣāṇi vastavyāni vane tvayā |
tānyupakramitavyāni yāni devyāsi coditaḥ || 12 ||
taṃ rathaṃ sūryasaṅkāśaṃ sītā hṛṣṭena cetasā |
āruroha varārohā kṛtvālaṅkāramātmanaḥ || 13 ||
atho jvalanasaṅkāśaṃ cāmīkaravibhūṣitam |
tamāruruhatustūrṇaṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 14 ||
vanavāsaṃ hi saṅkhyāya vāsāṃsyābharaṇāni ca |
bhartāramanugacchantyai sītāyai śvaśuro dadau || 15 ||
tathaivāyudhajālāni bhrātṛbhyāṃ kavacāni ca |
rathopasthe pratinyasya sacarma kaṭhinaṃ ca tat || 16 ||
sītātṛtīyānārūḍhān dṛṣṭvā dṛṣṭamacodayat |
sumantrassammatānaśvān vāyuvegasamānjave || 17 ||
pratiyāte mahāraṇyaṃ cirarātrāya rāghave |
babhūva nagare mūrchā balamūrchā janasya ca || 18 ||
tatsamākulasambhrāntaṃ mattasaṅkupitadvipam |
hayaśiñjitanirghoṣaṃ puramāsīnmahāsvanam || 19 ||
tata ssabālavṛddhā sā purī paramapīḍitā |
rāmamevābhidudrāva gharmārtā salilaṃ yathā || 20 ||
pārśvataḥ pṛṣṭhataścāpi lambamānāstadunmukhāḥ |
bāṣpapūrṇamukhāssarve tamūcurbhṛśanisvanāḥ || 21 ||
saṃyaccha vājināṃ raśmīn sūta yāhi śanaiśśanaiḥ |
mukhaṃ drakṣyāma rāmasya durdarśaṃ no bhaviṣyati || 22 ||
āyasaṃ hṛdayaṃ nūnaṃ rāmamāturasaṃśayam |
yaddevagarbhapratime vanaṃ yāti na bhidyate || 23 ||
kṛtakṛtyā hi vaidehī chāyevānugatā patim |
na jahāti ratā dharme merumarkaprabhā yathā || 24 ||
aho lakṣmaṇa siddhārtha ssatataṃ priyavādinam |
bhrātaraṃ devasaṅkāśaṃ yastvaṃ paricariṣyasi || 25 ||
mahatyeṣā hi te sidhdireṣa cābhyudayo mahān |
eṣa svargasya mārgaśca yadenamanugacchasi || 26 ||
evaṃ vadantaste soḍhuṃ na śekurbāṣpamāgatam |
narāstamanugacchantaḥ priyamikṣvākunandanam || 27 ||
atha rājā vṛta strībhirdīnābhirdīnacetanaḥ |
nirjagāma priyaṃ putraṃ drakṣyāmīti bruvan gṛhāt || 28 ||
śuśruve cāgrataḥ strīṇāṃ rudantīnāṃ mahāsvanaḥ |
yathā nādaḥ kareṇūnāṃ baddhe mahati kuñjare || 29 ||
pitā hi rājā kākutsthaḥ śrīmān sannastadā'bhavat |
paripūrṇaḥ śaśī kāle graheṇopapluto yathā || 30 ||
sa ca śrīmānacintyātmā rāmo daśarathātmajaḥ |
sūtaṃ sañcodayāmāsa tvaritaṃ vāhyatāmiti || 31 ||
rāmo yāhīti sūtaṃ taṃ tiṣṭheti sa janastadā |
ubhayaṃ nāśakatsūtaḥ kartumadhvani coditaḥ || 32 ||
nirgacchati mahābāhau rāme paurajanāśrubhiḥ |
patitairabhyavahitaṃ praśaśāma mahīrajaḥ || 33 ||
ruditāśruparidyūnaṃ hāhākṛtamacetanam |
prayāṇe rāghavasyāsītpuraṃ paramapīḍitam || 34 ||
susrāva nayanaiḥ strīṇāmasramāyāsasambhavam |
mīnasaṅkṣobhacalitai ssalilaṃ paṅkajairiva || 35 ||
dṛṣṭvā tu nṛpati śśrīmānekacittagataṃ puram |
nipapātaiva duḥkhena hatamūla iva drumaḥ || 36 ||
tato halahalāśabdo jajñe rāmasya pṛṣṭhataḥ |
narāṇāṃ prekṣya rājānaṃ sīdantaṃ bhṛśaduḥkhitam || 37 ||
hā rāmeti janāḥ kecidrāmamāteti cāpare |
antaḥpuraṃ samṛddhaṃ ca krośantaḥ paryadevayan || 38 ||
anvīkṣamāṇo rāmastu viṣaṇṇaṃ bhrāntacetasam |
rājānaṃ mātaraṃ caiva dadarśānugatau pathi || 39 ||
sa baddha iva pāśena kiśoro mātaraṃ yathā |
dharmapāśena saṅkṣiptaḥ prakāśaṃ nābhyudaikṣata || 40 ||
padātinau ca yānārhāvaduḥkhārhau sukhocitau |
dṛṣṭvā sañcodayāmāsa śīghraṃ yāhīti sārathim || 41 ||
na hi tatpuruṣavyāghro duḥkhadaṃ darśanaṃ pituḥ |
mātuśca sahituṃ śaktastotrārdita iva dvipaḥ || 42 ||
pratyagāramivāyāntī vatsalā vatsakāraṇāt |
baddhavatsā yathā dhenū rāmamātābhyadhāvata || 43 ||
tathā rudantīṃ kausalyāṃ rathaṃ tamanudhāvatīm |
krośantīṃ rāma rāmeti hā sīte lakṣmaṇeti ca || 44 ||
rāmalakṣmaṇasītārthaṃ sravantīṃ vāri netrajam |
asakṛtpraikṣata tadā nṛtyantīmiva mātaram || 45 ||
tiṣṭheti rājā cukrośa yāhi yāhīti rāghavaḥ |
sumantrasya babhūvātmā cakrayoriva cāntarā || 46 ||
nāśrauṣamiti rājānamupālabdho'pi vakṣyasi |
ciraṃ duḥkhasya pāpiṣṭhamiti rāmastamabravīt || 47 ||
rāmasya sa vacaḥ kurvannanujñāpya ca taṃ janam |
vrajato'pi hayān śīghraṃ codayāmāsa sārathiḥ || 48 ||
nyavartata jano rājño rāmaṃ kṛtvā pradakṣiṇam |
manasāpyaśruvegaiśca na nyavartata mānuṣam || 49 ||
yamicchetpunarāyāntaṃ nainaṃ dūramanuvrajet |
ityamātyā mahārājamūcurdaśarathaṃ vacaḥ || 50 ||
teṣāṃ vacaḥ sarvaguṇopapannaṃ prasvinnagātraḥ praviṣaṇṇarūpaḥ |
niśamya rājā kṛpaṇaḥ sabhāryo vyavasthitastaṃ sutamīkṣamāṇaḥ || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe catvāriṃśassargaḥ ||