📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.32 අයෝධ්යාකාණ්ඩ - ද්වාත්රිංශ සර්ගඃ
2.32 Ayodhyakanda - Dvatrimsha Sargah
Valmiki Sinhala
ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාණ්ඩම් .
අථ ද්වාත්රිංශස්සර්ගඃ .
තතශ්ශාසන මාජ්ඤාය භ්රාතු ශ්ශුභතරං ප්රියම් .
ගත්වා ස ප්රවිවේශාශු සුයජ්ඤස්ය නිවේශනම් .. 1 ..
තං විප්රමග්න්යගාරස්ථං වන්දිත්වා ලක්ෂ්මණෝ(අ)බ්රවීත් .
සඛේ(අ)භ්යාගච්ඡ පශ්ය ත්වං වේශ්ම දුෂ්කරකාරිණඃ .. 2 ..
තතස්සන්ධ්යාමුපාස්යාශු ගත්වා සෞමිත්රිණා සහ .
ජුෂ්ටං තත්ප්රාවිශල්ලක්ෂ්ම්යා රම්යං රාමනිවේශනම් .. 3 ..
තමාගතං වේදවිදං ප්රාඤ්ජලිස්සීතයා සහ .
සුයජ්ඤමභිචක්රාම රාඝවෝ(අ)ග්නිමිවාර්චිතම් .. 4 ..
ජාතරූපමයෛර්මුඛ්යෛරඞ්ගදෛඃ කුණ්ඩලෛඃ ශුභෛඃ .
සහේමසූත්රෛර්මණිභිඃ කේයූරෛර්වලයෛරපි .. 5 ..
අන්යෛශ්ච රත්නෛර්බහුභිඃ කාකුත්ස්ථඃ ප්රත්යපූජයත් .
සුයජ්ඤං ස තදෝවාච රාමස්සීතා ප්රචෝදිතඃ .. 6 ..
හාරං ච හේමසූත්රං ච භාර්යායෛ සෞම්ය හාරය .
රශනාං චාධුනා සීතා දාතුමිච්ඡති තේ සඛේ .. 7 ..
අඞ්ගදානි විචිත්රාණි කේයූරාණි ශුභානි ච .
ප්රයච්ඡති සඛේ තුභ්යං භාර්යායෛ ගච්ඡතී වනම් .. 8 ..
පර්යඞ්කමග්ය්රාස්තරණං නානාරත්නවිභූෂිතම් .
තමපීච්ඡති වෛදේහී ප්රතිෂ්ඨාපයිතුං ත්වයි .. 9 ..
නාග ශ්ශත්රුඤ්ජයෝ නාම මාතුලෝ(අ)යං දදෞ මම .
තං තේ ගජසහස්රේණ දදාමි ද්විජසත්තම .. 10 ..
ඉත්යුක්තස්ස හි රාමේණ සුයජ්ඤඃ ප්රතිගෘහෘයතත් .
රාමලක්ෂ්මණසීතානාං ප්රයුයෝජාශිෂ ශ්ශුභාඃ .. 11 ..
අථ භ්රාතරමව්යග්රං ප්රියං රාමඃ ප්රියංවදඃ .
සෞමිත්රිං තමුවාචේදං බ්රහ්මේව ත්රිදශේශ්වරම් .. 12 ..
අගස්ත්යං කෞශිකං චෛව තාවුභෞ බ්රාහ්මණෝත්තමෞ .
අර්චයාහූය සෞමිත්රේ රත්නෛස්සස්යමිවාම්බුභිඃ .. 13 ..
තර්පයස්ව මහාබාහෝ ගෝසහස්රෛශ්ච මානද .
සුවර්ණෛ රජතෛශ්චෛව මණිභිශ්ච මහාධනෛඃ .. 14 ..
කෞසල්යාං ච ය ආශීර්භිර්භක්තඃ පර්යුපතිෂ්ඨති .
ආචාර්යස්තෛත්තිරීයාණාමභිරූපශ්ච වේදවිත් .. 15 ..
තස්ය යානං ච දාසීශ්ච සෞමිත්රේ සම්ප්රදාපය .
කෞශේයානි ච වස්ත්රාණි යාවත්තුෂ්යති ස ද්විජඃ .. 16 ..
සූතශ්චිත්රරථශ්චාර්ය සචිවස්සුචිරෝෂිතඃ .
තෝෂයෛනං මහාර්හෛශ්ච රත්නෛර්වස්ත්රෛර්ධනෛස්තථා .. 17 ..
පශුකාභිශ්ච සර්වාභිර්ගවාං දශශතේන ච .
යේ චේමේ කඨකාලාපා බහවෝ දණ්ඩමාණවාඃ .. 18 ..
නිත්යස්වාධ්යායශීලත්වාන්නාන්යත්කුර්වන්ති කිඤ්චන .
අලසා ස්වාදුකාමාශ්ච මහතාං චාපි සම්මතාඃ .. 19 ..
තේෂාමශීතියානානි රත්නපූර්ණානි දාපය .
ශාලිවාහසහස්රං ච ද්වේ ශතේ භද්රකාං ස්තථා .. 20 ..
ව්යඤ්ජනාර්ථං ච සෞමිත්රේ ගෝසහස්රමුපාකුරු .
මේඛලීනාං මහාසඞ්ඝඃ කෞසල්යාං සමුපස්ථිතඃ .. 21 ..
තේෂාං සහස්රං සෞමිත්රේ ප්රත්යේකං සම්ප්රදාපය .
අම්බා යථා ච සා නන්දේත්කෞසල්යා මම දක්ෂිණාම් .. 22 ..
තථා ද්විජාතීස්තා න්සර්වාන් ලක්ෂ්මණාර්චය සර්වශඃ .
තත ස්සපුරුෂව්යාඝ්රස්තද්ධනං ලක්ෂ්මණඃ ස්වයම් .. 23 ..
යථෝක්තං බ්රාහ්මණේන්ද්රාණාම්මදදාද්ධනදෝ යථා .
අථා(අ)බ්රවීද්බාෂ්පකලාංස්තිෂ්ඨතශ්චෝපජීවිනඃ .. 24 ..
සම්ප්රදායබහුද්රව්යමේකෛකස්යෝපජීවනම් .
ලක්ෂ්මණස්ය ච යද්වේශ්ම ගෘහං ච යදිදං මම .. 25 ..
අශූන්යං කාර්යමේකෛකං යාවදාගමනං මම .
ඉත්යුක්ත්වා දුඃඛිතං සර්වං ජනං තමුපජීවිනම් .. 26 ..
උවාචේදං ධනාධ්යක්ෂං ධනමානීයතාමිති .
තතෝ(අ)ස්ය ධනමාජහ්රුස්සර්වමේවෝපජීවිනඃ .. 27 ..
ස රාශිස්සුමහාංස්තත්ර දර්ශනීයෝ හ්යදෘශ්යත .
තතස්සපුරුෂව්යාඝ්ර ස්තද්ධනං සහලක්ෂ්මණඃ .. 28 ..
ද්විජේභ්යෝ බාලවෘද්ධේභ්යඃ කෘපණේභ්යෝ(අ)හ්යදාපයත් .
තත්රාසීත්පිඞ්ගලෝ ගාර්ග්යස්ත්රිජටෝ නාම වෛ ද්විජඃ .. 29 ..
ක්ෂතවෘත්තිර්වනේ නිත්යං ඵාලකුද්දාලලාඞ්ගලී .
තං වෘද්ධං තරුණී භාර්යා බාලානාදාය දාරකාන් .. 30 ..
අබ්රවීද්බාහ්මණං වාක්යං දාරිද්ර්යේණාභිපීඩිතා .
අපාස්ය ඵාලං කුද්දාලං කුරුෂ්ව වචනං මම .. 31 ..
රාමං දර්ශය ධර්මජ්ඤං යදි කිඤ්චිදවාප්ස්යසි .
ස භාර්යාවචනං ශ්රුත්වා ශාටීමාච්ඡාද්ය දුශ්ඡදාම් .. 32 ..
ස ප්රාතිෂ්ඨත පන්ථානං යත්ර රාමනිවේශනම් .
භෘග්වඞ්ගිරසමං දීප්ත්යා ත්රිජටං ජනසංසදි .. 33 ..
ආපඤ්චමායාඃ කක්ෂ්යායාඃ නෛනං කශ්චිදවාරයත් .
ස රාජපුත්රමාසාද්ය ත්රිජටෝ වාක්යමබ්රවීත් .. 34 ..
නිර්ධනෝ බහුපුත්රෝ(අ)ස්මි රාජපුත්ර මහායශඃ .
උඤ්ඡවෘත්තිර්වනේ නිත්යං ප්රත්යවේක්ෂස්ව මාමිති .. 35 ..
තමුවාච තතෝ රාමඃ පරිහාස සමන්විතම් .
ගවාං සහස්රමප්යේකං න නු විශ්රාණිතං මයා .. 36 ..
පරික්ෂිපසි දණ්ඩේන යාවත්තාවදවාප්ස්යසි .
ස ශාටීං ත්වරිතඃ කට්යාං සම්භ්රාන්තඃ පරිවේෂ්ට්ය තාම් .. 37 ..
ආවිද්ධ්ය දණ්ඩං චික්ෂේප සර්වප්රාණේන වේගිතඃ .
ස තීර්ත්වා සරයූපාරං දණ්ඩස්තස්ය කරාච්ච්යුතඃ .. 38 ..
ගෝව්රජේ බහුසාහස්රේ පපාතෝක්ෂණසන්නිධෞ .
තං පරිෂ්වජ්ය ධර්මාත්මා ආතස්මාත්සරයූතටාත් .. 39 ..
ආනයාමාස තා ගෝපෛ ස්ත්රිජටායාශ්රමං ප්රති .
උවාච ස තතෝ රාමස්තං ගාර්ග්යමභිසාන්ත්වයන් .
මන්යුර්න ඛලු කර්තව්යඃ පරිහාසෝ හ්යයං මම .. 40 ..
ඉදං හි තේජස්තව යද්දුරත්යයං තදේව ජිජ්ඤාසිතුමිච්ඡතා මයා .
ඉමං භවානර්ථමභි ප්රචෝදිතෝ වෘණීෂ්ව කිං චේදපරං ව්යවස්යති .. 41 ..
බ්රවීමි සත්යේන නතේ(අ)ස්ති යන්ත්රණා ධනං හි යද්යන්මම විප්රකාරණාත් .
භවත්සු සම්යක්ප්රතිපාදනේන ත න්මයාර්ජිතං ප්රීතියශස්කරං භවේත් .. 42 ..
තත ස්සභාර්ය ස්ත්රිජටෝ මහාමුනි ර්ගවාමනීකං ප්රතිගෘහ්ය මෝදිතඃ .
යශෝබලප්රීතිසුඛෝපබෘංහණී ස්තදාශිෂඃ ප්රත්යවදන්මහාත්මනඃ .. 43 ..
ස චාපි රාමඃ ප්රතිපූර්ණමානසෝ මහද්ධනං ධර්මබලෛරුපාර්ජිතම් .
නියෝජයාමාස සුහෘජ්ජනේ(අ)චිරා ද්යථාර්හසම්මානවචඃ ප්රචෝදිතඃ .. 44 ..
ද්විජ ස්සුහෘද්භෘත්යජනෝ(අ)ථවා තදා දරිද්රභික්ෂාචරණශ්ච යෝ(අ)භවත් .
න තත්ර කශ්චින්න බභූව තර්පිතෝ යථාර්හසම්මානන දාන සම්භ්රමෛඃ .. 45 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාණ්ඩේ ද්වාත්රිංශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
tataśśāsana mājñāya bhrātu śśubhataraṃ priyam |
gatvā sa praviveśāśu suyajñasya niveśanam || 1 ||
taṃ vipramagnyagārasthaṃ vanditvā lakṣmaṇo'bravīt |
sakhe'bhyāgaccha paśya tvaṃ veśma duṣkarakāriṇaḥ || 2 ||
tatassandhyāmupāsyāśu gatvā saumitriṇā saha |
juṣṭaṃ tatprāviśallakṣmyā ramyaṃ rāmaniveśanam || 3 ||
tamāgataṃ vedavidaṃ prāñjalissītayā saha |
suyajñamabhicakrāma rāghavo'gnimivārcitam || 4 ||
jātarūpamayairmukhyairaṅgadaiḥ kuṇḍalaiḥ śubhaiḥ |
sahemasūtrairmaṇibhiḥ keyūrairvalayairapi || 5 ||
anyaiśca ratnairbahubhiḥ kākutsthaḥ pratyapūjayat |
suyajñaṃ sa tadovāca rāmassītā pracoditaḥ || 6 ||
hāraṃ ca hemasūtraṃ ca bhāryāyai saumya hāraya |
raśanāṃ cādhunā sītā dātumicchati te sakhe || 7 ||
aṅgadāni vicitrāṇi keyūrāṇi śubhāni ca |
prayacchati sakhe tubhyaṃ bhāryāyai gacchatī vanam || 8 ||
paryaṅkamagyrāstaraṇaṃ nānāratnavibhūṣitam |
tamapīcchati vaidehī pratiṣṭhāpayituṃ tvayi || 9 ||
nāga śśatruñjayo nāma mātulo'yaṃ dadau mama |
taṃ te gajasahasreṇa dadāmi dvijasattama || 10 ||
ityuktassa hi rāmeṇa suyajñaḥ pratigṛhṛyatat |
rāmalakṣmaṇasītānāṃ prayuyojāśiṣa śśubhāḥ || 11 ||
atha bhrātaramavyagraṃ priyaṃ rāmaḥ priyaṃvadaḥ |
saumitriṃ tamuvācedaṃ brahmeva tridaśeśvaram || 12 ||
agastyaṃ kauśikaṃ caiva tāvubhau brāhmaṇottamau |
arcayāhūya saumitre ratnaissasyamivāmbubhiḥ || 13 ||
tarpayasva mahābāho gosahasraiśca mānada |
suvarṇai rajataiścaiva maṇibhiśca mahādhanaiḥ || 14 ||
kausalyāṃ ca ya āśīrbhirbhaktaḥ paryupatiṣṭhati |
ācāryastaittirīyāṇāmabhirūpaśca vedavit || 15 ||
tasya yānaṃ ca dāsīśca saumitre sampradāpaya |
kauśeyāni ca vastrāṇi yāvattuṣyati sa dvijaḥ || 16 ||
sūtaścitrarathaścārya sacivassuciroṣitaḥ |
toṣayainaṃ mahārhaiśca ratnairvastrairdhanaistathā || 17 ||
paśukābhiśca sarvābhirgavāṃ daśaśatena ca |
ye ceme kaṭhakālāpā bahavo daṇḍamāṇavāḥ || 18 ||
nityasvādhyāyaśīlatvānnānyatkurvanti kiñcana |
alasā svādukāmāśca mahatāṃ cāpi sammatāḥ || 19 ||
teṣāmaśītiyānāni ratnapūrṇāni dāpaya |
śālivāhasahasraṃ ca dve śate bhadrakāṃ stathā || 20 ||
vyañjanārthaṃ ca saumitre gosahasramupākuru |
mekhalīnāṃ mahāsaṅghaḥ kausalyāṃ samupasthitaḥ || 21 ||
teṣāṃ sahasraṃ saumitre pratyekaṃ sampradāpaya |
ambā yathā ca sā nandetkausalyā mama dakṣiṇām || 22 ||
tathā dvijātīstā nsarvān lakṣmaṇārcaya sarvaśaḥ |
tata ssapuruṣavyāghrastaddhanaṃ lakṣmaṇaḥ svayam || 23 ||
yathoktaṃ brāhmaṇendrāṇāmmadadāddhanado yathā |
athā'bravīdbāṣpakalāṃstiṣṭhataścopajīvinaḥ || 24 ||
sampradāyabahudravyamekaikasyopajīvanam |
lakṣmaṇasya ca yadveśma gṛhaṃ ca yadidaṃ mama || 25 ||
aśūnyaṃ kāryamekaikaṃ yāvadāgamanaṃ mama |
ityuktvā duḥkhitaṃ sarvaṃ janaṃ tamupajīvinam || 26 ||
uvācedaṃ dhanādhyakṣaṃ dhanamānīyatāmiti |
tato'sya dhanamājahrussarvamevopajīvinaḥ || 27 ||
sa rāśissumahāṃstatra darśanīyo hyadṛśyata |
tatassapuruṣavyāghra staddhanaṃ sahalakṣmaṇaḥ || 28 ||
dvijebhyo bālavṛddhebhyaḥ kṛpaṇebhyo'hyadāpayat |
tatrāsītpiṅgalo gārgyastrijaṭo nāma vai dvijaḥ || 29 ||
kṣatavṛttirvane nityaṃ phālakuddālalāṅgalī |
taṃ vṛddhaṃ taruṇī bhāryā bālānādāya dārakān || 30 ||
abravīdbāhmaṇaṃ vākyaṃ dāridryeṇābhipīḍitā |
apāsya phālaṃ kuddālaṃ kuruṣva vacanaṃ mama || 31 ||
rāmaṃ darśaya dharmajñaṃ yadi kiñcidavāpsyasi |
sa bhāryāvacanaṃ śrutvā śāṭīmācchādya duśchadām || 32 ||
sa prātiṣṭhata panthānaṃ yatra rāmaniveśanam |
bhṛgvaṅgirasamaṃ dīptyā trijaṭaṃ janasaṃsadi || 33 ||
āpañcamāyāḥ kakṣyāyāḥ nainaṃ kaścidavārayat |
sa rājaputramāsādya trijaṭo vākyamabravīt || 34 ||
nirdhano bahuputro'smi rājaputra mahāyaśaḥ |
uñchavṛttirvane nityaṃ pratyavekṣasva māmiti || 35 ||
tamuvāca tato rāmaḥ parihāsa samanvitam |
gavāṃ sahasramapyekaṃ na nu viśrāṇitaṃ mayā || 36 ||
parikṣipasi daṇḍena yāvattāvadavāpsyasi |
sa śāṭīṃ tvaritaḥ kaṭyāṃ sambhrāntaḥ pariveṣṭya tām || 37 ||
āviddhya daṇḍaṃ cikṣepa sarvaprāṇena vegitaḥ |
sa tīrtvā sarayūpāraṃ daṇḍastasya karāccyutaḥ || 38 ||
govraje bahusāhasre papātokṣaṇasannidhau |
taṃ pariṣvajya dharmātmā ātasmātsarayūtaṭāt || 39 ||
ānayāmāsa tā gopai strijaṭāyāśramaṃ prati |
uvāca sa tato rāmastaṃ gārgyamabhisāntvayan |
manyurna khalu kartavyaḥ parihāso hyayaṃ mama || 40 ||
idaṃ hi tejastava yadduratyayaṃ tadeva jijñāsitumicchatā mayā |
imaṃ bhavānarthamabhi pracodito vṛṇīṣva kiṃ cedaparaṃ vyavasyati || 41 ||
bravīmi satyena nate'sti yantraṇā dhanaṃ hi yadyanmama viprakāraṇāt |
bhavatsu samyakpratipādanena ta nmayārjitaṃ prītiyaśaskaraṃ bhavet || 42 ||
tata ssabhārya strijaṭo mahāmuni rgavāmanīkaṃ pratigṛhya moditaḥ |
yaśobalaprītisukhopabṛṃhaṇī stadāśiṣaḥ pratyavadanmahātmanaḥ || 43 ||
sa cāpi rāmaḥ pratipūrṇamānaso mahaddhanaṃ dharmabalairupārjitam |
niyojayāmāsa suhṛjjane'cirā dyathārhasammānavacaḥ pracoditaḥ || 44 ||
dvija ssuhṛdbhṛtyajano'thavā tadā daridrabhikṣācaraṇaśca yo'bhavat |
na tatra kaścinna babhūva tarpito yathārhasammānana dāna sambhramaiḥ || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||