2.16 Ayodhyakanda - Shodasha Sargah

ॐ

2.16 අයෝධ්යාකාණ්ඩ - ෂෝඩශ සර්ගඃ

Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාණ්ඩම් .

අථ ෂෝඩශස්සර්ගඃ .

තදන්තඃපුරද්වාරං සමතීත්ය ජනාකුලම් .

ප්රවිවික්තාං තතඃ කක්ෂ්යාමාසසාද පුරාණවිත් .. 1 ..

ප්රාසකාර්මුකබිභ්රද්භිර්යුවභිර්මෘෂ්ටකුණ්ඩලෛඃ .

අප්රමාදිභිරේකාග්රෛ ස්ස්වනුරක්තෛරධිෂ්ඨිතාම් .. 2 ..

තදන්තඃපුරද්වාරං සමතීත්ය ජනාකුලම් .

ප්රවිවික්තාං තතඃ කක්ෂ්යාමාසසාද පුරාණවිත් .. 3 ..

ප්රාසකාර්මුකබිභ්රද්භිර්යුවභිර්මෘෂ්ටකුණ්ඩලෛඃ .

අප්රමාදිභිරේකාග්රෛ ස්ස්වනුරක්තෛරධිෂ්ඨිතාම් .. 4 ..

තත්ර කාෂායිණෝ වෘද්ධාන් වේත්රපාණීන් ස්වලඞ්කෘතාන් .

දදර්ශ විෂ්ඨිතාන් ද්වාරි ස්ත්ර්යධ්යක්ෂාන්සුසමාහිතාන් .. 5 ..

තේ සමීක්ෂ්ය සමායාන්තං රාමප්රියචිකීර්ෂවඃ .

සහසෝත්පතිතාස්සර්වේ ස්වාසනේභ්යස්සසම්භ්රමාඃ .. 6 ..

තානුවාච විනීතාත්මා සූතපුත්රඃ ප්රදක්ෂිණඃ .

ක්ෂිප්රමාඛ්යාත රාමාය සුමන්න්ත්රෝ ද්වාරි තිෂ්ඨති .. 7 ..

තේ රාමමුපසඞ්ගම්ය භර්තුඃ ප්රියචිකීර්ෂවඃ .

සහභාර්යාය රාමාය ක්ෂිප්රමේවාභිචක්ෂිරේ .. 8 ..

ප්රතිවේදිතමාජ්ඤාය සූතමභ්යන්තරං පිතුඃ .

තත්රෛවානායයාමාස රාඝවප්රියකාම්යයා .. 9 ..

තං වෛශ්රවණසඞ්කාශමුපවිෂ්ටං ස්වලඞ්කෘතම් .

දදර්ශ සූතඃ පර්ය්යඞ්කේ සෞවර්ණේ සෝත්තරච්ඡදේ .. 10 ..

වරාහරුධිරාභේණ ශුචිනා ච සුගන්ධිනා .

අනුලිප්තං පරාර්ධ්යේන චන්දනේන පරන්තපම් .. 11 ..

ස්ථිතයා පාර්ශ්වතශ්චාපි වාලව්යජනහස්තයා .

උපේතං සීතයාභූයශ්චිත්රයා ශශිනං යථා .. 12 ..

තං තපන්තමිවාදිත්යමුපපන්නං ස්වතේජසා .

වවන්දේ වරදං වන්දී විනයජ්ඤෝ විනීතවත් .. 13 ..

ප්රාඤ්ජලිස්සුමුඛං දෘෂ්ට්වා විහාරශයනාසනේ .

රාජපුත්රමුවාචේදං සුමන්ත්රෝ රාජසත්කෘතඃ .. 14 ..

කෞශල්යාසුප්රජා රාම පිතා ත්වාං ද්රෂ්ටුමිච්ඡති .

මහිෂ්යා සහ කෛකේය්යා ගම්යතාං තත්ර මා චිරම් .. 15 ..

ඒවමුක්තස්තු සංහෘෂ්ටෝ නරසිංහෝ මහාද්යුතිඃ .

තතස්සම්මානයාමාස සීතාමිදමුවාච හ .. 16 ..

දේවි දේවශ්ච දේවී ච සමාගම්ය මදන්තරේ .

මන්ත්රයේතේ ධෘවං කිඤ්චිදභිෂේචනසංහිතම් .. 17 ..

ලක්ෂයිත්වා හ්යභිප්රායං ප්රියකාමා සුදක්ෂිණා .

සඤ්චෝදයති රාජානං මදර්ථමසිතේක්ෂණා .. 18 ..

සා ප්රහෘෂ්ටා මහාරාජං හිතකාමානුවර්තිනී .

ජනනී චාර්ථකාමා මේ කේකයාධිපතේස්සුතා .. 19 ..

දිෂ්ට්යා ඛලු මහාරාජෝ මහිෂ්යා ප්රියයා සහ .

සුමන්ත්රං ප්රාහිණෝද්දූතමර්ථකාමකරං මම .. 20 ..

යාදෘශී පරිෂත්තත්ර තාදෘශෝ දූත ආගතඃ .

ධ්රුවමද්යෛව මාං රාජා යෞවරාජ්යේ(අ)භිෂේක්ෂ්යති .. 21 ..

හන්ත ශීඝ්රමිතෝ ගත්වා ද්රක්ෂ්යාමි ච මහීපතිම් .

සහ ත්වං පරිවාරේණ සුඛමාස්ව රමස්ව ච .. 22 ..

පතිසම්මානිතා සීතා භර්තාරමසිතේක්ෂණා .

ආද්වාරමනුවව්රාජ මඞ්ගලාන්යභිදධ්යුෂී .. 23 ..

රාජ්යං ද්විජාතිභිර්ජුෂ්ටං රාජසූයාභිෂේචනම් .

කර්තුමර්හති තේ රාජා වාසවස්යේව ලෝකකෘත් .. 24 ..

දීක්ෂිතං ව්රතසම්පන්නං වරාජිනධරං ශුචිම් .

කුරඞ්ගශෘඞ්ගපාණිං ච පශ්යන්තී ත්වාං භජාම්යහම් .. 25 ..

පූර්වාං දිශං වජ්රධරෝ දක්ෂිණාං පාතු තේ යමඃ .

වරුණඃ පශ්චිමාමාශාං ධනේශස්තූත්තරාං දිශම් .. 26 ..

අථ සීතාමනුජ්ඤාප්ය කෘතකෞතුකමඞ්ගලඃ .

නිශ්චක්රාම සුමන්ත්රේණ සහ රාමෝ නිවේශනාත් .. 27 ..

පර්වතාදිව නිෂ්ක්රම්ය සිංහෝ ගිරිගුහාශයඃ .

ලක්ෂ්මණං ද්වාරිසෝ(අ)පශ්යත්ප්රහ්වාඤ්ජලිපුටං ස්ථිතම් .. 28 ..

අථ මධ්යමකක්ෂ්යායාං සමාගච්ඡත්සුහෘජ්ජනෛඃ .

ස සර්වානර්ථිනෝ දෘෂ්ට්වා සමේත්ය ප්රතිනන්ද්ය ච .. 29 ..

තතඃ පාවකසඞ්කාශමාරුරෝහ රථෝත්තමම් .

වෛයාඝ්රං පුරුෂව්යාඝ්රෝ රාජතං රාජනන්දනඃ .. 30 ..

මේඝනාදමසම්බාධං මණිහේමවිභූෂිතම් .

මුෂ්ණන්තමිව චක්ෂූංෂි ප්රභයා සූර්යවර්චසම් .. 31 ..

කරේණුශිශුකල්පෛශ්ච යුක්තං පරමවාජිභිඃ .

හරියුක්තං සහස්රාක්ෂෝ රථමින්ද්ර ඉවාශුගම් .. 32 ..

ප්රයයෞ තූර්ණමාස්ථාය රාඝවෝ ජ්වලිතශ්ශ්රියා .

ස පර්ජන්ය ඉවාකාශේ ස්වනවානභිනාදයන් .. 33 ..

නිකේතාන්නිර්යයෞ ශ්රීමාන්මහාභ්රාදිව චන්ද්රමාඃ .

ඡත්රචාමරපාණිස්තු ලක්ෂ්මණෝ රාඝවානුජඃ .. 34 ..

ජුගෝප භ්රාතරං භ්රාතා රථමාස්ථාය පෘෂ්ඨතඃ .

තතෝ හලහලාශබ්දස්තුමුලස්සමජායත .. 35 ..

තස්ය නිෂ්ක්රමමාණස්ය ජනෞඝස්ය සමන්තතඃ .

තතෝ හයවරා මුඛ්යා නාගාශ්ච ගිරිසන්නිභාඃ .. 36 ..

අනුජග්මුස්තදා රාමං ශතශෝ(අ)ථ සහස්රශඃ .

අග්රතශ්චාස්ය සන්නද්ධාශ්චන්දනාගරුභූෂිතාඃ .. 37 ..

ඛඩ්ගචාපධරාශ්ශූරා ජග්මුරාශංසවෝ ජනාඃ .

තතෝ වාදිත්රශබ්දාශ්ච ස්තුතිශබ්දාශ්ච වන්දිනාම් .. 38 ..

සිංහනාදාශ්ච ශූරාණාං තදා ශුශ්රුවිරේ පථි .

හර්ම්යවාතායනස්ථාභිර්භූෂිතාභිස්සමන්තතඃ .. 39 ..

කීර්යමාණ ස්සුපුෂ්පෞඝෛර්යයෞ ස්ත්රීභිරරින්දමඃ .

රාමං සර්වානවද්යාඞ්ග්යෝ රාමපිප්රීෂයා තතඃ .. 40 ..

වචෝභිරග්ය්රෛර්හර්ම්යස්ථා ක්ෂිතිස්ථාශ්ච වවන්දිරේ .

නූනං නන්දති තේ මාතා කෞශල්යාමාතෘනන්දන .. 41 ..

පශ්යන්තී සිද්ධයාත්රං ත්වාං පිත්ර්යං රාජ්යමවස්ථිතම් .

සර්වසීමන්තිනීභ්යශ්ච සීතාං සීමන්තිනී වරාම් .. 42 ..

අමන්යන්ත හි තා නාර්යෝ රාමස්ය හෘදයප්රියාම් .

තයා සුචරිතං දේව්යා පුරා නූනං මහත්තපඃ .. 43 ..

රෝහිණීව ශශාඞ්කේන රාමසංයෝගමාප යා .

ඉති ප්රාසාදශෘඞ්ගේෂු ප්රමදාභිර්නරෝත්තමඃ .. 44 ..

ශුශ්රාව රාජමාර්ගස්ථඃ ප්රියා වාච උදාහෘතාඃ .

ආත්මසම්පූජනෛ ශෘණ්වන් යයෞ රාමෞ මහාපථම් .. 45 ..

ස රාඝවස්තත්ර කථාප්රපඤ්චාන් ශුශ්රාව ලෝකස්ය සමාගතස්ය .

ආත්මාධිකාරා විවිධාශ්ච වාචඃ ප්රහෘෂ්ටරූපස්ය පුරෝ ජනස්ය .. 46 ..

ඒෂ ශ්රියං ගච්ඡති රාඝවෝ(අ)ද්ය රාජප්රසාදාද්විපුලාං ගමිෂ්යන් .

ඒතේ වයං සර්ව සමෘද්ධකාමා යේෂාමයං නෝ භවිතා ප්රශාස්තා .. 47 ..

ලාභෝ ජනස්යාස්ය යදේෂ සර්වං ප්රපත්ස්යතේ රාෂ්ට්රමිදං චිරාය .

න හ්යප්රියං කිඤ්චන ජාතු කශ්චි ත්පශ්යේන්න දුඃඛං මනුජාධිපේ(අ)ස්මින් .. 48 ..

ස ඝෝෂවද්භිශ්ච මතඞ්ගාජෛර්යයෛඃ පුරස්සරෛ ස්ස්වස්තිකසූතමාගධෛඃ .

මහීයමානඃ ප්රවරෛශ්ච වාදකෛ රභිෂ්ටුතෝ වෛශ්රවණෝ යථා යයෞ .. 49 ..

කරේණුමාතංඞ්ගරථාශ්වසඞ්කුලං මහාජනෞඝ පරිපූර්ණචත්වරම් .

ප්රභූතරත්නං බහුපණ්යසඤ්චයං දදර්ශ රාමෝ රුචිරං මහාපථම් .. 50 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාණ්ඩේ ෂෝඩශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ṣoḍaśassargaḥ |

tadantaḥpuradvāraṃ samatītya janākulam |

praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit || 1 ||

prāsakārmukabibhradbhiryuvabhirmṛṣṭakuṇḍalaiḥ |

apramādibhirekāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām || 2 ||

tadantaḥpuradvāraṃ samatītya janākulam |

praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit || 3 ||

prāsakārmukabibhradbhiryuvabhirmṛṣṭakuṇḍalaiḥ |

apramādibhirekāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām || 4 ||

tatra kāṣāyiṇo vṛddhān vetrapāṇīn svalaṅkṛtān |

dadarśa viṣṭhitān dvāri stryadhyakṣānsusamāhitān || 5 ||

te samīkṣya samāyāntaṃ rāmapriyacikīrṣavaḥ |

sahasotpatitāssarve svāsanebhyassasambhramāḥ || 6 ||

tānuvāca vinītātmā sūtaputraḥ pradakṣiṇaḥ |

kṣipramākhyāta rāmāya sumanntro dvāri tiṣṭhati || 7 ||

te rāmamupasaṅgamya bhartuḥ priyacikīrṣavaḥ |

sahabhāryāya rāmāya kṣipramevābhicakṣire || 8 ||

prativeditamājñāya sūtamabhyantaraṃ pituḥ |

tatraivānāyayāmāsa rāghavapriyakāmyayā || 9 ||

taṃ vaiśravaṇasaṅkāśamupaviṣṭaṃ svalaṅkṛtam |

dadarśa sūtaḥ paryyaṅke sauvarṇe sottaracchade || 10 ||

varāharudhirābheṇa śucinā ca sugandhinā |

anuliptaṃ parārdhyena candanena parantapam || 11 ||

sthitayā pārśvataścāpi vālavyajanahastayā |

upetaṃ sītayābhūyaścitrayā śaśinaṃ yathā || 12 ||

taṃ tapantamivādityamupapannaṃ svatejasā |

vavande varadaṃ vandī vinayajño vinītavat || 13 ||

prāñjalissumukhaṃ dṛṣṭvā vihāraśayanāsane |

rājaputramuvācedaṃ sumantro rājasatkṛtaḥ || 14 ||

kauśalyāsuprajā rāma pitā tvāṃ draṣṭumicchati |

mahiṣyā saha kaikeyyā gamyatāṃ tatra mā ciram || 15 ||

evamuktastu saṃhṛṣṭo narasiṃho mahādyutiḥ |

tatassammānayāmāsa sītāmidamuvāca ha || 16 ||

devi devaśca devī ca samāgamya madantare |

mantrayete dhṛvaṃ kiñcidabhiṣecanasaṃhitam || 17 ||

lakṣayitvā hyabhiprāyaṃ priyakāmā sudakṣiṇā |

sañcodayati rājānaṃ madarthamasitekṣaṇā || 18 ||

sā prahṛṣṭā mahārājaṃ hitakāmānuvartinī |

jananī cārthakāmā me kekayādhipatessutā || 19 ||

diṣṭyā khalu mahārājo mahiṣyā priyayā saha |

sumantraṃ prāhiṇoddūtamarthakāmakaraṃ mama || 20 ||

yādṛśī pariṣattatra tādṛśo dūta āgataḥ |

dhruvamadyaiva māṃ rājā yauvarājye'bhiṣekṣyati || 21 ||

hanta śīghramito gatvā drakṣyāmi ca mahīpatim |

saha tvaṃ parivāreṇa sukhamāsva ramasva ca || 22 ||

patisammānitā sītā bhartāramasitekṣaṇā |

ādvāramanuvavrāja maṅgalānyabhidadhyuṣī || 23 ||

rājyaṃ dvijātibhirjuṣṭaṃ rājasūyābhiṣecanam |

kartumarhati te rājā vāsavasyeva lokakṛt || 24 ||

dīkṣitaṃ vratasampannaṃ varājinadharaṃ śucim |

kuraṅgaśṛṅgapāṇiṃ ca paśyantī tvāṃ bhajāmyaham || 25 ||

pūrvāṃ diśaṃ vajradharo dakṣiṇāṃ pātu te yamaḥ |

varuṇaḥ paścimāmāśāṃ dhaneśastūttarāṃ diśam || 26 ||

atha sītāmanujñāpya kṛtakautukamaṅgalaḥ |

niścakrāma sumantreṇa saha rāmo niveśanāt || 27 ||

parvatādiva niṣkramya siṃho giriguhāśayaḥ |

lakṣmaṇaṃ dvāriso'paśyatprahvāñjalipuṭaṃ sthitam || 28 ||

atha madhyamakakṣyāyāṃ samāgacchatsuhṛjjanaiḥ |

sa sarvānarthino dṛṣṭvā sametya pratinandya ca || 29 ||

tataḥ pāvakasaṅkāśamāruroha rathottamam |

vaiyāghraṃ puruṣavyāghro rājataṃ rājanandanaḥ || 30 ||

meghanādamasambādhaṃ maṇihemavibhūṣitam |

muṣṇantamiva cakṣūṃṣi prabhayā sūryavarcasam || 31 ||

kareṇuśiśukalpaiśca yuktaṃ paramavājibhiḥ |

hariyuktaṃ sahasrākṣo rathamindra ivāśugam || 32 ||

prayayau tūrṇamāsthāya rāghavo jvalitaśśriyā |

sa parjanya ivākāśe svanavānabhinādayan || 33 ||

niketānniryayau śrīmānmahābhrādiva candramāḥ |

chatracāmarapāṇistu lakṣmaṇo rāghavānujaḥ || 34 ||

jugopa bhrātaraṃ bhrātā rathamāsthāya pṛṣṭhataḥ |

tato halahalāśabdastumulassamajāyata || 35 ||

tasya niṣkramamāṇasya janaughasya samantataḥ |

tato hayavarā mukhyā nāgāśca girisannibhāḥ || 36 ||

anujagmustadā rāmaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ |

agrataścāsya sannaddhāścandanāgarubhūṣitāḥ || 37 ||

khaḍgacāpadharāśśūrā jagmurāśaṃsavo janāḥ |

tato vāditraśabdāśca stutiśabdāśca vandinām || 38 ||

siṃhanādāśca śūrāṇāṃ tadā śuśruvire pathi |

harmyavātāyanasthābhirbhūṣitābhissamantataḥ || 39 ||

kīryamāṇa ssupuṣpaughairyayau strībhirarindamaḥ |

rāmaṃ sarvānavadyāṅgyo rāmapiprīṣayā tataḥ || 40 ||

vacobhiragyrairharmyasthā kṣitisthāśca vavandire |

nūnaṃ nandati te mātā kauśalyāmātṛnandana || 41 ||

paśyantī siddhayātraṃ tvāṃ pitryaṃ rājyamavasthitam |

sarvasīmantinībhyaśca sītāṃ sīmantinī varām || 42 ||

amanyanta hi tā nāryo rāmasya hṛdayapriyām |

tayā sucaritaṃ devyā purā nūnaṃ mahattapaḥ || 43 ||

rohiṇīva śaśāṅkena rāmasaṃyogamāpa yā |

iti prāsādaśṛṅgeṣu pramadābhirnarottamaḥ || 44 ||

śuśrāva rājamārgasthaḥ priyā vāca udāhṛtāḥ |

ātmasampūjanai śṛṇvan yayau rāmau mahāpatham || 45 ||

sa rāghavastatra kathāprapañcān śuśrāva lokasya samāgatasya |

ātmādhikārā vividhāśca vācaḥ prahṛṣṭarūpasya puro janasya || 46 ||

eṣa śriyaṃ gacchati rāghavo'dya rājaprasādādvipulāṃ gamiṣyan |

ete vayaṃ sarva samṛddhakāmā yeṣāmayaṃ no bhavitā praśāstā || 47 ||

lābho janasyāsya yadeṣa sarvaṃ prapatsyate rāṣṭramidaṃ cirāya |

na hyapriyaṃ kiñcana jātu kaści tpaśyenna duḥkhaṃ manujādhipe'smin || 48 ||

sa ghoṣavadbhiśca mataṅgājairyayaiḥ purassarai ssvastikasūtamāgadhaiḥ |

mahīyamānaḥ pravaraiśca vādakai rabhiṣṭuto vaiśravaṇo yathā yayau || 49 ||

kareṇumātaṃṅgarathāśvasaṅkulaṃ mahājanaugha paripūrṇacatvaram |

prabhūtaratnaṃ bahupaṇyasañcayaṃ dadarśa rāmo ruciraṃ mahāpatham || 50 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||