📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.103 අයෝධ්යාකාණ්ඩ - ත්ර්යධිකශතතම සර්ගඃ
2.103 Ayodhyakanda - Tryadhikashatatama Sargah
Valmiki Sinhala
ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාණ්ඩම් .
අථ ත්ර්යධිකශතතමස්සර්ගඃ .
වසිෂ්ඨඃ පුරතඃ කෘත්වා දාරාන්දශරථස්ය ච .
අභිචක්රාම තං දේශං රාමදර්ශනතර්ෂිතඃ .. 1 ..
රාජපත්න්යශ්ච ගච්ඡන්ත්යෝ මන්දං මන්දාකිනීං ප්රති .
දදෘශු ස්තත්ර තත් තීර්ථං රාමලක්ෂ්මණසේවිතම් .. 2 ..
කෞසල්යා බාෂ්පපූර්ණේන මුඛේන පරිශුෂ්යතා .
සුමිත්රාමබ්රවීද්දීනා යාශ්චාන්යා රාජයෝෂිතඃ .. 3 ..
ඉදං තේෂාමනාථානාං ක්ලිෂ්ටමක්ලිෂ්ටකර්මණාම් .
වනේ ප්රාක්කලනං තීර්ථං යේ තේ නිර්විෂයීකෘතාඃ .. 4 ..
ඉත ස්සුමිත්රේ පුත්රස්තේ සදා ජලමතන්ද්රිතඃ .
ස්වයං හරති සෞමිත්රිර්මම පුත්රස්ය කාරණාත් .. 5 ..
ජඝන්යමපි තේ පුත්රඃ කෘතවාන් න තු ගර්හිතඃ .
භ්රාතුර්යදර්ථරහිතං සර්වං තද් ගර්හිතංං ගුණෛඃ .. 6 ..
අද්යායමපි තේ පුත්රඃ ක්ලේශානාමතථෝචිතඃ .
නීචානර්ථ සමාචාරං සජ්ජං කර්ම ප්රමුඤ්චතු .. 7 ..
දක්ෂිණාග්රේෂු දර්භේෂු සා දදර්ශ මහීතලේ .
පිතුරිඞ්ගුදිපිණ්යාකං න්යස්තමායතලෝචනා .. 8 ..
තං භූමෞ පිතුරාර්තේන න්යස්තං රාමේණ වීක්ෂ්ය සා .
උවාච දේවී කෞසල්යා සර්වා දශරථස්ත්රියඃ .. 9 ..
ඉදමික්ෂ්වාකුනාථස්ය රාඝවස්ය මහාත්මනඃ .
රාඝවේණ පිතුර්දත්තං පශ්යතෛතද්යථාවිධි .. 10 ..
තස්ය දේවසමානස්ය පාර්ථිවස්ය මහාත්මනඃ .
නෛතදෞපයිකං මන්යේ භුක්තභෝගස්ය භෝජනම් .. 11 ..
චතුරන්තාං මහීං භුක්ත්වා මහේන්ද්රසදෘශෝ විභුඃ .
කථමිඞ්ගුදිපිණ්යාකං ස භුක්තේ වසුධාධිපඃ .. 12 ..
අතෝ දුඃඛතරං ලෝකේ න කිඤ්චිත්ප්රතිභාති මා .
යත්ර රාමඃ පිතුර්දද්යාදිඞ්ගුදික්ෂෝදමෘද්ධිමාන් .. 13 ..
රාමේණේඞ්ගුදිපිණ්යාකං පිතුර්දත්තං සමීක්ෂ්ය මේ .
කථං දුඃඛේන හෘදයං න ස්ඵෝටති සහස්රධා .. 14 ..
ශ්රුතිස්තු ඛල්වියං සත්යා ලෞකිකී ප්රතිභාති මා .
යදන්නඃ පුරුෂෝ භවති තදන්නාස්තස්ය දේවතාඃ .. 15 ..
ඒවමාර්තාං සපත්න්යස්තා ජග්මුරාශ්වාස්ය තාං තදා .
දදෘශුශ්චාශ්රමේ රාමං ස්වර්ගච්යුතමිවාමරම් .. 16 ..
සර්වභෝගෛඃ පරිත්යක්තං රාමං සම්ප්රේක්ෂ්ය මාතරඃ .
ආර්තා මුමුචුරශ්රූණි සස්වරං ශෝකකර්ශිතාඃ .. 17 ..
තාසාං රාමස්සමුත්ථාය ජග්රාහ චරණාන් ශුභාන් .
මාත්රූණාං මනුජව්යාඝ්රස්සර්වාසාං සත්යසඞ්ගරඃ .. 18 ..
තාඃ පාණිභි ස්සුඛස්පර්ශෛර්මෘද්වඞ්ගුලිතලෛ ශ්ශුභෛඃ .
ප්රමමාර්ජූ රජඃ පෘෂ්ඨාද්රාමස්යායතලෝචනාඃ .. 19 ..
සෞමිත්රිරපි තා ස්සර්වා මාතෘස්සම්ප්රේක්ෂ්ය දුඃඛිතඃ .
අභ්යවාදයතාසක්තං ශනෛ රාමාදනන්තරම් .. 20 ..
යථා රාමේ තථා තස්මින්සර්වා වවෘතිරේ ස්ත්රියඃ .
වෘත්තිං දශරථාජ්ජාතේ ලක්ෂ්මණේ ශුභලක්ෂණේ .. 21 ..
සීතා(අ)පි චරණාංස්තාසාමුපසඞ්ගෘහ්ය දුඃඛිතා .
ශ්වශ්රූණාමශ්රුපූර්ණාක්ෂී සා බභූවාග්රතඃ ස්ථිතා .. 22 ..
තාං පරිෂ්වජ්ය දුඃඛාර්තාං මාතා දුහිතරං යථා .
වනවාසකෘශාං දීනාං කෞසල්යා වාක්යමබ්රවීත් .. 23 ..
විදේහරාජස්ය සුතා ස්නුෂා දශරථස්ය ච .
රාමපත්නී කථං දුඃඛං සම්ප්රාප්තා නිර්ජනේ වනේ .. 24 ..
පද්මමාතපසන්තප්තං පරික්ලිෂ්ටමිවෝත්පලම් .
කාඤ්චනං රජසා ධ්වස්තං ක්ලිෂ්ටං චන්ද්රමිවාම්බුදෛඃ .. 25 ..
මුඛං තේ ප්රේක්ෂ්ය මාං ශෝකෝ දහත්යග්නිරිවා(අ)ශ්රයම් .
භෘශං මනසි වෛදේහි ව්යසනාරණිසම්භවඃ .. 26 ..
බ්රුවන්ත්යාමේවමාර්තායාං ජනන්යාං භරතාග්රජඃ .
පාදාවාසාද්ය ජග්රාහ වසිෂ්ඨස්ය ච රාඝවඃ .. 27 ..
පුරෝහිතස්යාග්නිසමස්ය වෛ තදා බෘහස්පතේරින්ද්රමිවාමරාධිපඃ .
ප්රගෘහ්ය පාදෞ සුසමෘද්ධතේජසස්සහෛව තේනෝපවිවේශ රාඝවඃ .. 28 ..
තතෝ ජඝන්යං සහිතෛ ස්සමන්ත්රිභිඃ පුරප්රධානෛශ්ච සහෛව සෛනිකෛඃ .
ජනේන ධර්මජ්ඤතමේන ධර්මවානුපෝපවිෂ්ටෝ භරත ස්තදා(අ)ග්රජම් .. 29 ..
උපෝපවිෂ්ට ස්තු තදා ස වීර්යවාංස්තපස්විවේෂේණ සමීක්ෂ්ය රාඝවම් .
ශ්රියා ජ්වලන්තං භරතඃ කෘතාඤ්ජලිර්යථා මහේන්ද්රඃ ප්රයතඃ ප්රජාපතිම් .. 30 ..
කිමේෂ වාක්යං භරතෝ(අ)ද්ය රාඝවං ප්රණම්ය සත්කෘත්ය ච සාධු වක්ෂ්යති .
ඉතීව තස්යාර්යජනස්ය තත්ත්වතෝ බභූව කෞතූහලමුත්තමං තදා .. 31 ..
ස රාඝව ස්සත්යධෘති ශ්ච ලක්ෂ්මණෝ මහානුභාවෝ භරත ශ්ච ධාර්මිකඃ .
වෘතාඃ සුහෘද්භි ශ්ච විරේජුරධ්වරේ යථා සදස්යෛ ස්සහිතාස්ත්රයෝ(අ)ග්නයඃ .. 32 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාණ්ඩේ ත්ර්යධිකශතතමස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tryadhikaśatatamassargaḥ |
vasiṣṭhaḥ purataḥ kṛtvā dārāndaśarathasya ca |
abhicakrāma taṃ deśaṃ rāmadarśanatarṣitaḥ || 1 ||
rājapatnyaśca gacchantyo mandaṃ mandākinīṃ prati |
dadṛśu statra tat tīrthaṃ rāmalakṣmaṇasevitam || 2 ||
kausalyā bāṣpapūrṇena mukhena pariśuṣyatā |
sumitrāmabravīddīnā yāścānyā rājayoṣitaḥ || 3 ||
idaṃ teṣāmanāthānāṃ kliṣṭamakliṣṭakarmaṇām |
vane prākkalanaṃ tīrthaṃ ye te nirviṣayīkṛtāḥ || 4 ||
ita ssumitre putraste sadā jalamatandritaḥ |
svayaṃ harati saumitrirmama putrasya kāraṇāt || 5 ||
jaghanyamapi te putraḥ kṛtavān na tu garhitaḥ |
bhrāturyadartharahitaṃ sarvaṃ tad garhitaṃṃ guṇaiḥ || 6 ||
adyāyamapi te putraḥ kleśānāmatathocitaḥ |
nīcānartha samācāraṃ sajjaṃ karma pramuñcatu || 7 ||
dakṣiṇāgreṣu darbheṣu sā dadarśa mahītale |
pituriṅgudipiṇyākaṃ nyastamāyatalocanā || 8 ||
taṃ bhūmau piturārtena nyastaṃ rāmeṇa vīkṣya sā |
uvāca devī kausalyā sarvā daśarathastriyaḥ || 9 ||
idamikṣvākunāthasya rāghavasya mahātmanaḥ |
rāghaveṇa piturdattaṃ paśyataitadyathāvidhi || 10 ||
tasya devasamānasya pārthivasya mahātmanaḥ |
naitadaupayikaṃ manye bhuktabhogasya bhojanam || 11 ||
caturantāṃ mahīṃ bhuktvā mahendrasadṛśo vibhuḥ |
kathamiṅgudipiṇyākaṃ sa bhukte vasudhādhipaḥ || 12 ||
ato duḥkhataraṃ loke na kiñcitpratibhāti mā |
yatra rāmaḥ piturdadyādiṅgudikṣodamṛddhimān || 13 ||
rāmeṇeṅgudipiṇyākaṃ piturdattaṃ samīkṣya me |
kathaṃ duḥkhena hṛdayaṃ na sphoṭati sahasradhā || 14 ||
śrutistu khalviyaṃ satyā laukikī pratibhāti mā |
yadannaḥ puruṣo bhavati tadannāstasya devatāḥ || 15 ||
evamārtāṃ sapatnyastā jagmurāśvāsya tāṃ tadā |
dadṛśuścāśrame rāmaṃ svargacyutamivāmaram || 16 ||
sarvabhogaiḥ parityaktaṃ rāmaṃ samprekṣya mātaraḥ |
ārtā mumucuraśrūṇi sasvaraṃ śokakarśitāḥ || 17 ||
tāsāṃ rāmassamutthāya jagrāha caraṇān śubhān |
mātrūṇāṃ manujavyāghrassarvāsāṃ satyasaṅgaraḥ || 18 ||
tāḥ pāṇibhi ssukhasparśairmṛdvaṅgulitalai śśubhaiḥ |
pramamārjū rajaḥ pṛṣṭhādrāmasyāyatalocanāḥ || 19 ||
saumitrirapi tā ssarvā mātṛssamprekṣya duḥkhitaḥ |
abhyavādayatāsaktaṃ śanai rāmādanantaram || 20 ||
yathā rāme tathā tasminsarvā vavṛtire striyaḥ |
vṛttiṃ daśarathājjāte lakṣmaṇe śubhalakṣaṇe || 21 ||
sītā'pi caraṇāṃstāsāmupasaṅgṛhya duḥkhitā |
śvaśrūṇāmaśrupūrṇākṣī sā babhūvāgrataḥ sthitā || 22 ||
tāṃ pariṣvajya duḥkhārtāṃ mātā duhitaraṃ yathā |
vanavāsakṛśāṃ dīnāṃ kausalyā vākyamabravīt || 23 ||
videharājasya sutā snuṣā daśarathasya ca |
rāmapatnī kathaṃ duḥkhaṃ samprāptā nirjane vane || 24 ||
padmamātapasantaptaṃ parikliṣṭamivotpalam |
kāñcanaṃ rajasā dhvastaṃ kliṣṭaṃ candramivāmbudaiḥ || 25 ||
mukhaṃ te prekṣya māṃ śoko dahatyagnirivā'śrayam |
bhṛśaṃ manasi vaidehi vyasanāraṇisambhavaḥ || 26 ||
bruvantyāmevamārtāyāṃ jananyāṃ bharatāgrajaḥ |
pādāvāsādya jagrāha vasiṣṭhasya ca rāghavaḥ || 27 ||
purohitasyāgnisamasya vai tadā bṛhaspaterindramivāmarādhipaḥ |
pragṛhya pādau susamṛddhatejasassahaiva tenopaviveśa rāghavaḥ || 28 ||
tato jaghanyaṃ sahitai ssamantribhiḥ purapradhānaiśca sahaiva sainikaiḥ |
janena dharmajñatamena dharmavānupopaviṣṭo bharata stadā'grajam || 29 ||
upopaviṣṭa stu tadā sa vīryavāṃstapasviveṣeṇa samīkṣya rāghavam |
śriyā jvalantaṃ bharataḥ kṛtāñjaliryathā mahendraḥ prayataḥ prajāpatim || 30 ||
kimeṣa vākyaṃ bharato'dya rāghavaṃ praṇamya satkṛtya ca sādhu vakṣyati |
itīva tasyāryajanasya tattvato babhūva kautūhalamuttamaṃ tadā || 31 ||
sa rāghava ssatyadhṛti śca lakṣmaṇo mahānubhāvo bharata śca dhārmikaḥ |
vṛtāḥ suhṛdbhi śca virejuradhvare yathā sadasyai ssahitāstrayo'gnayaḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tryadhikaśatatamassargaḥ ||