kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe aṣamaḥ praśnaḥ - rājasūyaḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anṷmatyai puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati dhe॒nu-rdakṣi̭ṇā॒ ye pra॒tyañca॒-śśamyā̭yā ava॒śīya̭nte॒ ta-nnair-ṛ॒ta-meka̭kapāla-ṅkṛ॒ṣṇaṃ-vā~saḥ̭ kṛ॒ṣṇatṷ̄ṣa॒-ndakṣi̭ṇā॒ vīhi॒ svāhā-''hṷti-ñjuṣā॒ṇa e॒ṣa tḙ nir-ṛte bhā॒go bhūtḙ ha॒viṣma̭tyasi mu॒ñcema-magṃha̭sa॒-ssvāhā॒ namo॒ ya i॒da-ñca॒kārā̭-''di॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pati॒ varo॒ dakṣi̭ṇā-''gnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapālaṃ-vā~ma॒no va॒hī dakṣi̭ṇā 'gnīṣo॒mīya॒- [dakṣi̭ṇā 'gnīṣo॒mīya᳚m, ekā̭daśakapāla॒gṃ॒ hira̭ṇyaṃ॒] 1
-mekā̭daśakapāla॒gṃ॒ hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇai॒ndra-mekā̭daśakapāla-mṛṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā-''gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pālamai॒ndra-ndaddhyṛ̭ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇaindrā॒gna-ndvāda̭śakapālaṃ-vai~śvade॒va-ñca॒ru-mpra̭thama॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā sau॒myagg śyā̭mā॒ka-ñca॒ruṃ-vā~so॒ dakṣi̭ṇā॒ sara̭svatyai ca॒rugṃ sara̭svate ca॒ru-mmi̭thu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā || 2 ||
(a॒gnī॒ṣo॒mīyaṃ॒-catṷstrigṃśacca) (a. 1)
ā॒gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati sau॒mya-ñca॒rugṃ sā̭vi॒traṃ-dvāda̭śakapālagṃ sārasva॒ta-ñca॒ru-mpau॒ṣṇa-ñca॒ru-mmā̭ru॒tagṃ sa॒ptaka̭pālaṃ-vai~śvade॒vī-mā॒mikṣā᳚-ndyāvāpṛthi॒vya̭-meka̭kapālam || 3 ||
(ā॒gne॒yagṃ sau॒mya-mmā̭ru॒ta-ma॒ṣṭāda̭śa) (a. 2)
ai॒ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-mmāru॒tī-mā॒mikṣāṃ᳚-vā~ru॒ṇī-mā॒mikṣā᳚-ṅkā॒yameka̭kapāla-mpraghā॒syāṋ. havāmahe ma॒ruto̭ ya॒jñavā̭hasaḥ kara॒mbheṇa̭ sa॒joṣa̭saḥ || mo ṣū ṇa̭ indra pṛ॒thsu de॒vāstṷ sma te śuṣminnava॒yā | ma॒hī hya̭sya mī॒ḍhuṣo̭ ya॒vyā | ha॒viṣma̭to ma॒ruto॒ vanda̭te॒ gīḥ || ya-dgrāme॒ yadara̭ṇye॒ ya-thsa॒bhāyāṃ॒-ya~di̭ndri॒ye | yacchū॒dre yada॒rya̭ ena̭ścakṛ॒mā va॒yam | yade ka॒syādhi॒ dharma̭ṇi॒ tasyā̭va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ || akra॒n karma̭ karma॒kṛtaḥ̭ sa॒ha vā॒cā ma̭yobhu॒vā | de॒vebhyaḥ॒ karma̭ kṛ॒tvā-'sta॒-mpreta̭ sudānavaḥ || 4 ||
(va॒yaṃya~-dvigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 3)
a॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā ma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhyo̭ ma॒ddhyandi̭ne ca॒ru-mma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhya॒-ssarvā̭sā-ndu॒gdhe sā॒ya-ñca॒ru-mpū॒rṇā da̭rvi॒ parā̭pata॒ supū᳚rṇā॒ puna॒rā pa̭ta | va॒sneva॒ vi krī̭ṇāvahā॒ iṣa॒mūrjagṃ̭ śatakrato || de॒hi me॒ dadā̭mi te॒ ni mḙ dhehi॒ ni tḙ dadhe | ni॒hāra॒minni mḙ harā ni॒ hāra॒- [ni॒ hāra᳚m, ni ha̭rāmi te |] 5
-nni ha̭rāmi te || ma॒rudbhyaḥ̭ krī॒ḍibhyaḥ̭ puro॒ḍāśagṃ̭ sa॒ptaka̭pāla॒-nnirva̭pati sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā-''gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati sau॒mya-ñca॒rugṃ sā̭vi॒tra-ndvāda̭śakapālagṃ sārasva॒ta-ñca॒ru-mpau॒ṣṇa-ñca॒rumai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-mai॒ndra-ñca॒ruṃ-vai~᳚śvakarma॒ṇa-meka̭kapālam || 6 ||
(ha॒rā॒ ni॒hāra̭n-tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)
somā̭ya pitṛ॒matḙ puro॒ḍāśa॒gṃ॒ ṣaṭka̭pāla॒-nnirva̭pati pi॒tṛbhyo̭ barhi॒ṣadbhyo̭ dhā॒nāḥ pi॒tṛbhyo᳚-'gniṣvā॒ttebhyo̭ 'bhivā॒nyā̭yai du॒gdhe ma॒nthame॒ta-ttḙ tata॒ ye ca॒ tvā-manve॒ta-ttḙ pitāmaha prapitāmaha॒ ye ca॒ tvāmanvatra̭ pitaro yathābhā॒ga-mma̭ndaddhvagṃ susa॒ndṛśa̭-ntvā va॒ya-mmagha̭va-nmandiṣī॒mahi̭ | pranū॒na-mpū॒rṇava̭ndhura-sstu॒to yā̭si॒ vaśā॒gṃ॒ anṷ | yojā॒ nvi̭ndra te॒ harī᳚ || 7 ||
akṣa॒nnamī̭madanta॒ hyava̭ pri॒yā a̭dhūṣata | asto̭ṣata॒ svabhā̭navo॒ viprā॒ navi̭ṣṭhayā ma॒tī | yojā॒ nvi̭ndra te॒ harī᳚ || akṣa̭-npi॒taro-'mī̭madanta pi॒taro-'tī̭tṛpanta pi॒taro-'mī̭mṛjanta pi॒taraḥ̭ || parḙta pitara-ssomyā gambhī॒raiḥ pa॒thibhiḥ̭ pū॒rvyaiḥ | athā̭ pi॒tṛn-thsṷvi॒datrā॒gṃ॒ apī̭ta ya॒mena॒ ye sa̭dha॒māda॒-mmada̭nti || mano॒ nvā hṷvāmahe nārāśa॒gṃ॒sena॒ stomḙna pitṛ॒ṇā-ñca॒ manma̭bhiḥ || ā [ā, na॒ e॒tu॒ manaḥ॒ punaḥ॒ kratve॒] 8
na̭ etu॒ manaḥ॒ punaḥ॒ kratve॒ dakṣā̭ya jī॒vase᳚ | jyokca॒ sūrya̭-ndṛ॒śe || puna̭rnaḥ pi॒taro॒ mano॒ dadā̭tu॒ daivyo॒ janaḥ̭ | jī॒vaṃ-vrā~tagṃ̭ sacemahi || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyāṃ-ya~nmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma | a॒gni-rmā॒ tasmā॒dena̭so॒ gārha̭patyaḥ॒ pra mṷñcatu duri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma ka॒rotu॒ mā-ma̭ne॒nasa᳚m || 9 ||
(harī॒-manma̭bhi॒rā-catṷścatvārigṃśacca) (a. 5)
pra॒ti॒pū॒ru॒ṣameka̭kapālā॒-nnirva̭pa॒tyeka॒-mati̭riktaṃ॒-yā~va̭nto gṛ॒hyā᳚-ssmastebhyaḥ॒ kama̭kara-mpaśū॒nāgṃ śarmā̭si॒ śarma॒ yaja̭mānasya॒ śarma̭ me ya॒cchaika̭ e॒va ru॒dro na dvi॒tīyā̭ya tastha ā॒khustḙ rudra pa॒śusta-ñjṷṣasvai॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrā-'mbi̭kayā॒ ta-ñjṷṣasva bheṣa॒ja-ṅgave-'śvā̭ya॒ purṷṣāya bheṣa॒jamatho̭ a॒smabhya̭-mbheṣa॒jagṃ subhḙṣajaṃ॒- [subhḙṣajam, yathā-'sa̭ti |] 10
-~yathā-'sa̭ti | su॒ga-mme॒ṣāya̭ me॒ṣyā̭ avā᳚mba ru॒dra-ma̭dima॒hyava̭ de॒va-ntyra̭mbakam | yathā̭ na॒-śśreya̭saḥ॒ kara॒-dyathā̭ no॒ vasya̭saḥ॒ kara॒-dyathā̭ naḥ paśu॒mataḥ॒ kara॒-dyathā̭ no vyavasā॒yayā᳚t || tyra̭mbakaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam | u॒rvā॒ru॒ka-mi̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t || e॒ṣa tḙ rudra bhā॒gasta-ñjṷṣasva॒ tenā̭va॒sena̭ pa॒ro mūja̭va॒to-'tī॒hya va̭tatadhanvā॒ pinā̭kahastaḥ॒ kṛtti̭vāsāḥ || 11 ||
(subhḙṣaja-mihi॒ trīṇi̭ ca) (a. 6)
ai॒ndrā॒gna-ndvāda̭śakapālaṃ-vai~śvade॒va-ñca॒rumindrā̭ya॒ śunā॒sīrā̭ya puro॒ḍāśa॒-ndvāda̭śakapālaṃ-vā~ya॒vya̭-mpayaḥ̭ sau॒ryameka̭kapāla-ndvādaśaga॒vagṃ sīra॒-ndakṣi̭ṇā- ''gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati rau॒dra-ṅgā̭vīdhu॒ka-ñca॒rumai॒ndra-ndadhi̭ vāru॒ṇaṃ-ya~̭va॒maya̭-ñca॒ruṃ-va~॒hinī̭ dhe॒nu-rdakṣi̭ṇā॒ ye de॒vāḥ pṷra॒ssado॒-'gnine᳚trā dakṣiṇa॒sado̭ ya॒mane᳚trāḥ paścā॒thsadaḥ̭ savi॒tṛne᳚trā uttara॒sado॒ varṷṇanetrā upari॒ṣado॒ bṛha॒spati̭netrā rakṣo॒haṇa॒ste naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒ tebhyo॒ [te no̭-'vantu॒ tebhyaḥ̭, nama॒stebhya॒-ssvāhā॒] 12
nama॒stebhya॒-ssvāhā॒ samṷ̄ḍha॒gṃ॒ rakṣa॒-ssanda̭̭gdha॒gṃ॒ rakṣa̭ i॒dama॒hagṃ rakṣo॒-'bhi sa-nda̭hāmya॒gnayḙ rakṣo॒ghne svāhā̭ ya॒māya̭ savi॒tre varṷṇāya॒ bṛha॒spata̭ye॒ duva̭svate rakṣo॒ghne svāhā᳚ praṣṭivā॒hī ratho॒ dakṣi̭ṇā de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚-rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒gṃ॒ rakṣa̭so va॒dha-ñjṷhomi ha॒tagṃ rakṣo-'va̭dhiṣma॒ rakṣo॒ ya-dvaste॒ ta-ddakṣi̭ṇā || 13 ||
(tebhyaḥ॒-pañca̭catvārigṃśacca) (a. 7)
dhā॒tre pṷro॒ḍāśa॒-ndvāda̭śakapāla॒-nnirva̭pa॒tyanṷmatyai ca॒rugṃ rā॒kāyai̭ ca॒rugṃ si̭nīvā॒lyai ca॒ru-ṅku॒hvai̭ ca॒ru-mmi̭thu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā ''gnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭patyaindrāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapālaṃ-vai~ṣṇa॒va-ntri̭kapā॒laṃ-vā~̭ma॒no va॒hī dakṣi̭ṇā-'gnīṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭patīndrāso॒mīya॒- mekā̭daśakapālagṃ sau॒mya-ñca॒ru-mba॒bhru-rdakṣi̭ṇā somāpau॒ṣṇa-ñca॒ru-nnirva̭patyaindrā pau॒ṣṇa-ñca॒ru-mpau॒ṣṇa-ñca॒rugg śyā॒mo dakṣi̭ṇā vaiśvāna॒ra-ndvāda̭śakapāla॒-nnirva̭pati॒ hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇā vāru॒ṇaṃ-ya~̭va॒maya̭-ñca॒rumaśvo॒ dakṣi̭ṇā || 14 ||
(vai॒śvā॒na॒ra-ndvāda̭śakapāla॒-nni॒-raṣṭau ca̭) (a. 8)
bā॒r॒ha॒spa॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pati bra॒hmaṇo̭ gṛ॒he śi̭tipṛ॒ṣṭho dakṣi̭ṇai॒ndra-mekā̭daśakapālagṃ rāja॒nya̭sya gṛ॒ha ṛ̭ṣa॒bho dakṣi̭ṇā-''di॒tya-ñca॒ru-mmahi̭ṣyai gṛ॒he dhe॒nu-rdakṣi̭ṇā nair-ṛ॒ta-ñca॒ru-mpa̭rivṛ॒ktyai̭ gṛ॒he kṛ॒ṣṇānāṃ᳚-vrī~hī॒ṇā-nna॒khani̭rbhinna-ṅkṛ॒ṣṇā kū॒ṭā dakṣi̭ṇā ''gne॒yama॒ṣṭāka̭pālagṃ senā॒nyo̭ gṛ॒he hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇā vāru॒ṇa-ndaśa̭kapālagṃ sū॒tasya̭ gṛ॒he ma॒hāni̭raṣṭo॒ dakṣi̭ṇā māru॒tagṃ sa॒ptaka̭pāla-ṅgrāma॒ṇyo̭ gṛ॒he pṛśñi॒-rdakṣi̭ṇā sāvi॒tra-ndvāda̭śakapālaṃ- [dvāda̭śakapālam, kṣa॒ttu-rgṛ॒ha] 15
-kṣa॒ttu-rgṛ॒ha ṷpaddhva॒sto dakṣi̭ṇā-''śvi॒na-ndvi̭kapā॒lagṃ sa̭ṅgrahī॒tu-rgṛ॒he sa̭vā॒tyaṷ dakṣi̭ṇā pau॒ṣṇa-ñca॒ru-mbhā̭gadu॒ghasya̭ gṛ॒he śyā॒mo dakṣi̭ṇā rau॒dra-ṅgā̭vīdhu॒ka-ñca॒ruma̭kṣāvā॒pasya̭ gṛ॒he śa॒bala॒ udvā̭ro॒ dakṣi॒ṇendrā̭ya su॒trāṃṇḙ puro॒ḍāśa॒mekā̭daśakapāla॒-mprati॒ nirva̭pa॒tīndrā̭yāgṃho॒muce॒ 'ya-nno॒ rājā̭ vṛtra॒hā rājā̭ bhū॒tvā vṛ॒traṃ-va~̭ddhyā-nmaitrābārhaspa॒tya-mbha̭vati śve॒tāyai᳚ śve॒tava̭thsāyai du॒gdhe sva̭yammū॒rte sva̭yammathi॒ta ājya॒ āśva̭tthe॒ [āśva̭tthe, pātre॒ catuḥ̭sraktau] 16
pātre॒ catuḥ̭sraktau svayamavapa॒nnāyai॒ śākhā̭yai ka॒rṇāgścāka̭rṇāgśca taṇḍu॒lān vi ci̭nuyā-dyeka॒rṇā-ssa paya̭si bārhaspa॒tyo ye-'ka̭rṇā॒-ssa ājyḙ mai॒tra-ssva̭yaṅkṛ॒tā vedi̭-rbhavati svayandi॒na-mba॒r॒hi-ssva̭yaṅkṛ॒ta i॒ddhma-ssaiva śve॒tā śve॒tava̭thsā॒ dakṣi̭ṇā || 17 ||
(sāvi॒tra-ndvāda̭śakapāla॒-māśva̭tthe॒ traya̭strigṃśacca) (a. 9)
a॒gnayḙ gṛ॒hapa̭taye puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati kṛ॒ṣṇānāṃ᳚-vrī~hī॒ṇāgṃ somā̭ya॒ vana॒spata̭ye śyāmā॒ka-ñca॒rugṃ sa̭vi॒tre sa॒tyapra̭savāya puro॒ḍāśa॒-ndvāda̭śakapāla-māśū॒nāṃ-vrī~̭hī॒ṇāgṃ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye gāvīdhu॒ka-ñca॒ru-mbṛha॒spata̭ye vā॒caspata̭ye naivā॒ra-ñca॒rumindrā̭ya jye॒ṣṭhāya̭ puro॒ḍāśa॒-mekā̭daśakapāla-mma॒hāvrī̭hīṇā-mmi॒trāya̭ sa॒tyāyā॒-''mbānā᳚-ñca॒ruṃ-va~rṷṇāya॒ dharma̭pataye yava॒maya̭-ñca॒rugṃ sa̭vi॒tā tvā᳚ prasa॒vānāgṃ̭ suvatāma॒gni-rgṛ॒hapa̭tīnā॒gṃ॒ somo॒ vana॒spatī̭nāgṃ ru॒draḥ pa̭śū॒nāṃ- [pa̭śū॒nām, bṛha॒spati̭-rvā॒cāmindro᳚] 18
-bṛha॒spati̭-rvā॒cāmindro᳚ jye॒ṣṭhānā᳚-mmi॒tra-ssa॒tyānāṃ॒-va~rṷṇo॒ dharma̭patīnāṃ॒-ye~ dḙvā deva॒suva॒-sstha ta i॒ma-mā̭muṣyāya॒ṇa-ma̭nami॒trāya̭ suvaddhva-mmaha॒te kṣa॒trāya̭ maha॒ta ādhi̭patyāya maha॒te jāna̭rājyāyai॒ṣa vo̭ bharatā॒ rājā॒ somo॒-'smāka̭-mbrāhma॒ṇānā॒gṃ॒ rājā॒ prati॒ tyannāma̭ rā॒jya-ma̭dhāyi॒ svā-nta॒nuvaṃ॒-va~rṷṇo aśiśre॒cchuce᳚-rmi॒trasya॒ vratyā̭ abhū॒māma̭nmahi maha॒ta ṛ॒tasya॒ nāma॒ sarve॒ vrātā॒ varṷṇasyābhūva॒n vi mi॒tra evai॒-rarā̭ti-matārī॒dasṷ̄ṣudanta ya॒jñiyā̭ ṛ॒tena॒ vyṷ tri॒to ja̭ri॒māṇa̭-nna āna॒-ḍviṣṇoḥ॒ kramo̭-'si॒ viṣṇoḥ᳚ krā॒ntama̭si॒ viṣṇo॒-rvikrā᳚nta-masi || 19 ||
(pa॒śū॒nāṃvrā~tāḥ॒-pañca̭vigṃśatiśca) (a. 10)
a॒rthetaḥ̭ sthā॒-'pā-mpati̭rasi॒ vṛṣā᳚-'syū॒rmi-rvṛ̭ṣase॒no̭-'si vraja॒kṣitaḥ̭ stha ma॒rutā॒mojaḥ̭ stha॒ sūrya̭varcasa-sstha॒ sūrya̭tvacasa-sstha॒ māndā᳚-sstha॒ vāśā᳚-sstha॒ śakva̭rī-sstha viśva॒bhṛtaḥ̭ stha jana॒bhṛtaḥ̭ sthā॒-'gnestḙja॒syā᳚-ssthā॒-'pāmoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ sthā॒-'po de॒vī-rmadhṷmatīragṛhṇa॒nnūrja̭svatī rāja॒sūyā̭ya॒ citā̭nāḥ || yābhi̭-rmi॒trāvarṷṇāva॒-bhyaṣi̭ñca॒n॒. yābhi॒-rindra॒mana̭ya॒nnatya rā̭tīḥ || rā॒ṣṭra॒dā-sstha̭ rā॒ṣṭra-nda̭tta॒ svāhā̭ rāṣṭra॒dā-sstha̭ rā॒ṣṭrama॒muṣmai̭ datta || 20 ||
(atye-kā̭daśa ca) (a. 11)
devī̭rāpa॒-ssa-mmadhṷmatī॒-rmadhṷmatībhi-ssṛjyaddhva॒-mmahi॒ varcaḥ̭ kṣa॒triyā̭ya vanvā॒nā anā̭dhṛṣṭā-ssīda॒torja̭svatī॒rmahi॒ varcaḥ̭ kṣa॒triyā̭ya॒ dadha̭tī॒rani̭bhṛṣṭamasi vā॒co bandhṷstapo॒jā-ssoma̭sya dā॒trama̭si śu॒krā vaḥ̭ śu॒kreṇotpṷnāmi ca॒ndrāśca॒ndreṇā॒mṛtā̭ a॒mṛtḙna॒ svāhā̭ rāja॒sūyā̭ya॒ citā̭nāḥ | sa॒dha॒mādo᳚ dyu॒mninī॒rūrja̭ e॒tā ani̭bhṛṣṭā apa॒syuvo॒ vasā̭naḥ || pa॒styā̭su cakre॒ varṷṇa-ssa॒dhastha̭ma॒pāgṃ śiśṷ- [śiśuḥ̭, mā॒tṛta̭māsva॒ntaḥ |] 21
-rmā॒tṛta̭māsva॒ntaḥ || kṣa॒trasyolba̭masi kṣa॒trasya॒ yoni̭ra॒syāvi̭nno a॒gni-rgṛ॒hapa̭ti॒rāvi̭nna॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vā॒ āvi̭nnaḥ pū॒ṣā vi॒śvavḙdā॒ āvi̭nnau mi॒trāvarṷṇā vṛtā॒vṛdhā॒vāvi̭nne॒ dyāvā̭pṛthi॒vī dhṛ॒tavra̭te॒ āvi̭nnā de॒vyadi̭ti-rviśvarū॒pyāvi̭nno॒ 'yama॒sāvā̭muṣyāya॒ṇo᳚-'syāṃ-vi~॒śya̭smi-nrā॒ṣṭre ma̭ha॒te kṣa॒trāya̭ maha॒ta ādhi̭patyāya maha॒te jāna̭rājyāyai॒ṣa vo̭ bharatā॒ rājā॒ somo॒-'smāka̭-mbrāhma॒ṇānā॒gṃ॒ rājendra̭sya॒ [rājendra̭sya, vajro̭-'si॒] 22
vajro̭-'si॒ vārtra̭ghna॒stvayā॒ yaṃ-vṛ~॒traṃ-va~̭ddhyācchatru॒bādha̭nā-sstha pā॒ta mā᳚ pra॒tyañca̭-mpā॒ta mā̭ ti॒ryañca̭ma॒nvañca̭-mmā pāta di॒gbhyo mā̭ pāta॒ viśvā᳚bhyo mā nā॒ṣṭrābhyaḥ̭ pāta॒ hira̭ṇyavarṇā-vu॒ṣasāṃ᳚ ~viro॒ke-'yaḥ̭sthūṇā॒-vudi̭tau॒ sūrya॒syā-'' ro̭hataṃ-va~ruṇa mitra॒ garta॒-ntata̭ścakṣāthā॒madi̭ti॒-nditi̭-ñca || 23 ||
(śiśu॒-rindra॒syai-ka̭catvārigṃśacca) (a. 12)
sa॒midha॒mā ti̭ṣṭha gāya॒trī tvā॒ chanda̭sāmavatu tri॒vṛthstomo̭ rathanta॒ragṃ sāmā॒gni-rde॒vatā॒ brahma॒ dravi̭ṇamu॒grāmā ti̭ṣṭha tri॒ṣṭu-ptvā॒ chanda̭sāmavatu pañcada॒śa-sstomo̭ bṛ॒ha-thsāmendro̭ de॒vatā᳚ kṣa॒tra-ndravi̭ṇaṃ-vi~॒rāja॒mā ti̭ṣṭha॒ jaga̭tī tvā॒ chanda̭sāmavatu saptada॒śa-sstomo̭ vairū॒pagṃ sāma̭ ma॒ruto̭ de॒vatā॒ vi-ḍdravi̭ṇa॒-mudī̭cī॒mā-ti̭ṣṭhānu॒ṣṭu-ptvā॒ - [ti̭ṣṭhānu॒ṣṭu-ptvā᳚, chanda̭sā-] 24
chanda̭sā-mavatvekavi॒gṃ॒śa-sstomo̭ vairā॒jagṃ sāma̭ mi॒trāvarṷṇau de॒vatā॒ bala॒-ndravi̭ṇa-mū॒rdhvāmā ti̭ṣṭha pa॒ṅktistvā॒ chanda̭sāmavatu triṇavatrayastri॒gṃ॒śau stomaṷ śākvararaiva॒te sāma̭nī॒ bṛha॒spati̭-rde॒vatā॒ varco॒ dravi̭ṇa-mī॒dṛ-ñcā᳚nyā॒dṛ-ñcai̭tā॒dṛ-ñca̭ prati॒dṛ-ñca̭ mi॒taśca॒ sammi̭taśca॒ sabha̭rāḥ | śu॒krajyo̭tiśca ci॒trajyo̭tiśca sa॒tyajyo̭tiśca॒ jyoti̭ṣmāgśca sa॒tyaśca̭rta॒pāścā- [sa॒tyaśca̭rta॒pāśca̭, atyagṃ̭hāḥ |] 25
-'tyagṃ̭hāḥ | a॒gnaye॒ svāhā॒ somā̭ya॒ svāhā̭ savi॒tre svāhā॒ sara̭svatyai॒ svāhā̭ pū॒ṣṇe svāhā॒ bṛha॒spata̭ye॒ svāhendrā̭ya॒ svāhā॒ ghoṣā̭ya॒ svāhā॒ ślokā̭ya॒ svāhā 'gṃśā̭ya॒ svāhā॒ bhagā̭ya॒ svāhā॒ kṣetra̭sya॒ pata̭ye॒ svāhā̭ pṛthi॒vyai svāhā॒ 'ntari̭kṣāya॒ svāhā̭ di॒ve svāhā॒ sūryā̭ya॒ svāhā̭ ca॒ndrama̭se॒ svāhā॒ nakṣa̭trebhya॒-ssvāhā॒ 'dbhya-ssvāhauṣa̭dhībhya॒-ssvāhā॒ vana॒spati̭bhya॒-ssvāhā̭ carāca॒rebhya॒-ssvāhā̭ paripla॒vebhya॒-ssvāhā̭ sarīsṛ॒pebhya॒-ssvāhā᳚ || 26 ||
(a॒nu॒ṣṭuptva̭-rta॒pāśca̭ - sarīsṛ॒pebhya॒-ssvāhā᳚) (a. 13)
soma̭sya॒ tviṣi̭rasi॒ tavḙva me॒ tviṣi̭-rbhūyāda॒mṛta̭masi mṛ॒tyo-rmā̭ pāhi di॒dyonmā̭ pā॒hyave᳚ṣṭā danda॒śūkā॒ nira̭sta॒-nnamṷce॒-śśiraḥ̭ || somo॒ rājā॒ varṷṇo de॒vā dha̭rma॒suva̭śca॒ ye | te te॒ vācagṃ̭ suvantā॒-nte te᳚ prā॒ṇagṃ sṷvantā॒-nte te॒ cakṣuḥ̭ suvantā॒-nte te॒ śrotragṃ̭ suvantā॒gṃ॒ soma̭sya tvā dyu॒mnenā॒bhi ṣi̭ñcāmya॒gne- [ṣi̭ñcāmya॒gneḥ, teja̭sā॒ sūrya̭sya॒] 27
-steja̭sā॒ sūrya̭sya॒ varca॒sendra̭syendri॒yeṇa̭ mi॒trāvarṷṇayo-rvī॒ryḙṇa ma॒rutā॒moja̭sā kṣa॒trāṇā᳚-ṅkṣa॒trapa̭tira॒syati̭ di॒vaspā̭hi sa॒māva̭vṛtranna-dha॒rāgudī̭cī॒-rahi̭-mbu॒ddhniya॒manṷ sa॒ñcara̭ntī॒stāḥ parva̭tasya vṛṣa॒bhasya̭ pṛ॒ṣṭhe nāva̭ścaranti sva॒sica̭ iyā॒nāḥ || rudra॒ yatte॒ krayī॒ para॒-nnāma॒ tasmai̭ hu॒tama̭si ya॒meṣṭa̭masi | prajā̭pate॒ na tvade॒tānya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒ tā ba̭bhūva | yatkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || 28 ||
(a॒gne-stai-kā̭daśa ca) (a. 14)
indra̭sya॒ vajro̭-'si॒ vārtra̭ghna॒stvayā॒-'yaṃ-vṛ~॒traṃ-va~̭ddhyā-nmi॒trāvarṷṇayostvā praśā॒stroḥ pra॒śiṣā̭ yunajmi ya॒jñasya॒ yogḙna॒ viṣṇoḥ॒ kramo̭-'si॒ viṣṇoḥ᳚ krā॒ntama̭si॒ viṣṇo॒-rvikrā᳚ntamasi ma॒rutā᳚-mprasa॒ve jḙṣamā॒pta-mmana॒-ssama॒hami̭ndri॒yeṇa̭ vī॒ryḙṇa paśū॒nā-mma॒nyura̭si॒ tavḙva me ma॒nyu-rbhṷ̄yā॒nnamo̭ mā॒tre pṛ̭thi॒vyai mā-'ha-mmā॒tara̭-mpṛthi॒vīgṃ higṃ̭siṣa॒-mmā [ ] 29
mā-mmā॒tā pṛ̭thi॒vī higṃ̭sī॒diya̭da॒syāyṷ-ra॒syāyṷ-rme dhe॒hyūrga॒syūrja̭-mme dhehi॒ yuṅṅa̭si॒ varco̭-'si॒ varco॒ mayi̭ dhehya॒gnayḙ gṛ॒hapa̭taye॒ svāhā॒ somā̭ya॒ vana॒spata̭ye॒ svāhendra̭sya॒ balā̭ya॒ svāhā̭ ma॒rutā॒moja̭se॒ svāhā̭ ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷrantarikṣa॒ -saddhotā̭ vedi॒ṣadati̭thi-rduroṇa॒sat | nṛ॒ṣa-dva̭ra॒sadṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sada॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat || 30 ||
(hi॒gṃ॒si॒ṣa॒-mma-rta॒jā-strīṇi̭ ca) (a. 15)
mi॒tro̭-'si॒ varṷṇo-'si॒ sama॒haṃ-vi~॒śvai᳚-rde॒vaiḥ, kṣa॒trasya॒ nābhi̭rasi kṣa॒trasya॒ yoni̭rasi syo॒nāmā sī̭da su॒ṣadā॒mā sī̭da॒ mā tvā̭ higṃsī॒nmā mā̭ higṃsī॒nni ṣa̭sāda dhṛ॒tavra̭to॒ varṷṇaḥ pa॒styā᳚svā sāmrā᳚jyāya su॒kratu॒-rbrahmā(3)-ntvagṃ rā̭ja-nbra॒hmā-'si̭ savi॒tā-'si̭ sa॒tyasa̭vo॒ brahmā(3)-ntvagṃ rā̭ja-nbra॒hmā-'sīndro̭-'si sa॒tyaujā॒ [sa॒tyaujāḥ᳚, brahmā(3)ntvagṃ] 31
brahmā(3)ntvagṃ rā̭ja-nbra॒hmā-'si̭ mi॒tro̭-'si su॒śevo॒ brahmā(3)-ntvagṃ rā̭ja-nbra॒hmā-'si॒ varṷṇo-'si sa॒tyadha॒rmendra̭sya॒ vajro̭-'si॒ vārtra̭ghna॒stena̭ me raddhya॒ diśo॒-'bhya̭yagṃ rājā̭-'bhū॒-thsuślo॒kā~(4) suma̭ṅga॒lā~(4) satya̭rā॒jā(3)n | a॒pā-nnaptre॒ svāho॒rjo naptre॒ svāhā॒-'gnayḙ gṛ॒hapa̭taye॒ svāhā᳚ || 32 ||
(sa॒tyaujā᳚-ścatvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 16)
ā॒gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati॒ hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇā sārasva॒ta-ñca॒ruṃ-va~̭thsata॒rī dakṣi̭ṇā sāvi॒tra-ndvāda̭śakapāla-mupaddhva॒sto dakṣi̭ṇā pau॒ṣṇa-ñca॒rugg śyā॒mo dakṣi̭ṇā bārhaspa॒tya-ñca॒rugṃ śi̭tipṛ॒ṣṭho dakṣi̭ṇai॒ndra-mekā̭daśakapāla-mṛṣa॒bho dakṣi̭ṇā vāru॒ṇa-ndaśa̭kapāla-mma॒hāni̭raṣṭo॒ dakṣi̭ṇā sau॒mya-ñca॒ru-mba॒bhru-rdakṣi̭ṇā tvā॒ṣṭrama॒ṣṭāka̭pālagṃ śu॒ṇṭho dakṣi̭ṇā vaiṣṇa॒va-ntri̭kapā॒laṃ-vā~̭ma॒no dakṣi̭ṇā || 33 ||
(ā॒gne॒yagṃ hira̭ṇyagṃ sārasva॒taṃ-dvica̭tvārigṃśat ) (a. 17)
sa॒dyo dī᳚kṣayanti sa॒dya-ssoma̭-ṅkrīṇanti puṇḍarisra॒jā-mpra ya̭cchati da॒śabhi̭-rvathsata॒rai-ssoma̭-ṅkrīṇāti daśa॒peyo̭ bhavati śa॒ta-mbrā᳚hma॒ṇāḥ pi̭banti saptada॒śagg sto॒tra-mbha̭vati prākā॒śāva̭ddhva॒ryavḙ dadāti॒ sraja̭-mudgā॒tre ru॒kmagṃ hotre-'śva̭-mprastotṛpratiha॒rtṛbhyā॒-ndvāda̭śa paṣṭhau॒hī-rbra॒hmaṇḙ va॒śā-mmai᳚trāvaru॒ṇāya̭rṣa॒bha-mbrā᳚hmaṇāccha॒gṃ॒sine॒ vāsa̭sī neṣṭāpo॒tṛbhyā॒g॒ sthūri̭ yavāci॒ta-ma̭cchāvā॒kāyā̭-'na॒ḍvāha̭-ma॒gnīdhḙ bhārga॒vo hotā̭ bhavati śrāya॒ntīya̭-mbrahmasā॒ma-mbha̭vati vārava॒ntīya̭ magniṣṭomasā॒magṃ sā̭rasva॒tī-ra॒po gṛ̭hṇāti || 34 ||
(vā॒ra॒va॒ntīya̭-ñca॒tvāri̭ ca)(ā18)
ā॒gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati॒ hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇai॒ndra-mekā̭daśakapāla-mṛṣa॒bho dakṣi̭ṇā vaiśvade॒va-ñca॒ru-mpi॒śaṅgī̭ paṣṭhau॒hī dakṣi̭ṇā maitrāvaru॒ṇī-mā॒mikṣāṃ᳚-va~॒śā dakṣi̭ṇā bārhaspa॒tya-ñca॒rugṃ śi̭tipṛ॒ṣṭho dakṣi̭ṇā-''di॒tyā-mma॒l॒ḥā-ṅga॒rbhiṇī॒mā la̭bhate māru॒tī-mpṛśñi̭-mpaṣṭhau॒hī-ma॒śvibhyā᳚-mpū॒ṣṇe pṷro॒ḍāśa॒-ndvāda̭śakapāla॒-nnirva̭pati॒ sara̭svate satya॒vācḙ ca॒rugṃ sa̭vi॒tre sa॒tyapra̭savāya puro॒ḍāśa॒-ndvāda̭śakapāla-ntisṛdha॒nvagṃ śṷṣkadṛ॒ti-rdakṣi̭ṇā || 35 ||
(a॒gne॒yagṃ hira̭ṇyamai॒dramṛ̭ṣa॒bho vai᳚śvade॒va-mpi॒śaṅgī̭ bārhaspa॒tyagṃ-sa॒ptaca̭tvārigṃśat) (a. 19)
ā॒gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati sau॒mya-ñca॒rugṃ sā̭vi॒tra-ndvāda̭śakapāla-mbārhaspa॒tya-ñca॒ru-ntvā॒ṣṭrama॒ṣṭāka̭pālaṃ-vai~śvāna॒ra-ndvāda̭śakapāla॒-ndakṣi̭ṇo rathavāhanavā॒ho dakṣi̭ṇā sārasva॒ta-ñca॒ru-nnirva̭pati pau॒ṣṇa-ñca॒ru-mmai॒tra-ñca॒ruṃ-vā~̭ru॒ṇa-ñca॒ru-ṅkṣai᳚trapa॒tya-ñca॒rumā̭di॒tya-ñca॒rumutta̭ro rathavāhanavā॒ho dakṣi̭ṇā || 36 ||
(ā॒gne॒yagṃ sau॒mya-mbā̭rhaspa॒tyaṃ-catṷstrigṃśat) (a. 20)
svā॒dvī-ntvā᳚ svā॒dunā̭ tī॒vrā-ntī॒vreṇā॒-'mṛtā̭-ma॒mṛtḙna sṛ॒jāmi॒ sagṃ somḙna॒ somo᳚-'sya॒śvibhyā᳚-mpacyasva॒ sara̭svatyai pacya॒svendrā̭ya su॒trāṃṇḙ pacyasva pu॒nātṷ te pari॒sruta॒gṃ॒ soma॒gṃ॒ sūrya̭sya duhi॒tā | vārḙṇa॒ śaśva̭tā॒ tanā᳚ || vā॒yuḥ pū॒taḥ pa॒vitrḙṇa pra॒tyaṃ somo॒ ati̭drutaḥ | indra̭sya॒ yujya॒-ssakhā᳚ || ku॒vidaṃ॒-ya~va̭manto॒ yava̭-ñci॒-dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nna ja॒gmuḥ || ā॒śvi॒na-ndhū॒mramā la̭bhate sārasva॒ta-mme॒ṣamai॒ndramṛ̭ṣa॒bha-mai॒ndra-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati sāvi॒tra-ndvāda̭śakapālaṃ-vā~ru॒ṇa-ndaśa̭kapāla॒gṃ॒ soma̭pratīkāḥ pitarastṛpṇuta॒ vaḍa̭bā॒ dakṣi̭ṇā || 37 ||
(bhoja̭nāni॒-ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 21)
agnā̭viṣṇū॒ mahi॒ ta-dvā᳚-mmahi॒tvaṃ-vī~॒ta-ṅghṛ॒tasya॒ guhyā̭ni॒ nāma̭ | damḙdame sa॒pta ratnā॒ dadhā̭nā॒ prati̭ vā-ñji॒hvā ghṛ॒tamā ca̭raṇyet || agnā̭viṣṇū॒ mahi॒ dhāma̭ pri॒yaṃ-vā~ṃ᳚-vī~॒tho ghṛ॒tasya॒ guhyā̭ juṣā॒ṇā | damḙdame suṣṭu॒tī-rvā̭vṛdhā॒nā prati̭ vā-ñji॒hvā ghṛ॒tamucca̭raṇyet || pra ṇo̭ de॒vī sara̭svatī॒ vājḙbhi-rvā॒jinī̭vatī | dhī॒nā-ma̭vi॒trya̭vatu | ā no̭ di॒vo bṛ̭ha॒taḥ - [bṛ̭ha॒taḥ, parva̭tā॒dā] 38
parva̭tā॒dā sara̭svatī yaja॒tā ga̭ntu ya॒jñam | hava̭-nde॒vī jṷjuṣā॒ṇā ghṛ॒tācī̭ śa॒gmā-nno॒ vāca̭muśa॒tī śṛ̭ṇotu || bṛha̭spate ju॒ṣasva̭ no ha॒vyāni̭ viśvadevya | rāsva॒ ratnā̭ni dā॒śuṣe᳚ || e॒vā pi॒tre vi॒śvadḙvāya॒ vṛṣṇḙ ya॒jñai-rvi̭dhema॒ nama̭sā ha॒virbhiḥ̭ | bṛha̭spate supra॒jā vī॒rava̭nto va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || bṛha̭spate॒ ati॒ yada॒ryo arhā᳚-ddyu॒ma-dvi॒bhāti॒ kratṷma॒jjanḙṣu | ya-ddī॒daya॒cchava̭sa- [ya-ddī॒daya॒cchava̭saḥ, ṛ॒ta॒pra॒jā॒ta॒ tada॒smāsu॒] 39
-rtaprajāta॒ tada॒smāsu॒ dravi̭ṇa-ndhehi ci॒tram || ā no̭ mitrāvaruṇā ghṛ॒tai-rgavyṷ̄timukṣatam | maddhvā॒ rajāgṃ̭si sukratū || pra bā॒havā̭ sisṛta-ñjī॒vasḙ na॒ ā no॒ gavyṷ̄ti-mukṣata-ṅghṛ॒tena̭ | ā no॒ jane᳚ śravayataṃ-yu~vānā śru॒ta-mmḙ mitrāvaruṇā॒ have॒mā || a॒gniṃ-vaḥ̭ ~pū॒rvya-ṅgi॒rā de॒vamī̭ḍe॒ vasṷ̄nām | sa॒pa॒ryantaḥ̭ purupri॒ya-mmi॒tra-nna kṣe᳚tra॒sādha̭sam || ma॒kṣū de॒vava̭to॒ ratha॒- [rathaḥ̭, śūro̭ vā pṛ॒thsu] 40
-śśūro̭ vā pṛ॒thsu kāsṷ cit | de॒vānāṃ॒-ya~ inmano॒ yaja̭māna॒ iya̭kṣatya॒bhīdaya̭jvano bhuvat || na ya̭jamāna riṣyasi॒ na sṷnvāna॒ na dḙvayo || asa॒datra̭ su॒vīrya̭mu॒ta tyadā॒śvaśvi̭yam || naki॒ṣṭa-ṅkarma̭ṇā naśa॒nna pra yo̭ṣa॒nna yo̭ṣati || upa̭ kṣaranti॒ sindha̭vo mayo॒bhuva̭ ījā॒na-ñca̭ ya॒kṣyamā̭ṇa-ñca dhe॒navaḥ̭ | pṛ॒ṇanta̭-ñca॒ papṷri-ñca [papṷri-ñca, śra॒va॒syavo̭ ghṛ॒tasya॒] 41
śrava॒syavo̭ ghṛ॒tasya॒ dhārā॒ upa̭ yanti vi॒śvataḥ̭ ||somā̭rudrā॒ vi vṛ̭hataṃ॒-vi~ṣṷ̄cī॒mamī̭vā॒ yā no॒ gaya̭-māvi॒veśa̭ | ā॒re bā̭dhethā॒-nnir-ṛ̭ti-mparā॒caiḥ kṛ॒ta-ñci॒denaḥ॒ pra mṷmukta-ma॒smat || somā̭rudrā yu॒va-me॒tānya॒sme viśvā̭ ta॒nūṣṷ bheṣa॒jāni̭ dhattam | ava̭ syata-mmu॒ñcataṃ॒-ya~nno॒ asti̭ ta॒nūṣṷ ba॒ddha-ṅkṛ॒tameno̭ a॒smat || somā̭pūṣaṇā॒ jana̭nā rayī॒ṇā-ñjana̭nā di॒vo jana̭nā pṛthi॒vyāḥ | jā॒tau viśva̭sya॒ bhuva̭nasya go॒pau de॒vā a̭kṛṇvanna॒mṛta̭sya॒ nābhi᳚m || i॒mau de॒vau jāya̭mānau juṣante॒mau tamāgṃ̭si gūhatā॒-majṷṣṭā | ā॒bhyāmindraḥ̭ pa॒kvamā॒māsva॒nta-sso̭māpū॒ṣabhyā᳚-ñjanadu॒sriyā̭su || 42 ||
(bṛ॒ha॒taḥ-śava̭sā॒-rathaḥ॒-papṷri-ñca-di॒vo jana̭nā॒-pañca̭vigṃśatiśca) (a. 22)
(anṷmatyā-āgne॒ya-mai᳚ndrā॒gnama॒gnaye॒-somā̭ya-pratipū॒ruṣa-mai᳚ndrāgnaṃ-dhā॒tre bā̭rhaspa॒tya-ma॒gnaye॒-r-'thato॒-devīḥ᳚-sa॒midha॒gṃ॒-soma॒sye-ndra̭sya -mi॒tra-ā᳚gne॒yagṃ-sa॒dya-ā᳚gne॒yagṃ-mā᳚gne॒yagg-svā॒dvī-ntvā-'gnā̭viṣṇū॒-dvāvigṃ̭śatiḥ | )
(anṷmatyai॒-yathā-'sa̭ti॒-devī̭rāpo-mi॒tro̭-'si॒-śūro̭ vā॒-dvica̭tvārigṃśat | )
(anṷmatyā, u॒sriyā̭su)
(i॒ṣa, āpo̭, de॒vasyā, ''da̭de, devāsu॒rā, ssantvā̭, pākaya॒jña, manu॒matyā, a॒ṣṭau) (8)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe aṣtamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||