Chanakya Niti - Ashtamo'dhyayah

ॐ

චාණක්ය නීති - අෂ්ටමෝ(අ)ධ්යායඃ

Sinhala

අධමා ධනමිච්ඡන්ති ධනමානෞ ච මධ්යමාඃ .

උත්තමා මානමිච්ඡන්ති මානෝ හි මහතාං ධනම් .. 01 ..

ඉක්ෂුරාපඃ පයෝ මූලං තාම්බූලං ඵලමෞෂධම් .

භක්ෂයිත්වාපි කර්තව්යාඃ ස්නානදානාදිකාඃ ක්රියාඃ .. 02 ..

දීපෝ භක්ෂයතේ ධ්වාන්තං කජ්ජලං ච ප්රසූයතේ .

යදන්නං භක්ෂයතේ නිත්යං ජායතේ තාදෘශී ප්රජා .. 03 ..

විත්තං දේහි ගුණාන්විතේෂු මතිමන්නාන්යත්ර දේහි ක්වචිත්

ප්රාප්තං වාරිනිධේර්ජලං ඝනමුඛේ මාධුර්යයුක්තං සදා .

ජීවාන්ස්ථාවරජඞ්ගමාංශ්ච සකලාන්සඤ්ජීව්ය භූමණ්ඩලං

භූයඃ පශ්ය තදේව කෝටිගුණිතං ගච්ඡන්තමම්භෝනිධිම් .. 04 ..

චාණ්ඩාලානාං සහස්රෛශ්ච සූරිභිස්තත්ත්වදර්ශිභිඃ .

ඒකෝ හි යවනඃ ප්රෝක්තෝ න නීචෝ යවනාත්පරඃ .. 05 ..

තෛලාභ්යඞ්ගේ චිතාධූමේ මෛථුනේ ක්ෂෞරකර්මණි .

තාවද්භවති චාණ්ඩාලෝ යාවත්ස්නානං න චාචරේත් .. 06 ..

අජීර්ණේ භේෂජං වාරි ජීර්ණේ වාරි බලප්රදම් .

භෝජනේ චාමෘතං වාරි භෝජනාන්තේ විෂාපහම් .. 07 ..

හතං ජ්ඤානං ක්රියාහීනං හතශ්චාජ්ඤානතෝ නරඃ .

හතං නිර්ණායකං සෛන්යං ස්ත්රියෝ නෂ්ටා හ්යභර්තෘකාඃ .. 08 ..

වෘද්ධකාලේ මෘතා භාර්යා බන්ධුහස්තගතං ධනම් .

භෝජනං ච පරාධීනං තිස්රඃ පුංසාං විඩම්බනාඃ .. 09 ..

නාග්නිහෝත්රං විනා වේදා න ච දානං විනා ක්රියා .

න භාවේන විනා සිද්ධිස්තස්මාද්භාවෝ හි කාරණම් .. 10 ..

න දේවෝ විද්යතේ කාෂ්ඨේ න පාෂාණේ න මෘණ්මයේ .

න භාවේන විනා සිද්ධිස්තස්මාද්භාවෝ හි කාරණම් .. 11 ..

කාෂ්ඨපාෂාණධාතූනාං කෘත්වා භාවේන සේවනම් .

ශ්රද්ධයා ච තථා සිද්ධිස්තස්ය විෂ්ණුප්රසාදතඃ .. 12 ..

න දේවෝ විද්යතේ කාෂ්ඨේ න පාෂාණේ න මෘන්මයේ .

භාවේ හි විද්යතේ දේවස්තස්මාද්භාවෝ හි කාරණම් .. 13 ..

ශාන්තිතුල්යං තපෝ නාස්ති න සන්තෝෂාත්පරං සුඛම් .

අපත්යං ච කලත්රං ච සතාං සඞ්ගතිරේව ච .. 14 ..

ගුණෝ භූෂයතේ රූපං ශීලං භූෂයතේ කුලම් .

ප්රාසාදශිඛරස්ථෝ(අ)පි කාකඃ කිං ගරුඩායතේ .. 15 ..

නිර්ගුණස්ය හතං රූපං දුඃශීලස්ය හතං කුලම් .

අසිද්ධස්ය හතා විද්යා හ්යභෝගේන හතං ධනම් .. 16 ..

ශුද්ධං භූමිගතං තෝයං ශුද්ධා නාරී පතිව්රතා .

ශුචිඃ ක්ෂේමකරෝ රාජා සන්තෝෂෝ බ්රාහ්මණඃ ශුචිඃ .. 17 ..

අසන්තුෂ්ටා ද්විජා නෂ්ටාඃ සන්තුෂ්ටාශ්ච මහීභෘතඃ .

සලජ්ජා ගණිකා නෂ්ටා නිර්ලජ්ජාශ්ච කුලාඞ්ගනා .. 18 ..

කිං කුලේන විශාලේන විද්යාහීනේන දේහිනාම් .

දුෂ්කුලං චාපි විදුෂෝ දේවෛරපි ස පූජ්යතේ .. 19 ..

විද්වාන්ප්රශස්යතේ ලෝකේ විද්වාන් සර්වත්ර පූජ්යතේ .

විද්යයා ලභතේ සර්වං විද්යා සර්වත්ර පූජ්යතේ .. 20 ..

මාංසභක්ෂ්යෛඃ සුරාපානෛර්මුඛෛශ්චාක්ෂරවර්ජිතෛඃ .

පශුභිඃ පුරුෂාකාරෛර්භාරාක්රාන්තා හි මේදිනී .. 21 ..

අන්නහීනෝ දහේද්රාෂ්ට්රං මන්ත්රහීනශ්ච ඍත්විජඃ .

යජමානං දානහීනෝ නාස්ති යජ්ඤසමෝ රිපුඃ .. 22 ..

Roman (IAST) Transliteration

adhamā dhanamicchanti dhanamānau ca madhyamāḥ |

uttamā mānamicchanti māno hi mahatāṃ dhanam || 01 ||

ikṣurāpaḥ payo mūlaṃ tāmbūlaṃ phalamauṣadham |

bhakṣayitvāpi kartavyāḥ snānadānādikāḥ kriyāḥ || 02 ||

dīpo bhakṣayate dhvāntaṃ kajjalaṃ ca prasūyate |

yadannaṃ bhakṣayate nityaṃ jāyate tādṛśī prajā || 03 ||

vittaṃ dehi guṇānviteṣu matimannānyatra dehi kvacit

prāptaṃ vārinidherjalaṃ ghanamukhe mādhuryayuktaṃ sadā |

jīvānsthāvarajaṅgamāṃśca sakalānsañjīvya bhūmaṇḍalaṃ

bhūyaḥ paśya tadeva koṭiguṇitaṃ gacchantamambhonidhim || 04 ||

cāṇḍālānāṃ sahasraiśca sūribhistattvadarśibhiḥ |

eko hi yavanaḥ prokto na nīco yavanātparaḥ || 05 ||

tailābhyaṅge citādhūme maithune kṣaurakarmaṇi |

tāvadbhavati cāṇḍālo yāvatsnānaṃ na cācaret || 06 ||

ajīrṇe bheṣajaṃ vāri jīrṇe vāri balapradam |

bhojane cāmṛtaṃ vāri bhojanānte viṣāpaham || 07 ||

hataṃ jñānaṃ kriyāhīnaṃ hataścājñānato naraḥ |

hataṃ nirṇāyakaṃ sainyaṃ striyo naṣṭā hyabhartṛkāḥ || 08 ||

vṛddhakāle mṛtā bhāryā bandhuhastagataṃ dhanam |

bhojanaṃ ca parādhīnaṃ tisraḥ puṃsāṃ viḍambanāḥ || 09 ||

nāgnihotraṃ vinā vedā na ca dānaṃ vinā kriyā |

na bhāvena vinā siddhistasmādbhāvo hi kāraṇam || 10 ||

na devo vidyate kāṣṭhe na pāṣāṇe na mṛṇmaye |

na bhāvena vinā siddhistasmādbhāvo hi kāraṇam || 11 ||

kāṣṭhapāṣāṇadhātūnāṃ kṛtvā bhāvena sevanam |

śraddhayā ca tathā siddhistasya viṣṇuprasādataḥ || 12 ||

na devo vidyate kāṣṭhe na pāṣāṇe na mṛnmaye |

bhāve hi vidyate devastasmādbhāvo hi kāraṇam || 13 ||

śāntitulyaṃ tapo nāsti na santoṣātparaṃ sukham |

apatyaṃ ca kalatraṃ ca satāṃ saṅgatireva ca || 14 ||

guṇo bhūṣayate rūpaṃ śīlaṃ bhūṣayate kulam |

prāsādaśikharastho'pi kākaḥ kiṃ garuḍāyate || 15 ||

nirguṇasya hataṃ rūpaṃ duḥśīlasya hataṃ kulam |

asiddhasya hatā vidyā hyabhogena hataṃ dhanam || 16 ||

śuddhaṃ bhūmigataṃ toyaṃ śuddhā nārī pativratā |

śuciḥ kṣemakaro rājā santoṣo brāhmaṇaḥ śuciḥ || 17 ||

asantuṣṭā dvijā naṣṭāḥ santuṣṭāśca mahībhṛtaḥ |

salajjā gaṇikā naṣṭā nirlajjāśca kulāṅganā || 18 ||

kiṃ kulena viśālena vidyāhīnena dehinām |

duṣkulaṃ cāpi viduṣo devairapi sa pūjyate || 19 ||

vidvānpraśasyate loke vidvān sarvatra pūjyate |

vidyayā labhate sarvaṃ vidyā sarvatra pūjyate || 20 ||

māṃsabhakṣyaiḥ surāpānairmukhaiścākṣaravarjitaiḥ |

paśubhiḥ puruṣākārairbhārākrāntā hi medinī || 21 ||

annahīno dahedrāṣṭraṃ mantrahīnaśca ṛtvijaḥ |

yajamānaṃ dānahīno nāsti yajñasamo ripuḥ || 22 ||