Chanakya Niti - Trayodasho'dhyayah

ॐ

චාණක්ය නීති - ත්රයෝදශෝ(අ)ධ්යායඃ

Chanakya Sinhala

මුහූර්තමපි ජීවේච්ච නරඃ ශුක්ලේන කර්මණා .

න කල්පමපි කෂ්ටේන ලෝකද්වයවිරෝධිනා .. 01 ..

ගතේ ශෝකෝ න කර්තව්යෝ භවිෂ්යං නෛව චින්තයේත් .

වර්තමානේන කාලේන වර්තයන්ති විචක්ෂණාඃ .. 02 ..

ස්වභාවේන හි තුෂ්යන්ති දේවාඃ සත්පුරුෂාඃ පිතා .

ජ්ඤාතයඃ ස්නානපානාභ්යාං වාක්යදානේන පණ්ඩිතාඃ .. 03 ..

ආයුඃ කර්ම ච විත්තං ච විද්යා නිධනමේව ච .

පඤ්චෛතානි හි සෘජ්යන්තේ ගර්භස්ථස්යෛව දේහිනඃ .. 04 (4.1) ..

අහෝ බත විචිත්රාණි චරිතානි මහාත්මනාම් .

ලක්ෂ්මීං තෘණාය මන්යන්තේ තද්භාරේණ නමන්ති ච .. 05 ..

යස්ය ස්නේහෝ භයං තස්ය ස්නේහෝ දුඃඛස්ය භාජනම් .

ස්නේහමූලානි දුඃඛානි තානි ත්යක්ත්වා වසේත් සුඛම් .. 06 ..

අනාගතවිධාතා ච ප්රත්යුත්පන්නමතිස්තථා .

ද්වාවේතෞ සුඛමේධේතේ යද්භවිෂ්යෝ විනශ්යති .. 07 ..

රාජ්ඤි ධර්මිණි ධර්මිෂ්ඨාඃ පාපේ පාපාඃ සමේ සමාඃ .

රාජානමනුවර්තන්තේ යථා රාජා තථා ප්රජාඃ .. 08 ..

ජීවන්තං මෘතවන්මන්යේ දේහිනං ධර්මවර්ජිතම් .

මෘතෝ ධර්මේණ සංයුක්තෝ දීර්ඝජීවී න සංශයඃ .. 09 ..

ධර්මාර්ථකාමමෝක්ෂාණාං යස්යෛකෝ(අ)පි න විද්යතේ .

අජාගලස්තනස්යේව තස්ය ජන්ම නිරර්ථකම් .. 10 ..

දහ්යමානාඃ සුතීව්රේණ නීචාඃ පරයශෝ(අ)ග්නිනා .

අශක්තාස්තත්පදං ගන්තුං තතෝ නිණ්ඩාං ප්රකුර්වතේ .. 11 ..

බන්ධාය විෂයාසඞ්ගෝ මුක්ත්යෛ නිර්විෂයං මනඃ .

මන ඒව මනුෂ්යාණාං කාරණං බන්ධමෝක්ෂයෝඃ .. 12 ..

දේහාභිමානේ ගලිතං ජ්ඤානේන පරමාත්මනි .

යත්ර යත්ර මනෝ යාති තත්ර තත්ර සමාධයඃ .. 13 ..

ඊප්සිතං මනසඃ සර්වං කස්ය සම්පද්යතේ සුඛම් .

දෛවායත්තං යතඃ සර්වං තස්මාත්සන්තෝෂමාශ්රයේත් .. 14 ..

යථා ධේනුසහස්රේෂු වත්සෝ ගච්ඡති මාතරම් .

තථා යච්ච කෘතං කර්ම කර්තාරමනුගච්ඡති .. 15 ..

අනවස්ථිතකාර්යස්ය න ජනේ න වනේ සුඛම් .

ජනෝ දහති සංසර්ගාද්වනං සඞ්ගවිවර්ජනාත් .. 16 ..

ඛනිත්වා හි ඛනිත්රේණ භූතලේ වාරි වින්දති .

තථා ගුරුගතාං විද්යාං ශුශ්රූෂුරධිගච්ඡති .. 17 ..

කර්මායත්තං ඵලං පුංසාං බුද්ධිඃ කර්මානුසාරිණී .

තථාපි සුධියශ්චාර්යා සුවිචාර්යෛව කුර්වතේ .. 18 ..

ඒකාක්ෂරප්රදාතාරං යෝ ගුරුං නාභිවන්දතේ .

ශ්වානයෝනිශතං ගත්වා චාණ්ඩාලේෂ්වභිජායතේ .. 19 ..

යුගාන්තේ ප්රචලේන්මේරුඃ කල්පාන්තේ සප්ත සාගරාඃ .

සාධවඃ ප්රතිපන්නාර්ථාන්න චලන්ති කදාචන .. 20 ..

පෘථිව්යාං ත්රීණි රත්නානි ජලමන්නං සුභාෂිතම් .

මූඪෛඃ පාෂාණඛණ්ඩේෂු රත්නසඤ්ජ්ඤා විධීයතේ .. 21 ..

Roman (IAST) Transliteration

muhūrtamapi jīvecca naraḥ śuklena karmaṇā |

na kalpamapi kaṣṭena lokadvayavirodhinā || 01 ||

gate śoko na kartavyo bhaviṣyaṃ naiva cintayet |

vartamānena kālena vartayanti vicakṣaṇāḥ || 02 ||

svabhāvena hi tuṣyanti devāḥ satpuruṣāḥ pitā |

jñātayaḥ snānapānābhyāṃ vākyadānena paṇḍitāḥ || 03 ||

āyuḥ karma ca vittaṃ ca vidyā nidhanameva ca |

pañcaitāni hi sṛjyante garbhasthasyaiva dehinaḥ || 04 (4.1) ||

aho bata vicitrāṇi caritāni mahātmanām |

lakṣmīṃ tṛṇāya manyante tadbhāreṇa namanti ca || 05 ||

yasya sneho bhayaṃ tasya sneho duḥkhasya bhājanam |

snehamūlāni duḥkhāni tāni tyaktvā vaset sukham || 06 ||

anāgatavidhātā ca pratyutpannamatistathā |

dvāvetau sukhamedhete yadbhaviṣyo vinaśyati || 07 ||

rājñi dharmiṇi dharmiṣṭhāḥ pāpe pāpāḥ same samāḥ |

rājānamanuvartante yathā rājā tathā prajāḥ || 08 ||

jīvantaṃ mṛtavanmanye dehinaṃ dharmavarjitam |

mṛto dharmeṇa saṃyukto dīrghajīvī na saṃśayaḥ || 09 ||

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ yasyaiko'pi na vidyate |

ajāgalastanasyeva tasya janma nirarthakam || 10 ||

dahyamānāḥ sutīvreṇa nīcāḥ parayaśo'gninā |

aśaktāstatpadaṃ gantuṃ tato niṇḍāṃ prakurvate || 11 ||

bandhāya viṣayāsaṅgo muktyai nirviṣayaṃ manaḥ |

mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ || 12 ||

dehābhimāne galitaṃ jñānena paramātmani |

yatra yatra mano yāti tatra tatra samādhayaḥ || 13 ||

īpsitaṃ manasaḥ sarvaṃ kasya sampadyate sukham |

daivāyattaṃ yataḥ sarvaṃ tasmātsantoṣamāśrayet || 14 ||

yathā dhenusahasreṣu vatso gacchati mātaram |

tathā yacca kṛtaṃ karma kartāramanugacchati || 15 ||

anavasthitakāryasya na jane na vane sukham |

jano dahati saṃsargādvanaṃ saṅgavivarjanāt || 16 ||

khanitvā hi khanitreṇa bhūtale vāri vindati |

tathā gurugatāṃ vidyāṃ śuśrūṣuradhigacchati || 17 ||

karmāyattaṃ phalaṃ puṃsāṃ buddhiḥ karmānusāriṇī |

tathāpi sudhiyaścāryā suvicāryaiva kurvate || 18 ||

ekākṣarapradātāraṃ yo guruṃ nābhivandate |

śvānayoniśataṃ gatvā cāṇḍāleṣvabhijāyate || 19 ||

yugānte pracalenmeruḥ kalpānte sapta sāgarāḥ |

sādhavaḥ pratipannārthānna calanti kadācana || 20 ||

pṛthivyāṃ trīṇi ratnāni jalamannaṃ subhāṣitam |

mūḍhaiḥ pāṣāṇakhaṇḍeṣu ratnasañjñā vidhīyate || 21 ||