Shrimadbhagavadgita Parayana - Dvitiyo'dhyayah

ॐ

ශ්රීමද්භගවද්ගීතා පාරායණ - ද්විතීයෝ(අ)ධ්යායඃ

Gita Vyasa Sinhala

ඕං ශ්රී පරමාත්මනේ නමඃ

අථ ද්විතීයෝ(අ)ධ්යායඃ

සාඞ්ඛ්යයෝගඃ

සඤ්ජය උවාච

තං තථා කෘපයා(අ)(අ)විෂ්ටම් අශ්රුපූර්ණාකුලේක්ෂණම් .

විෂීදන්තමිදං වාක්යම් උවාච මධුසූදනඃ ..1..

ශ්රී භගවානුවාච

කුතස්ත්වා කශ්මලමිදං විෂමේ සමුපස්ථිතම් .

අනාර්යජුෂ්ටමස්වර්ග්යම් අකීර්තිකරමර්ජුන ..2..

ක්ලෛබ්යං මා ස්ම ගමඃ පාර්ථ නෛතත්ත්වය්යුපපද්යතේ .

ක්ෂුද්රං හෘදයදෞර්බල්යං ත්යක්ත්වෝත්තිෂ්ඨ පරන්තප ..3..

අර්ජුන උවාච

කථං භීෂ්මමහං සඞ්ඛ්යේ ද්රෝණං ච මධුසූදන .

ඉෂුභිඃ ප්රතියෝත්ස්යාමි පූජාර්හාවරිසූදන ..4..

ගුරූනහත්වා හි මහානුභාවාන් ශ්රේයෝ භෝක්තුං භෛක්ෂ්යමපීහ ලෝකේ .

හත්වාර්ථකාමාංස්තු ගුරූනිහෛව භුඤ්ජීය භෝගාන් රුධිරප්රදිග්ධාන් ..5..

න චෛතද්විද්මඃ කතරන්නෝ ගරීයඃ යද්වා ජයේම යදි වා නෝ ජයේයුඃ .

යානේව හත්වා න ජිජීවිෂාමඃ තේ(අ)වස්ථිතාඃ ප්රමුඛේ ධාර්තරාෂ්ට්රාඃ ..6..

කාර්පණ්යදෝෂෝපහතස්වභාවඃ පෘච්ඡාමි ත්වාං ධර්මසම්මූඪචේතාඃ .

යච්ඡ්රේයඃ ස්යාන්නිශ්චිතං බ්රූහි තන්මේ ශිෂ්යස්තේ(අ)හං ශාධි මාං ත්වාං ප්රපන්නම් ..7..

න හි ප්රපශ්යාමි මමාපනුද්යාත් යච්ඡෝකමුච්ඡෝෂණමින්ද්රියාණාම් .

අවාප්ය භූමාවසපත්නමෘද්ධං රාජ්යං සුරාණාමපි චාධිපත්යම් ..8..

සඤ්ජය උවාච

ඒවමුක්ත්වා හෘෂීකේශං ගුඩාකේශඃ පරන්තපඃ .

න යෝත්ස්ය ඉති ගෝවින්දම් උක්ත්වා තූෂ්ණීං බභූව හ ..9..

තමුවාච හෘෂීකේශඃ ප්රහසන්නිව භාරත .

සේනයෝරුභයෝර්මධ්යේ විෂීදන්තමිදං වචඃ ..10..

ශ්රී භගවානුවාච

අශෝච්යානන්වශෝචස්ත්වං ප්රජ්ඤාවාදාංශ්ච භාෂසේ .

ගතාසූනගතාසූංශ්ච නානුශෝචන්ති පණ්ඩිතාඃ ..11..

න ත්වේවාහං ජාතු නාසං න ත්වං නේමේ ජනාධිපාඃ .

න චෛව න භවිෂ්යාමඃ සර්වේ වයමතඃ පරම් ..12..

දේහිනෝ(අ)ස්මින්යථා දේහේ කෞමාරං යෞවනං ජරා .

තථා දේහාන්තරප්රාප්තිඃ ධීරස්තත්ර න මුහ්යති ..13..

මාත්රාස්පර්ශාස්තු කෞන්තේය ශීතෝෂ්ණසුඛදුඃඛදාඃ .

ආගමාපායිනෝ(අ)නිත්යාඃ තාංස්තිතික්ෂස්ව භාරත ..14..

යං හි න ව්යථයන්ත්යේතේ පුරුෂං පුරුෂර්ෂභ .

සමදුඃඛසුඛං ධීරං සෝ(අ)මෘතත්වාය කල්පතේ ..15..

නාසතෝ විද්යතේ භාවඃ නාභාවෝ විද්යතේ සතඃ .

උභයෝරපි දෘෂ්ටෝ(අ)න්තඃ ත්වනයෝස්තත්ත්වදර්ශිභිඃ ..16..

අවිනාශි තු තද්විද්ධි යේන සර්වමිදං තතම් .

විනාශමව්යයස්යාස්ය න කශ්චිත්කර්තුමර්හති ..17..

අන්තවන්ත ඉමේ දේහාඃ නිත්යස්යෝක්තාඃ ශරීරිණඃ .

අනාශිනෝ(අ)ප්රමේයස්ය තස්මාද්යුධ්යස්ව භාරත ..18..

ය ඒනං වේත්ති හන්තාරං යශ්චෛනං මන්යතේ හතම් .

උභෞ තෞ න විජානීතඃ නායං හන්ති න හන්යතේ ..19..

න ජායතේ ම්රියතේ වා කදාචිත් නායං භූත්වා භවිතා වා න භූයඃ .

අජෝ නිත්යඃ ශාශ්වතෝ(අ)යං පුරාණඃ න හන්යතේ හන්යමානේ ශරීරේ ..20..

වේදාවිනාශිනං නිත්යං ය ඒනමජමව්යයම් .

කථං ස පුරුෂඃ පාර්ථ කං ඝාතයති හන්ති කම් ..21..

වාසාංසි ජීර්ණානි යථා විහාය නවානි ගෘහ්ණාති නරෝ(අ)පරාණි .

තථා ශරීරාණි විහාය ජීර්ණානි අන්යානි සංයාති නවානි දේහී ..22..

නෛනං ඡින්දන්ති ශස්ත්රාණි නෛනං දහති පාවකඃ .

න චෛනං ක්ලේදයන්ත්යාපඃ න ශෝෂයති මාරුතඃ ..23..

අච්ඡේද්යෝ(අ)යමදාහ්යෝ(අ)යම් අක්ලේද්යෝ(අ)ශෝෂ්ය ඒව ච .

නිත්යඃ සර්වගතඃ ස්ථාණුඃ අචලෝ(අ)යං සනාතනඃ ..24..

අව්යක්තෝ(අ)යමචින්ත්යෝ(අ)යම් අවිකාර්යෝ(අ)යමුච්යතේ .

තස්මාදේවං විදිත්වෛනං නානුශෝචිතුමර්හසි ..25..

අථ චෛනං නිත්යජාතං නිත්යං වා මන්යසේ මෘතම් .

තථා(අ)පි ත්වං මහාබාහෝ නෛවං ශෝචිතුමර්හසි ..26..

ජාතස්ය හි ධ්රුවෝ මෘත්යුඃ ධ්රුවං ජන්ම මෘතස්ය ච .

තස්මාදපරිහාර්යේ(අ)ර්ථේ න ත්වං ශෝචිතුමර්හසි ..27..

අව්යක්තාදීනි භූතානි ව්යක්තමධ්යානි භාරත .

අව්යක්තනිධනාන්යේව තත්ර කා පරිදේවනා ..28..

ආශ්චර්යවත්පශ්යති කශ්චිදේනං ආශ්චර්යවද්වදති තථෛව චාන්යඃ .

ආශ්චර්යවච්චෛනමන්යඃ ශෘණෝති ශ්රුත්වා(අ)ප්යේනං වේද න චෛව කශ්චිත් ..29..

දේහී නිත්යමවධ්යෝ(අ)යං දේහේ සර්වස්ය භාරත .

තස්මාත්සර්වාණි භූතානි න ත්වං ශෝචිතුමර්හසි ..30..

ස්වධර්මමපි චාවේක්ෂ්ය න විකම්පිතුමර්හසි .

ධර්ම්යාද්ධි යුද්ධාච්ඡ්රේයෝ(අ)න්යත් ක්ෂත්රියස්ය න විද්යතේ ..31..

යදෘච්ඡයා චෝපපන්නං ස්වර්ගද්වාරමපාවෘතම් .

සුඛිනඃ ක්ෂත්රියාඃ පාර්ථ ලභන්තේ යුද්ධමීදෘශම් ..32..

අථ චේත්ත්වමිමං ධර්ම්යං සඞ්ග්රාමං න කරිෂ්යසි .

තතඃ ස්වධර්මං කීර්තිං ච හිත්වා පාපමවාප්ස්යසි ..33..

අකීර්තිං චාපි භූතානි කථයිෂ්යන්ති තේ(අ)ව්යයාම් .

සම්භාවිතස්ය චාකීර්තිඃ මරණාදතිරිච්යතේ ..34..

භයාද්රණාදුපරතං මංස්යන්තේ ත්වාං මහාරථාඃ .

යේෂාං ච ත්වං බහුමතඃ භූත්වා යාස්යසි ලාඝවම් ..35..

අවාච්යවාදාංශ්ච බහූන් වදිෂ්යන්ති තවාහිතාඃ .

නින්දන්තස්තව සාමර්ථ්යං තතෝ දුඃඛතරං නු කිම් ..36..

හතෝ වා ප්රාප්ස්යසි ස්වර්ගං ජිත්වා වා භෝක්ෂ්යසේමහීම් .

තස්මාදුත්තිෂ්ඨ කෞන්තේය යුද්ධාය කෘතනිශ්චයඃ ..37..

සුඛදුඃඛේ සමේ කෘත්වා ලාභාලාභෞ ජයාජයෞ .

තතෝ යුද්ධාය යුජ්යස්ව නෛවං පාපමවාප්ස්යසි ..38..

ඒෂා තේ(අ)භිහිතා සාඞ්ඛ්යේ බුද්ධිර්යෝගේ ත්විමාං ශෘණු .

බුද්ධ්යා යුක්තෝ යයා පාර්ථ කර්මබන්ධං ප්රහාස්යසි ..39..

නේහාභික්රමනාශෝ(අ)ස්ති ප්රත්යවායෝ න විද්යතේ .

ස්වල්පමප්යස්ය ධර්මස්ය ත්රායතේ මහතෝ භයාත් ..40..

ව්යවසායාත්මිකා බුද්ධිඃ ඒකේහ කුරුනන්දන .

බහුශාඛා හ්යනන්තාශ්ච බුද්ධයෝ(අ)ව්යවසායිනාම් ..41..

යාමිමාං පුෂ්පිතාං වාචං ප්රවදන්ත්යවිපශ්චිතඃ .

වේදවාදරතාඃ පාර්ථ නාන්යදස්තීති වාදිනඃ ..42..

කාමාත්මානඃ ස්වර්ගපරාඃ ජන්මකර්මඵලප්රදාම් .

ක්රියාවිශේෂබහුලාං භෝගෛශ්වර්යගතිං ප්රති ..43..

භෝගෛශ්වර්යප්රසක්තානාං තයා(අ)පහෘතචේතසාම් .

ව්යවසායාත්මිකා බුද්ධිඃ සමාධෞ න විධීයතේ ..44..

ත්රෛගුණ්යවිෂයා වේදාඃ නිස්ත්රෛගුණ්යෝ භවාර්ජුන .

නිර්ද්වන්ද්වෝ නිත්යසත්ත්වස්ථඃ නිර්යෝගක්ෂේම ආත්මවාන් ..45..

යාවානර්ථ උදපානේ සර්වතඃ සම්ප්ලුතෝදකේ .

තාවාන්සර්වේෂු වේදේෂු බ්රාහ්මණස්ය විජානතඃ ..46..

කර්මණ්යේවාධිකාරස්තේ මා ඵලේෂු කදාචන .

මා කර්මඵලහේතුර්භූඃ මා තේ සඞ්ගෝ(අ)ස්ත්වකර්මණි ..47..

යෝගස්ථඃ කුරු කර්මාණි සඞ්ගං ත්යක්ත්වා ධනඤ්ජය .

සිද්ධ්යසිද්ධ්යෝඃ සමෝ භූත්වා සමත්වං යෝග උච්යතේ ..48..

දූරේණ හ්යවරං කර්ම බුද්ධියෝගාද්ධනඤ්ජය .

බුද්ධෞ ශරණමන්විච්ඡ කෘපණාඃ ඵලහේතවඃ ..49..

බුද්ධියුක්තෝ ජහාතීහ උභේ සුකෘතදුෂ්කෘතේ .

තස්මාද්යෝගාය යුජ්යස්ව යෝගඃ කර්මසු කෞශලම් ..50..

කර්මජං බුද්ධියුක්තා හි ඵලං ත්යක්ත්වා මනීෂිණඃ .

ජන්මබන්ධවිනිර්මුක්තාඃ පදං ගච්ඡන්ත්යනාමයම් ..51..

යදා තේ මෝහකලිලං බුද්ධිර්ව්යතිතරිෂ්යති .

තදා ගන්තා(අ)සි නිර්වේදං ශ්රෝතව්යස්ය ශ්රුතස්ය ච ..52..

ශ්රුතිවිප්රතිපන්නා තේ යදා ස්ථාස්යති නිශ්චලා .

සමාධාවචලා බුද්ධිඃ තදා යෝගමවාප්ස්යසි ..53..

අර්ජුන උවාච

ස්ථිතප්රජ්ඤස්ය කා භාෂා සමාධිස්ථස්ය කේශව .

ස්ථිතධීඃ කිං ප්රභාෂේත කිමාසීත ව්රජේත කිම් ..54..

ශ්රී භගවානුවාච

ප්රජහාති යදා කාමාන් සර්වාන්පාර්ථ මනෝගතාන් .

ආත්මන්යේවාත්මනා තුෂ්ටඃ ස්ථිතප්රජ්ඤස්තදෝච්යතේ ..55..

දුඃඛේෂ්වනුද්විග්නමනාඃ සුඛේෂු විගතස්පෘහඃ .

වීතරාගභයක්රෝධඃ ස්ථිතධීර්මුනිරුච්යතේ ..56..

යඃ සර්වත්රානභිස්නේහඃ තත්තත්ප්රාප්ය ශුභාශුභම් .

නාභිනන්දති න ද්වේෂ්ටි තස්ය ප්රජ්ඤා ප්රතිෂ්ඨිතා ..57..

යදා සංහරතේ චායං කූර්මෝ(අ)ඞ්ගානීව සර්වශඃ .

ඉන්ද්රියාණීන්ද්රියාර්ථේභ්යඃ තස්ය ප්රජ්ඤා ප්රතිෂ්ඨිතා ..58..

විෂයා විනිවර්තන්තේ නිරාහාරස්ය දේහිනඃ .

රසවර්ජං රසෝ(අ)ප්යස්ය පරං දෘෂ්ට්වා නිවර්තතේ ..59..

යතතෝ හ්යපි කෞන්තේය පුරුෂස්ය විපශ්චිතඃ .

ඉන්ද්රියාණි ප්රමාථීනි හරන්ති ප්රසභං මනඃ ..60..

තානි සර්වාණි සංයම්ය යුක්ත ආසීත මත්පරඃ .

වශේ හි යස්යේන්ද්රියාණි තස්ය ප්රජ්ඤා ප්රතිෂ්ඨිතා ..61..

ධ්යායතෝ විෂයාන්පුංසඃ සඞ්ගස්තේෂූපජායතේ .

සඞ්ගාත්සඤ්ජායතේ කාමඃ කාමාත්ක්රෝධෝ(අ)භිජායතේ ..62..

ක්රෝධාද්භවති සම්මෝහඃ සම්මෝහාත්ස්මෘතිවිභ්රමඃ .

ස්මෘතිභ්රංශාත් බුද්ධිනාශඃ බුද්ධිනාශාත්ප්රණශ්යති ..63..

රාගද්වේෂවියුක්තෛස්තු විෂයානින්ද්රියෛශ්චරන් .

ආත්මවශ්යෛර්විධේයාත්මා ප්රසාදමධිගච්ඡති ..64..

ප්රසාදේ සර්වදුඃඛානාං හානිරස්යෝපජායතේ .

ප්රසන්නචේතසෝ හ්යාශු බුද්ධිඃ පර්යවතිෂ්ඨතේ ..65..

නා(අ)ස්ති බුද්ධිරයුක්තස්ය න චායුක්තස්ය භාවනා .

න චාභාවයතඃ ශාන්තිඃ අශාන්තස්ය කුතඃ සුඛම් ..66..

ඉන්ද්රියාණාං හි චරතාං යන්මනෝ(අ)නුවිධීයතේ .

තදස්ය හරති ප්රජ්ඤාං වායුර්නාවමිවාම්භසි ..67..

තස්මාද්යස්ය මහාබාහෝ නිගෘහීතානි සර්වශඃ .

ඉන්ද්රියාණීන්ද්රියාර්ථේභ්යඃ තස්ය ප්රජ්ඤා ප්රතිෂ්ඨිතා ..68..

යා නිශා සර්වභූතානාං තස්යාං ජාගර්ති සංයමී .

යස්යාං ජාග්රති භූතානි සා නිශා පශ්යතෝ මුනේඃ ..69..

ආපූර්යමාණමචලප්රතිෂ්ඨං සමුද්රමාපඃ ප්රවිශන්ති යද්වත් .

තද්වත්කාමා යං ප්රවිශන්ති සර්වේ ස ශාන්තිමාප්නෝති න කාමකාමී ..70..

විහාය කාමාන්යඃ සර්වාන් පුමාංශ්චරති නිස්ස්පෘහඃ .

නිර්මමෝ නිරහඞ්කාරඃ ස ශාන්තිමධිගච්ඡති ..71..

ඒෂා බ්රාහ්මී ස්ථිතිඃ පාර්ථ නෛනාං ප්රාප්ය විමුහ්යති .

ස්ථිත්වා(අ)ස්යාමන්තකාලේ(අ)පි බ්රහ්මනිර්වාණමෘච්ඡති ..72..

.. ඕං තත්සදිති ශ්රීමද්භගවද්ගීතාසු උපනිෂත්සු බ්රහ්මවිද්යායාං

යෝගශාස්ත්රේ ශ්රීකෘෂ්ණාර්ජුනසංවාදේ සාඞ්ඛ්යයෝගෝ නාම ද්විතීයෝ(අ)ධ්යායඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha dvitīyo'dhyāyaḥ

sāṅkhyayogaḥ

sañjaya uvāca

taṃ tathā kṛpayā''viṣṭam aśrupūrṇākulekṣaṇam |

viṣīdantamidaṃ vākyam uvāca madhusūdanaḥ ||1||

śrī bhagavānuvāca

kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam |

anāryajuṣṭamasvargyam akīrtikaramarjuna ||2||

klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate |

kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha parantapa ||3||

arjuna uvāca

kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana |

iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana ||4||

gurūnahatvā hi mahānubhāvān śreyo bhoktuṃ bhaikṣyamapīha loke |

hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān ||5||

na caitadvidmaḥ kataranno garīyaḥ yadvā jayema yadi vā no jayeyuḥ |

yāneva hatvā na jijīviṣāmaḥ te'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ ||6||

kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasammūḍhacetāḥ |

yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi tanme śiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam ||7||

na hi prapaśyāmi mamāpanudyāt yacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām |

avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ rājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam ||8||

sañjaya uvāca

evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapaḥ |

na yotsya iti govindam uktvā tūṣṇīṃ babhūva ha ||9||

tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata |

senayorubhayormadhye viṣīdantamidaṃ vacaḥ ||10||

śrī bhagavānuvāca

aśocyānanvaśocastvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase |

gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ ||11||

na tvevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ |

na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param ||12||

dehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā |

tathā dehāntaraprāptiḥ dhīrastatra na muhyati ||13||

mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ |

āgamāpāyino'nityāḥ tāṃstitikṣasva bhārata ||14||

yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha |

samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate ||15||

nāsato vidyate bhāvaḥ nābhāvo vidyate sataḥ |

ubhayorapi dṛṣṭo'ntaḥ tvanayostattvadarśibhiḥ ||16||

avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam |

vināśamavyayasyāsya na kaścitkartumarhati ||17||

antavanta ime dehāḥ nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ |

anāśino'prameyasya tasmādyudhyasva bhārata ||18||

ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam |

ubhau tau na vijānītaḥ nāyaṃ hanti na hanyate ||19||

na jāyate mriyate vā kadācit nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ |

ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇaḥ na hanyate hanyamāne śarīre ||20||

vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam |

kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam ||21||

vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naro'parāṇi |

tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇāni anyāni saṃyāti navāni dehī ||22||

nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ |

na cainaṃ kledayantyāpaḥ na śoṣayati mārutaḥ ||23||

acchedyo'yamadāhyo'yam akledyo'śoṣya eva ca |

nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuḥ acalo'yaṃ sanātanaḥ ||24||

avyakto'yamacintyo'yam avikāryo'yamucyate |

tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi ||25||

atha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam |

tathā'pi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitumarhasi ||26||

jātasya hi dhruvo mṛtyuḥ dhruvaṃ janma mṛtasya ca |

tasmādaparihārye'rthe na tvaṃ śocitumarhasi ||27||

avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata |

avyaktanidhanānyeva tatra kā paridevanā ||28||

āścaryavatpaśyati kaścidenaṃ āścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ |

āścaryavaccainamanyaḥ śṛṇoti śrutvā'pyenaṃ veda na caiva kaścit ||29||

dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata |

tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi ||30||

svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi |

dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyat kṣatriyasya na vidyate ||31||

yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛtam |

sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhante yuddhamīdṛśam ||32||

atha cettvamimaṃ dharmyaṃ saṅgrāmaṃ na kariṣyasi |

tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpamavāpsyasi ||33||

akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te'vyayām |

sambhāvitasya cākīrtiḥ maraṇādatiricyate ||34||

bhayādraṇāduparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ |

yeṣāṃ ca tvaṃ bahumataḥ bhūtvā yāsyasi lāghavam ||35||

avācyavādāṃśca bahūn vadiṣyanti tavāhitāḥ |

nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim ||36||

hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyasemahīm |

tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ ||37||

sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau |

tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi ||38||

eṣā te'bhihitā sāṅkhye buddhiryoge tvimāṃ śṛṇu |

buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi ||39||

nehābhikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate |

svalpamapyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt ||40||

vyavasāyātmikā buddhiḥ ekeha kurunandana |

bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasāyinām ||41||

yāmimāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ |

vedavādaratāḥ pārtha nānyadastīti vādinaḥ ||42||

kāmātmānaḥ svargaparāḥ janmakarmaphalapradām |

kriyāviśeṣabahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati ||43||

bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayā'pahṛtacetasām |

vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate ||44||

traiguṇyaviṣayā vedāḥ nistraiguṇyo bhavārjuna |

nirdvandvo nityasattvasthaḥ niryogakṣema ātmavān ||45||

yāvānartha udapāne sarvataḥ samplutodake |

tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ ||46||

karmaṇyevādhikāraste mā phaleṣu kadācana |

mā karmaphalaheturbhūḥ mā te saṅgo'stvakarmaṇi ||47||

yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya |

siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate ||48||

dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya |

buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ ||49||

buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte |

tasmādyogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam ||50||

karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ |

janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam ||51||

yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati |

tadā gantā'si nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca ||52||

śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā |

samādhāvacalā buddhiḥ tadā yogamavāpsyasi ||53||

arjuna uvāca

sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava |

sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kimāsīta vrajeta kim ||54||

śrī bhagavānuvāca

prajahāti yadā kāmān sarvānpārtha manogatān |

ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate ||55||

duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ |

vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīrmunirucyate ||56||

yaḥ sarvatrānabhisnehaḥ tattatprāpya śubhāśubham |

nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā ||57||

yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅgānīva sarvaśaḥ |

indriyāṇīndriyārthebhyaḥ tasya prajñā pratiṣṭhitā ||58||

viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ |

rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartate ||59||

yatato hyapi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ |

indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ ||60||

tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ |

vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā ||61||

dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate |

saṅgātsañjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate ||62||

krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥ |

smṛtibhraṃśāt buddhināśaḥ buddhināśātpraṇaśyati ||63||

rāgadveṣaviyuktaistu viṣayānindriyaiścaran |

ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati ||64||

prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate |

prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate ||65||

nā'sti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanā |

na cābhāvayataḥ śāntiḥ aśāntasya kutaḥ sukham ||66||

indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate |

tadasya harati prajñāṃ vāyurnāvamivāmbhasi ||67||

tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ |

indriyāṇīndriyārthebhyaḥ tasya prajñā pratiṣṭhitā ||68||

yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī |

yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ ||69||

āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat |

tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntimāpnoti na kāmakāmī ||70||

vihāya kāmānyaḥ sarvān pumāṃścarati nisspṛhaḥ |

nirmamo nirahaṅkāraḥ sa śāntimadhigacchati ||71||

eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati |

sthitvā'syāmantakāle'pi brahmanirvāṇamṛcchati ||72||

|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ

yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde sāṅkhyayogo nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||