6.6 Yuddhakanda - Shashtha Sargah

ॐ

6.6 युद्धकाण्ड - षष्ठ सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ षष्ठस्सर्गः ।

लङ्कायान्तुकृतङ्कर्मघोरन्दृष्टवाभयावहम् ।

राक्षसेन्द्रोहनुमताशक्रेणेवमहात्मना ॥ 1 ॥

अब्रवीद्राक्षसान् सर्वान्ह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखः ।

धर्षिताचप्रविष्टाचलङ्कादुष्प्रसहापुरी ॥ 2 ॥

तेनवानरमात्रेणदृष्टासीताचजानकी ।

प्रासादोधर्षितश्चैत्यःप्रवराराक्षसाहताः ॥ 3 ॥

आविलाचपुरीलङ्कासर्वाहनुमताकृता ।

किङ्करिष्यामिभद्रंवोकिंवायुक्तमनन्तरम् ॥ 4 ॥

उच्यतान्नस्समर्थंयत्कृतञ्चसुकृतम्भवेत् ।

मन्त्रमूलञ्चविजयम्प्रवदन्तिमनस्विनः ॥ 5 ॥

तस्मद्वैरोचयेमन्त्रंरामम्प्रतिमहाबलाः ।

त्रिविधाःपुरुषालोकेउत्तमाधममध्यमाः ॥ 6 ॥

तेषान्तुसमवेतानाङ्गुणदोषौवदाम्यहम् ।

मन्त्रिभिर्हितसंयुक्तैस्समर्थैर्मन्त्रनिर्णये ॥ 7 ॥

मित्रैर्वापिसमानार्थैर्बान्धवैरपिवाधिकैः ।

सहितोमन्त्रियित्वायःकर्मारम्भान्प्रवर्तयेत् ॥ 8 ॥

दैवेचकुरुतेयत्नन्तमाहुःपुरुषोत्तमम् ।

कोऽर्थंविमृशेदेकोधर्मेप्रकुरुतेमनः ॥ 9 ॥

कःकार्याणिकुरुतेतमाहुर्मध्यमन्नरम् ।

गुणदोषौवनिशिचत्य त्यक्त्यादैवव्यपाश्रयम् ॥ 10 ॥

करिष्यामीतियःकार्यमुपेक्षेत्सनराधमः ।

यथेमेपुरुषानित्यमुत्तमाधममध्यमाः ॥ 11 ॥

वम्मन्त्राऽहिविज्ञेयाउत्तमाधममध्यमः ।

ऐकमत्यमुपागम्यशास्त्रदृष्टेनचक्षुषा ॥ 12 ॥

मन्त्रिणोयत्रनिरतास्तमाहुर्मन्त्रमुत्तमम् ।

बह्व्योऽपिमतीर्गत्वामन्त्रिणामर्थनिर्णये ॥ 13 ॥

पुनर्यत्रैकताम्प्राप्तस्समन्त्रोमध्यमस्स्मृतः ।

अन्योन्यमतिमास्थाययत्रसम्प्रतिभाष्यते ॥ 14 ॥

न च ऐकमत्ये श्रेयो अस्ति मन्त्रः सो अधम उच्यते ।

तस्मात् सुमन्त्रितं साधु भवन्तो मन्त्रि सत्तमाः ॥ 15 ॥

कार्यंसम्प्रतिपद्यन्तामेतत्कृत्यम्मतम्मम ।

वानराणांहिधीराणांसहस्रैःपरिवारितः ॥ 16 ॥

रामोऽभ्येतिपुरीलङ्कामस्माकमुपरोधकः ।

तरिष्यतिचसुव्यक्तंराघवस्सागरंसुखम् ॥ 17 ॥

तरसायुक्तरूपेणसानुजस्सबलानुगः ।

समुद्रमुच्छोषयतिवीर्येणान्यत्करोतिवा ॥ 18 ॥

अस्मिन्नेवङ्गतेकार्येविरुद्धेवानरैस्सह ।

हितम्पुरेचसैन्येचसर्वसम्मन्त्रयताम्मम ॥ 19 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ṣaṣṭhassargaḥ |

laṅkāyāntukṛtaṅkarmaghorandṛṣṭavābhayāvaham |

rākṣasendrohanumatāśakreṇevamahātmanā || 1 ||

abravīdrākṣasān sarvānhriyākiñcidavāṅmukhaḥ |

dharṣitācapraviṣṭācalaṅkāduṣprasahāpurī || 2 ||

tenavānaramātreṇadṛṣṭāsītācajānakī |

prāsādodharṣitaścaityaḥpravarārākṣasāhatāḥ || 3 ||

āvilācapurīlaṅkāsarvāhanumatākṛtā |

kiṅkariṣyāmibhadraṃvokiṃvāyuktamanantaram || 4 ||

ucyatānnassamarthaṃyatkṛtañcasukṛtambhavet |

mantramūlañcavijayampravadantimanasvinaḥ || 5 ||

tasmadvairocayemantraṃrāmampratimahābalāḥ |

trividhāḥpuruṣālokeuttamādhamamadhyamāḥ || 6 ||

teṣāntusamavetānāṅguṇadoṣauvadāmyaham |

mantribhirhitasaṃyuktaissamarthairmantranirṇaye || 7 ||

mitrairvāpisamānārthairbāndhavairapivādhikaiḥ |

sahitomantriyitvāyaḥkarmārambhānpravartayet || 8 ||

daivecakuruteyatnantamāhuḥpuruṣottamam |

ko'rthaṃvimṛśedekodharmeprakurutemanaḥ || 9 ||

kaḥkāryāṇikurutetamāhurmadhyamannaram |

guṇadoṣauvaniśicatya tyaktyādaivavyapāśrayam || 10 ||

kariṣyāmītiyaḥkāryamupekṣetsanarādhamaḥ |

yathemepuruṣānityamuttamādhamamadhyamāḥ || 11 ||

vammantrā'hivijñeyāuttamādhamamadhyamaḥ |

aikamatyamupāgamyaśāstradṛṣṭenacakṣuṣā || 12 ||

mantriṇoyatraniratāstamāhurmantramuttamam |

bahvyo'pimatīrgatvāmantriṇāmarthanirṇaye || 13 ||

punaryatraikatāmprāptassamantromadhyamassmṛtaḥ |

anyonyamatimāsthāyayatrasampratibhāṣyate || 14 ||

na ca aikamatye śreyo asti mantraḥ so adhama ucyate |

tasmāt sumantritaṃ sādhu bhavanto mantri sattamāḥ || 15 ||

kāryaṃsampratipadyantāmetatkṛtyammatammama |

vānarāṇāṃhidhīrāṇāṃsahasraiḥparivāritaḥ || 16 ||

rāmo'bhyetipurīlaṅkāmasmākamuparodhakaḥ |

tariṣyaticasuvyaktaṃrāghavassāgaraṃsukham || 17 ||

tarasāyuktarūpeṇasānujassabalānugaḥ |

samudramucchoṣayativīryeṇānyatkarotivā || 18 ||

asminnevaṅgatekāryeviruddhevānaraissaha |

hitampurecasainyecasarvasammantrayatāmmama || 19 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||