1.69 Balakanda - Ekonasaptatitama Sargah

ॐ

1.69 बालकाण्ड - एकोनसप्ततितम सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ एकोनसप्ततितमस्सर्गः ।

ततो रात्र्यां व्यतीतायां सोपाध्यायः सबान्धवः ।

राजा दशरथो हृष्ट स्सुमन्त्रमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥

अद्य सर्वे धनाध्यक्षा धनमादाय पुष्कलम् ।

व्रजन्त्वग्रे सुविहिता नानारत्नसमन्विताः ॥ 2 ॥

चतुरङ्गबलं चापि शीघ्रं निर्यातु सर्वशः ।

ममज्ञासमकालं च यानयुग्यमनुत्तमम् ॥ 3 ॥

वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः ।

मार्कण्डेयश्च दीर्घायुःऋषिः कात्यायनस्तथा ॥ 4 ॥

एते द्विजाः प्रयान्त्वग्रे स्यन्दनं योजयस्व मे ।

यथा कालात्ययो न स्या द्दूता हि त्वरयन्ति माम् ॥ 5 ॥

वचनात्तु नरेन्द्रस्य सा सेना चतुरङ्गिणी ।

राजानमृषिभि स्सार्धं व्रजन्तं पृष्ठतोऽन्वगात् ॥ 6 ॥

गत्वा चतुरहं मार्गं विदेहानभ्युपेयिवान् ।

राजा तु जनक श्श्रीमान् श्श्रुत्वा पूजामकल्पयत् ॥ 7 ॥

ततो राजानमासाद्य वृद्धं दशरथं नृपम् ।

जनको मुदितो राजा हर्षं च परमं ययौ ॥ 8 ॥

उवाच च नरश्रेष्ठो नरश्रेष्ठं मुदाऽन्वितः ।

स्वागतं ते महाराज दिष्ट्या प्राप्तोऽसि राघव ॥ 9 ॥

पुत्रयोरुभयोः प्रीतिं लप्स्यसे वीर्यनिर्जिताम् ।

दिष्ट्या प्राप्तो महातेजा वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ 10 ॥

सह सर्वैर्द्विजश्रेष्ठैर्देवैरिव शतक्रतुः ।

दिष्ट्या मे निर्जिता विघ्ना दिष्ट्या मे पूजितं कुलम् ॥ 11 ॥

राघवै स्सह सम्बन्धाद्वीर्यश्रेष्ठैर्महात्मभिः ।

श्वः प्रभाते नरेन्द्रेन्द्र निर्वर्तयितुमर्हसि ॥ 12 ॥

यज्ञस्यान्ते नरश्रेष्ठ विवाहमृषिसम्मतम् ।

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ऋषिमध्ये नराधिपः ॥ 13 ॥

वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठः प्रत्युवाच महीपतिम् ।

प्रतिग्रहो दातृवश श्श्रृतमेतन्मया पुरा ॥ 14 ॥

यथा वक्ष्यसि धर्मज्ञ तत्करिष्यामहे वयम् ।

धर्मिष्ठं च यशस्यं च वचनं सत्यवादिनः ॥ 15 ॥

श्रुत्वा विदेहाधिपतिः परं विस्मयमागतः ।

तत स्सर्वे मुनिगणाः परस्परसमागमे ॥ 16 ॥

हर्षेण महता युक्तास्तां निशामवसन् सुखम् ।

राजा च राघवौ पुत्रौ निशाम्य परिहर्षितः ॥ 17 ॥

उवास परमप्रीतो जनकेन सुपूजितः ।

जनकोऽपि महातेजाः क्रियां धर्मेण तत्त्ववित् ॥ 18 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनसप्ततितमस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ekonasaptatitamassargaḥ |

tato rātryāṃ vyatītāyāṃ sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ |

rājā daśaratho hṛṣṭa ssumantramidamabravīt || 1 ||

adya sarve dhanādhyakṣā dhanamādāya puṣkalam |

vrajantvagre suvihitā nānāratnasamanvitāḥ || 2 ||

caturaṅgabalaṃ cāpi śīghraṃ niryātu sarvaśaḥ |

mamajñāsamakālaṃ ca yānayugyamanuttamam || 3 ||

vasiṣṭho vāmadevaśca jābāliratha kāśyapaḥ |

mārkaṇḍeyaśca dīrghāyuḥṛṣiḥ kātyāyanastathā || 4 ||

ete dvijāḥ prayāntvagre syandanaṃ yojayasva me |

yathā kālātyayo na syā ddūtā hi tvarayanti mām || 5 ||

vacanāttu narendrasya sā senā caturaṅgiṇī |

rājānamṛṣibhi ssārdhaṃ vrajantaṃ pṛṣṭhato'nvagāt || 6 ||

gatvā caturahaṃ mārgaṃ videhānabhyupeyivān |

rājā tu janaka śśrīmān śśrutvā pūjāmakalpayat || 7 ||

tato rājānamāsādya vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam |

janako mudito rājā harṣaṃ ca paramaṃ yayau || 8 ||

uvāca ca naraśreṣṭho naraśreṣṭhaṃ mudā'nvitaḥ |

svāgataṃ te mahārāja diṣṭyā prāpto'si rāghava || 9 ||

putrayorubhayoḥ prītiṃ lapsyase vīryanirjitām |

diṣṭyā prāpto mahātejā vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ || 10 ||

saha sarvairdvijaśreṣṭhairdevairiva śatakratuḥ |

diṣṭyā me nirjitā vighnā diṣṭyā me pūjitaṃ kulam || 11 ||

rāghavai ssaha sambandhādvīryaśreṣṭhairmahātmabhiḥ |

śvaḥ prabhāte narendrendra nirvartayitumarhasi || 12 ||

yajñasyānte naraśreṣṭha vivāhamṛṣisammatam |

tasya tadvacanaṃ śrutvā ṛṣimadhye narādhipaḥ || 13 ||

vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭhaḥ pratyuvāca mahīpatim |

pratigraho dātṛvaśa śśrṛtametanmayā purā || 14 ||

yathā vakṣyasi dharmajña tatkariṣyāmahe vayam |

dharmiṣṭhaṃ ca yaśasyaṃ ca vacanaṃ satyavādinaḥ || 15 ||

śrutvā videhādhipatiḥ paraṃ vismayamāgataḥ |

tata ssarve munigaṇāḥ parasparasamāgame || 16 ||

harṣeṇa mahatā yuktāstāṃ niśāmavasan sukham |

rājā ca rāghavau putrau niśāmya pariharṣitaḥ || 17 ||

uvāsa paramaprīto janakena supūjitaḥ |

janako'pi mahātejāḥ kriyāṃ dharmeṇa tattvavit || 18 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonasaptatitamassargaḥ ||