Narayaniyam Dashaka 88 - Santanagopalam

ॐ

नारायणीयं दशक 88 - सन्तानगोपालम्

Vishnu Narayana Bhattathiri Devanagari

प्रागेवाचार्यपुत्राहृतिनिशमनया स्वीयषट्सूनुवीक्षां

काङ्क्षन्त्या मातुरुक्त्या सुतलभुवि बलिं प्राप्य तेनार्चितस्त्वम् ।

धातुः शापाद्धिरण्यान्वितकशिपुभवान् शौरिजान् कंसभग्ना-

नानीयैनान् प्रदर्श्य स्वपदमनयथाः पूर्वपुत्रान् मरीचेः ॥1॥

श्रुतदेव इति श्रुतं द्विजेन्द्रं

बहुलाश्वं नृपतिं च भक्तिपूर्णम् ।

युगपत्त्वमनुग्रहीतुकामो

मिथिलां प्रापिथं तापसैः समेतः ॥2॥

गच्छन् द्विमूर्तिरुभयोर्युगपन्निकेत-

मेकेन भूरिविभवैर्विहितोपचारः ।

अन्येन तद्दिनभृतैश्च फलौदनाद्यै-

स्तुल्यं प्रसेदिथ ददथ च मुक्तिमाभ्याम् ॥3॥

भूयोऽथ द्वारवत्यां द्विजतनयमृतिं तत्प्रलापानपि त्वम्

को वा दैवं निरुन्ध्यादिति किल कथयन् विश्ववोढाप्यसोढाः ।

जिष्णोर्गर्वं विनेतुं त्वयि मनुजधिया कुण्ठितां चास्य बुद्धिं

तत्त्वारूढां विधातुं परमतमपदप्रेक्षणेनेति मन्ये ॥4॥

नष्टा अष्टास्य पुत्राः पुनरपि तव तूपेक्षया कष्टवादः

स्पष्टो जातो जनानामथ तदवसरे द्वारकामाप पार्थः ।

मैत्र्या तत्रोषितोऽसौ नवमसुतमृतौ विप्रवर्यप्ररोदं

श्रुत्वा चक्रे प्रतिज्ञामनुपहृतसुतः सन्निवेक्ष्ये कृशानुम् ॥5॥

मानी स त्वामपृष्ट्वा द्विजनिलयगतो बाणजालैर्महास्त्रै

रुन्धानः सूतिगेहं पुनरपि सहसा दृष्टनष्टे कुमारे ।

याम्यामैन्द्रीं तथाऽन्याः सुरवरनगरीर्विद्ययाऽऽसाद्य सद्यो

मोघोद्योगः पतिष्यन् हुतभुजि भवता सस्मितं वारितोऽभूत् ॥6॥

सार्धं तेन प्रतीचीं दिशमतिजविना स्यन्दनेनाभियातो

लोकालोकं व्यतीतस्तिमिरभरमथो चक्रधाम्ना निरुन्धन् ।

चक्रांशुक्लिष्टदृष्टिं स्थितमथ विजयं पश्य पश्येति वारां

पारे त्वं प्राददर्शः किमपि हि तमसां दूरदूरं पदं ते ॥7॥

तत्रासीनं भुजङ्गाधिपशयनतले दिव्यभूषायुधाद्यै-

रावीतं पीतचेलं प्रतिनवजलदश्यामलं श्रीमदङ्गम् ।

मूर्तीनामीशितारं परमिह तिसृणामेकमर्थं श्रुतीनां

त्वामेव त्वं परात्मन् प्रियसखसहितो नेमिथ क्षेमरूपम् ॥8॥

युवां मामेव द्वावधिकविवृतान्तर्हिततया

विभिन्नौ सन्द्रष्टुं स्वयमहमहार्षं द्विजसुतान् ।

नयेतं द्रागेतानिति खलु वितीर्णान् पुनरमून्

द्विजायादायादाः प्रणुतमहिमा पाण्डुजनुषा ॥9॥

एवं नानाविहारैर्जगदभिरमयन् वृष्णिवंशं प्रपुष्ण-

न्नीजानो यज्ञभेदैरतुलविहृतिभिः प्रीणयन्नेणनेत्राः ।

भूभारक्षेपदम्भात् पदकमलजुषां मोक्षणायावतीर्णः

पूर्णं ब्रह्मैव साक्षाद्यदुषु मनुजतारूषितस्त्वं व्यलासीः ॥10॥

प्रायेण द्वारवत्यामवृतदयि तदा नारदस्त्वद्रसार्द्र-

स्तस्माल्लेभे कदाचित्खलु सुकृतनिधिस्त्वत्पिता तत्त्वबोधम् ।

भक्तानामग्रयायी स च खलु मतिमानुद्धवस्त्वत्त एव

प्राप्तो विज्ञानसारं स किल जनहितायाधुनाऽऽस्ते बदर्याम् ॥11॥

सोऽयं कृष्णावतारो जयति तव विभो यत्र सौहार्दभीति-

स्नेहद्वेषानुरागप्रभृतिभिरतुलैरश्रमैर्योगभेदैः ।

आर्तिं तीर्त्वा समस्ताममृतपदमगुस्सर्वतः सर्वलोकाः

स त्वं विश्वार्तिशान्त्यै पवनपुरपते भक्तिपूर्त्यै च भूयाः ॥12॥

Roman (IAST) Transliteration

prāgevācāryaputrāhṛtiniśamanayā svīyaṣaṭsūnuvīkṣāṃ

kāṅkṣantyā māturuktyā sutalabhuvi baliṃ prāpya tenārcitastvam |

dhātuḥ śāpāddhiraṇyānvitakaśipubhavān śaurijān kaṃsabhagnā-

nānīyainān pradarśya svapadamanayathāḥ pūrvaputrān marīceḥ ||1||

śrutadeva iti śrutaṃ dvijendraṃ

bahulāśvaṃ nṛpatiṃ ca bhaktipūrṇam |

yugapattvamanugrahītukāmo

mithilāṃ prāpithaṃ tāpasaiḥ sametaḥ ||2||

gacchan dvimūrtirubhayoryugapanniketa-

mekena bhūrivibhavairvihitopacāraḥ |

anyena taddinabhṛtaiśca phalaudanādyai-

stulyaṃ praseditha dadatha ca muktimābhyām ||3||

bhūyo'tha dvāravatyāṃ dvijatanayamṛtiṃ tatpralāpānapi tvam

ko vā daivaṃ nirundhyāditi kila kathayan viśvavoḍhāpyasoḍhāḥ |

jiṣṇorgarvaṃ vinetuṃ tvayi manujadhiyā kuṇṭhitāṃ cāsya buddhiṃ

tattvārūḍhāṃ vidhātuṃ paramatamapadaprekṣaṇeneti manye ||4||

naṣṭā aṣṭāsya putrāḥ punarapi tava tūpekṣayā kaṣṭavādaḥ

spaṣṭo jāto janānāmatha tadavasare dvārakāmāpa pārthaḥ |

maitryā tatroṣito'sau navamasutamṛtau vipravaryaprarodaṃ

śrutvā cakre pratijñāmanupahṛtasutaḥ sannivekṣye kṛśānum ||5||

mānī sa tvāmapṛṣṭvā dvijanilayagato bāṇajālairmahāstrai

rundhānaḥ sūtigehaṃ punarapi sahasā dṛṣṭanaṣṭe kumāre |

yāmyāmaindrīṃ tathā'nyāḥ suravaranagarīrvidyayā''sādya sadyo

moghodyogaḥ patiṣyan hutabhuji bhavatā sasmitaṃ vārito'bhūt ||6||

sārdhaṃ tena pratīcīṃ diśamatijavinā syandanenābhiyāto

lokālokaṃ vyatītastimirabharamatho cakradhāmnā nirundhan |

cakrāṃśukliṣṭadṛṣṭiṃ sthitamatha vijayaṃ paśya paśyeti vārāṃ

pāre tvaṃ prādadarśaḥ kimapi hi tamasāṃ dūradūraṃ padaṃ te ||7||

tatrāsīnaṃ bhujaṅgādhipaśayanatale divyabhūṣāyudhādyai-

rāvītaṃ pītacelaṃ pratinavajaladaśyāmalaṃ śrīmadaṅgam |

mūrtīnāmīśitāraṃ paramiha tisṛṇāmekamarthaṃ śrutīnāṃ

tvāmeva tvaṃ parātman priyasakhasahito nemitha kṣemarūpam ||8||

yuvāṃ māmeva dvāvadhikavivṛtāntarhitatayā

vibhinnau sandraṣṭuṃ svayamahamahārṣaṃ dvijasutān |

nayetaṃ drāgetāniti khalu vitīrṇān punaramūn

dvijāyādāyādāḥ praṇutamahimā pāṇḍujanuṣā ||9||

evaṃ nānāvihārairjagadabhiramayan vṛṣṇivaṃśaṃ prapuṣṇa-

nnījāno yajñabhedairatulavihṛtibhiḥ prīṇayanneṇanetrāḥ |

bhūbhārakṣepadambhāt padakamalajuṣāṃ mokṣaṇāyāvatīrṇaḥ

pūrṇaṃ brahmaiva sākṣādyaduṣu manujatārūṣitastvaṃ vyalāsīḥ ||10||

prāyeṇa dvāravatyāmavṛtadayi tadā nāradastvadrasārdra-

stasmāllebhe kadācitkhalu sukṛtanidhistvatpitā tattvabodham |

bhaktānāmagrayāyī sa ca khalu matimānuddhavastvatta eva

prāpto vijñānasāraṃ sa kila janahitāyādhunā''ste badaryām ||11||

so'yaṃ kṛṣṇāvatāro jayati tava vibho yatra sauhārdabhīti-

snehadveṣānurāgaprabhṛtibhiratulairaśramairyogabhedaiḥ |

ārtiṃ tīrtvā samastāmamṛtapadamagussarvataḥ sarvalokāḥ

sa tvaṃ viśvārtiśāntyai pavanapurapate bhaktipūrtyai ca bhūyāḥ ||12||