📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
6.91 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਏਕਨਵਤਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
6.91 Yuddhakanda - Ekanavatitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ ਹਤਾਸ਼੍ਵੋਮਹਾਤੇਜਾਭੂਮੌਤਿष੍ਠਨ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਜਜ੍ਵਾਲਤੇਜਸਾ ॥ 1 ॥
ਤੌਧਵਨਿਨੌਜਿਘਾਂਸਨ੍ਤਵਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਿषੁਭਿਰ੍ਭृਸ਼ਮ੍ ।
ਵਿਜਯੇਨਾਭਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌਵਨੇਗਜਵृषਾਵਿਵ ॥ 2 ॥
ਨਿਬਰ੍ਹਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤੇਰਾਕ੍ष੍ਵਨੌਕਸਃ ।
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਨ ਜਹੁਰ੍ਯੁਦ੍ਧੇਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ ॥ 3 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਨ੍ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਹਰ੍षਯਨ੍ ਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਸ੍ਤੁਵਾਨੋਹਰ੍षਮਾਣਸ਼੍ਚੈਦਂਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 4 ॥
ਤਮਸਾਬਹੁਲੇਨੇਮਾਸ੍ਸਮ੍ਸਕ੍ਤਾਂਸਰ੍ਵਤੋਦਿਸ਼ਃ ।
ਨੇਹਵਿਜ੍ਞਾਯਤੇਸ੍ਵੋਵਾਪਰੋਵਾਰਕ੍षਸੋਤ੍ਤਮਾਃ ॥ 5 ॥
ਧृष੍ਟਮ੍ਭਵਨ੍ਤੋਯੁਧ੍ਯਨ੍ਤੁਹਰੀਣਾਮ੍ਮੋਹਨਾਯਵੈ ।
ਅਹਨ੍ਤੁਰਥਮਾਸ੍ਥਾਯਆਗਮਿष੍ਯਾਮਿਸਂਯੁਗੇ ॥ 6 ॥
ਤਥਾਭਵਨ੍ਤਃਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁਯਥੇਮੇਹਿਵਨੌਕਸਃ ।
ਨ ਯੁਧ੍ਯੇਯੁਰ੍ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨਃਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇਨਗਰਮ੍ਮਯਿ ॥ 7 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਰਾਵਣਸੁਤੋਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾਵਨੌਕਸਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਪੁਰੀਂਲਙ੍ਕਾਂਰਥਹੇਤੋਰਮਿਤ੍ਰਹਾ ॥ 8 ॥
ਸ ਰਥਮ੍ਭੂषਯਿਤ੍ਵਾਥਰੁਚਿਰਂਹੇਮਭੂषਿਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਸਾਸਿਸ਼ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂਯੁਕ੍ਤਮ੍ਪਰਮਵਾਜਿਭਿਃ ॥ 9 ॥
ਅਧਿष੍ਠਿਤਂਹਯਜ੍ਞੇਨਸੂਤੇਨਾਪ੍ਤੋਪਦੇਸ਼ਿਨਾ ।
ਆਰੁਰੋਹਮਹਾਤੇਜਾਰਾਵਣਿਃਸਮਤਿਞ੍ਜਿਯਃ ॥ 10 ॥
ਸ ਰਾਕ੍षਸਗਣੈਰ੍ਮੁਖ੍ਯੈਰ੍ਵृਤੋਮਨ੍ਦੋਦਰੀਸੁਤਃ ।
ਨਿਰ੍ਯਯੌਨਗਰਾਵਦੀਰਃਕृਤਾਨ੍ਤਬਲਚੋਦਿਤਃ ॥ 11 ॥
ਸੋऽਭਿਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯਨਗਰਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ਪਰਵੀਰਹਾ ।
ਅਭ੍ਯਯਾਜ੍ਞਵਨੈਰਸ਼੍ਵੈਰ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਂਸਵਿਭੀषਣਮ੍ ॥ 12 ॥
ਤਤੋਰਥਸ੍ਥਮਾਲੋਕ੍ਯਸੌਮਤ੍ਰੀਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।
ਵਾਨਰਾਸ਼੍ਚਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾਰਾਕ੍षਸਸ਼੍ਚਵਿਭੀषਣਃ ॥ 13 ॥
ਵਿਸ੍ਮਯਮ੍ਪਰਮਞ੍ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਲਾਘਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯਧੀਮਤਃ ।
ਰਾਵਣਿਸ਼੍ਚਾਪਿਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਰਣੇਵਾਨਰਯੂਥਪਾਨ੍ ॥ 14 ॥
ਪਾਤਯਾਮਾਸਬਾਣੌਘੈਃਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।
ਮਣ੍ਡਲੀਕृਤਧਨੂਰਾਵਣਿਃਸਮਤਿਞ੍ਜਯਃ ॥ 15 ॥
ਹਰੀਨਭ੍ਯਹਨਤ੍ਕृਦ੍ਧਃਪਰਂਲਾਘਵਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਤੇਵਧ੍ਯਮਾਨਾਹਰਯੋਨਾਰਾਚੈਰ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮੈਃ ॥ 16 ॥
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂਸ਼ਰਣਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮਿਵਪ੍ਰਜਾਃ ।
ਤਤਃਸਮਰਕੋਪੇਨਜ੍ਵਲਿਤੋਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ॥ 17 ॥
ਚਿਚ੍ਛੇਦਕਾਰ੍ਮੁਕਨ੍ਤਸ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਪਾਣਿਲਾਘਵਮ੍ ।
ਸੋਨ੍ਯऽਤ੍ਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਮਾਦਾਯਸਜ੍ਜਞ੍ਚਕ੍ਰੇਤ੍ਵਰਨ੍ਨਿਵ ॥ 18 ॥
ਤਦਪ੍ਯਸ੍ਯਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣੋਨਿਰਕृਨ੍ਤਤ ।
ਅਥੈਵਞ੍ਛਿਨ੍ਨਧਨ੍ਵਾਨਮਾਸ਼ੀਵਿषਵਿषੋਪਮੈਃ ॥ 19 ॥
ਵਿਵ੍ਯਾਧੋਰਸਿਸੌਮਿਤ੍ਰੀਰਾਵਣਿਮ੍ਪਞ੍ਚਭਿਃਸ਼ਰੈਃ ।
ਤੇਤਸ੍ਯਕਾਯਨ੍ਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯਮਹਾਕਾਰ੍ਮੁਕਨਿਸ੍ਸृਤਾਃ ॥ 20 ॥
ਨਿਪੇਤੁਰ੍ਧਰਣੀਮ੍ਬਾਣਾਰਕ੍ਤਾਇਵਮਹੋਰਗਾਃ ।
ਭਿਨ੍ਨਵਰ੍ਮਾਰੁਧਿਰਂਵਮਨ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣਰਾਵਣਿਃ ॥ 21 ॥
ਜਗ੍ਰਾਹਕਾਰ੍ਮੁਕਸ਼੍ਰੇष੍ਠਨ੍ਦृਢਜ੍ਯਮ੍ਬਲਵਤ੍ਤਰਮ੍ ।
ਸਃਲਕ੍ष੍ਮਣਂਸਮੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਯਪਰਂਲਾਘਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 22 ॥
ਵਵਰ੍षਸ਼ਰਵਰ੍षਾਣਿਵਰ੍षਾਣੀਵਪੁਰਨ੍ਦਰਃ ।
ਮੁਕ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾਤਤ੍ਤੁਸ਼ਰਵਰ੍षਮਰਿਨ੍ਦਮਃ ॥ 23 ॥
ਅਵਾਰਯਦਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋਲਕ੍ष੍ਮਣਃਸੁਦੁਰਾਸਦਮ੍ ।
ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸਤਦਾਰਾਵਣਿਂਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ॥ 24 ॥
ਅਸਮ੍ਬ੍ਰਾਨ੍ਤੋਮਹਾਤੇਜੇਸ੍ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਿਵਾਭਵਤ੍ ।
ਤਸ੍ਤਾਨ੍ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰੇਕੈਕਮਾਹਵੇ ॥ 25 ॥
ਅਵਿਧ੍ਯਤ੍ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਂਸਮ੍ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ।
ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸੁਤਞ੍ਚਾਪਿਬਾਣੌਘੈਸ੍ਸਮਤਾਡਯਤ੍ ॥ 26 ॥
ਸੋऽਤਿਵਿਦ੍ਧੋਬਲਵਤਾਸ਼ਤ੍ਰੁਣਾਸ਼ਤ੍ਰੁਘਾਤਿਨਾ ।
ਅਸਕ੍ਤਮ੍ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸਲਕ੍ष੍ਮਣਾਯਬਹੂਨ੍ ਸ਼ਰਾਨ੍ ॥ 27 ॥
ਤਾਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ ਸ਼ਿਤੈਰ੍ਭਾਣੈਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦਪਰਵੀਰਹਾ ।
ਸਾਰਥੇਰਸ੍ਯ ਚ ਰਣੇਰਥਿਵੋਰਘੁਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 28 ॥
ਸ਼ਿਰੋਜਹਾਰਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਭਲ੍ਲੇਨਾਨਤਪਰ੍ਵਣਾ ।
ਸੂਤਾਸ੍ਤੇਹਯਾਸ੍ਤਤ੍ਰਰਥਮੂਹੁਰਵਿਕ੍ਲਬਾਃ ॥ 29 ॥
ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯਭਿਧਾਵਨ੍ਤਸ੍ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਿਵਾਭਵਤ੍ ।
ਅਮਰ੍षਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਃਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 30 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਿਦ੍ਧ੍ਯਦ੍ਧਯਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ ਰਣੇ ।
ਅਮਰ੍षਮਾਣਸ੍ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਰਾਵਣਸ੍ਯਸੁਤੋਬਲੀ ॥ 31 ॥
ਵਿਵ੍ਯਾਥਦਸ਼ਭਿਰ੍ਬਾਣੈਸ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਨ੍ਤਮਮਰ੍षਣਮ੍ ।
ਤੇਤਸ੍ਯਵਜ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਾਃਸ਼ਰਾਸ੍ਸਰ੍ਪਵਿषੋਪਮਾਃ ॥ 32 ॥
ਵਿਲਯਞ੍ਜਗ੍ਮੁਰਾਗਤ੍ਯਕਵਚਙ੍ਕਾਞ੍ਚਨਪ੍ਰਭਮ੍ ।
ਅਭ੍ਯੇਦ੍ਯਕਵਚਮ੍ਮਤ੍ਵਾਲਕ੍ष੍ਮਣਂਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 33 ॥
ਲਲਾਟੇਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ਬਾਣੈਸ੍ਸੁਪੁਙ੍ਖੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ ।
ਅਵਿਧ੍ਯਤ੍ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃਸ਼ੀਘ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ॥ 34 ॥
ਤੈਃਪृषਤ੍ਕੈਰ੍ਲਲਾਟਸ੍ਥੈਸ਼੍ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ।
ਰਣਾਗ੍ਰੇਸਮਰਸ਼੍ਲਾਘੀਤ੍ਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੈਵਪਰ੍ਵਤਃ ॥ 35 ॥
ਸ ਤਥਾਹ੍ਯਰ੍ਦਿਤੋਬਾਣੈਰਾਕ੍षਸੇਨਤਦਾਮृਧੇ ।
ਤਮਾਸ਼ੁਪ੍ਰਤਿਵਿਵ੍ਯਾਧਲਕ੍ष੍ਮਣਃਪਞ੍ਚਭਿਃਸ਼ਰੈਃ ॥ 36 ॥
ਵਿਕृष੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤੋਯੁਦ੍ਧੇਵਦਨੇਸ਼ੁਭਕੁਣ੍ਡਲੇ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤੌਵੀਰੌਮਹਾਬਲਸ਼ਰਾਸਨੌ ॥ 37 ॥
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਞ੍ਜਘ੍ਨਤੁਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਵਿਸ਼ਿਖੈਰ੍ਮੀਵਿਕ੍ਰਮੌ ।
ਤਤਃਸ਼ੋਣਿਤਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗੌਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ੍ਦਜਿਤਾਵੁਭੌ ॥ 38 ॥
ਰਣੇਤੌਰਾਜਤੁਰ੍ਵੀਰੌਪੁष੍ਪਿਤਾਵਿਵਕਿਂਸ਼ੁਕੌ ।
ਤੌਪਰਸ੍ਪਰਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰੇषੁਧਵਨਿਨੌ ॥ 39 ॥
ਘੋਰੈਰ੍ਵਿਵ੍ਯਧਤੁਰ੍ਭਾਣੈਃਕृਤਭਾਵਾਵੁਭੌਜਯੇ ।
ਤਤਃਸਮਰਕੋਪੇਨਸਮ੍ਵृਤੋਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 40 ॥
ਵਿਭੀषਣਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਵਿਵ੍ਯਾਥਵਦਨੇਸ਼ੁਭੇ ।
ਅਯੋਮੁਖੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਂਵਿਭੀषਣਮ੍ ॥ 41 ॥
ਏਕੈਕੇਨਾਭਿਵਿਵ੍ਯਾਥਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਹਰਿਯੂਥਪਾਨ੍ ।
ਤਸ੍ਮੈਦृਢਤਰਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਜਘਾਨਗਦਯਾਹਯਾਨ੍ ॥ 42 ॥
ਵਿਭੀषਣੋਮਹਾਤੇਜਾਰਾਵਣੇਸ੍ਸਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਪਹਤਾਸ਼੍ਵਾਦਵਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯਰਥਾਨ੍ਨਿਹਤਸਾਰਥੇਃ ॥ 43 ॥
ਰਥਸ਼ਕ੍ਤਿਮ੍ਮਹਾਤੇਜਾਃਪਿਤृਵ੍ਯਾਯਮੁਮੋਚ ਹ ।
ਤਾਮਾਪਤਤਨੀਂਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨਃ ॥ 44 ॥
ਚਿਚ੍ਛੇਦਨਿਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਧਸ਼ਥਾਪਾਤਯਦ੍ਭੁਵਿ ।
ਤਸ੍ਮੈਦृਢਤਨੁਃਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਹਤਾਸ਼੍ਵਾਯਵਿਭੀषਣਃ ॥ 45 ॥
ਵਜ੍ਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਮਾਨ੍ ਪਞ੍ਚਸਸਰ੍ਜੋਰਸਿਸਾਯਕਾਨ੍ ।
ਤੇਤਸ੍ਯਕਾਯਮ੍ਭਿਤ੍ਵਾਤੁਰੁਕ੍ਮਪੁਙ੍ਖਾਨਿਮਿਤ੍ਤਗਾਃ ॥ 46 ॥
ਬਭੂਵੁਰ੍ਲੋਹਿਤਾਦਿਗ੍ਧਾਰਕ੍ਤਾਇਵਮਹੋਰਗਾਃ ।
ਸਃਪਿਤृਵ੍ਯਸ੍ਯਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਚ੍ਛਰਮਾਦਦੇ ॥ 47 ॥
ਉਤ੍ਤਮਂਰਕ੍षਸਾਮ੍ਮਧ੍ਯੇਯਮਦਤ੍ਤਮ੍ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਤਂਸਮੀਕ੍ष੍ਯਮਹਾਤੇਜਾਮਹੇषੁਨ੍ਤੇਨਸਂਹਿਤਮ੍ ॥ 48 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮਣੋऽਪ੍ਯਾਦਦੇਬਾਣਮਦ੍ਯਭਦੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਕੁਬੇਰੇਣਸ੍ਵਯਂਸ੍ਵਪ੍ਨੇਯਦ੍ਦਤ੍ਤਮਮਿਤਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 49 ॥
ਦੁਰ੍ਜਯਨ੍ਦੁਰ੍ਵਿषਹ੍ਯਂ ਚ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ।
ਤਯੋਸ੍ਤੁਧਨੁषੀਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇਬਾਹੁਭਿਃਪਰਿਘੋਪਮੈਃ ॥ 50 ॥
ਵਿਕृष੍ਯਮਾਣੇਬਲਵਤ੍ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਵਿਵਚੁਕੂਜਤੁਃ ।
ਤਾਭ੍ਯਾਨ੍ਤੁਧਨੁषਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇਸਂਸਿਤੌਸਾਯਕੋਤ੍ਤਮੌ ॥ 51 ॥
ਵਿਕृष੍ਯਮਾਣੇਵੀਰਾਭ੍ਯਾਮ੍ਭृਸ਼ਞ੍ਜਜ੍ਵਲਤੁਃਸ਼੍ਰਿਯਾ ।
ਤੌਭਾਸਯਨ੍ਤਾਵਾਕਾਸ਼ਨ੍ਧਨੁਰ੍ਭ੍ਯਾਂਵਿਸ਼ਿਖੌਚ੍ਯੁਤੌ ॥ 52 ॥
ਮੁਖੇਨਮੁਖਮਾਹਤ੍ਯਸਨ੍ਨਿਪੇਤਤੁਰੋਜਸਾ ।
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸ੍ਤਯੋਸ਼੍ਚਾਸੀਚ੍ਛਰਯੋਰ੍ਘੋਰਰੂਪਯੋਃ ॥ 53 ॥
ਸਧੂਮਵਿਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਸ਼੍ਚਤਜ੍ਜੋऽਨਗਿਰ੍ਦਾਰੁਣੋऽਭਵਤ੍ ।
ਤੌਮਹਾਗ੍ਰਹਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾਵਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂਸਨ੍ਨਿਪਤ੍ਯ ਚ ॥ 54 ॥
ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇਸ਼ਤਧਾਯਾਤੌਮੇਦਿਨ੍ਯਾਞ੍ਚੈਵਪੇਤਤੁਃ ।
ਸ਼ਰੌਪ੍ਰਤਿਹਤੌਦृष੍ਟਵਾਤਾਵੁਭੌਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ ॥ 55 ॥
ਵ੍ਰੀਡਿਤੌਜਾਤਰੋषੌ ਚ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤੌਤਦਾ ।
ਸੁਸਂਰਰ੍ਬ੍ਧਸ੍ਤੁਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਸ੍ਤ੍ਰਂਵਾਰੁਮਾਦਦੇ ॥ 56 ॥
ਰੌਦ੍ਰਮ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦ੍ਯੁਦ੍ਧੇऽਪ੍ਯਸृਜਦ੍ਯੁਦ੍ਧਨਿष੍ਠਿਤਃ ।
ਤੇਨਤਦ੍ਵਿਹਤਂਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂਵਾਰੁਣਮ੍ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ ॥ 57 ॥
ਤਤਃਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਮਹਾਤੇਜਾਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ਸਮਿਤਿਞ੍ਜਯਃ ।
ਆਗ੍ਨੇਯਂਸਨ੍ਦਧੇਦੀਪ੍ਤਂ ਸ ਲੋਕਂਸਙ੍ਕ੍षਿਪਨ੍ਨਿਵ ॥ 58 ॥
ਸੌਰੇਣਾਸ੍ਤ੍ਰਣਤਵਦੀਰੋਲਕ੍ष੍ਮਣਃਪਰ੍ਯਵਾਰਯਤ੍ ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਨ੍ਨਿਵਾਰਿਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਰਾਵਣਿਃਕ੍ਰੋਥਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ॥ 59 ॥
ਆਦਦੇਨਿਸ਼ਿਤਮ੍ਬਾਣਮਾਸੁਰਂਸ਼ਤ੍ਰੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਾਪਾਦ੍ਵਿਨਿष੍ਪੇਤੁਰ੍ਭਾਸ੍ਵਰਾਃਕੂਟਮੁਦ੍ਗਰਾਃ ॥ 60 ॥
ਸ਼ੂਲਾਨਿ ਚ ਮੁਸ਼ੁਣ੍ਡ੍ਯਸ਼੍ਚਗਦਾਃਖਙ੍ਗਾਃ ਪਰਸ਼੍ਵਥਾਃ ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟਵਾਲਕ੍ष੍ਮਣਃਸਙ੍ਖ੍ਯੇਘੋਰਮਸ੍ਤ੍ਰਂਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ 61 ॥
ਅਵਾਰ੍ਯਂਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਰਣਮ੍ ।
ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੇਣਦ੍ਯੁਤਿਮਾਂਸ੍ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਾਰਯਤ੍ ॥ 62 ॥
ਤਯੋਃਸਮੁਤੁਲਂਯੁਦ੍ਧਂਸਮ੍ਬਭੂਵਾਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ।
ਗਗਨਸ੍ਥਾਨਿਭੂਤਾਨਿਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ਪਰ੍ਯਵਾਰਯਨ੍ ॥ 63 ॥
ਭੈਰਵਾਭਿਰੁਤੇਭੀਮੇਯੁਦ੍ਧੇਵਾਨਰਕ੍षਸਾਮ੍ ।
ਭੂਤੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਾਕਾਸ਼ਂਵਿਸ੍ਮਿਤੈਰਾਵृਤਮ੍ਬਭੌ ॥ 64 ॥
ऋषਯਃਪਿਤਰੋਦੇਵਾਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗਰੁਡੋਰਗਾਃ ।
ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਮ੍ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯਰਰਕ੍षੁਰ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਂਰਣੇ ॥ 65 ॥
ਅਥਾਨ੍ਯਮ੍ਮਾਰ੍ਗਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂਸਨ੍ਦਧੇਰਾਘਵਾਨੁਜਃ ।
ਹੁਤਾਸ਼ਨਸਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਦਾਰਣਮ੍ ॥ 66 ॥
ਸੁਪਤ੍ਰਮਨੁਵृਤ੍ਤਾਙ੍ਗਂਸੁਪਰ੍ਵਾਣਂਸੁਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਸੁਵਰ੍ਣਵਿਕृਤਂਵੀਰਸ਼੍ਸ਼ਰੀਰਾਨ੍ਤਕਰਂਸ਼ਰਮ੍ ॥ 67 ॥
ਦੁਰਾਵਾਰਨ੍ਦੁਰ੍ਵਿषਹਂਰਾਕ੍षਸਾਨਾਮ੍ਭਯਾਵਹਮ੍ ।
ਆਸ਼ੀਵਿषਵਿषਪ੍ਰਖ੍ਯਨ੍ਦੇਵਸਙ੍ਘੈਃਸਮਰ੍ਚਿਤਮ੍ ॥ 68 ॥
ਯੇਨਸ਼ਕ੍ਰੋਮਹਾਤੇਜਾਦਾਨਵਾਨਜਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਪੁਰਾਦੇਵਾਸੁਰੇਯੁਦ੍ਧੇਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ਹਰਿਵਾਹਨਃ ॥ 69 ॥
ਤਦੈਨ੍ਦ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰਂਸੌਮਿਤ੍ਰਿਃਸਮ੍ਯੁਗੇष੍ਵਪਰਾਜਿਤਮ੍ ।
ਸ਼ਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਨ੍ਧਨੁਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇਵਿਕਰ੍षਨ੍ਨਿਦਮਿਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 70 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮੀਵਾਨ੍ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋਵਾਕ੍ਯਮਰ੍ਥਸਾਧਕਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਸ਼੍ਚਰਾਮੋਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਯਤਿ ॥ 71 ॥
ਪੌਰੁषੇਚਾਪ੍ਰਤਿਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਃਸ਼ਰੈਨਞ੍ਜਸਿਰਾਵਣਿਮ੍ ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਬਾਣਮਾਕਰ੍ਣਂਵਿਕृष੍ਯਤਮਜਿਹ੍ਮਗਮ੍ ॥ 72 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮਣਃਸਮਰੇਵੀਰਃਸਸਰ੍ਜੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ।
ਐਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣਸਮਾਯੁਜ੍ਯਲਕ੍ष੍ਮਣਃਪਰਵੀਰਹਾ ॥ 73 ॥
ਤਤਸ਼ਿਰਃਸਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰਾਣਂਸ਼੍ਰੀਮਜ੍ਜ੍ਵਲਿਤਕੁਣ੍ਡਲਮ੍ ।
ਪ੍ਰਮਥ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਃਕਾਯਾਤ੍ਪਾਤਯਾਮਾਸਭੂਤਲੇ ॥ 74 ॥
ਤਦ੍ਰਾਕ੍षਸਤਨੂਜਸ੍ਯਭਿਨ੍ਨਸ੍ਕਨ੍ਧਂਸ਼ਿਰੋਮਹਤ੍ ।
ਤਪਨੀਯਨਿਭਮ੍ਭੂਮੌਦਦृਸ਼ੇਰੁਧਿਰੋਕ੍षਿਤਮ੍ ॥ 75 ॥
ਹਤਃ ਸ ਨਿਪਪਾਤਾਥਧਰਣ੍ਯਾਂਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਕਵਚੀਸਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰਾਣੋਵਿਦ੍ਧਸ੍ਥਸ਼ਰਾਸਨਃ ॥ 76 ॥
ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਸ੍ਤੇਤਤਃਸਰ੍ਵੇਵਾਨਰਾਃਸਵਿਭੀषਣਾਃ ।
ਹृष੍ਯਨ੍ਤੋਨਿਹਤੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਵਾਵृਤ੍ਰਵਧੇਯਥਾ ॥ 77 ॥
ਅਥਾਨ੍ਤਰਿਕ੍षੇਭੂਤਾਨਾਮृषੀਣਾਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਜਜ੍ਞੇऽਥਜਯਸਨ੍ਨਾਦੋਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਮਪਿ ॥ 78 ॥
ਪਤਿਤਨ੍ਤਮਭਿਜ੍ਞਾਯਰਾਕ੍षਸੀਸਾਮਹਾਚਮੂਃ ।
ਵਧ੍ਯਮਾਨਾਦਿਸ਼ੋਭੇਜੇਹਰਿਭਿਰ੍ਜਿਤਕਾਸ਼ਿਭਿਃ ॥ 79 ॥
ਵਾਨਰੈਰ੍ਵਧ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਨੁਤ੍ਸृਜ੍ਯਰਾਕ੍षਸਾਃ ।
ਲਙ੍ਕਾਮਭਿਮੁਖਾਸ੍ਸਸ੍ਰੁਰ੍ਭ੍ਰष੍ਟਸਞ੍ਜ੍ਞਾਃਪ੍ਰਧਾਵਿਤਾਃ ॥ 80 ॥
ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਭਹੁਧਾਭੀਤਾਰਾਕ੍षਸਾਸ਼੍ਸ਼ਤਸ਼ੋਦਿਸ਼ਃ ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਪ੍ਰਹਰਣਾਨ੍ਸਰ੍ਵੇਪਟ੍ਟਸਾਸਿਪਰਸ਼੍ਵਧਾਨ੍ ॥ 81 ॥
ਕੇਚਿਲ੍ਲਙ੍ਕਾਮ੍ਪਰਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃਵਿष੍ਟਾਵਾਨਰਾਰ੍ਦਿਤਾਃ ।
ਸਮੁਦ੍ਰੇਪਤਿਤਾਃਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਤ੍ਪਰ੍ਵਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ॥ 82 ॥
ਹਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਸ਼ਯਾਨਂ ਚ ਰਣਕ੍षਿਤੌ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ॥ 83 ॥
ਯਥਾਸ੍ਤਙ੍ਗਤਆਦਿਤ੍ਯੇਨਾਵਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿਰਸ਼੍ਮਯਃ ।
ਤਥਾਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤੇਗਤਾਦਿਸ਼ਃ ॥ 84 ॥
ਸ਼ਾਨ੍ਤਰਸ਼੍ਮਿਰਿਵਾਦਿਤ੍ਯੋਨਿਰ੍ਵਾਣੈਵਪਾਵਕਃ ।
ਬਭੂਵ ਸ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਵ੍ਯਪਾਸ੍ਤਗਤਜੀਵਿਤਃ ॥ 85 ॥
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਪੀਡਾਬਹੁਲੋਵਿਨष੍ਟਾਰਿਃਪ੍ਰਹਰ੍षਵਾਨ੍ ।
ਬਭੂਵਲੋਕਃਪਤਿਤੇਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸੁਤੋਤਦਾ ॥ 86 ॥
ਹਰ੍षਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਰੋਭਗਵਾਨ੍ ਸਹਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ।
ਜਗਾਮਨਿਹਤੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਕ੍षਸੇਪਾਪਕਰ੍ਮਣਿ ॥ 87 ॥
ਆਕਾਸ਼ੇਚਾਪਿਦੇਵਾਨਾਂਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ ।
ਨृਤ੍ਯਦ੍ਭਿਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ ॥ 88 ॥
ਵਵਰ੍षੁਃਪੁष੍ਪਵਰ੍षਾਣਿਤਦਦ੍ਭੁਤਮਿਵਾਭਵਤ੍ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਹਤੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਕ੍षਸੇਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਿ ॥ 89 ॥
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਆਪੋਨਭਸ਼੍ਚੈਵਜਹृषੁਰ੍ਦੇਵਦਾਨਵਾਃ ।
ਆਜਗ੍ਮੁਃਪਤਿਤੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕਭਯਾਵਹੇ ॥ 90 ॥
ਊਚੁਸ਼੍ਚਸਹਿਤਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਦਾਨਵਾਃ ।
ਵਿਜ੍ਵਰਾਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਕਲੁषਾਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵਿਚਰਨ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ॥ 91 ॥
ਤਤੋऽਭ੍ਯਨਨ੍ਦਨ੍ਸਮ੍ਹृष੍ਟਾਸ੍ਸਮਰੇਹਰਿਯੂਥਪਾਃ ।
ਤਮਪ੍ਰਤਿਬਲਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਹਤਨ੍ਨੈਰृਤਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ॥ 92 ॥
ਵਿਭੀषਣੋਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚਜਾਮ੍ਬਵਾਂਸ਼੍ਚਰ੍ਕ੍षਯੂਥਪਃ ।
ਵਿਜਯੇਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤਸੁष੍ਟੁਵੁਸ਼੍ਚਾਪਿਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ॥ 93 ॥
ਕ੍ष੍ਵੇਲਨ੍ਤਸ਼੍ਚਪ੍ਲਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚਗਰ੍ਜਨ੍ਤਸ਼੍ਚਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ ।
ਲਬ੍ਦਲਕ੍षਾਰਘੁਸੁਤਮ੍ਪਰਿਵਾਰ੍ਯੋਪਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 94 ॥
ਲਾਙ੍ਗੂਲਾਨਿਪ੍ਰਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਫੋਟਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਵਾਨਰਾਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣੋਜਯਤੀਤ੍ਯੇਵਂਵਾਕ੍ਯਂਵਿਸ਼੍ਰਾਵਯਂਸ੍ਤਦਾ ॥ 95 ॥
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਲਸ਼ਿष੍ਯਹਰਯੋਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ ।
ਚਕ੍ਰੁਰੁਚ੍ਚਾਵਗੁਣਾਰਾਘਵਾਸ਼੍ਰਯਸਜਾਃ ਕਥਾਃ ॥ 96 ॥
ਤਦਸੁਕਰਮਥਾਭਿਵੀਕ੍ष੍ਯਹृष੍ਟਾਃਪ੍ਰਿਯਸੁਹृਦੋਯੁਧਿਲਕ੍ष੍ਮਣਸ੍ਯਕਰ੍ਮ ।
ਪਰਮਮੁਪਲਭਨ੍ਮਨਃਪ੍ਰਹਰ੍षਂਵਿਨਿਹਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਰਿਪੁਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਦੇਵਾਃ ॥ 97 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekanavatitamassargaḥ |
sa hatāśvomahātejābhūmautiṣṭhanniśācaraḥ |
indrajitparamakruddhassajajvālatejasā || 1 ||
taudhavaninaujighāṃsantavanyonyamiṣubhirbhṛśam |
vijayenābhiniṣkrāntauvanegajavṛṣāviva || 2 ||
nibarhayantaścānyonyanterākṣvanaukasaḥ |
bhartāraṃ na jahuryuddhesampatantastatastataḥ || 3 ||
tatastān rākṣasān sarvān harṣayan rāvaṇātmajaḥ |
stuvānoharṣamāṇaścaidaṃvacanamabravīt || 4 ||
tamasābahulenemāssamsaktāṃsarvatodiśaḥ |
nehavijñāyatesvovāparovārakṣasottamāḥ || 5 ||
dhṛṣṭambhavantoyudhyantuharīṇāmmohanāyavai |
ahanturathamāsthāyaāgamiṣyāmisaṃyuge || 6 ||
tathābhavantaḥkurvantuyathemehivanaukasaḥ |
na yudhyeyurdurātmānaḥpraviṣṭenagarammayi || 7 ||
ityuktvārāvaṇasutovañcayitvāvanaukasaḥ |
praviveśapurīṃlaṅkāṃrathahetoramitrahā || 8 ||
sa rathambhūṣayitvātharuciraṃhemabhūṣitam |
prāsāsiśarasaṃyuktaṃyuktamparamavājibhiḥ || 9 ||
adhiṣṭhitaṃhayajñenasūtenāptopadeśinā |
ārurohamahātejārāvaṇiḥsamatiñjiyaḥ || 10 ||
sa rākṣasagaṇairmukhyairvṛtomandodarīsutaḥ |
niryayaunagarāvadīraḥkṛtāntabalacoditaḥ || 11 ||
so'bhiniṣkramyanagarādindrajitparavīrahā |
abhyayājñavanairaśvairlakṣmaṇaṃsavibhīṣaṇam || 12 ||
tatorathasthamālokyasaumatrīrāvaṇātmajam |
vānarāścamahāvīryārākṣasaścavibhīṣaṇaḥ || 13 ||
vismayamparamañjagmurlāghavāttasyadhīmataḥ |
rāvaṇiścāpisaṅkruddhoraṇevānarayūthapān || 14 ||
pātayāmāsabāṇaughaiḥśataśo'thasahasraśaḥ |
maṇḍalīkṛtadhanūrāvaṇiḥsamatiñjayaḥ || 15 ||
harīnabhyahanatkṛddhaḥparaṃlāghavamāsthitaḥ |
tevadhyamānāharayonārācairbhīmavikramaiḥ || 16 ||
saumitriṃśaraṇamprāptāḥprajāpatimivaprajāḥ |
tataḥsamarakopenajvalitoraghunandanaḥ || 17 ||
cicchedakārmukantasyadarśayan pāṇilāghavam |
sonya'tkārmukaṃ mādāyasajjañcakretvaranniva || 18 ||
tadapyasyatribhirbāṇairlakṣmaṇonirakṛntata |
athaivañchinnadhanvānamāśīviṣaviṣopamaiḥ || 19 ||
vivyādhorasisaumitrīrāvaṇimpañcabhiḥśaraiḥ |
tetasyakāyannirbhidyamahākārmukanissṛtāḥ || 20 ||
nipeturdharaṇīmbāṇāraktāivamahoragāḥ |
bhinnavarmārudhiraṃvamanvaktreṇarāvaṇiḥ || 21 ||
jagrāhakārmukaśreṣṭhandṛḍhajyambalavattaram |
saḥlakṣmaṇaṃsamuddhiśyaparaṃlāghavamāśritaḥ || 22 ||
vavarṣaśaravarṣāṇivarṣāṇīvapurandaraḥ |
muktamindrajitātattuśaravarṣamarindamaḥ || 23 ||
avārayadasambhrāntolakṣmaṇaḥsudurāsadam |
sandarśayāmāsatadārāvaṇiṃraghunandanaḥ || 24 ||
asambrāntomahātejestadadbhutamivābhavat |
tastān rākṣasān sarvāṃstribhirekaikamāhave || 25 ||
avidhyatparamakruddhaśśīghrāstraṃsampradarśayan |
rākṣasendrasutañcāpibāṇaughaissamatāḍayat || 26 ||
so'tividdhobalavatāśatruṇāśatrughātinā |
asaktampreṣayāmāsalakṣmaṇāyabahūn śarān || 27 ||
tānaprāptān śitairbhāṇaiścicchedaparavīrahā |
sāratherasya ca raṇerathivoraghusattamaḥ || 28 ||
śirojahāradharmātmābhallenānataparvaṇā |
sūtāstehayāstatrarathamūhuraviklabāḥ || 29 ||
maṇḍalānyabhidhāvantastadadbhutamivābhavat |
amarṣavaśamāpannaḥsaumitrirdṛḍhavikramaḥ || 30 ||
pratyaviddhyaddhayāṃstasyaśarairvitrāsayan raṇe |
amarṣamāṇastatkarmarāvaṇasyasutobalī || 31 ||
vivyāthadaśabhirbāṇaissaumitrintamamarṣaṇam |
tetasyavajrapratimāḥśarāssarpaviṣopamāḥ || 32 ||
vilayañjagmurāgatyakavacaṅkāñcanaprabham |
abhyedyakavacammatvālakṣmaṇaṃrāvaṇātmajaḥ || 33 ||
lalāṭelakṣmaṇambāṇaissupuṅkhaistribhirindrajit |
avidhyatparamakruddhaḥśīghramastrampradarśayan || 34 ||
taiḥpṛṣatkairlalāṭasthaiśśuśubheraghunandanaḥ |
raṇāgresamaraślāghītriśṛṅgaivaparvataḥ || 35 ||
sa tathāhyarditobāṇairākṣasenatadāmṛdhe |
tamāśuprativivyādhalakṣmaṇaḥpañcabhiḥśaraiḥ || 36 ||
vikṛṣvendrajitoyuddhevadaneśubhakuṇḍale |
lakṣmaṇendrajitauvīraumahābalaśarāsanau || 37 ||
anyonyañjaghnaturbāṇairviśikhairmīvikramau |
tataḥśoṇitadigdhāṅgaulakṣmaṇendajitāvubhau || 38 ||
raṇetaurājaturvīraupuṣpitāvivakiṃśukau |
tauparasparamabhyetyasarvagātreṣudhavaninau || 39 ||
ghorairvivyadhaturbhāṇaiḥkṛtabhāvāvubhaujaye |
tataḥsamarakopenasamvṛtorāvaṇātmajaḥ || 40 ||
vibhīṣaṇantribhirbāṇairvivyāthavadaneśubhe |
ayomukhaistribhirviddhvārākṣasendraṃvibhīṣaṇam || 41 ||
ekaikenābhivivyāthatānsarvān hariyūthapān |
tasmaidṛḍhataraṅkruddhojaghānagadayāhayān || 42 ||
vibhīṣaṇomahātejārāvaṇessadurātmanaḥ |
pahatāśvādavāplutyarathānnihatasāratheḥ || 43 ||
rathaśaktimmahātejāḥpitṛvyāyamumoca ha |
tāmāpatatanīṃsamprekṣyasumitrānandavardhanaḥ || 44 ||
cicchedaniśitairbāṇairdhaśathāpātayadbhuvi |
tasmaidṛḍhatanuḥkruddhohatāśvāyavibhīṣaṇaḥ || 45 ||
vajrasparśasamān pañcasasarjorasisāyakān |
tetasyakāyambhitvāturukmapuṅkhānimittagāḥ || 46 ||
babhūvurlohitādigdhāraktāivamahoragāḥ |
saḥpitṛvyasyasaṅkruddhaḥindrajiccharamādade || 47 ||
uttamaṃrakṣasāmmadhyeyamadattammahābalam |
taṃsamīkṣyamahātejāmaheṣuntenasaṃhitam || 48 ||
lakṣmaṇo'pyādadebāṇamadyabhadīmaparākramaḥ |
kubereṇasvayaṃsvapneyaddattamamitātmanā || 49 ||
durjayandurviṣahyaṃ ca sendrairapisurāsuraiḥ |
tayostudhanuṣīśreṣṭhebāhubhiḥparighopamaiḥ || 50 ||
vikṛṣyamāṇebalavat krauñcavivacukūjatuḥ |
tābhyāntudhanuṣiśreṣṭhesaṃsitausāyakottamau || 51 ||
vikṛṣyamāṇevīrābhyāmbhṛśañjajvalatuḥśriyā |
taubhāsayantāvākāśandhanurbhyāṃviśikhaucyutau || 52 ||
mukhenamukhamāhatyasannipetaturojasā |
sannipātastayoścāsīccharayorghorarūpayoḥ || 53 ||
sadhūmavisphuliṅgaścatajjo'nagirdāruṇo'bhavat |
taumahāgrahasaṅkāśāvanyonyaṃsannipatya ca || 54 ||
saṅgrāmeśatadhāyātaumedinyāñcaivapetatuḥ |
śaraupratihataudṛṣṭavātāvubhauraṇamūrdhani || 55 ||
vrīḍitaujātaroṣau ca lakṣmaṇendrajitautadā |
susaṃrarbdhastusaumitrirastraṃvārumādade || 56 ||
raudrammahendrajidyuddhe'pyasṛjadyuddhaniṣṭhitaḥ |
tenatadvihataṃśastraṃvāruṇamparamādbhutam || 57 ||
tataḥkruddhomahātejāindrajitsamitiñjayaḥ |
āgneyaṃsandadhedīptaṃ sa lokaṃsaṅkṣipanniva || 58 ||
saureṇāstraṇatavadīrolakṣmaṇaḥparyavārayat |
astrannivāritandṛṣṭavārāvaṇiḥkrothamūrchitaḥ || 59 ||
ādadeniśitambāṇamāsuraṃśatrudāruṇam |
tasmāccāpādviniṣpeturbhāsvarāḥkūṭamudgarāḥ || 60 ||
śūlāni ca muśuṇḍyaścagadāḥkhaṅgāḥ paraśvathāḥ |
taddṛṣṭavālakṣmaṇaḥsaṅkhyeghoramastraṃsudāruṇam || 61 ||
avāryaṃsarvabhūtānāṃsarvaśastravidāraṇam |
maheśvareṇadyutimāṃstadastrampratyavārayat || 62 ||
tayoḥsamutulaṃyuddhaṃsambabhūvāromaharṣaṇam |
gaganasthānibhūtānilakṣmaṇamparyavārayan || 63 ||
bhairavābhirutebhīmeyuddhevānarakṣasām |
bhūtairbahubhirākāśaṃvismitairāvṛtambabhau || 64 ||
ṛṣayaḥpitarodevāgandharvagaruḍoragāḥ |
śatakratumpuraskṛtyararakṣurlakṣmaṇaṃraṇe || 65 ||
athānyammārgaṇaśreṣṭhaṃsandadherāghavānujaḥ |
hutāśanasamasparśaṃrāvaṇātmajadāraṇam || 66 ||
supatramanuvṛttāṅgaṃsuparvāṇaṃsusaṃsthitam |
suvarṇavikṛtaṃvīraśśarīrāntakaraṃśaram || 67 ||
durāvārandurviṣahaṃrākṣasānāmbhayāvaham |
āśīviṣaviṣaprakhyandevasaṅghaiḥsamarcitam || 68 ||
yenaśakromahātejādānavānajatprabhuḥ |
purādevāsureyuddhevīryavān harivāhanaḥ || 69 ||
tadaindramastraṃsaumitriḥsamyugeṣvaparājitam |
śaraśreṣṭhandhanuḥ śreṣṭhevikarṣannidamibravīt || 70 ||
lakṣmīvān lakṣmaṇovākyamarthasādhakamātmanaḥ |
dharmātmāsatyasandhaścarāmodāśarathiryati || 71 ||
pauruṣecāpratidvandvaḥśarainañjasirāvaṇim |
ityuktvābāṇamākarṇaṃvikṛṣyatamajihmagam || 72 ||
lakṣmaṇaḥsamarevīraḥsasarjendrajitamprati |
aindrāstreṇasamāyujyalakṣmaṇaḥparavīrahā || 73 ||
tataśiraḥsaśirastrāṇaṃśrīmajjvalitakuṇḍalam |
pramathyendrajitaḥkāyātpātayāmāsabhūtale || 74 ||
tadrākṣasatanūjasyabhinnaskandhaṃśiromahat |
tapanīyanibhambhūmaudadṛśerudhirokṣitam || 75 ||
hataḥ sa nipapātāthadharaṇyāṃrāvaṇātmajaḥ |
kavacīsaśirastrāṇoviddhasthaśarāsanaḥ || 76 ||
cukruśustetataḥsarvevānarāḥsavibhīṣaṇāḥ |
hṛṣyantonihatetasmin devāvṛtravadheyathā || 77 ||
athāntarikṣebhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
jajñe'thajayasannādogandharvāpsarasāmapi || 78 ||
patitantamabhijñāyarākṣasīsāmahācamūḥ |
vadhyamānādiśobhejeharibhirjitakāśibhiḥ || 79 ||
vānarairvadhyamānāsteśastrānutsṛjyarākṣasāḥ |
laṅkāmabhimukhāssasrurbhraṣṭasañjñāḥpradhāvitāḥ || 80 ||
dudruvurbhahudhābhītārākṣasāśśataśodiśaḥ |
tyaktvāpraharaṇānsarvepaṭṭasāsiparaśvadhān || 81 ||
kecillaṅkāmparitrastāḥviṣṭāvānarārditāḥ |
samudrepatitāḥkecitkecitparvatamāśritāḥ || 82 ||
hatamindrajitandṛṣṭavāśayānaṃ ca raṇakṣitau |
rākṣasānāṃsahasreṣu na kaścitpratyadṛśyata || 83 ||
yathāstaṅgataādityenāvatiṣṭhantiraśmayaḥ |
tathātasminnipatiterākṣasāstegatādiśaḥ || 84 ||
śāntaraśmirivādityonirvāṇaivapāvakaḥ |
babhūva sa mahābāhurvyapāstagatajīvitaḥ || 85 ||
praśāntapīḍābahulovinaṣṭāriḥpraharṣavān |
babhūvalokaḥpatiterākṣasendrasutotadā || 86 ||
harṣaṃ ca śakrobhagavān sahasarvairmaharṣibhiḥ |
jagāmanihatetasminrākṣasepāpakarmaṇi || 87 ||
ākāśecāpidevānāṃśuśruvedundubhisvanaḥ |
nṛtyadbhirapsarobhiścagandharvaiścamahātmabhiḥ || 88 ||
vavarṣuḥpuṣpavarṣāṇitadadbhutamivābhavat |
praśaśaṃsurhatetasminrākṣasekrūrakarmaṇi || 89 ||
śuddhāāponabhaścaivajahṛṣurdevadānavāḥ |
ājagmuḥpatitetasminsarvalokabhayāvahe || 90 ||
ūcuścasahitāstuṣṭādevagandharvadānavāḥ |
vijvarāśśāntakaluṣābrāhmaṇāvicarantviti || 91 ||
tato'bhyanandansamhṛṣṭāssamarehariyūthapāḥ |
tamapratibalandṛṣṭavāhatannairṛtapuṅgavam || 92 ||
vibhīṣaṇohanūmāṃścajāmbavāṃścarkṣayūthapaḥ |
vijayenābhinandantasuṣṭuvuścāpilakṣmaṇam || 93 ||
kṣvelantaścaplavantaścagarjantaścaplavaṅgamāḥ |
labdalakṣāraghusutamparivāryopatasthire || 94 ||
lāṅgūlānipravidhyantassphoṭayantaścavānarāḥ |
lakṣmaṇojayatītyevaṃvākyaṃviśrāvayaṃstadā || 95 ||
anyonyaṃ ca samālaśiṣyaharayohṛṣṭamānasāḥ |
cakruruccāvaguṇārāghavāśrayasajāḥ kathāḥ || 96 ||
tadasukaramathābhivīkṣyahṛṣṭāḥpriyasuhṛdoyudhilakṣmaṇasyakarma |
paramamupalabhanmanaḥpraharṣaṃvinihatamindraripunniśamyadevāḥ || 97 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekanavatitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever