6.70 Yuddhakanda - Saptatitama Sargah

ॐ

6.70 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਸਪ੍ਤਤਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ

Valmiki Gurmukhi

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।

ਅਥ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।

ਨਰਾਨ੍ਤਕਂਹਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਰ੍ਨੈਰृਤਰ੍षਭਾਃ ।

ਦੇਵਾਨ੍ਤਕਸ੍ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਧਾ ਚ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚਮਹੋਦਰਃ ॥ 1 ॥

ਆਰੂਢੋਮੇਘਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂਵਾਰਣੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ਮਹੋਦਰਃ ।

ਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਮ੍ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਮਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 2 ॥

ਭ੍ਰਾਰਾਤृਵ੍ਯਸਨਸਨ੍ਤਪ੍ਤਸ੍ਤਦਾਦੇਵਾਨ੍ਤਕੋਬਲੀ ।

ਆਦਾਯਪਰਿਘਨ੍ਦੀਪ੍ਤਮਙ੍ਗਦਂਸਮਭਿਦ੍ਰਵਤ੍ ॥ 3 ॥

ਰਥਮਾਦਿਤ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂਯੁਕ੍ਤਮ੍ਪਰਮਵਾਜਿਭਿਃ ।

ਆਸ੍ਥਾਯਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਵੀਰੋਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਮਥਾਭ੍ਯਯਾਤ੍ ॥ 4 ॥

ਸ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦੇਵਦਰ੍ਪਘ੍ਨੇਰ੍ਨੇਰृਤੀਨ੍ਦ੍ਰੇਰਭਿਦ੍ਰੁਤਃ ।

ਵृਕ੍षਮੁਤ੍ਪਾਟਯਾਮਾਸਮਹਾਵਿਟਪਮਙ੍ਗਦਃ ॥ 5 ॥

ਦੇਵਾਨ੍ਤਕਾਯਤਂਵੀਰਚ੍ਸ਼ਿਕ੍षੇਪਸਹਸਾਙ੍ਗਦਃ ।

ਮਹਾਵृਕ੍षਮ੍ਮਹਾਸ਼ਾਖਂਸ਼ਕ੍ਰੋਦੀਪ੍ਤਮਿਵਾਸ਼ਨਿਮ੍ ॥ 6 ॥

ਸ ਵਵਰ੍ष ਤਤੋ ਵृਕ੍षਾਨ੍ ਸ਼ਿਲਾਸਃਚ ਕਪਿ ਕੁਨ੍ਜਰਃ ।

ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਚਿਚ੍ਚੇਦ ਸਮ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨਿਸ਼ਿਤੈਃਸ਼ਰੈਃ ॥ 7 ॥

ਸ ਵਵਰ੍षਤਤੋਵृਕ੍षਾਨ੍ ਸ਼ੈਲਾਸ਼੍ਚਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ ।

ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਚਿਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਕृਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਨਿਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ॥ 8 ॥

ਪਰਿਘਾਗ੍ਰੇਣਤਾਨ੍ ਵृਕ੍षਾਨ੍ਬਭਞ੍ਜ ਚ ਮਹੋਦਰਃ ।

ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਦਂਵੀਰਮਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵਸਾਯਕੈਃ ॥ 9 ॥

ਗਜੇਨਸਮਭਿਦ੍ਰੁਤ੍ਯਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਮ੍ਮਹੋਦਰਃ ।

ਜਘਾਨੋਰਸਿਸਙ੍ਕृਦ੍ਧਸ੍ਤੋਮਰੈਰ੍ਵਜ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭੈਃ ॥ 10 ॥

ਦੇਵਾਨ੍ਤਕਸ਼੍ਚਸਙ੍ਕृਦ੍ਧਃਪਰਿਘੇਣਤਦਾਙ੍ਗਦਮ੍ ।

ਉਪਗਮ੍ਯਾਭਿਹਤ੍ਯਾਸ਼ੁਵ੍ਯਪਚਕ੍ਰਾਮਵੇਗਵਾਨ੍ ॥ 11 ॥

ਸਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਨੈਰृਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਰ੍ਯੁਗਤਪਤ੍ਸਮਭਿਦ੍ਰੁਤਃ ।

ਨ ਵਿਵ੍ਯਥੇਮਹਾਤੇਜਾਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਃਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ॥ 12 ॥

ਸ ਵੇਗਵਾਨ੍ਮਹਾਵੇਗਙ੍ਕृਤ੍ਵਾਪਰਮਦੁਰ੍ਜਯਃ ।

ਤਲੇਨਭृਸ਼ਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯਜਘਾਨਾਸ੍ਯਮਹਾਗਜਮ੍ ॥ 13 ॥

ਤਸ੍ਯਤੇਨਪ੍ਰਹਾਰੇਣਨਾਗਰਾਜਸ੍ਯਸਂਯੁਗੇ ।

ਪੇਤਤੁਰ੍ਲੋਚਨੇਤਸ੍ਯਵਿਨਨਾਦ ਸ ਵਾਰਣਃ ॥ 14 ॥

ਵਿषਾਣਞ੍ਚਾਸ੍ਯਸਃਨਿष੍ਕृष੍ਯਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰੋਮਹਾਬਲਃ ।

ਦੇਵਾਨ੍ਤਕਮਭਿਪ੍ਲੁਤ੍ਯਤਾਡਯਾਮਾਸਸਂਯੁਗੇ ॥ 15 ॥

ਪਰਿਘ ਅਭਿਹਤਸਃਚ ਅਪਿ ਵਾਨਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਆਤ੍ਮਜਸ੍ ਤਦਾ ।

ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਂ ਪਤਿਤੋ ਭੂਮੌ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਹ ॥ 16 ॥

ਅਥਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯਮਹਾਤੇਜਾਃਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ਤਕੋਬਲੀ ।

ਆਵਿਧ੍ਯਪਰਿਘਂਵੇਗਾਦਾਜਘਾਨਤਦਾਙ੍ਗਦਮ੍ ॥ 17 ॥

ਪਰਿਘਾਭਿਹਤਸ਼੍ਚਾਪਿਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਤ੍ਮਜਸ੍ਤਦਾ ।

ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮ੍ਪਤਿਤੋਬੂਮੌਪੁਨਰੇਵੋਤ੍ਪਪਾਤ ਹ ॥ 18 ॥

ਤਮੁਤ੍ਪਤਨ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਬਾਣੈਰਜਿਹ੍ਮਗੈਃ ।

ਘੋਰੈਰ੍ਹਰਿਪਤੇਃਪੁਤ੍ਰੇਂਲਲਾਟੇऽਭਿਜਘਾਨ ਹ ॥ 19 ॥

ਤਤੋऽਙ੍ਗਦਮ੍ਪਰਿਕ੍षਿਪ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਨੈਰृਤਪੁਙ੍ਗਵੈਃ ।

ਹਨੂਮਾਨਪਿਵਿਜ੍ਞਾਯਨੀਲਸ਼੍ਚਾਪਿਪ੍ਰਤਸ੍ਥਤੁਃ ॥ 20 ॥

ਤਸ਼੍ਚਿਕ੍षੇਪਸ਼ੈਲਾਗ੍ਰਨ੍ਨੀਲਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸੇਤਦਾ ।

ਤਦ੍ਰਾਵਣਸੁਤੋਧੀਮਾਬਨਿਭੇਦਨਿਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ॥ 21 ॥

ਤਦ੍ਬਾਣਸ਼ਤਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਂਵਿਦਾਰਿਤਸ਼ਿਲਾਤਲਮ੍ ।

ਸਵਿਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਂਸਜ੍ਵਾਲਨ੍ਨਿਪਪਾਤਗਿਰੇਸ਼ਸ਼ਿਰਃ ॥ 22 ॥

ਤਤੋਜृਮ੍ਭਿਤਮਾਲੋਕ੍ਯਹਰ੍षਾਦ੍ਵੇਵਾਨ੍ਤਕਸ੍ਤਦਾ ।

ਪਰਿਘੇਣਾਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਮਾਹਵੇ ॥ 23 ॥

ਤਮਾਪਤਨ੍ਤਮੁਤ੍ਪ੍ਲੁਤ੍ਯਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।

ਆਜਘਾਨਤਦਾਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿਵਜ੍ਰਕਲ੍ਪੇਨਮੁष੍ਟਿਨਾ ॥ 24 ॥

ਸ਼ਿਰਸਿਪ੍ਰਹਰਵਨੀਰਸ੍ਤਦਾਵਾਯੁਸੁਤੋਬਲੀ ।

ਨਾਦੇਨਾਕਮ੍ਪਯਚ੍ਚੈਵਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਸ ਮਹਾਕਪਿਃ ॥ 25 ॥

ਮੁष੍ਟਿਨਿष੍ਪਿष੍ਟਵਿਭਿਨ੍ਨਮੂਰ੍ਧਾਨਿਰ੍ਵਾਨ੍ਤਦਨ੍ਤਾਕ੍षਿਵਿਲਮ੍ਬਿਜਿਵ੍ਵਾਃ ।

ਦੇਵਾਨ੍ਤਕੋਰਾਕ੍षਸਰਾਜਸੂਨੁਰ੍ਗਤਾਸੁਰੁਤ੍ਵ੍ਯਾਂਸਹਸਾਪਪਾਤ ॥ 26 ॥

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਤੇਰਾਕ੍षਸਯੋਧਮੁਖ੍ਯੇਮਹਾਬਲੇਸਂਯਤਿਦੇਵਸ਼ਤ੍ਰੌ ।

ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਧਾਨਿਸ਼ਿਤਾਗ੍ਰਮੁਗ੍ਰਂਵਵਰ੍षਨੀਲੋਰਸਿਬਾਣਵਰ੍षਮ੍ ॥ 27 ॥

ਮਹੋਦਰਸ੍ਤੁਸਙ੍ਕृਦ੍ਧਃਕੁਞ੍ਜਰਮ੍ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍ ।

ਭੂਯਸ੍ਸਮਧਿਰੁਹ੍ਯਾਸ਼ੁਮਨ੍ਦਰਂਰਮਸ਼ਿਮਾਨਿਵ ॥ 28 ॥

ਤਤੋਬਾਣਮਯਂਵਰ੍षਨ੍ਨੀਲਸ੍ਯੋਰਸ੍ਯਪਾਤਯਤ੍ ।

ਗਿਰੌਵਰ੍षਨ੍ਤਡਿਚ੍ਚਕ੍ਰਚਾਪਵਾਨਿਵਤੋਯਦਃ ॥ 29 ॥

ਤਤਸ਼੍ਸ਼ਰੌਘੇਰਭਿਵਰ੍ष੍ਯਮਾਣੋਵਿਭਿਨ੍ਨਗਾਤ੍ਰਃਕਪਿਸੈਨ੍ਯਪਾਲਃ ।

ਨੀਲੋਬਭੂਵਾਥਵਿਸृष੍ਟਗਾਤ੍ਰੋਵਿष੍ਟਮ੍ਭਿਤਸ੍ਤੇਨਮਹਾਬਲੇਨ ॥ 30 ॥

ਤਤਸ੍ਤੁਨੀਲਃਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂਸ਼ੈਲਂਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯਸਵृਕ੍षषਂਣ੍ਡਮ੍ ।

ਤਤਸ੍ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯਭृਸ਼ੋਗ੍ਰਵੇਸ਼ੋਮਹਾਦਰਨ੍ਤੇਨਜਘਾਨਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ॥ 31 ॥

ਤਤਃ ਸ੍ਸਸ਼ੈਲੇਦ੍ਰਨਿਪਾਤਭਗ੍ਨੋਮਹੋਦਰਸ੍ਤੇਨਮਹਾਦ੍ਵਿਪੇਨ ।

ਵਿਪੋਥਿਤੋਭੂਮਿਤਲੇਗਤਾਸੁਃਪਪਾਤਵਜ੍ਰਾਭਿਹਤੋਯਥਾਦ੍ਰਿਃ ॥ 32 ॥

ਪਿਤृਵ੍ਯਨ੍ਨਿਹਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਚਾਪਮਾਦਦੇ ।

ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਚ ਸਙ੍ਕृਦ੍ਧੋਵਿਵ੍ਯਾਥਨਿਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ॥ 33 ॥

ਸ ਵਾਯੁਸੁਨੂਃਕੁਪਿਤਸ਼੍ਚਿਕ੍षੇਪਸ਼ਿਖਰਙ੍ਗਿਰੇਃ ।

ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤਚ੍ਛਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣੈਰ੍ਬਿਭੇਦਬਹੁਧਾਬਲੀ ॥ 34 ॥

ਤਦ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥਂਸ਼ਿਖਰਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਦ੍ਰੁਮਵਰ੍षਮ੍ਮਹਾਕਪਿਃ ।

ਵਿਸਸਰ੍ਜਰਣੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਵਣਸ੍ਯਸੁਤਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ॥ 35 ॥

ਤਮਾਪਤਨ੍ਤਮਾਕਾਸ਼ੇਦ੍ਰੁਮਵਰ੍षਮ੍ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।

ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਨਿਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਚ ਨਨਾਦ ਚ ॥ 36 ॥

ਹਨੂਮਾਨੁਤੋਪ੍ਲੁਤ੍ਯਹਯਂਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਦਾ ।

ਵਿਦਦਾਰਨਖੈਃਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ਮृਗਰਾਡਿਵ ॥ 37 ॥

ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਘੋਰ ਸਮ੍ਕਾਸ਼ਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਭਗ੍ਨਾਂ ਹਨੂਮਤਾ ।

ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਵਾਨਰ ਗਣਾ ਵਿਨੇਦੁਰ੍ ਜਲਦਾ;ਇਵ ॥ 38 ॥

ਦਿਵਃਕ੍षਿਪ੍ਤਾਮਿਵੋਲ੍ਕਾਨ੍ਤਾਂਸ਼ਕ੍ਤਿਙ੍ਕ੍षਿਪ੍ਤਾਮਸਙ੍ਗਤਾਮ੍ ।

ਗृਹੀਤ੍ਵਾਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋਬਭਞ੍ਜ ਚ ਨਨਾਦ ਚ ॥ 39 ॥

ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਘੋਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾਂਸ਼ਕ੍ਤਿਮ੍ਭਗ੍ਨਾਂਹਨੂਮਤਾ ।

ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਵਾਨਰਗਣਾਵਿਨੇਦੁਰ੍ਜਲਦਾਇਵ ॥ 40 ॥

ਤਃਖਡਗਂਸਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਰਾਕ੍षਸੋਤ੍ਤਮਃ ।

ਨਿਜਘਾਨਤਦਾਵ੍ਯੂਢੇਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਵਕ੍षਸਿ ॥ 41 ॥

ਖਡਗਪ੍ਰਹਾਰਾਭਿਹਤੋਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।

ਆਜਘਾਨਤਿਸ਼ਿਰਸਨ੍ਤਲੇਨੋਰਸਿਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 42 ॥

ਸਤਲਾਭਿਹਤਸ੍ਤੇਨਸ੍ਰਸ੍ਤਹਸ੍ਤਾਯੁਧੋਭੁਵਿ ।

ਨਿਪਪਾਤਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਚੇਤਨਃ ॥ 43 ॥

ਸ ਤਸ੍ਯਪਤਤਃਖਙ੍ਗਨ੍ਤਮਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯਮਹਾਕਪਿਃ ।

ਨਨਾਦਗਿਰਿਸਙ੍ਕਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ ਸਰ੍ਵਨੈਰृਤਾ ॥ 44 ॥

ਅਮृष੍ਯਮਾਣਸ੍ਤਙ੍ਘੋषਮੁਤ੍ਪਪਾਤਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।

ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਚ ਹਨੂਮਨ੍ਤਨ੍ਤਾਡਯਾਮਾਸਮੁष੍ਟਿਨਾ ॥ 45 ॥

ਤੇਨਮੁष੍ਟਿਪ੍ਰਹੋਰੇਣਸਞ੍ਚੁਕੋਪਮਹਾਕਪਿਃ ।

ਕੁਪਿਤਸ਼੍ਚਨਿਜਗ੍ਰਾਹਕਿਰੀਟੇਰਾਕ੍षਸਰ੍षਭਮ੍ ॥ 46 ॥

ਸ ਤਸ੍ਯਸ਼ੀਰ੍षਾਣ੍ਯਸਿਨਾਸ਼ਿਤੇਨਕਿਰੀਟਜੁष੍ਟਾਨਿਸਕੁਣ੍ਡਲਾਨਿ ।

ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃਪ੍ਰਚਿਚ੍ਛੇਦਸੁਤੋऽਨਿਲਸ੍ਯਤ੍ਵष੍ਟੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਯੇਵਸ਼ਿਰਾਂਸਿਸ਼ਕ੍ਰਃ ॥ 47 ॥

ਤਾਨ੍ਯਾਯਤਾਕ੍षਾਣ੍ਯਗਸਨ੍ਨਿਭਾਨਿਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਲੋਚਨਾਨਿ ।

ਪੇਤੁਸ਼ਿਰਾਂਸੀਨ੍ਦ੍ਰਰਿਪੋਃਰ੍ਧਰਣ੍ਯਾਞ੍ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿਮੁਕ੍ਤਾਨਿਯਥਾਰ੍ਕਮਾਰ੍ਗਾਤ੍ ॥ 48 ॥

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ੍ਹਤੇਦੇਵਰਿਪੌਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍षੇਹਨੂਮਤਾਸ਼ਕ੍ਰਪਰਾਕ੍ਰਮੇਣ ।

ਨੇਦੁਃਪ੍ਲਵਙ੍ਗਾਃਪ੍ਰਚਚਾਲਭੂਮੀਰਕ੍षਾਂਸ੍ਯਥੋਦੁਦ੍ਰੁਵਿਰੇਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ॥ 49 ॥

ਹਤਨ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਤਥੈਵਚਮਹੋਦਰਮ੍ ।

ਹਤੌਪ੍ਰੇਕ੍षਯਦੁਰਾਧਰ੍षੌਦੇਵਾਨ੍ਤਕਨਰਾਨ੍ਤਕੌ ॥ 50 ॥

ਚੁਕੋਪਪਰਮਾਮਰ੍षੀਮਤ੍ਤੋਰਾਕ੍षਸਪੁਙ੍ਗਵਃ ।

ਜਗ੍ਰਾਹਾਰ੍ਚਿष੍ਮਤੀਙ੍ਘੋਰਾਙ੍ਗਦਾਂਸਰ੍ਵਾਯਸੀਂਸ਼ੁਭਾਮ੍ ॥ 51 ॥

ਹੇਮਪਟ੍ਟਪਰਿਕ੍षਿਪ੍ਤਾਮ੍ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਫੇਨਿਲਾਮ੍ ।

ਵਿਰਾਜਮਾਨਾਂਵਪੁषਾਂਸ਼ਤ੍ਰੁਸ਼ੋਣਿਤਰਞ੍ਜਿਤਾਮ੍ ॥ 52 ॥

ਤੇਜਸਾਸਮ੍ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਰਾਂਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍ ।

ਐਰਾਵਤਮਹਾਪਦ੍ਮਸਾਰ੍ਵਭੌਮਭਯਾਵਹਾਮ੍ ॥ 53 ॥

ਗਦਾਮਾਦਾਯਸਙ੍ਕृਦ੍ਧੋਮਤ੍ਤੋਰਾਕ੍षਸਪੁਙ੍ਗਵਃ ।

ਹਰੀਨ੍ ਸਮਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵਯੁਗਾਨ੍ਤਾਨਗਿਰਿਵਜ੍ਵਲਨ੍ ॥ 54 ॥

ਅਥਰ੍षਭਸ੍ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯਵਾਨਰੋਰਾਵਣਾਨੁਜਮ੍ ।

ਮਤ੍ਤਾਨੀਕਮੁਪਾਗਮ੍ਯਤਸ੍ਥੌਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋਬਲੀ ॥ 55 ॥

ਤਮ੍ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਵਾਨਰਮ੍ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍ ।

ਆਜਘਾਨੋਰਸਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਗਦਯਾਵਜ੍ਰਕਲ੍ਪਯਾ ॥ 56 ॥

ਸ ਤਯਾऽਭਿਹਤਸ੍ਤੇਨਗਦਯਾਵਾਨਰਰ੍षਭਃ ।

ਭਿਨ੍ਨਵਕ੍षਾਸ੍ਸਮਾਧੂਤਸ੍ਸੁਸ੍ਰਾਵਰੁਧਿਰਮ੍ਬਹੁ ॥ 57 ॥

ਸ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਸੁਚਿਰਾਦृषਭੋਵਾਨਰਰ੍षਭਃ ।

ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਵਿਸ੍ਫੁਰਮਾਣੌष੍ਠੋਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੁਦੈਕ੍षਤ ॥ 58 ॥

ਸ ਵੇਗਵਾਨ੍ ਵੇਗਵਦਭ੍ਯੁਪੇਤ੍ਯਤਂਰਾਕ੍षਸਂਵਾਨਰਵੀਰਮੁਖ੍ਯਃ ।

ਸਮ੍ਵਰ੍ਤ੍ਯਮੁष੍ਟਿਂਸਹਸਾਜਘਾਨਬਾਹ੍ਵਨ੍ਤਰੇਸ਼ੈਲਨਿਕਾਸ਼ਰੂਪਃ ॥ 59 ॥

ਸ ਕृਤ੍ਤਮੂਲਸ੍ਸਹਸੇਵਵृਕ੍षਃਕ੍षਿਤੌਪਪਾਤਕ੍षਤਜੋਕ੍षਿਤਾਙ੍ਗਃ ।

ਤਾਞ੍ਚਾਸ੍ਯਘੋਰਾਂਯਮਦਣ੍ਡਕਲ੍ਪਾਙ੍ਗਦਾਮ੍ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਾਸ਼ੁਤਦਾਨਨਾਦ ॥ 60 ॥

ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਸੀਤ੍ਸਗਤਾਸੁਕਲ੍ਪਃਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤਾਤ੍ਮਾਸਹਸਾਸੁਰਾਰਿਃ ।

ਉਤ੍ਪਤ੍ਯਸਨ੍ਧ੍ਯਾਭ੍ਰਸਮਾਨਵਰ੍ਣਸ੍ਤਂਵਾਰਿਰਾਜਾਤ੍ਮਜਮਾਜਘਾਨ ॥ 61 ॥

ਸ ਮੂਰ੍ਭਿਤੋਭੂਮਿਤਲੇਪਪਾਤਮੁਹੂਰ੍ਤਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯਪੁਨਸ੍ਸਸਞ੍ਜ੍ਞਃ ।

ਤਾਮੇਵਤਸ੍ਯਾਦ੍ਰਿਵਰਾਦ੍ਰਿਕਲ੍ਪਾਙ੍ਗਦਾਂਸਮਾਵਿਧ੍ਯਜਘਾਨਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ॥ 62 ॥

ਮਤ੍ਤ ਅਨੀਕਂ ਮਹਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਜਘਾਨ ਰਣ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ।

ਸ ਸ੍ਵਯਾ ਗਦਯਾ ਭਿਨ੍ਨੋ ਵਿਕੀਰ੍ਣ ਦਸ਼ਨ ਈਕ੍षਣਃ ।

ਨਿਪਪਾਤ ਮਹਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋ ਵਜ੍ਰ ਆਹਤ;ਇਵ ਅਚਲਃ ॥ 63 ॥

ਅਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵਵੇਗੇਨਗਦਾਨ੍ਤਸ੍ਯਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।

ਗृਹੀਤ੍ਵਾਤਾਙ੍ਗਦਾਮ੍ਭੀਮਾਮਾਵਿਧ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ ॥ 64 ॥

ਮਤ੍ਤਾਨੀਕਮ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਞ੍ਜਘਾਨਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ ।

ਸ ਸ੍ਵਯਾਗਦਯਾਭਗ੍ਨੋਵਿਦੀਰ੍ਣਦਸ਼ਨੇਕ੍षਣਃ ॥ 65 ॥

ਨਿਪਪਾਤਤਤੋਮਤ੍ਤੋਵਜ੍ਰਾਹਤੈਵਾਚਲਃ ।

ਵਿਦੀਰ੍ਣਨਯਨੇਭੂਮੌਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵੇਗਤਾਯੁषਿ ॥ 66 ॥

ਪਤਿਤੇਰਾਕ੍षਸੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਦ੍ਰੁਤਂਰਾਕ੍षਸਮ੍ਬਲਮ੍ ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਹਤੇਭ੍ਰਾਤਰਿਰਾਵਣਸ੍ਯਤਨ੍ਨੈਰृਤਾਨਾਮ੍ਬਲਮਰ੍ਣਵਾਭਮ੍ ।

ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਯੁਧਙ੍ਕੇਵਲਜੀਵਿਤਾਰ੍ਥਨ੍ਦੁਦ੍ਰਾਵਭਿਨ੍ਨਾਰ੍ਣਵਸਨ੍ਨਿਕਾਸ਼ਮ੍ ॥ 67 ॥

ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha saptatitamassargaḥ |

narāntakaṃhatandṛṣṭavācukruśurnairṛtarṣabhāḥ |

devāntakastrimūrdhā ca paulastyaścamahodaraḥ || 1 ||

ārūḍhomeghasaṅkāśaṃvāraṇendrammahodaraḥ |

vāliputrammahāvīryamabhidudrāvavīryavān || 2 ||

bhrārātṛvyasanasantaptastadādevāntakobalī |

ādāyaparighandīptamaṅgadaṃsamabhidravat || 3 ||

rathamādityasaṅkāśaṃyuktamparamavājibhiḥ |

āsthāyatriśirāvīrovāliputramathābhyayāt || 4 ||

sa tribhirdevadarpaghnernerṛtīndrerabhidrutaḥ |

vṛkṣamutpāṭayāmāsamahāviṭapamaṅgadaḥ || 5 ||

devāntakāyataṃvīracśikṣepasahasāṅgadaḥ |

mahāvṛkṣammahāśākhaṃśakrodīptamivāśanim || 6 ||

sa vavarṣa tato vṛkṣān śilāsaḥca kapi kunjaraḥ |

tān pracicceda samkruddhas triśirā niśitaiḥśaraiḥ || 7 ||

sa vavarṣatatovṛkṣān śailāścakapikuñjaraḥ |

tān pracicchedasaṅkṛddhastriśirāniśitaiśśaraiḥ || 8 ||

parighāgreṇatān vṛkṣānbabhañja ca mahodaraḥ |

triśirāścāṅgadaṃvīramabhidudrāvasāyakaiḥ || 9 ||

gajenasamabhidrutyavāliputrammahodaraḥ |

jaghānorasisaṅkṛddhastomarairvajrasannibhaiḥ || 10 ||

devāntakaścasaṅkṛddhaḥparigheṇatadāṅgadam |

upagamyābhihatyāśuvyapacakrāmavegavān || 11 ||

satribhirnairṛtaśreṣṭhairyugatapatsamabhidrutaḥ |

na vivyathemahātejāvāliputraḥpratāpavān || 12 ||

sa vegavānmahāvegaṅkṛtvāparamadurjayaḥ |

talenabhṛśamutpatyajaghānāsyamahāgajam || 13 ||

tasyatenaprahāreṇanāgarājasyasaṃyuge |

petaturlocanetasyavinanāda sa vāraṇaḥ || 14 ||

viṣāṇañcāsyasaḥniṣkṛṣyavāliputromahābalaḥ |

devāntakamabhiplutyatāḍayāmāsasaṃyuge || 15 ||

parigha abhihatasaḥca api vānara indra ātmajas tadā |

jānubhyāṃ patito bhūmau punar eva utpapāta ha || 16 ||

athāśvasyamahātejāḥkṛcchrāddevāntakobalī |

āvidhyaparighaṃvegādājaghānatadāṅgadam || 17 ||

parighābhihataścāpivānarendrātmajastadā |

jānubhyāmpatitobūmaupunarevotpapāta ha || 18 ||

tamutpatantantriśirāstribhirbāṇairajihmagaiḥ |

ghorairharipateḥputreṃlalāṭe'bhijaghāna ha || 19 ||

tato'ṅgadamparikṣiptantribhirnairṛtapuṅgavaiḥ |

hanūmānapivijñāyanīlaścāpipratasthatuḥ || 20 ||

taścikṣepaśailāgrannīlastriśirasetadā |

tadrāvaṇasutodhīmābanibhedaniśitaiśśaraiḥ || 21 ||

tadbāṇaśatanirbhinnaṃvidāritaśilātalam |

savisphuliṅgaṃsajvālannipapātagireśaśiraḥ || 22 ||

tatojṛmbhitamālokyaharṣādvevāntakastadā |

parigheṇābhidudrāvamārutātmajamāhave || 23 ||

tamāpatantamutplutyahanumānmārutātmajaḥ |

ājaghānatadāmūrdhnivajrakalpenamuṣṭinā || 24 ||

śirasipraharavanīrastadāvāyusutobalī |

nādenākampayaccaivarākṣasān sa mahākapiḥ || 25 ||

muṣṭiniṣpiṣṭavibhinnamūrdhānirvāntadantākṣivilambijivvāḥ |

devāntakorākṣasarājasūnurgatāsurutvyāṃsahasāpapāta || 26 ||

tasminhaterākṣasayodhamukhyemahābalesaṃyatidevaśatrau |

kruddhastrimūrdhāniśitāgramugraṃvavarṣanīlorasibāṇavarṣam || 27 ||

mahodarastusaṅkṛddhaḥkuñjaramparvatopamam |

bhūyassamadhiruhyāśumandaraṃramaśimāniva || 28 ||

tatobāṇamayaṃvarṣannīlasyorasyapātayat |

girauvarṣantaḍiccakracāpavānivatoyadaḥ || 29 ||

tataśśaraugherabhivarṣyamāṇovibhinnagātraḥkapisainyapālaḥ |

nīlobabhūvāthavisṛṣṭagātroviṣṭambhitastenamahābalena || 30 ||

tatastunīlaḥpratilabhyasañjñāṃśailaṃsamutpāṭyasavṛkṣaṣaṃṇḍam |

tatassamutpatyabhṛśograveśomahādarantenajaghānamūrdhni || 31 ||

tataḥ ssaśailedranipātabhagnomahodarastenamahādvipena |

vipothitobhūmitalegatāsuḥpapātavajrābhihatoyathādriḥ || 32 ||

pitṛvyannihatandṛṣṭavātriśirāścāpamādade |

hanūmantaṃ ca saṅkṛddhovivyāthaniśitaiśśaraiḥ || 33 ||

sa vāyusunūḥkupitaścikṣepaśikharaṅgireḥ |

triśirāstaccharaistīkṣṇairbibhedabahudhābalī || 34 ||

tadvyarthaṃśikharandṛṣṭavādrumavarṣammahākapiḥ |

visasarjaraṇetasminrāvaṇasyasutamprati || 35 ||

tamāpatantamākāśedrumavarṣampratāpavān |

triśirāniśitairbāṇaiściccheda ca nanāda ca || 36 ||

hanūmānutoplutyahayaṃstrīśirasastadā |

vidadāranakhaiḥkruddhonāgendrammṛgarāḍiva || 37 ||

tāṃ dṛṣṭvā ghora samkāśāṃ śaktiṃ bhagnāṃ hanūmatā |

prahṛṣṭā vānara gaṇā vinedur jaladā;iva || 38 ||

divaḥkṣiptāmivolkāntāṃśaktiṅkṣiptāmasaṅgatām |

gṛhītvāhariśārdūlobabhañja ca nanāda ca || 39 ||

tāndṛṣṭavāghorasaṅkāśāṃśaktimbhagnāṃhanūmatā |

prahṛṣṭāvānaragaṇāvinedurjaladāiva || 40 ||

taḥkhaḍagaṃsamudyamyatriśirārākṣasottamaḥ |

nijaghānatadāvyūḍhevāyuputrasyavakṣasi || 41 ||

khaḍagaprahārābhihatohanumānmārutātmajaḥ |

ājaghānatiśirasantalenorasivīryavān || 42 ||

satalābhihatastenasrastahastāyudhobhuvi |

nipapātamahātejāstriśirāstyaktacetanaḥ || 43 ||

sa tasyapatataḥkhaṅgantamācchidyamahākapiḥ |

nanādagirisaṅkāśastrāsayan sarvanairṛtā || 44 ||

amṛṣyamāṇastaṅghoṣamutpapātaniśācaraḥ |

utpatya ca hanūmantantāḍayāmāsamuṣṭinā || 45 ||

tenamuṣṭiprahoreṇasañcukopamahākapiḥ |

kupitaścanijagrāhakirīṭerākṣasarṣabham || 46 ||

sa tasyaśīrṣāṇyasināśitenakirīṭajuṣṭānisakuṇḍalāni |

kruddhaḥpracicchedasuto'nilasyatvaṣṭussutasyevaśirāṃsiśakraḥ || 47 ||

tānyāyatākṣāṇyagasannibhānipradīptavaiśvānaralocanāni |

petuśirāṃsīndraripoḥrdharaṇyāñjyotīṃṣimuktāniyathārkamārgāt || 48 ||

tasmin nhatedevaripautriśīrṣehanūmatāśakraparākrameṇa |

neduḥplavaṅgāḥpracacālabhūmīrakṣāṃsyathodudruviresamantāt || 49 ||

hatantriśirasandṛṣṭavātathaivacamahodaram |

hatauprekṣayadurādharṣaudevāntakanarāntakau || 50 ||

cukopaparamāmarṣīmattorākṣasapuṅgavaḥ |

jagrāhārciṣmatīṅghorāṅgadāṃsarvāyasīṃśubhām || 51 ||

hemapaṭṭaparikṣiptāmmāṃsaśoṇitaphenilām |

virājamānāṃvapuṣāṃśatruśoṇitarañjitām || 52 ||

tejasāsampradīptāgrāṃraktamālyavibhūṣitām |

airāvatamahāpadmasārvabhaumabhayāvahām || 53 ||

gadāmādāyasaṅkṛddhomattorākṣasapuṅgavaḥ |

harīn samabhidudrāvayugāntānagirivajvalan || 54 ||

atharṣabhassamutpatyavānarorāvaṇānujam |

mattānīkamupāgamyatasthautasyāgratobalī || 55 ||

tampurastāt sthitandṛṣṭavāvānaramparvatopamam |

ājaghānorasikruddhogadayāvajrakalpayā || 56 ||

sa tayā'bhihatastenagadayāvānararṣabhaḥ |

bhinnavakṣāssamādhūtassusrāvarudhirambahu || 57 ||

sa sañjñāmprāpyasucirādṛṣabhovānararṣabhaḥ |

kruddhovisphuramāṇauṣṭhomahāpārśvamudaikṣata || 58 ||

sa vegavān vegavadabhyupetyataṃrākṣasaṃvānaravīramukhyaḥ |

samvartyamuṣṭiṃsahasājaghānabāhvantareśailanikāśarūpaḥ || 59 ||

sa kṛttamūlassahasevavṛkṣaḥkṣitaupapātakṣatajokṣitāṅgaḥ |

tāñcāsyaghorāṃyamadaṇḍakalpāṅgadāmpragṛhyāśutadānanāda || 60 ||

muhūrtamāsītsagatāsukalpaḥpratyāgatātmāsahasāsurāriḥ |

utpatyasandhyābhrasamānavarṇastaṃvārirājātmajamājaghāna || 61 ||

sa mūrbhitobhūmitalepapātamuhūrtamutpatyapunassasañjñaḥ |

tāmevatasyādrivarādrikalpāṅgadāṃsamāvidhyajaghānasaṅkhye || 62 ||

matta anīkaṃ mahā pārśvaṃ jaghāna raṇa mūrdhani |

sa svayā gadayā bhinno vikīrṇa daśana īkṣaṇaḥ |

nipapāta mahā pārśvo vajra āhata;iva acalaḥ || 63 ||

abhidudrāvavegenagadāntasyamahātmanaḥ |

gṛhītvātāṅgadāmbhīmāmāvidhya ca punaḥpunaḥ || 64 ||

mattānīkammahātmānañjaghānaraṇamūrdhani |

sa svayāgadayābhagnovidīrṇadaśanekṣaṇaḥ || 65 ||

nipapātatatomattovajrāhataivācalaḥ |

vidīrṇanayanebhūmaugatasattvegatāyuṣi || 66 ||

patiterākṣasetasmin vidrutaṃrākṣasambalam |

tasminnhatebhrātarirāvaṇasyatannairṛtānāmbalamarṇavābham |

tyaktāyudhaṅkevalajīvitārthandudrāvabhinnārṇavasannikāśam || 67 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||