📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
6.58 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਅष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
6.58 Yuddhakanda - Ashtapanchasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਃਪ੍ਰਹਸ੍ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਉਵਾਚਸਸ੍ਮਿਤਂਰਾਮੋਵਿਭੀषਣਮਰਿਨ੍ਦਮਃ ॥ 1 ॥
ਕਏषਸ੍ਸੁਮਹਾਕਾਯੋਬਲੇਨਮਹਤਾਵृਤਃ ।
ਆਚਕ੍ष੍ਵਮੇਮਹਾਬਾਹੋ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰਮ੍ ॥ 2 ॥
ਰਾਘਵਸ੍ਯਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਵਿਭੀषਣਃ ॥ 3 ॥
ਏषਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਨਾਮਰਾਕ੍षਸਃ ।
ਲਙ੍ਕਾਯਾਂਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਤ੍ਰਿਭਾਗਬਲਸਮ੍ਵृਤਃ ॥ 4 ॥
ਵੀਰ੍ਯਵਾਨਸ੍ਤ੍ਰਵਿਚ੍ਛੂਰਃਸੁਪ੍ਰਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚਪਰਾਕ੍ਰਮੇ ।
ਤਤਃਪ੍ਰਹਸ੍ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਮ੍ਭੀਮਮ੍ਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 5 ॥
ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਂਸੁਮਹਾਕਾਯਂਰਾਕ੍षਸੈਰਭਿਸਮ੍ਵृਤਮ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ਮਹਤੀਸੇਨਾਵਾਨਰਾਣਾਮ੍ਬਲੀਯਸਾਮ੍ ॥ 6 ॥
ਅਭਿਸਞ੍ਜਾਤਰੋषਾਣਾਮ੍ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਮਭਿਗਰ੍ਜਤਾਮ੍ ।
ਖਡਗਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯृष੍ਣਿਬਾਣਾਸ਼੍ਚਸ਼ੂਲਾਨਿਮੁਸਲਾਨਿਚ ॥ 7 ॥
ਗਦਾਸ਼੍ਚਪਰਿਘਾਃਪ੍ਰਾਸਾਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚਪਰਿਸ਼੍ਵਧਾਃ ।
ਨੂਂषਿਚਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿਰਾਕ੍षਸਾਨਾਞ੍ਜਯੈषਿਣਾਮ੍ ॥ 8 ॥
ਪ੍ਰਗृਹੀਤਾਨ੍ਯਸ਼ੋਭਨ੍ਤਵਾਨਰਾਨਭਿਧਾਵਤਾਮ੍ ।
ਜਗृਹੁਃਪਾਦਪਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ ॥ 9 ॥
ਸ਼ਿਲਾਸ਼੍ਚਵਿਪੁਲਾਦੀਰ੍ਘਾਯੋਦ੍ਧੁਕਾਮਾਃਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ ।
ਤੇषਾਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਃਸੁਮਹਾਨਭੂਤ੍ ॥ 10 ॥
ਬਹੂਨਾਮਸ਼੍ਮਵृष੍ਟਿਞ੍ਚਸ਼ਰਵਰ੍षਞ੍ਚਵਰ੍षਤਾਮ੍ ।
ਬਹਵੋਰਾਕ੍षਸਾਯੁਦ੍ਧੇਬਹੂਨ੍ਵਾਨਰਯੂਧਪਾਨ੍ ॥ 11 ॥
ਵਾਨਰਾਰਾਕ੍षਸਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿਨਿਜਘ੍ਨੁਰ੍ਬਹਵੋਬਹੂਨ੍ ।
ਸ਼ੂਲੈਃਪ੍ਰਮਥਿਤਾਃਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਚ੍ਚਪਰਮਾਯੁਧੈਃ ॥ 12 ॥
ਪਰਿਘੈਰਾਹਤਾਃਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਃਪਰਸ਼੍ਵਧੈਃ ।
ਨਿਰੁਚ੍ਛਵਾਸਾਃਕृਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਪਤਿਤਾਧਰਣੀਤਲੇ ॥ 13 ॥
ਵਿਭਿਨ੍ਨਹृਦਯਾਃਕੇਚਿਦਿषੁਸਨ੍ਧਾਨਸਨ੍ਦਿਤਾਃ ।
ਕੇਚਿਵ੍ਦਿਧਾਕृਤਾਃਖਡਗੈਃਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਃਪਤਿਤਾਭੁਵਿ ॥ 14 ॥
ਵਾਨਰਾਰਾਕ੍षਸੈਸ਼੍ਸ਼ੂਲੈਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਸ਼੍ਚਾਵਦਾਰਿਤਾਃ ।
ਵਾਨਰੈਸ਼੍ਚਾਪਿਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੈਰਾਕ੍षਸੌਘਾਃਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ 15 ॥
ਪਾਦਪੈਰ੍ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚਸਮ੍ਪਿष੍ਟਾਵਸੁਧਾਤਲੇ ।
ਵਜ੍ਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤਲੈਰ੍ਹਸ੍ਸ੍ਸੈਰ੍ਮੁष੍ਟਿਭਿਸ਼੍ਚਹਤਾਭृਸ਼ਮ੍ ॥ 16 ॥
ਵੇਮੁਸ਼੍ਸ਼ੋਣਿਤਮਾਸ੍ਯੇਭ੍ਯੋਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਦਸ਼ਨੇਕ੍षਣਾਃ ।
ਆਰ੍ਤਸ੍ਵਨਞ੍ਚਸ੍ਵਨਤਾਂਸਿਂਹਨਾਦਞ੍ਚਨਰ੍ਦਤਾਮ੍ ॥ 17 ॥
ਬਭੂਵਤੁਮੁਲਸ਼੍ਸ਼ਬ੍ਦੋਹਰੀਣਾਂਰਕ੍षਸਾਂਯੁਧਿ ।
ਵਾਨਰਾਰਾਕ੍षਸਾਃਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਵੀਰਮਾਰ੍ਗਮਨੁਵ੍ਰਤਾਃ ॥ 18 ॥
ਵਿਵृਤ੍ਤਨਯਨਾਃਕ੍ਰੂਰਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਃਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਭੀਤਵਤ੍ ।
ਨਰਾਨ੍ਤਕਃਕੁਮ੍ਭਹਨੁਰ੍ਮਹਾਨਾਦਸ੍ਸਮੁਨ੍ਨਤਃ ॥ 19 ॥
ਏਤੇਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸਚਿਵਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇਜਘ੍ਨੁਰ੍ਵਨੌਕਸਃ ।
ਤੇषਾਮਾਪਤਤਾਂਸ਼ੀਘ੍ਰਨ੍ਨਿਘ੍ਨਤਾਞ੍ਚਾਪਿਵਾਨਰਾਨ੍ ॥ 20 ॥
ਦ੍ਵਿਵਿਦੋਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੇਣਜਘਾਨੈਕਨ੍ਨਰਾਨ੍ਤਕਮ੍ ।
ਦੁਰ੍ਮੁਖਃਪੁਨਰੁਤ੍ਥਾਯਕਪਿਸ੍ਸਵਿਪੁਲਦ੍ਰੁਮਮ੍ ॥ 21 ॥
ਰਾਕ੍षਸਙ੍ਕ੍षਿਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਤੁਸਮੁਨ੍ਨਤਮਪੋਥਯਤ੍ ।
ਜਾਮ੍ਬਵਾਂਸ੍ਤੁਸੁਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਮਹਤੀਂਸ਼ਿਲਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਪਾਤਯਾਮਾਸਤੇਜਸ੍ਵੀਮਹਾਨਾਦਸ੍ਯਵਕ੍षਸਿ ।
ਅਥਕੁਮ੍ਭਹਨੁਸ੍ਤਤ੍ਰਤਾਰੇਣਾਸਾਦ੍ਯਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 23 ॥
ਵृਕ੍षੇਣਾਭਿਹਤੋਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਸਨ੍ਤ੍ਯਾਜਯਦ੍ਰਣੇ ।
ਅਮृष੍ਯਮਾਣਸ੍ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਰਥਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 24 ॥
ਚਕਾਰ ਕਦਨਂ ਘੋਰਂ ਧਨੁष੍ ਪਾਣਿਰ੍ ਵਨ ਓਕਸਾਮ੍ ।
ਆਵਰ੍ਤ;ਇਵ ਸਮ੍ਜਜ੍ਨੇ;ਉਭਯੋਹ੍ ਸੇਨਯੋਸ੍ ਤਦਾ ॥ 25 ॥
ਕ੍षੁਭਿਤਸ੍ਯਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯਸਾਗਰਸ੍ਯੇਵਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਃ ।
ਮਹਤਾਹਿਸ਼ਰੌਘੇਣਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਯੁਦ੍ਧਕੋਵਿਦਃ ॥ 26 ॥
ਅਰ੍ਦਯਾਮਾਸਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਵਾਨਰਾਨ੍ ਪਰਮਾਹਵੇ ।
ਵਾਨਰਾਣਾਂਸ਼ਰੀਰੈਸ਼੍ਚਰਾਕ੍षਸਾਨਾਞ੍ਚਮੇਦਿਨੀ ॥ 27 ॥
ਬਭੂਨ੍ਵਿਚਿਤਾਘੋਰਾਃਪਤਿਤੈਰਿਵਪਰ੍ਵਤੈ ।
ਸਾਮਹੀਰੁਧਿਰੌਘੇਣਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਾਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ॥ 28 ॥
ਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾਮਾਧਵੇਮਾਸਿਪਲਾਸ਼ੈਰਿਵਪੁष੍ਪਿਤੈਃ ।
ਹਤਵੀਰੌਘਵਸ੍ਰਾਨ੍ਤੁਭਗ੍ਨਾਯੁਧਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾਮ੍ ॥ 29 ॥
ਸ਼ੋਣਿਤ ਓਘ ਮਹਾ ਤੋਯਾਂ ਯਮ ਸਾਗਰ ਗਾਮਿਨੀਮ੍ ।
ਯਕृਤ੍ ਪ੍ਲੀਹ ਮਹਾ ਪਨ੍ਕਾਂ ਵਿਨਿਕੀਰ੍ਣ ਅਨ੍ਤ੍ਰ ਸ਼ੈਬਲਾਮ੍ ॥ 30 ॥
ਭਿਨ੍ਨਕਾਯਸ਼ਿਰੋਮੀਨਾਮਙ੍ਗਾਵਯਵਸ਼ਾਦ੍ਵਲਾਮ੍ ।
ਗृਧ੍ਰਹਂਸਗਣਾਕੀਰ੍ਣਾਙ੍ਕਙ੍ਕਸਾਰਸਸੇਵਿਤਾਮ੍ ॥ 31 ॥
ਮੇਦਃਫੇਨਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾਮਾਰ੍ਤਸ੍ਨ੍ਤਿਤਸ੍ਵਨਾਮ੍ ।
ਤਾਙ੍ਕਾਪੁਰषੁਦੁਸ੍ਤਾਰਾਂਯੁਦ੍ਧਭੂਮਿਮਯੀਨ੍ਨਦੀਮ੍ ॥ 32 ॥
ਨਦੀਮਿਵਘਨਾਪਾਯੇਹਂਸਸਾਰਸਸੇਵਿਤਾਮ੍ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਃਕਪਿਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੇਰੁਸ੍ਤਾਨ੍ਦੁਸ੍ਤਰਾਨ੍ਨਦੀਮ੍ ॥ 33 ॥
ਯਥਾ ਪਦ੍ਮ ਰਜੋ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾਂ ਨਲਿਨੀਂ ਗਜ ਯੂਥਪਾਃ ।
ਤਤਃ ਸृਜਨ੍ਤਂ ਬਾਣ ਓਘਾਨ੍ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 34 ॥
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਰਸਾ ਨੀਲੋ ਵਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਂ ਪ੍ਲਵਂ ਗਮਾਨ੍ ।
ਉਦ੍ਧੂਤ ਇਵ ਵਾਯੁਃ ਖੇ ਮਹਾਦਭ੍ਰਬਲਂ ਬਲਾਤ੍ ॥ 35 ॥
ਸਮੀਕ੍ष੍ਯਾਭਿਦ੍ਰੁਤਂਯੁਦ੍ਧੇਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ ।
ਰਥੇਨਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣੇਨਨੀਲਮੇਵਾਭਿਦੁਦ੍ਰੁਵੇ ॥ 36 ॥
ਸਧਨੁਰ੍ਧਨ੍ਵਿਨਾਂਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋਵਿਕृष੍ਯਪਰਮਾਹਵੇ ॥ 37 ॥
ਨੀਲਾਯਵ੍ਯਸृਜਦ੍ਬਾਣਾਨ੍ਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ ।
ਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਯਵਿਸ਼ਿਖਾਨੀਲਂਵਿਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯਸਮਾਹਿਤਾਃ ॥ 38 ॥
ਮਹੀਞ੍ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਹਾਵੇਗਾਰੁषਿਤਾਇਵਪਨ੍ਨਗਾਃ ।
ਨੀਲਃਸ਼ਰੈਰਭਿਹਤੋਨਿਸ਼ਿਤੈਰ੍ਜ੍ਵਲਨੋਪਮੈਃ ॥ 39 ॥
ਸਤਮ੍ਪਰਮਦੁਰ੍ਧਰ੍षਮਾਪਤਨ੍ਤਮ੍ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਨ੍ਤਾਡਯਾਮਾਸਵृਕ੍षਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 40 ॥
ਸਤੇਨਾਭਿਹਤਃਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਨਦਨ੍ਰਾਕ੍षਸਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਵਵਰ੍षਸ਼ਰਵਰ੍षਾਣਿਪ੍ਲਵਙ੍ਗਾਨਾਞ੍ਚਮੂਪਤੌ ॥ 41 ॥
ਤਸ੍ਯਬਾਣਗਣਾਨ੍ਘਾਰਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸਸ੍ਯਮਹਾਬਲਃ ।
ਅਪਾਰਯਨ੍ਵਾਰਯਿਤੁਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਗृਹ੍ਣਾਨ੍ਨਿਮੀਲਿਤਃ ॥ 42 ॥
ਯਥੈਵਗੋਵृषੋਵਰ੍षਂਸ਼ਾਰਦਂਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਗਤਮ੍ ।
ਏਵਮੇਵਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯਸ਼ਰਵਰ੍षਨ੍ਦੁਰਾਸਦਮ੍ ॥ 43 ॥
ਨਿਮੀਲਿਤਾਕ੍षਸ੍ਸਹਸਾਨੀਲਸ੍ਸੇਹੇਦੁਰਾਸਦਾਨ੍ ।
ਰੋषਿਤਸ਼੍ਸ਼ਰਵਰ੍षੇਣਸਾਲੇਨਮਹਤਾਮਹਾਨ੍ ।
ਪ੍ਰਜਘਾਨਹਯਾਨਨੀਲਃਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯਮਹਾਬਲਃ ॥ 44 ॥
ਤਤਨ੍ਸਚਾਪਮੁਦ੍ਗृਹ੍ਯਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯਮਹਾਬਲਃ ।
ਬਭਞ੍ਜਤਰਸਾਨੀਲੋਨਨਾਦਚਪੁਨਃਪੁਨਃ ॥ 45 ॥
ਵਿਧਨੁਸ੍ਤੁਕृਤਸ੍ਤੇਨਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ ।
ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਮੁਸਲਙ੍ਘੋਰਂਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਦਵਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ॥ 46 ॥
ਤਾਵੁਭੌਵਾਹਿਨੀਮੁਖ੍ਯੌਜਾਤਵੈਰੌਤਰਸ੍ਵਿਨੌ ।
ਸ੍ਥਿਤੌਕ੍षਤਜਗਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗੌਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਾਵਿਵਕੁਞ੍ਜਰੌ ॥ 47 ॥
ਉਲ੍ਲਿਖਨ੍ਤੌਸੁਤੀਕ੍ष੍ਣਾਭਿਰ੍ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਭਿਰਿਤਰੇਤਰਮ੍ ।
ਸਿਂਹਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸਦृਸ਼ੌਸਿਂਹਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਚੇष੍ਟਿਤੌ ॥ 48 ॥
ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਵਿਜਯੌਵੀਰੌਸਮਰੇष੍ਨ੍ਵਿਵਰ੍ਤਿਨੌ ।
ਕਾਙ੍ਕ੍षਮਾਣੌਯਸ਼ਃਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂਵृਤ੍ਰਵਾਸਵਯੋਸ੍ਸਹ ॥ 49 ॥
ਆਜਘਾਨਤਦਾਨੀਲਂਲਲਾਟੇਮੁਸਲੇਨਸਃ ।
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਃਪਰਮਾਯਤ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਸੁਸ੍ਰਾਵਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ ॥ 50 ॥
ਤਤਃਸ਼ੋਣਿਤਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗਃਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਸੁਮਹਾਤਰੁਮ੍ ।
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯੋਰਸਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਵਿਸਸਰ੍ਜਮਹਾਕਪਿਃ ॥ 51 ॥
ਤਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਪ੍ਰਹਾਰਂਸਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਮੁਸਲਮ੍ਮਹਤ੍ ।
ਅਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵਬਲਿਨਮ੍ਬਲਾਨਨੀਲਮ੍ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਮ੍ ॥ 52 ॥
ਤਮੁਗ੍ਰਵੇਗਂਸਂਰਬ੍ਧਮਾਪਤਨ੍ਤਮ੍ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਤਤਸ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯਜਗ੍ਰਾਹਮਹਾਵੇਗੋਮਹਾਸ਼ਿਲਾਮ੍ ॥ 53 ॥
ਤਸ੍ਯਯੁਦ੍ਧਾਭਿਕਾਮਸ੍ਯਮृਥੇਮੁਸਲਯੋਧਿਨ ।
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯਸ਼ਿਲਾਨ੍ਨੀਲੋਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿਤੂਰ੍ਣਮਪਾਤਯਤ੍ ॥ 54 ॥
ਸਾਤੇਨਕਪਿਮੁਖ੍ਯੇਨਵਿਮੁਕ੍ਤਾਮਹਤੀਸ਼ਿਲਾ ।
ਬਿਭੇਦਬਹੁਧਾਘੋਰਾਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯਸ਼ਿਰਸ੍ਤਦਾ ॥ 55 ॥
ਵਿਭਿਨ੍ਨ ਸ਼ਿਰਸਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਬਹੁ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ ।
ਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ ਅਪਿ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਗਿਰੇਹ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਂ ਯਥਾ ॥ 56 ॥
ਵਿਭਿਨ੍ਨਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯਬਹੁਸੁਸ੍ਰਾਵਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ ।
ਸ਼ਰੀਰਾਦਪਿਸੁਸ੍ਰਾਵਗਿਰੇਃਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਂਯਥਾ ॥ 57 ॥
ਹਤੇਪ੍ਰਹਸ੍ਤੇਨੀਲੇਨਤਦਕਮ੍ਪ੍ਯਮ੍ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਮਹृष੍ਟਾਨਾਂਲਙ੍ਕਾਮਭਿਜਗਾਮਹ ॥ 58 ॥
ਨਸ਼ੇਕੁਸ੍ਸਮਵਸ੍ਥਾਤੁਨ੍ਨਿਹਤੇਵਾਹਿਨੀਪਤੌ ।
ਸੇਤੁਬਨ੍ਧਂਸਮਾਸਾਦ੍ਯਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਂਸਲਿਲਂਯਥਾ ॥ 59 ॥
ਹਤੇਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਮੂਮੁਖ੍ਯੇਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤੇਨਿਰੁਦ੍ਯਮਾਃ ।
ਰਕ੍षਃਪਤਿਗृਹਙ੍ਗਤ੍ਵਾਧ੍ਯਾਨਮੂਕਤ੍ਵਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ 60 ॥
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ਼੍ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵਨ੍ਤੀਵ੍ਰਨ੍ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਞੌਇਵਤੇऽਭਵਨ੍ ।
ਤਤਸ੍ਤੁਨੀਲੋਵਿਜਯੀਮਹਾਬਲਃਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਮਾਨਃਸੁਕृਤੇਨਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਸਮੇਤ੍ਯਰਾਮੇਣਸਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨਪ੍ਰਹृष੍ਟਰੂਪਸ੍ਤੁਬਭੂਵਯੂਥਪਃ ॥ 61 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭapañcāśassargaḥ |
tataḥprahastanniryāntandṛṣṭavābhīmaparākramam |
uvācasasmitaṃrāmovibhīṣaṇamarindamaḥ || 1 ||
kaeṣassumahākāyobalenamahatāvṛtaḥ |
ācakṣvamemahābāho vīryavantanniśācaram || 2 ||
rāghavasyavacaśśrutvāpratyuvācavibhīṣaṇaḥ || 3 ||
eṣasenāpatistasyaprahastonāmarākṣasaḥ |
laṅkāyāṃrākṣasendrasyatribhāgabalasamvṛtaḥ || 4 ||
vīryavānastravicchūraḥsuprakhyāścaparākrame |
tataḥprahastanniryāntambhīmambhīmaparākramam || 5 ||
garjantaṃsumahākāyaṃrākṣasairabhisamvṛtam |
dadarśamahatīsenāvānarāṇāmbalīyasām || 6 ||
abhisañjātaroṣāṇāmprahastamabhigarjatām |
khaḍagaśaktyṛṣṇibāṇāścaśūlānimusalānica || 7 ||
gadāścaparighāḥprāsāvividhāścapariśvadhāḥ |
nūṃṣicavicitrāṇirākṣasānāñjayaiṣiṇām || 8 ||
pragṛhītānyaśobhantavānarānabhidhāvatām |
jagṛhuḥpādapāṃścāpipuṣpitānvānararṣabhāḥ || 9 ||
śilāścavipulādīrghāyoddhukāmāḥplavaṅgamāḥ |
teṣāmanyonyamāsādyasaṅgrāmaḥsumahānabhūt || 10 ||
bahūnāmaśmavṛṣṭiñcaśaravarṣañcavarṣatām |
bahavorākṣasāyuddhebahūnvānarayūdhapān || 11 ||
vānarārākṣasāṃścāpinijaghnurbahavobahūn |
śūlaiḥpramathitāḥkecitkeciccaparamāyudhaiḥ || 12 ||
parighairāhatāḥkecitkecicchinnāḥparaśvadhaiḥ |
nirucchavāsāḥkṛtāḥ kecitpatitādharaṇītale || 13 ||
vibhinnahṛdayāḥkecidiṣusandhānasanditāḥ |
kecivdidhākṛtāḥkhaḍagaiḥsphurantaḥpatitābhuvi || 14 ||
vānarārākṣasaiśśūlaipārśvataścāvadāritāḥ |
vānaraiścāpisaṅkruddhairākṣasaughāḥsamantataḥ || 15 ||
pādapairgiriśṛṅgaiścasampiṣṭāvasudhātale |
vajrasparśatalairhasssairmuṣṭibhiścahatābhṛśam || 16 ||
vemuśśoṇitamāsyebhyoviśīrṇadaśanekṣaṇāḥ |
ārtasvanañcasvanatāṃsiṃhanādañcanardatām || 17 ||
babhūvatumulaśśabdoharīṇāṃrakṣasāṃyudhi |
vānarārākṣasāḥkruddhāvīramārgamanuvratāḥ || 18 ||
vivṛttanayanāḥkrūrāścakruḥkarmāṇyabhītavat |
narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 19 ||
eteprahastasacivāssarvejaghnurvanaukasaḥ |
teṣāmāpatatāṃśīghrannighnatāñcāpivānarān || 20 ||
dvividogiriśṛṅgeṇajaghānaikannarāntakam |
durmukhaḥpunarutthāyakapissavipuladrumam || 21 ||
rākṣasaṅkṣiprahastastusamunnatamapothayat |
jāmbavāṃstususaṅkruddhaḥpragṛhyamahatīṃśilām || 22 ||
pātayāmāsatejasvīmahānādasyavakṣasi |
athakumbhahanustatratāreṇāsādyavīryavān || 23 ||
vṛkṣeṇābhihatomūrdhniprāṇānsantyājayadraṇe |
amṛṣyamāṇastatkarmaprahastorathamāśritaḥ || 24 ||
cakāra kadanaṃ ghoraṃ dhanuṣ pāṇir vana okasām |
āvarta;iva samjajne;ubhayoh senayos tadā || 25 ||
kṣubhitasyāprameyasyasāgarasyevanissvanaḥ |
mahatāhiśaraugheṇaprahastoyuddhakovidaḥ || 26 ||
ardayāmāsasaṅkruddhovānarān paramāhave |
vānarāṇāṃśarīraiścarākṣasānāñcamedinī || 27 ||
babhūnvicitāghorāḥpatitairivaparvatai |
sāmahīrudhiraugheṇapracchannāsamprakāśate || 28 ||
sañchannāmādhavemāsipalāśairivapuṣpitaiḥ |
hatavīraughavasrāntubhagnāyudhamahādrumām || 29 ||
śoṇita ogha mahā toyāṃ yama sāgara gāminīm |
yakṛt plīha mahā pankāṃ vinikīrṇa antra śaibalām || 30 ||
bhinnakāyaśiromīnāmaṅgāvayavaśādvalām |
gṛdhrahaṃsagaṇākīrṇāṅkaṅkasārasasevitām || 31 ||
medaḥphenasamākīrṇāmārtasntitasvanām |
tāṅkāpuraṣudustārāṃyuddhabhūmimayīnnadīm || 32 ||
nadīmivaghanāpāyehaṃsasārasasevitām |
rākṣasāḥkapimukhyāścaterustāndustarānnadīm || 33 ||
yathā padma rajo dhvastāṃ nalinīṃ gaja yūthapāḥ |
tataḥ sṛjantaṃ bāṇa oghān prahastaṃ syandane sthitam || 34 ||
dadarśa tarasā nīlo vinighnantaṃ plavaṃ gamān |
uddhūta iva vāyuḥ khe mahādabhrabalaṃ balāt || 35 ||
samīkṣyābhidrutaṃyuddheprahastovāhinīpatiḥ |
rathenādityavarṇenanīlamevābhidudruve || 36 ||
sadhanurdhanvināṃśreṣṭhovikṛṣyaparamāhave || 37 ||
nīlāyavyasṛjadbāṇānprahastovāhinīpatiḥ |
teprāpyaviśikhānīlaṃvinirbhidyasamāhitāḥ || 38 ||
mahīñjagmurmahāvegāruṣitāivapannagāḥ |
nīlaḥśarairabhihatoniśitairjvalanopamaiḥ || 39 ||
satamparamadurdharṣamāpatantammahākapiḥ |
prahastantāḍayāmāsavṛkṣamutpāṭyavīryavān || 40 ||
satenābhihataḥkruddhonadanrākṣasapuṅgavaḥ |
vavarṣaśaravarṣāṇiplavaṅgānāñcamūpatau || 41 ||
tasyabāṇagaṇānghārānrākṣasasyamahābalaḥ |
apārayanvārayitumpratyagṛhṇānnimīlitaḥ || 42 ||
yathaivagovṛṣovarṣaṃśāradaṃśīghramāgatam |
evamevaprahastasyaśaravarṣandurāsadam || 43 ||
nimīlitākṣassahasānīlassehedurāsadān |
roṣitaśśaravarṣeṇasālenamahatāmahān |
prajaghānahayānanīlaḥprahastasyamahābalaḥ || 44 ||
tatansacāpamudgṛhyaprahastasyamahābalaḥ |
babhañjatarasānīlonanādacapunaḥpunaḥ || 45 ||
vidhanustukṛtastenaprahastovāhinīpatiḥ |
pragṛhyamusalaṅghoraṃsyandanādavapupluve || 46 ||
tāvubhauvāhinīmukhyaujātavairautarasvinau |
sthitaukṣatajagadigdhāṅgauprabhinnāvivakuñjarau || 47 ||
ullikhantausutīkṣṇābhirdaṃṣṭrābhiritaretaram |
siṃhaśārdūlasadṛśausiṃhaśārdūlaceṣṭitau || 48 ||
vikrāntavijayauvīrausamareṣnvivartinau |
kāṅkṣamāṇauyaśaḥprāptuṃvṛtravāsavayossaha || 49 ||
ājaghānatadānīlaṃlalāṭemusalenasaḥ |
prahastaḥparamāyattastatassusrāvaśoṇitam || 50 ||
tataḥśoṇitadigdhāṅgaḥpragṛhyasumahātarum |
prahastasyorasikruddhovisasarjamahākapiḥ || 51 ||
tamacintyaprahāraṃsapragṛhyamusalammahat |
abhidudrāvabalinambalānanīlamplavaṅgamam || 52 ||
tamugravegaṃsaṃrabdhamāpatantammahākapiḥ |
tatassamprekṣyajagrāhamahāvegomahāśilām || 53 ||
tasyayuddhābhikāmasyamṛthemusalayodhina |
prahastasyaśilānnīlomūrdhnitūrṇamapātayat || 54 ||
sātenakapimukhyenavimuktāmahatīśilā |
bibhedabahudhāghorāprahastasyaśirastadā || 55 ||
vibhinna śirasas tasya bahu susrāva śoṇitam |
śarīrād api susrāva gireh prasravaṇaṃ yathā || 56 ||
vibhinnaśirasastasyabahususrāvaśoṇitam |
śarīrādapisusrāvagireḥprasravaṇaṃyathā || 57 ||
hateprahastenīlenatadakampyammahābalam |
rākṣasānāmahṛṣṭānāṃlaṅkāmabhijagāmaha || 58 ||
naśekussamavasthātunnihatevāhinīpatau |
setubandhaṃsamāsādyaviśīrṇaṃsalilaṃyathā || 59 ||
hatetasmiṃścamūmukhyerākṣasāstenirudyamāḥ |
rakṣaḥpatigṛhaṅgatvādhyānamūkatvamāsthitāḥ || 60 ||
prāptāśśokārṇavantīvrannissajñauivate'bhavan |
tatastunīlovijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsukṛtenakarmaṇā |
sametyarāmeṇasalakṣmaṇenaprahṛṣṭarūpastubabhūvayūthapaḥ || 61 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever