📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.124 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
6.124 Yuddhakanda - Chaturvimshatyadhikashatatama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਾਂਰਾਤ੍ਰਿਮੁषਿਤਂਰਾਮਂਸੁਖੋਤ੍ਥਿਮਰਿਨ੍ਦਮਮ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਞ੍ਜਯਮ੍ਪृष੍ਟਵਾਵਿਭੀषਣਃ ॥ 1 ॥
ਸ੍ਨਾਨਾਨਿਚਾਙ੍ਗਰਾਗਾਣਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ।
ਚਨ੍ਦਨਾਨਿ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿਮਾਲ੍ਯਾਨਿਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ॥ 2 ॥
ਅਲਙ੍ਕਾਰਵਿਦਸ਼੍ਚੇਮਾਨਾਰ੍ਯਃਪਦ੍ਮਨਿਭੇਕ੍षਣਾਃ ।
ਉਪਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂਵਿਧਵਤ੍ਸ੍ਨਾਪਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿਰਾਘਵ ॥ 3 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਵਿਭੀषਣਮ੍ ।
ਹਰੀਨ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੁਖ੍ਯਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂਸ੍ਨਾਨੇਨੋਪਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯ ॥ 4 ॥
ਸ ਤੁਤਾਮ੍ਯਤਿਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਮਮਹੇਤੋਸ੍ਸੁਖੋਚਿਤਃ ।
ਸੁਕੁਮਾਰੋਮਹਾਬਾਹੋਕੁਮਾਰਃ ਸਤ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਯਃ ॥ 5 ॥
ਤਂਵਿਨਾਕੈਕਯੀਪੁਤ੍ਰਮ੍ਭਰਤਨ੍ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍ ।
ਨ ਮੇਸ੍ਨਾਨਮ੍ਬਹੁਮਤਂਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ॥ 6 ॥
ਏਤਤ੍ਪਸ਼੍ਯਯਥਾਕ੍षਿਪ੍ਰਮ੍ਪ੍ਰਤਿਗਚ੍ਛਾਮਤਾਮ੍ਪੁਰੀਮ੍ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਙ੍ਗਚ੍ਛਤੋਹ੍ਯੇषਪਨ੍ਥਾਃਪਰਮਦੁਰ੍ਗਮਃ ॥ 7 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਵਿਭੀषਣਃ ।
ਅਹ੍ਨਾਤ੍ਵਾਮ੍ਪ੍ਰਾਪਯਿष੍ਯਾਮਿਤਾਮ੍ਪੁਰੀਮ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਤ੍ਮਜ ॥ 8 ॥
ਪੁष੍ਪਕਨ੍ਨਾਮਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇਵਿਮਾਨਂਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ।
ਮਮਭ੍ਰਾਤੁਃਕੁਬੇਰਸ੍ਯਰਾਵਣੇਨਬਲੀਯਸਾ ॥ 9 ॥
ਹृਤਨ੍ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇਕਾਮਗਨ੍ਦਿਵ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਤ੍ਵਦਰ੍ਥਮ੍ਪਾਲਿਤਞ੍ਚੇਦਨ੍ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਤੁਲਵਿਕ੍ਰਮ ॥ 10 ॥
ਤਦਿਦਮ੍ਮੇਘਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂਵਿਮਾਨਮਿਹਤਿष੍ਠਤਿ ।
ਤੇਨਯਾਸ੍ਯਸਿਯਾਨੇਨਤ੍ਵਮਯੋਧ੍ਯਾਙ੍ਗਤਜ੍ਵਰਃ ॥ 11 ॥
ਅਹਨ੍ਤੇਯੁਦ੍ਯਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋਯਦਿਸ੍ਮਰਸਿਮੇਗੁਣਾਨ੍ ।
ਵਸਤਾਵਦਿਹਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿਮਯਿਸੌਹृਦਮ੍ ॥ 12 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨਸਹਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾਵੈਦੇਹ੍ਯਾਭਾਰ੍ਯਯਾਸਹ ।
ਅਰ੍ਚਿਤਸ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਤੋਰਾਮ ਗਮਿष੍ਯਸਿ ॥ 13 ॥
ਪ੍ਰੀਤਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯਵਿਹਿਤਾਂਸਸੈਨ੍ਯਃਸਸੁਹृਦ੍ਗਣਃ ।
ਸਕ੍ਰਤਿਯਾਂਰਾਮਮੇਤਾਵਦ੍ਗृਹੇਣਤ੍ਵਮ੍ਮਯੋਦ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 14 ॥
ਪ੍ਰਣਯਾਦ੍ਭਹੁਮਾਨਾਚ੍ਚਸੌਹਾਰ੍ਦੇਨ ਚ ਰਾਘਵ ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਯਾਮਿਪ੍ਰੇष੍ਯੋऽਹਂ ਨ ਖਲ੍ਵਾਜ੍ਞਾਪਯਾਮਿਤੇ ॥ 15 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋਰਾਮਃਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਵਿਭੀषਣਮ੍ ।
ਰਕ੍षਸਾਂਵਾਨਰਾਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਮ੍ ॥ 16 ॥
ਪੂਜਿਤੋऽਸ੍ਮਿਤ੍ਵਯਾਵੀਰ ਸਾਚਿਵ੍ਯੇਨਪਰਨ੍ਤਪ ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਚ ਚੇष੍ਟਾਭਿਃਸੌਹਾਰ੍ਦੇਨਪਰੇਣ ਚ ॥ 17 ॥
ਨ ਖਲ੍ਵੇਤਨ੍ਨਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਤੇਵਚਨਂਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰ ।
ਤਨ੍ਤੁਮੇਭ੍ਰਾਤਰਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ਭਰਤਨ੍ਤ੍ਵਰਤੇਮਨਃ ॥ 18 ॥
ਮਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂਯੋऽਸੌਚਿਤ੍ਰਕੂਟਮੁਪਾਗਤਃ ।
ਸ਼ਿਰਸਾਯਾਚਤੋਯਸ੍ਯਵਚਨਂ ਨ ਕृਤਮ੍ਮਯਾ ॥ 19 ॥
ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਂ ਚ ਕੈਕੇਯੀਂ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਗੁਹਂ ਚ ਸੁਹृਦਞ੍ਚੈਵਪੌਰਾਨ੍ਜਨਪਦੈਸ੍ਸਹ ॥ 20 ॥
ਅਨੁਜਾਨੀਹਮਾਂਸੌਮ੍ਯ ਪੂਜਿਤੋऽਸ੍ਮਿਵਿਭੀषਣ ।
ਮਨ੍ਯੁਰ੍ਨਖਲੁਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃਸਖੇਤ੍ਵਾਞ੍ਚਾਨੁਮਾਨਯੇ ॥ 21 ॥
ਉਪਸ੍ਥਾਪਯਮੇਸ਼ੀਘ੍ਰਂਵਿਮਾਨਂਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰ ।
ਕृਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯਮੇਵਾਸਃਕਥਂਸ੍ਯਾਦਿਹਸਮ੍ਮਤਃ ॥ 22 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਰਾਮੇਣਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋਵਿਭੀषਣਃ ।
ਵਿਮਾਨਸੂਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮਾਜੁਹਾਵਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥ 23 ॥
ਤਤਃਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਂਵੈਦੂਰ੍ਯਮਣਿਵੇਦਿਕਮ੍ ।
ਕੂਟਾਗਾਰੈਃਪਰਿਕ੍षਿਪ੍ਤਂਸਰ੍ਵਤੋਰਜਤਪ੍ਰਭਮ੍ ॥ 24 ॥
ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਭਿਃਪਤਾਕਾਭਿਰ੍ਧ੍ਵਜੈਸ਼੍ਚਸਮਲਙ੍ਕृਤਮ੍ ।
ਸ਼ੋਭਿਤਙ੍ਕਾਞ੍ਚਨੈਰ੍ਹਰ੍ਮ੍ਯੈਰ੍ਹੇਮਪਦ੍ਮਵਿਭੂषਿਤੈਃ ॥ 25 ॥
ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਙ੍ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਗਵਾਕ੍षਕਮ੍ ।
ਘਣ੍ਟਾਜਾਲੈਃਪਰਿਕ੍षਿਪ੍ਤਂਸਰ੍ਵਤੋਮਧੁਰਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 26 ॥
ਯਨ੍ਮੇਰੁਸ਼ਿਖਰਾਕਾਰਨ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤਂਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਬृਹਭਿਰ੍ਭੂषਿਤਂਹਰ੍ਮ੍ਯੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਰਜਤਸ਼ੋਭਿਤੈਃ ॥ 27 ॥
ਤਲੈਸ੍ਸ੍ਫਟਿਕਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗੈਦੂਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚਵਰਾਸਨੈਃ ।
ਮਹਾਰ੍ਹਾਸ੍ਤਰਣੋਪੇਤੈਰੁਪਪਨ੍ਨਮ੍ਮਹਾਧਨੈਃ ॥ 28 ॥
ਉਪਸ੍ਥਿਤਮਨਾਧृष੍ਯਨ੍ਤਦ੍ਵਿਮਾਨਮ੍ਮਨੋਜਵਮ੍ ।
ਨਿਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾਰਾਮਾਯਤਸ੍ਥੌਤਤ੍ਰਵਿਭੀषਣਃ ॥ 29 ॥
ਤਤ੍ਪੁष੍ਪਕਙ੍ਕਾਮਗਮਂਵਿਮਾਨਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ਭੂਧਰਸਨ੍ਨਿਕਾਸ਼ਮ੍ ।
ਦृष੍ਟਵਾਤਦਾਵਿਸ੍ਮਯਮਾਜਗਾਮਰਾਮਸ੍ਸਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰੁਦਾਰਸਤ੍ਤ੍ਵਃ ॥ 30 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
tāṃrātrimuṣitaṃrāmaṃsukhotthimarindamam |
abravītprāñjalirvākyañjayampṛṣṭavāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
snānānicāṅgarāgāṇivastrāṇyābharaṇāni ca |
candanāni ca divyānimālyānivividhāni ca || 2 ||
alaṅkāravidaścemānāryaḥpadmanibhekṣaṇāḥ |
upasthitāstvāṃvidhavatsnāpayiṣyantirāghava || 3 ||
evamuktastukākutsthaḥ pratyuvācavibhīṣaṇam |
harīnsugrīvamukhyāṃstvaṃsnānenopanimantraya || 4 ||
sa tutāmyatidharmātmāmamahetossukhocitaḥ |
sukumāromahābāhokumāraḥ satyasaṃśrayaḥ || 5 ||
taṃvinākaikayīputrambharatandharmacāriṇam |
na mesnānambahumataṃvastrāṇyābharaṇāni ca || 6 ||
etatpaśyayathākṣiprampratigacchāmatāmpurīm |
ayodhyāṅgacchatohyeṣapanthāḥparamadurgamaḥ || 7 ||
evamuktastukākutsthampratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
ahnātvāmprāpayiṣyāmitāmpurīmpārthivātmaja || 8 ||
puṣpakannāmabhadrantevimānaṃsūryasannibham |
mamabhrātuḥkuberasyarāvaṇenabalīyasā || 9 ||
hṛtannirjityasaṅgrāmekāmagandivyamuttamam |
tvadarthampālitañcedantiṣṭhatyatulavikrama || 10 ||
tadidammeghasaṅkāśaṃvimānamihatiṣṭhati |
tenayāsyasiyānenatvamayodhyāṅgatajvaraḥ || 11 ||
ahanteyudyanugrāhyoyadismarasimeguṇān |
vasatāvadihaprājña yadyastimayisauhṛdam || 12 ||
lakṣmaṇenasahabhrātrāvaidehyābhāryayāsaha |
arcitassarvakāmaistvantatorāma gamiṣyasi || 13 ||
prītiyuktasyavihitāṃsasainyaḥsasuhṛdgaṇaḥ |
sakratiyāṃrāmametāvadgṛheṇatvammayodyatām || 14 ||
praṇayādbhahumānāccasauhārdena ca rāghava |
prasādāyāmipreṣyo'haṃ na khalvājñāpayāmite || 15 ||
evamuktastatorāmaḥpratyuvācavibhīṣaṇam |
rakṣasāṃvānarāṇāṃ ca sarveṣāmevaśṛṇvatām || 16 ||
pūjito'smitvayāvīra sācivyenaparantapa |
sarvātmanā ca ceṣṭābhiḥsauhārdenapareṇa ca || 17 ||
na khalvetannakuryāntevacanaṃrākṣaseśvara |
tantumebhrātarandraṣṭumbharatantvaratemanaḥ || 18 ||
mānnivartayituṃyo'saucitrakūṭamupāgataḥ |
śirasāyācatoyasyavacanaṃ na kṛtammayā || 19 ||
kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm |
guhaṃ ca suhṛdañcaivapaurānjanapadaissaha || 20 ||
anujānīhamāṃsaumya pūjito'smivibhīṣaṇa |
manyurnakhalukartavyaḥsakhetvāñcānumānaye || 21 ||
upasthāpayameśīghraṃvimānaṃrākṣaseśvara |
kṛtakāryasyamevāsaḥkathaṃsyādihasammataḥ || 22 ||
evamuktasturāmeṇarākṣasendrovibhīṣaṇaḥ |
vimānasūryasaṅkāśamājuhāvatvarānvitaḥ || 23 ||
tataḥkāñcanacitrāṅgaṃvaidūryamaṇivedikam |
kūṭāgāraiḥparikṣiptaṃsarvatorajataprabham || 24 ||
pāṇḍurābhiḥpatākābhirdhvajaiścasamalaṅkṛtam |
śobhitaṅkāñcanairharmyairhemapadmavibhūṣitaiḥ || 25 ||
prakīrṇaṅkiṅkiṇījālairmuktāmaṇigavākṣakam |
ghaṇṭājālaiḥparikṣiptaṃsarvatomadhurasvanam || 26 ||
yanmeruśikharākārannirmitaṃviśvakarmaṇā |
bṛhabhirbhūṣitaṃharmyairmuktārajataśobhitaiḥ || 27 ||
talaissphaṭikacitrāṅgaidūryaiścavarāsanaiḥ |
mahārhāstaraṇopetairupapannammahādhanaiḥ || 28 ||
upasthitamanādhṛṣyantadvimānammanojavam |
nivedayitvārāmāyatasthautatravibhīṣaṇaḥ || 29 ||
tatpuṣpakaṅkāmagamaṃvimānamupasthitambhūdharasannikāśam |
dṛṣṭavātadāvismayamājagāmarāmassasaumitrirudārasattvaḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||