5.37 Sundarakanda - Saptatrimsha Sargah

ॐ

5.37 ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ - ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ

Valmiki Gurmukhi

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।

ਅਥ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।

ਸੀਤਾ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾ ।

ਹਨੂਮਨ੍ਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਹਿਤਂ ਵਚਃ ॥ 1 ॥

ਅਮृਤਂ ਵਿषਸਂਸृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਾਨਰ ਭਾषਿਤਮ੍ ।

ਯਚ੍ਚ ਨਾਨ੍ਯਮਨਾ ਰਾਮੋ ਯਚ੍ਚ ਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਃ ॥ 2 ॥

ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇ ਵਾ ਸੁਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਵ੍ਯਸਨੇ ਵਾ ਸੁਦਾਰੁਣੇ ।

ਰਜ੍ਜ੍ਵੇਵ ਪੁਰੁषਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕृਤਾਨ੍ਤਃ ਪਰਿਕਰ੍षਤਿ ॥ 3 ॥

ਵਿਧਿਰ੍ਨੂਨਮਸਂਹਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪ੍ਲਵਗੋਤ੍ਤਮ ।

ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਮਾਂ ਚ ਰਾਮਂ ਚ ਵ੍ਯਸਨੈਃ ਪਸ਼੍ਯ ਮੋਹਿਤਾਨ੍ ॥ 4 ॥

ਸ਼ੋਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕਦਾ ਪਾਰਂ ਰਾਘਵੋऽਧਿਗਮਿष੍ਯਤਿ ।

ਪ੍ਲਵਮਾਨਃ ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਹਤਨੌ ਸ੍ਸਾਗਰੇ ਯਥਾ ॥ 5 ॥

ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂ ਵਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੂਦਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਰਾਵਣਮ੍ ।

ਲਙ੍ਕਾਮੁਨ੍ਮੂਲਿਤਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਤਿ ਮਾਂ ਪਤਿਃ ॥ 6 ॥

ਸ ਵਾਚ੍ਯਸ੍ਸਨ੍ਤ੍ਵਰਸ੍ਵੇਤਿ ਯਾਵਦੇਵ ਨ ਪੂਰ੍ਯਤੇ ।

ਅਯਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ ਕਾਲਸ੍ਤਾਵਦ੍ਧਿ ਮਮ ਜੀਵਿਤਮ੍ ॥ 7 ॥

ਵਰ੍ਤਤੇ ਦਸ਼ਮੋ ਮਾਸੋ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਸ਼ੇषੌ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮ ।

ਰਾਵਣੇਨ ਨृਸ਼ਂਸੇਨ ਸਮਯੋ ਯਃ ਕृਤੋ ਮਮ ॥ 8 ॥

ਵਿਭੀषਣੇਨ ਚ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਮਮ ਨਿਰ੍ਯਾਤਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ।

ਅਨੁਨੀਤਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਨ ਚ ਤਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਮਤਿਮ੍ ॥ 9 ॥

ਮਮ ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਦਾਨਂ ਹਿ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਨ ਰੋਚਤੇ ।

ਰਾਵਣਂ ਮਾਰ੍ਗਤੇ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਾਲਵਸ਼ਂ ਗਤਮ੍ ॥ 10 ॥

ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਕਨ੍ਯਾ ਨਲਾ ਨਾਮ ਵਿਭੀषਣਸੁਤਾ ਕਪੇ ।

ਤਯਾ ਮਮੇਦਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਹਿਤਯਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ 11 ॥

ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ਪਤਿਃ ।

ਅਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਚ ਮੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਬਹਵੋ ਗੁਣਾਃ ॥ 12 ॥

ਉਤ੍ਸਾਹਃ ਪੌਰੁषਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਨृਸ਼ਂਸ੍ਯਂ ਕृਤਜ੍ਞਤਾ ।

ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਿ ਵਾਨਰ ਰਾਘਵੇ ॥ 13 ॥

ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂ ਜਘਾਨ ਯਃ ।

ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਨਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਕਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨੋਦ੍ਵਿਜੇਤ੍ ॥ 14 ॥

ਨ ਸ ਸ਼ਕ੍ਯਸ੍ਤੁਲਯਿਤੁਂ ਵ੍ਯਸਨੈਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ ।

ਅਹਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਜ੍ਞਾ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯੇਵ ਪੁਲੋਮਜਾ ॥ 15 ॥

ਸ਼ਰਜਾਲਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ਸ਼ੂਰਃ ਕਪੇ ਰਾਮਦਿਵਾਕਰਃ ।

ਸ਼ਤ੍ਰੁਰਕ੍षੋਮਯਂ ਤੋਯਮੁਪਸ਼ੋषਂ ਨਯਿष੍ਯਤਿ ॥ 16 ॥

ਇਤਿ ਸਞ੍ਜਲ੍ਪਮਾਨਾਂ ਤਾਂ ਰਾਮਾਰ੍ਥੇ ਸ਼ੋਕਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍ ।

ਆਸ਼੍ਰੁਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਨਯਨਾਮੁਵਾਚ ਵਚਨਂ ਕਪਿਃ ॥ 17 ॥

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵ ਤੁ ਵਚੋ ਮਹ੍ਯਂ ਕ੍षਿਪ੍ਰਮੇष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ ।

ਚਮੂਂ ਪ੍ਰਕਰ੍षਨ੍ਮਹਤੀਂ ਹਰ੍ਯृਕ੍षਗਣਸਙ੍ਕੁਲਾਮ੍ ॥ 18 ॥

ਅਥਵਾ ਮੋਚਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮਦ੍ਯੈਵ ਵਰਾਨਨੇ ।

ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਧੁਃਖਾਦੁਪਾਰੋਹ ਮਮ ਪृष੍ਠਮਨਿਨ੍ਦਿਤੇ ॥ 19 ॥

ਤ੍ਵਾਂ ਹਿ ਪृष੍ਠਗਤਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਗਰਮ੍ ।

ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਹਿ ਮੇ ਵੋਢੁਂ ਲਙ੍ਕਾਮਪਿ ਸਰਾਵਣਾਮ੍ ॥ 20 ॥

ਅਹਂ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਸ੍ਥਾਯ ਰਾਘਵਾਯਾਦ੍ਯ ਮੈਥਿਲਿ ।

ਪ੍ਰਾਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਕ੍ਰਾਯ ਹਵ੍ਯਂ ਹੁਤਮਿਵਾਨਲਃ ॥ 21 ॥

ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਸ੍ਯਦ੍ਵੈਵ ਵੈਦੇਹਿ ਰਾਘਵਂ ਸਹਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ।

ਵ੍ਯਵਸਾਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਦੈਤ੍ਯਵਧੇ ਯਥਾ ॥ 22 ॥

ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਕृਤੋਤ੍ਸਾਹਮਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।

ਪੁਰਨ੍ਦਰਮਿਵਾਸੀਨਂ ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ॥ 23 ॥

ਪृष੍ਠਮਾਰੋਹ ਮੇ ਦੇਵਿ ਮਾ ਵਿਕਾਙ੍ਕ੍षਸ੍ਵ ਸ਼ੋਭਨੇ ।

ਯੋਗਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛ ਰਾਮੇਣ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕੇਨੇਵ ਰੋਹਿਣੀ ॥ 24 ॥

ਕਥਯਨ੍ਤੀਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਚ ਮਹਾਰ੍ਚਿषਾ ।

ਮਤ੍ਪृष੍ਠਮਧਿਰੁਹ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਤਰਾਕਾਸ਼ਮਹਾਰ੍ਣਵੌ ॥ 25 ॥

ਨ ਹਿ ਮੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਾਮਿਤੋ ਨਯਤੋऽਙ੍ਗਨੇ ।

ਅਨੁਗਨ੍ਤੁਂ ਗਤਿਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਲਙ੍ਕਾਨਿਵਾਸਿਨਃ ॥ 26 ॥

ਯਥੈਵਾਹਮਿਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਥੈਵਾਹਮਸਂਸ਼ਯਃ ।

ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪਸ਼੍ਯ ਵੈਦੇਹਿ ਤ੍ਵਾਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਵਿਹਾਯਸਮ੍ ॥ 27 ॥

ਮੈਥਿਲੀ ਤੁ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ ।

ਹਰ੍षਵਿਸ੍ਮਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਹਨੁਮਨ੍ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 28 ॥

ਹਨੁਮਨ੍ਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਂ ਕਥਂ ਮਾਂ ਵੋਢੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।

ਤਦੇਵ ਖਲੁ ਤੇ ਮਨ੍ਯੇ ਕਪਿਤ੍ਵਂ ਹਰਿਯੂਥਪ ॥ 29 ॥

ਕਥਂ ਵਾਲ੍ਪਸ਼ਰੀਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਿਤੋ ਨੇਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।

ਸਕਾਸ਼ਂ ਮਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਮੇ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭ ॥ 30 ॥

ਸੀਤਾਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।

ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਲਕ੍ष੍ਮੀਵਾਨ੍ਨਵਂ ਪਰਿਭਵਂ ਕृਤਮ੍ ॥ 31 ॥

ਨ ਮੇ ਜਾਨਾਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵਾऽਸਿਤੇਕ੍षਣਾ ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤੁ ਵੈਦੇਹੀ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਮਮ ਕਾਮਤਃ ॥ 32 ॥

ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਹਨੁਮਾਂਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਲਵਗਸਤ੍ਤਮਃ ।

ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਸ੍ਸ੍ਵਰੂਪਮਰਿਮਰ੍ਦਨਃ ॥ 33 ॥

ਸ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਦਪਾਦ੍ਧੀਮਾਨਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ ।

ਤਤੋ ਵਰ੍ਧਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਸੀਤਾਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ 34 ॥

ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ੋ ਬਭੌ ਦੀਪ੍ਤਾਨਲਪ੍ਰਭਃ ।

ਅਗ੍ਰਤੋ ਵ੍ਯਵਤਸ੍ਥੇ ਚ ਸੀਤਾਯਾ ਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 35 ॥

ਹਰਿਃ ਪਰ੍ਵਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਸ੍ਤਾਮ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਮਹਾਬਲਃ ।

ਵਜ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਨਖੋ ਭੀਮੋ ਵੈਦੇਹੀਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 36 ॥

ਸਪਰ੍ਵਤਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ਾਂ ਸਾਟ੍ਟਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾਮ੍ ।

ਲਙ੍ਕਾਮਿਮਾਂ ਸਨਾਥਾਂ ਵਾ ਨਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਮੇ ॥ 37 ॥

ਤਦਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰਲਂ ਦੇਵਿ ਵਿਕਾਙ੍ਕ੍षਯਾ ।

ਵਿਸ਼ੋਕਂ ਕੁਰੁ ਵੈਦੇਹਿ ਰਾਘਵਂ ਸਹਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ॥ 38 ॥

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੀਮਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮੁਵਾਚ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।

ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍षੀ ਮਾਰੁਤਸ੍ਯੌਰਸਂ ਸੁਤਮ੍ ॥ 39 ॥

ਤਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬਲਂ ਚੈਵ ਵਿਜਾਨਾਮਿ ਮਹਾਕਪੇ ।

ਵਾਯੋਰਿਵ ਗਤਿਂ ਚੈਵ ਤੇਜਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨੇਰਿਵਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ ॥ 40 ॥

ਪ੍ਰਾਕृਤੋऽਨ੍ਯਃ ਕਥਂ ਚੇਮਾਂ ਭੂਮਿਮਾਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।

ਉਦਧੇਰਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਪਾਰਂ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵ ॥ 41 ॥

ਜਾਨਾਮਿ ਗਮਨੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਨਯਨੇ ਚਾਪਿ ਤੇ ਮਮ ।

ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 42 ॥

ਅਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਕਪਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਮ ਗਨ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਯਾऽਨਘ ।

ਵਾਯੁਵੇਗਸਵੇਗਸ੍ਯ ਵੇਗੋ ਮਾਂ ਮੋਹਯੇਤ੍ਤਵ ॥ 43 ॥

ਅਹਮਾਕਾਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਾ ਹ੍ਯੁਪਰ੍ਯੁਪਰਿ ਸਾਗਰਮ੍ ।

ਪ੍ਰਪਤੇਯਂ ਹਿ ਤੇ ਪृष੍ਠਾਦ੍ਭਯਾਦ੍ਵੇਗੇਵ ਗਚ੍ਛਤਃ ॥ 44 ॥

ਪਤਿਤਾ ਸਾਗਰੇ ਚਾਹਂ ਤਿਮਿਨਕ੍ਰਝषਾਕੁਲੇ ।

ਭਵੇਯਮਾਸ਼ੁ ਵਿਵਸ਼ਾ ਯਾਦਸਾਮਨ੍ਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 45 ॥

ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ष੍ਯੇ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਿਨਾਸ਼ਨ ।

ਕਲਤ੍ਰਵਤਿ ਸਨ੍ਦੇਹਸ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯਪਿ ਸ੍ਯਾਦਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 46 ॥

ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਾਂ ਤੁ ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਕ੍षਸਾ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।

ਅਨੁਗਚ੍ਛੇਯੁਰਾਦਿष੍ਟਾ ਰਾਵਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 47 ॥

ਤੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਵृਤਸ਼੍ਸ਼ੂਰੈਸ਼੍ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਗਰਪਾਣਿਭਿਃ ।

ਭਵੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਂਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਯਾ ਵੀਰ ਕਲਤ੍ਰਵਾਨ੍ ॥ 48 ॥

ਸਾਯੁਧਾ ਬਹਵੋ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਿਰਾਯੁਧਃ ।

ਕਥਂ ਸ਼ਕ੍ष੍ਯਸਿ ਸਂਯਾਤੁਂ ਮਾਂ ਚੈਵ ਪਰਿਰਕ੍षਿਤੁਮ੍ ॥ 49 ॥

ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਰਕ੍षੋਭਿਸ੍ਤਵ ਤੈਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਭਿਃ ।

ਪ੍ਰਪਤੇਯਂ ਹਿ ਤੇ ਪृष੍ਠਾਦ੍ਭਯਾਰ੍ਤਾ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮ ॥ 50 ॥

ਅਥ ਰਕ੍षਾਂਸਿ ਭੀਮਾਨਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਬਲਵਨ੍ਤਿ ਚ ।

ਕਥਞ੍ਚਿਤ੍ਸਾਮ੍ਪਰਾਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਜਯੇਯੁਃ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮ ॥ 51 ॥

ਅਥਵਾ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪਤੇਯਂ ਵਿਮੁਖਸ੍ਯ ਤੇ ।

ਪਤਿਤਾਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਨਯੇਯੁਃ ਪਾਪਰਾਕ੍षਸਾਃ ॥ 52 ॥

ਮਾਂ ਵਾ ਹਰੇਯੁਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਸ਼ਸੇਯੁਰਥਾਪਿ ਵਾ ।

ਅਵ੍ਯਵਸ੍ਥੌ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯੇਤੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਜਯਪਰਾਜਯੌ ॥ 53 ॥

ਅਹਂ ਵਾਪਿ ਵਿਪਦ੍ਯੇਯਂ ਰਕ੍षੋਭਿਰਭਿਤਰ੍ਜਿਤਾ ।

ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੋ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਭਵੇਨ੍ਨਿष੍ਫਲ ਏਵ ਤੁ ॥ 54 ॥

ਕਾਮਂ ਤ੍ਵਮਸਿ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤੋ ਨਿਹਨ੍ਤੁਂ ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ।

ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਯਸ਼ੋ ਹੀਯੇਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਰਾਕ੍षਸੈਃ ॥ 55 ॥

ਅਥਵਾऽਦਾਯ ਰਕ੍षਾਂਸਿ ਨ੍ਯਸੇਯੁਸ੍ਸਮ੍ਵृਤੇ ਹਿ ਮਾਮ੍ ।

ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਨਾਭਿਜਾਨੀਯੁਰ੍ਹਰਯੋ ਨਾਪਿ ਰਾਘਵੌ ॥ 56 ॥

ਆਰਮ੍ਭਸ੍ਤੁ ਮਦਰ੍ਥੋऽਯਂ ਤਤਸ੍ਤਵ ਨਿਰਰ੍ਥਕਃ ।

ਤ੍ਵਯਾ ਹਿ ਸਹ ਰਾਮਸ੍ਯ ਮਹਾਨਾਗਮਨੇ ਗੁਣਃ ॥ 57 ॥

ਮਯਿ ਜੀਵਿਤਮਾਯਤ੍ਤਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।

ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੂਣਾਂ ਚ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਵ ਰਾਜਕੁਲਸ੍ਯ ਚ ॥ 58 ॥

ਤੌ ਨਿਰਾਸ਼ੌ ਮਦਰ੍ਥਂ ਤੁ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਾਪਕਰ੍ਸ਼ਿਤੌ ।

ਸਹ ਸਰ੍ਵਰ੍ਕ੍षਹਰਿਭਿਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ष੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ 59 ॥

ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਭਕ੍ਤਿਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਰਾਮਾਦਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਨਰ ।

ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ਾਮਿ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਪੁਂਸੋ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵ ॥ 60 ॥

ਯਦਹਂ ਗਾਤ੍ਰਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਬਲਾਦ੍ਗਤਾ ।

ਅਨੀਸ਼ਾ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਵਿਨਾਥਾ ਵਿਵਸ਼ਾ ਸਤੀ ॥ 61 ॥

ਯਦਿ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਮਿਹ ਹਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਬਾਨ੍ਧਵਮ੍ ।

ਮਾਮਿਤੋ ਗृਹ੍ਯ ਗਚ੍ਛੇਤ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ 62 ॥

ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਹਿ ਦृष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਣਾਵਮਰ੍ਦਿਨਃ ।

ਨ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਭੁਜਙ੍ਗਰਾਕ੍षਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਰਾਮੇਣ ਸਮਾ ਹਿ ਸਂਯੁਗੇ ॥ 63 ॥

ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਤਂ ਸਂਯਤਿ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਮਹਾਬਲਂ ਵਾਸਵਤੁਲ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ ।

ਸਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਕੋ ਵਿषਹੇਤ ਰਾਘਵਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨਂ ਦੀਪ੍ਤਮਿਵਾਨਿਲੇਰਿਤਮ੍ ॥ 64 ॥

ਸਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਰਾਘਵਮਾਜਿਮਰ੍ਦਨਂ ਦਿਸ਼ਾਗਜਂ ਮਤ੍ਤਮਿਵ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।

ਸਹੇਤ ਕੋ ਵਾਨਰਮੁਖ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇ ਯੁਗਾਨ੍ਤਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਤਿਮਂ ਸ਼ਰਾਰ੍ਚਿषਮ੍ ॥ 65 ॥

ਸ ਮੇ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਪਤਿਂ ਸਯੂਥਪਂ ਕ੍षਿਪ੍ਰਮਿਹੋਪਪਾਦਯ ।

ਚਿਰਾਯ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸ਼ੋਕਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਾਂ ਵਾਨਰਮੁਖ੍ਯ ਹਰ੍षਿਤਾਮ੍ ॥ 66 ॥

ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha saptatriṃśassargaḥ |

sītā tadvacanaṃ śrutvā pūrṇacandranibhānanā |

hanūmantamuvācedaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 1 ||

amṛtaṃ viṣasaṃsṛṣṭaṃ tvayā vānara bhāṣitam |

yacca nānyamanā rāmo yacca śokaparāyaṇaḥ || 2 ||

aiśvarye vā suvistīrṇe vyasane vā sudāruṇe |

rajjveva puruṣaṃ baddhvā kṛtāntaḥ parikarṣati || 3 ||

vidhirnūnamasaṃhāryaḥ prāṇināṃ plavagottama |

saumitriṃ māṃ ca rāmaṃ ca vyasanaiḥ paśya mohitān || 4 ||

śokasyāsya kadā pāraṃ rāghavo'dhigamiṣyati |

plavamānaḥ pariśrānto hatanau ssāgare yathā || 5 ||

rākṣasānāṃ vadhaṃ kṛtvā sūdayitvā ca rāvaṇam |

laṅkāmunmūlitāṃ kṛtvā kadā drakṣyati māṃ patiḥ || 6 ||

sa vācyassantvarasveti yāvadeva na pūryate |

ayaṃ saṃvatsaraḥ kālastāvaddhi mama jīvitam || 7 ||

vartate daśamo māso dvau tu śeṣau plavaṅgama |

rāvaṇena nṛśaṃsena samayo yaḥ kṛto mama || 8 ||

vibhīṣaṇena ca bhrātrā mama niryātanaṃ prati |

anunītaḥ prayatnena na ca tatkurute matim || 9 ||

mama pratipradānaṃ hi rāvaṇasya na rocate |

rāvaṇaṃ mārgate saṅkhye mṛtyuḥ kālavaśaṃ gatam || 10 ||

jyeṣṭhā kanyā nalā nāma vibhīṣaṇasutā kape |

tayā mamedamākhyātaṃ mātrā prahitayā svayam || 11 ||

asaṃśayaṃ hariśreṣṭha kṣipraṃ māṃ prāpsyate patiḥ |

antarātmā ca me śuddhastasmiṃśca bahavo guṇāḥ || 12 ||

utsāhaḥ pauruṣaṃ sattvamānṛśaṃsyaṃ kṛtajñatā |

vikramaśca prabhāvaśca santi vānara rāghave || 13 ||

caturdaśasahasrāṇi rākṣasānāṃ jaghāna yaḥ |

janasthāne vinā bhrātrā śatruḥ kastasya nodvijet || 14 ||

na sa śakyastulayituṃ vyasanaiḥ puruṣarṣabhaḥ |

ahaṃ tasya prabhāvajñā śakrasyeva pulomajā || 15 ||

śarajālāṃśumānśūraḥ kape rāmadivākaraḥ |

śatrurakṣomayaṃ toyamupaśoṣaṃ nayiṣyati || 16 ||

iti sañjalpamānāṃ tāṃ rāmārthe śokakarśitām |

āśrusampūrṇanayanāmuvāca vacanaṃ kapiḥ || 17 ||

śrutvaiva tu vaco mahyaṃ kṣiprameṣyati rāghavaḥ |

camūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām || 18 ||

athavā mocayiṣyāmi tvāmadyaiva varānane |

asmāddhuḥkhādupāroha mama pṛṣṭhamanindite || 19 ||

tvāṃ hi pṛṣṭhagatāṃ kṛtvā santariṣyāmi sāgaram |

śaktirasti hi me voḍhuṃ laṅkāmapi sarāvaṇām || 20 ||

ahaṃ prasravaṇasthāya rāghavāyādya maithili |

prāpayiṣyāmi śakrāya havyaṃ hutamivānalaḥ || 21 ||

drakṣyasyadvaiva vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam |

vyavasāyasamāyuktaṃ viṣṇuṃ daityavadhe yathā || 22 ||

tvaddarśanakṛtotsāhamāśramasthaṃ mahābalam |

purandaramivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani || 23 ||

pṛṣṭhamāroha me devi mā vikāṅkṣasva śobhane |

yogamanviccha rāmeṇa śaśāṅkeneva rohiṇī || 24 ||

kathayantīva candreṇa sūryeṇa ca mahārciṣā |

matpṛṣṭhamadhiruhya tvaṃ tarākāśamahārṇavau || 25 ||

na hi me samprayātasya tvāmito nayato'ṅgane |

anugantuṃ gatiṃ śaktāssarve laṅkānivāsinaḥ || 26 ||

yathaivāhamiha prāptastathaivāhamasaṃśayaḥ |

yāsyāmi paśya vaidehi tvāmudyamya vihāyasam || 27 ||

maithilī tu hariśreṣṭhācchrutvā vacanamadbhutam |

harṣavismitasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 28 ||

hanumandūramadhvānaṃ kathaṃ māṃ voḍhumicchasi |

tadeva khalu te manye kapitvaṃ hariyūthapa || 29 ||

kathaṃ vālpaśarīrastvaṃ māmito netumicchasi |

sakāśaṃ mānavendrasya bharturme plavagarṣabha || 30 ||

sītāyā vacanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ |

cintayāmāsa lakṣmīvānnavaṃ paribhavaṃ kṛtam || 31 ||

na me jānāti sattvaṃ vā prabhāvaṃ vā'sitekṣaṇā |

tasmātpaśyatu vaidehī yadrūpaṃ mama kāmataḥ || 32 ||

iti sañcintya hanumāṃstadā plavagasattamaḥ |

darśayāmāsa vaidehyāssvarūpamarimardanaḥ || 33 ||

sa tasmātpādapāddhīmānāplutya plavagarṣabhaḥ |

tato vardhitumārebhe sītāpratyayakāraṇāt || 34 ||

merumandarasaṅkāśo babhau dīptānalaprabhaḥ |

agrato vyavatasthe ca sītāyā vānarottamaḥ || 35 ||

hariḥ parvatasaṅkāśastāmravaktro mahābalaḥ |

vajradaṃṣṭranakho bhīmo vaidehīmidamabravīt || 36 ||

saparvatavanoddeśāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |

laṅkāmimāṃ sanāthāṃ vā nayituṃ śaktirasti me || 37 ||

tadavasthāpyatāṃ buddhiralaṃ devi vikāṅkṣayā |

viśokaṃ kuru vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 38 ||

taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśamuvāca janakātmajā |

padmapatraviśālākṣī mārutasyaurasaṃ sutam || 39 ||

tava sattvaṃ balaṃ caiva vijānāmi mahākape |

vāyoriva gatiṃ caiva tejaścāgnerivādbhutam || 40 ||

prākṛto'nyaḥ kathaṃ cemāṃ bhūmimāgantumarhati |

udadheraprameyasya pāraṃ vānarapuṅgava || 41 ||

jānāmi gamane śaktiṃ nayane cāpi te mama |

avaśyaṃ sampradhāryāśu kāryasiddhirmahātmanaḥ || 42 ||

ayuktaṃ tu kapiśreṣṭha mama gantuṃ tvayā'nagha |

vāyuvegasavegasya vego māṃ mohayettava || 43 ||

ahamākāśamāpannā hyuparyupari sāgaram |

prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayādvegeva gacchataḥ || 44 ||

patitā sāgare cāhaṃ timinakrajhaṣākule |

bhaveyamāśu vivaśā yādasāmannamuttamam || 45 ||

na ca śakṣye tvayā sārdhaṃ gantuṃ śatruvināśana |

kalatravati sandehastvayyapi syādasaṃśayaḥ || 46 ||

hriyamāṇāṃ tu māṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhīmavikramāḥ |

anugaccheyurādiṣṭā rāvaṇena durātmanā || 47 ||

taistvaṃ parivṛtaśśūraiśśūlamudgarapāṇibhiḥ |

bhavestvaṃ saṃśayaṃ prāpto mayā vīra kalatravān || 48 ||

sāyudhā bahavo vyomni rākṣasāstvaṃ nirāyudhaḥ |

kathaṃ śakṣyasi saṃyātuṃ māṃ caiva parirakṣitum || 49 ||

yudhyamānasya rakṣobhistava taiḥ krūrakarmabhiḥ |

prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayārtā kapisattama || 50 ||

atha rakṣāṃsi bhīmāni mahānti balavanti ca |

kathañcitsāmparāye tvāṃ jayeyuḥ kapisattama || 51 ||

athavā yudhyamānasya pateyaṃ vimukhasya te |

patitāṃ ca gṛhītvā māṃ nayeyuḥ pāparākṣasāḥ || 52 ||

māṃ vā hareyustvaddhastādviśaseyurathāpi vā |

avyavasthau hi dṛśyete yuddhe jayaparājayau || 53 ||

ahaṃ vāpi vipadyeyaṃ rakṣobhirabhitarjitā |

tvatprayatno hariśreṣṭha bhavenniṣphala eva tu || 54 ||

kāmaṃ tvamasi paryāpto nihantuṃ sarvarākṣasān |

rāghavasya yaśo hīyettvayā śastaistu rākṣasaiḥ || 55 ||

athavā'dāya rakṣāṃsi nyaseyussamvṛte hi mām |

yatra te nābhijānīyurharayo nāpi rāghavau || 56 ||

ārambhastu madartho'yaṃ tatastava nirarthakaḥ |

tvayā hi saha rāmasya mahānāgamane guṇaḥ || 57 ||

mayi jīvitamāyattaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |

bhrātrūṇāṃ ca mahābāho tava rājakulasya ca || 58 ||

tau nirāśau madarthaṃ tu śokasantāpakarśitau |

saha sarvarkṣaharibhistyakṣyataḥ prāṇasaṅgraham || 59 ||

bharturbhaktiṃ puraskṛtya rāmādanyasya vānara |

na spṛśāmi śarīraṃ tu puṃso vānarapuṅgava || 60 ||

yadahaṃ gātrasaṃsparśaṃ rāvaṇasya balādgatā |

anīśā kiṃ kariṣyāmi vināthā vivaśā satī || 61 ||

yadi rāmo daśagrīvamiha hattvā sabāndhavam |

māmito gṛhya gaccheta tattasya sadṛśaṃ bhavet || 62 ||

śrutā hi dṛṣṭāśca mayā parākramā mahātmanastasya raṇāvamardinaḥ |

na devagandharvabhujaṅgarākṣasā bhavanti rāmeṇa samā hi saṃyuge || 63 ||

samīkṣya taṃ saṃyati citrakārmukaṃ mahābalaṃ vāsavatulyavikramam |

salakṣmaṇaṃ ko viṣaheta rāghavaṃ hutāśanaṃ dīptamivānileritam || 64 ||

salakṣmaṇaṃ rāghavamājimardanaṃ diśāgajaṃ mattamiva vyavasthitam |

saheta ko vānaramukhya saṃyuge yugāntasūryapratimaṃ śarārciṣam || 65 ||

sa me hariśreṣṭha salakṣmaṇaṃ patiṃ sayūthapaṃ kṣipramihopapādaya |

cirāya rāmaṃ prati śokakarśitāṃ kuruṣva māṃ vānaramukhya harṣitām || 66 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||