📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.16 ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ - षੋਡਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
5.16 Sundarakanda - Shodasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षੋਡਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਵ੍ਯਾਂ ਸੀਤਾਂ ਤਾਂ ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਗੁਣਾਭਿਰਾਮਂ ਰਾਮਂ ਚ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋऽਭਵਤ੍ ॥ 1 ॥
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਬਾष੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍षਣਃ ।
ਸੀਤਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਹਨੂਮਾਨ੍ਵਿਲਲਾਪ ਹ ॥ 2 ॥
ਮਾਨ੍ਯਾ ਗੁਰੁਵਿਨੀਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ੍ਯ ਗੁਰੁਪ੍ਰਿਯਾ ।
ਯਦਿ ਸੀਤਾऽऽਪਿ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਕਾਲੋ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 3 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸਾਯਜ੍ਞਾ ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ ।
ਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕ੍षੁਭ੍ਯਤੇ ਦੇਵੀ ਗਙ੍ਗੇਵ ਜਲਦਾਗਮੇ ॥ 4 ॥
ਤੁਲ੍ਯਸ਼ੀਲਵਯੋਵृਤ੍ਤਾਂ ਤੁਲ੍ਯਾਭਿਜਨਲਕ੍षਣਾਮ੍ ।
ਰਾਘਵੋऽऽਰ੍ਹਤਿ ਵੈਦੇਹੀਂ ਤਂ ਚੇਯਮਸਿਤੇਕ੍षਣਾ ॥ 5 ॥
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਵਹੇਮਾਭਾਂ ਲੋਕਕਾਨ੍ਤਾਮਿਵ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਜਗਾਮ ਮਨਸਾ ਰਾਮਂ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 6 ॥
ਅਸ੍ਯਾ ਹੇਤੋਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ष੍ਯਾ ਹਤੋ ਵਾਲੀ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਰਾਵਣਪ੍ਰਤਿਮੋ ਵੀਰ੍ਯੇ ਕਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਨਿਪਾਤਿਤਃ ॥ 7 ॥
ਵਿਰਾਧਸ਼੍ਚ ਹਤਃ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਰਾਕ੍षਸੋ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਵਨੇ ਰਾਮੇਣ ਵਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣੇਵ ਸ਼ਮ੍ਬਰਃ ॥ 8 ॥
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਕ੍षਸਾਂ ਭੀਮਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ।
ਨਿਹਤਾਨਿ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਰੈਰਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮੈਃ ॥ 9 ॥
ਖਰਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿਪਾਤਿਤਃ ।
ਦੂषਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮੇਣ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 10 ॥
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਵਾਲਿਪਾਲਿਤਮ੍ ।
ਅਸ੍ਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਲੋਕਸਤ੍ਕृਤਮ੍ ॥ 11 ॥
ਸਾਗਰਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਨਦਨਦੀਪਤਿਃ ।
ਅਸ੍ਯਾ ਹੇਤੋਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ष੍ਯਾਃ ਪੁਰੀ ਚੇਯਮਵੇਕ੍षਿਤਾ ॥ 12 ॥
ਯਦਿ ਰਾਮਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਾਂ ਮੇਦਿਨੀਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ ।
ਅਸ੍ਯਾਃ ਕृਤੇ ਜਗਚ੍ਚਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯੇਵ ਮੇ ਮਤਿਃ ॥ 13 ॥
ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸੀਤਾ ਵਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰਾਜ੍ਯਂ ਸਕਲਂ ਸੀਤਾਯਾ ਨਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਕਲਾਮ੍ ॥ 14 ॥
ਇਯਂ ਸਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਮੈਥਿਲਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸੁਤਾ ਜਨਕਰਾਜਸ੍ਯ ਸੀਤਾ ਭਰ੍ਤृਦृਢਵ੍ਰਤਾ ॥ 15 ॥
ਉਤ੍ਥਿਤਾ ਮੇਦਿਨੀਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍षੇਤ੍ਰੇ ਹਲਮੁਖਕ੍षਤੇ ।
ਪਦ੍ਮਰੇਣੁਨਿਭੈਃ ਕੀਰ੍ਣਾ ਸ਼ੁਭੈਃ ਕੇਦਾਰਪਾਮ੍ਸੁਭਿਃ ॥ 16 ॥
ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਯਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇष੍ਨ੍ਵਿਵਰ੍ਤਿਨਃ ।
ਸ੍ਨੁषਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯੈषਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ॥ 17 ॥
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕृਤਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਇਯਂ ਸਾ ਦਯਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਰਾਕ੍षਸੀਵਸ਼ਮਾਗਤਾ ॥ 18 ॥
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭੋਗਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਰ੍ਤृਸ੍ਨੇਹਬਲਾਤ੍ਕृਤਾ ।
ਅਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਦੁਃਖਾਨਿ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਨਿਰ੍ਜਨਂ ਵਨਮ੍ ॥ 19 ॥
ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾ ਫਲਮੂਲੇਨ ਭਰ੍ਤृਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਾ ।
ਯਾ ਪਰਾਂ ਭਜਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਵਨੇऽऽਪਿ ਭਵਨੇ ਯਥਾ ॥ 20 ॥
ਸੇਯਂ ਕਨਕਵਰ੍ਣਾਙ੍ਗੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਸ੍ਮਿਤਭਾषਿਣੀ ।
ਸਹਤੇ ਯਾਤਨਾਮੇਤਾਮਨਰ੍ਥਾਨਾਮਭਾਗਿਨੀ ॥ 21 ॥
ਇਮਾਂ ਤੁ ਸ਼ੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਤਿ ਰਾਘਵਃ ।
ਰਾਵਣੇਨ ਪ੍ਰਮਥਿਤਾਂ ਪ੍ਰਪਾਮਿਵ ਪਿਪਾਸਿਤਃ ॥ 22 ॥
ਅਸ੍ਯਾ ਨੂਨਂ ਪੁਨਰ੍ਲਾਭਾਦ੍ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮੇष੍ਯਤਿ ।
ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ॥ 23 ॥
ਕਾਮਭੋਗੈਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਹੀਨਾ ਬਨ੍ਧੁਜਨੇਨ ਚ ।
ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਤਤ੍ਸਮਾਗਮਕਾਙ੍ਕ੍षਿਣੀ ॥ 24 ॥
ਨੈषਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਰਾਕ੍षਸ੍ਯੋ ਨੇਮਾਨ੍ਪੁष੍ਪਫਲਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ।
ਏਕਸ੍ਥਹृਦਯਾ ਨੂਨਂ ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 25 ॥
ਭਰ੍ਤਾ ਨਾਮ ਪਰਂ ਨਾਰ੍ਯਾ ਭੂषਣਂ ਭੂषਣਾਦਪਿ ।
ਏषਾ ਤੁ ਰਹਿਤਾ ਤੇਨ ਭੂषਣਾਰ੍ਹਾ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ ॥ 26 ॥
ਦੁष੍ਕਰਂ ਕੁਰੁਤੇ ਰਾਮੋ ਹੀਨੋ ਯਦਨਯਾ ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਨ ਦੁਃਖੇਨਾਵਸੀਦਤਿ ॥ 27 ॥
ਇਮਾਮਸਿਤਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਨਿਭੇਕ੍षਣਾਮ੍ ।
ਸੁਖਾਰ੍ਹਾਂ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਮਾਪਿ ਵ੍ਯਥਿਤਂ ਮਨਃ ॥ 28 ॥
ਕ੍षਤਿਕ੍षਮਾ ਪੁष੍ਕਰਸਨ੍ਨਿਭਾਕ੍षੀ ਯਾ ਰਕ੍षਿਤਾ ਰਾਘਵਲਕ੍ष੍ਮਣਾਭ੍ਯਾਮ੍ ।
ਸਾ ਰਾਕ੍षਸੀਭਿਰ੍ਵਿਕृਤੇਕ੍षਣਾਭਿਃ ਸਂਰਕ੍ष੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਵृਕ੍षਮੂਲੇ ॥ 29 ॥
ਹਿਮਹਤਨਲਿਨੀਵ ਨष੍ਟਸ਼ੋਭਾ ਵ੍ਯਸਨਪਰਮ੍ਪਰਯਾ ਨਿਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾ ।
ਸਹਚਰਰਹਿਤੇਵ ਚਕ੍ਰਵਾਕੀ ਜਨਕਸੁਤਾ ਕृਪਣਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ॥ 30 ॥
ਅਸ੍ਯਾ ਹਿ ਪੁष੍ਪਾਵਨਤਾਗ੍ਰਸ਼ਾਖਾਃ ਸ਼ੋਕਂ ਦृਢਂ ਵੈ ਜਨਯਨ੍ਤ੍ਯਸ਼ੋਕਾਃ ।
ਹਿਮਵ੍ਯਪਾਯੇਨ ਚ ਸ਼ੀਤਰਸ਼੍ਮਿ ਰਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੋ ਨੈਕਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਃ ॥ 31 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਮਰ੍ਥਂ ਕਪਿਰਨ੍ਵਵੇਕ੍ष੍ਯ ਸੀਤੇਯਮਿਤ੍ਯੇਵ ਨਿਵਿष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਃ ।
ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿषਸਾਦ ਵृਕ੍षੇ ਬਲੀ ਹਰੀਣਾਮृषਭਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ॥ 32 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ षੋਡਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
praśasya tu praśastavyāṃ sītāṃ tāṃ haripuṅgavaḥ |
guṇābhirāmaṃ rāmaṃ ca punaścintāparo'bhavat || 1 ||
sa muhūrtamiva dhyātvā bāṣpaparyākulekṣaṇaḥ |
sītāmāśritya tejasvī hanūmānvilalāpa ha || 2 ||
mānyā guruvinītasya lakṣmaṇasya gurupriyā |
yadi sītā''pi duḥkhārtā kālo hi duratikramaḥ || 3 ||
rāmasya vyavasāyajñā lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ |
nātyarthaṃ kṣubhyate devī gaṅgeva jaladāgame || 4 ||
tulyaśīlavayovṛttāṃ tulyābhijanalakṣaṇām |
rāghavo''rhati vaidehīṃ taṃ ceyamasitekṣaṇā || 5 ||
tāṃ dṛṣṭvā navahemābhāṃ lokakāntāmiva śriyam |
jagāma manasā rāmaṃ vacanaṃ cedamabravīt || 6 ||
asyā hetorviśālākṣyā hato vālī mahābalaḥ |
rāvaṇapratimo vīrye kabandhaśca nipātitaḥ || 7 ||
virādhaśca hataḥ saṅkhye rākṣaso bhīmavikramaḥ |
vane rāmeṇa vikramya mahendreṇeva śambaraḥ || 8 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām |
nihatāni janasthāne śarairagniśikhopamaiḥ || 9 ||
kharaśca nihatasaṅkhye triśirāśca nipātitaḥ |
dūṣaṇaśca mahātejā rāmeṇa viditātmanā || 10 ||
aiśvaryaṃ vānarāṇāṃ ca durlabhaṃ vālipālitam |
asyā nimitte sugrīvaḥ prāptavān lokasatkṛtam || 11 ||
sāgaraśca mayā krāntaśśrīmānnadanadīpatiḥ |
asyā hetorviśālākṣyāḥ purī ceyamavekṣitā || 12 ||
yadi rāmaḥ samudrāntāṃ medinīṃ parivartayet |
asyāḥ kṛte jagaccāpi yuktamityeva me matiḥ || 13 ||
rājyaṃ vā triṣu lokeṣu sītā vā janakātmajā |
trailokyarājyaṃ sakalaṃ sītāyā nāpnuyātkalām || 14 ||
iyaṃ sā dharmaśīlasya maithilasya mahātmanaḥ |
sutā janakarājasya sītā bhartṛdṛḍhavratā || 15 ||
utthitā medinīṃ bhittvā kṣetre halamukhakṣate |
padmareṇunibhaiḥ kīrṇā śubhaiḥ kedārapāmsubhiḥ || 16 ||
vikrāntasyāryaśīlasya saṃyugeṣnvivartinaḥ |
snuṣā daśarathasyaiṣā jyeṣṭhā rājño yaśasvinī || 17 ||
dharmajñasya kṛtajñasya rāmasya viditātmanaḥ |
iyaṃ sā dayitā bhāryā rākṣasīvaśamāgatā || 18 ||
sarvān bhogānparityajya bhartṛsnehabalātkṛtā |
acintayitvā duḥkhāni praviṣṭā nirjanaṃ vanam || 19 ||
santuṣṭā phalamūlena bhartṛśuśrūṣaṇe ratā |
yā parāṃ bhajate prītiṃ vane''pi bhavane yathā || 20 ||
seyaṃ kanakavarṇāṅgī nityaṃ susmitabhāṣiṇī |
sahate yātanāmetāmanarthānāmabhāginī || 21 ||
imāṃ tu śīlasampannāṃ draṣṭumarhati rāghavaḥ |
rāvaṇena pramathitāṃ prapāmiva pipāsitaḥ || 22 ||
asyā nūnaṃ punarlābhādrāghavaḥ prītimeṣyati |
rājā rājyaparibhraṣṭaḥ punaḥ prāpyeva medinīm || 23 ||
kāmabhogaiḥ parityaktā hīnā bandhujanena ca |
dhārayatyātmano dehaṃ tatsamāgamakāṅkṣiṇī || 24 ||
naiṣā paśyati rākṣasyo nemānpuṣpaphaladrumān |
ekasthahṛdayā nūnaṃ rāmamevānupaśyati || 25 ||
bhartā nāma paraṃ nāryā bhūṣaṇaṃ bhūṣaṇādapi |
eṣā tu rahitā tena bhūṣaṇārhā na śobhate || 26 ||
duṣkaraṃ kurute rāmo hīno yadanayā prabhuḥ |
dhārayatyātmano dehaṃ na duḥkhenāvasīdati || 27 ||
imāmasitakeśāntāṃ śatapatranibhekṣaṇām |
sukhārhāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā mamāpi vyathitaṃ manaḥ || 28 ||
kṣatikṣamā puṣkarasannibhākṣī yā rakṣitā rāghavalakṣmaṇābhyām |
sā rākṣasībhirvikṛtekṣaṇābhiḥ saṃrakṣyate samprati vṛkṣamūle || 29 ||
himahatanalinīva naṣṭaśobhā vyasanaparamparayā nipīḍyamānā |
sahacararahiteva cakravākī janakasutā kṛpaṇāṃ daśāṃ prapannā || 30 ||
asyā hi puṣpāvanatāgraśākhāḥ śokaṃ dṛḍhaṃ vai janayantyaśokāḥ |
himavyapāyena ca śītaraśmi rabhyutthito naikasahasraraśmiḥ || 31 ||
ityevamarthaṃ kapiranvavekṣya sīteyamityeva niviṣṭabuddhiḥ |
saṃśritya tasminniṣasāda vṛkṣe balī harīṇāmṛṣabhastarasvī || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever