📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.55 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
4.55 Kishkindhakanda - Panchapanchasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਨੁਮਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍ ।
ਸ੍ਵਾਮਿਸਤ੍ਕਾਰਸਂਯੁਕ੍ਤਮਙ੍ਗਦੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਮਨਸ਼੍ਸ਼ੌਚਮਾਨृਸ਼ਂਸ੍ਯਮਥਾऽਰ੍ਜਵਮ੍ ।
ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੈਵ ਧੈਰ੍ਯਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ॥ 2 ॥
ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਜੀਵਤੋ ਮਹਿषੀਂ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ ।
ਧਰ੍ਮੇਣ ਮਾਤਰਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵੀਕਰੋਤਿ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਃ ॥ 3 ॥
ਕਥਂ ਸ ਧਰ੍ਮਂ ਜਾਨੀਤੇ ਯੇਨ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਯੁਦ੍ਧਾਯਾਭਿਨਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਬਿਲਸ੍ਯ ਪਿਹਿਤਂ ਮੁਖਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਪਾਣਿਗृਹੀਤਸ਼੍ਚ ਕृਤਕਰ੍ਮਾ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਵਿਸ੍ਮृਤੋ ਰਾਘਵੋ ਯੇਨ ਸ ਕਸ੍ਯ ਤੁ ਕृਤਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ॥ 5 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ੍ਯ ਭਯਾਦ੍ਯੇਨ ਨਾਧਰ੍ਮਭਯਭੀਰੁਣਾ ।
ਆਦਿष੍ਟਾ ਮਾਰ੍ਗਿਤੁਂ ਸੀਤਾਂ ਧਰ੍ਮਮਸ੍ਮਿਨ੍ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ 6 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਪੇ ਕृਤਘ੍ਨੇ ਤੁ ਸ੍ਮृਤਿਹੀਨੇ ਚਲਾਤ੍ਮਨਿ ।
ਆਰ੍ਯਃ ਕੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਜ੍ਜਾਤੁ ਤਤ੍ਕੁਲੀਨੋ ਜਿਜੀਵਿषੁਃ ॥ 7 ॥
ਰਾਜ੍ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯਸ੍ਸਗੁਣੋ ਵਿਗੁਣੋऽਪਿ ਵਾ ।
ਕਥਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਕੁਲੀਨਂ ਮਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਜੀਵਯਿष੍ਯਤਿ ॥ 8 ॥
ਭਿਨ੍ਨਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਪਰਾਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਹੀਨਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਥਂ ਹ੍ਯਹਮ੍ ।
ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜੀਵੇਯਮਨਾਥ ਇਵ ਦੁਰ੍ਬਲਃ ॥ 9 ॥
ਪਾਂਸ਼ੁਦਣ੍ਡੇਨ ਹਿ ਮਾਂ ਬਨ੍ਧਨੇ ਨੋਪਪਾਦਯੇਤ੍ ।
ਸ਼ਠਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਨृਸ਼ਂਸਸ਼੍ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਜ੍ਯਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ 10 ॥
ਬਨ੍ਧਨਾਦ੍ਵਾऽਵਸਾਦਾਨ੍ਮੇ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨਮ੍ ।
ਅਨੁਜਾਨੀਤ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਗृਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਵਾਨਰਾਃ ॥ 11 ॥
ਅਹਂ ਵਃ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨਾਮਿ ਨਾਗਮਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਰੀਮ੍ ।
ਇਹੈਵ ਪ੍ਰਾਯਮਾਸਿष੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮਰਣਮੇਵ ਮੇ ॥ 12 ॥
ਅਭਿਵਾਦਨਪੂਰ੍ਵਂ ਹਿ ਰਾਘਵੌ ਬਲਸ਼ਾਲਿਨੌ ।
ਅਭਿਵਾਦਨਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਲਮੇਵ ਚ ॥ 13 ॥
ਵਾਚ੍ਯਸ੍ਤਾਤੋ ਯਵੀਯਾਨ੍ਮੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਆਰੋਗ੍ਯਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਵਾਚ੍ਯਾ ਮਾਤਾ ਰੁਮਾ ਚ ਮੇ ॥ 14 ॥
ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਮੇ ਤਾਰਾਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਿਤੁਮਰ੍ਹਥ ।
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਿਯਪੁਤ੍ਰਾ ਸਾ ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ ॥ 15 ॥
ਵਿਨष੍ਟਮਿਹ ਮਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਹਾਸ੍ਯਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ ।
ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਵृਦ੍ਧਾਂਸ੍ਤਾਨਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ॥ 16 ॥
ਵਿਵੇਸ਼ ਚਾਙ੍ਗਦੋ ਭੂਮੌ ਰੁਦਨ੍ਦਰ੍ਭੇषੁ ਦੁਰ੍ਮਨਾਃ ।
ਤਸ੍ਯ ਸਂਵਿਸ਼ਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰੁਦਨ੍ਤੋ ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ ॥ 17 ॥
ਨਯਨੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਮੁਮੁਚੁਰੁष੍ਣਂ ਵੈ ਵਾਰਿ ਦੁਃਖਿਤਾਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਚੈਵ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਾਲਿਨਮ੍ ॥ 18 ॥
ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਾਙ੍ਗਦਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਵਸਨ੍ਪ੍ਰਾਯਮਾਸਿਤੁਮ੍ ।
ਮਤਂ ਤਦ੍ਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਾਃ ॥ 19 ॥
ਉਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯੋਦਕਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਾਸ੍ਸਮੁਪਾਵਿਸ਼ਨ੍ ।
ਦਕ੍षਿਣਾਗ੍ਰੇषੁ ਦਰ੍ਭੇषੁ ਉਦਕ੍ਤੀਰਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ॥ 20 ॥
ਮੁਮੂਰ੍षਵੋ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਏਤਤ੍ ਕ੍षਮਮਿਤਿ ਸ੍ਮ ਹ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਨਵਾਸਂ ਚ ਕ੍षਯਂ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯ ਚ ॥ 21 ॥
ਜਨਸ੍ਥਾਨਵਧਂ ਚੈਵ ਵਧਂ ਚੈਵ ਜਟਾਯੁषਃ ।
ਹਰਣਂ ਚੈਵ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਾਲਿਨਸ਼੍ਚ ਵਧਂ ਰਣੇ ॥ 22 ॥
ਰਾਮਕੋਪਂ ਚ ਵਦਤਾਂ ਹਰੀਣਾਂ ਭਯਮਾਗਤਮ੍ ।
ਸ ਸਂਵਿਸ਼ਦ੍ਭਿਬਹੁਭਿਰ੍ਮਹੀਧਰੋ ਮਹਾਦ੍ਰਿਕੂਟਪ੍ਰਤਿਮੈਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮੈਃ ।
ਬਭੂਵ ਸਨ੍ਨਾਦਿਤਨਿਰ੍ਦਰਾਨ੍ਤਰੋ ਭृਸ਼ਂ ਨਦਦ੍ਭਿਰ੍ਜਲਦੈਰਿਵੋਲ੍ਬਣੈਃ ॥ 23 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
śrutvā hanumato vākyaṃ praśritaṃ dharmasaṃhitam |
svāmisatkārasaṃyuktamaṅgado vākyamabravīt || 1 ||
sthairyamātmamanaśśaucamānṛśaṃsyamathā'rjavam |
vikramaścaiva dhairyaṃ ca sugrīve nopapadyate || 2 ||
bhrāturjyeṣṭhasya yo bhāryāṃ jīvato mahiṣīṃ priyām |
dharmeṇa mātaraṃ yastu svīkaroti jugupsitaḥ || 3 ||
kathaṃ sa dharmaṃ jānīte yena bhrātrā mahātmanā |
yuddhāyābhiniyuktena bilasya pihitaṃ mukham || 4 ||
satyātpāṇigṛhītaśca kṛtakarmā mahāyaśāḥ |
vismṛto rāghavo yena sa kasya tu kṛtaṃ smaret || 5 ||
lakṣmaṇasya bhayādyena nādharmabhayabhīruṇā |
ādiṣṭā mārgituṃ sītāṃ dharmamasminkathaṃ bhavet || 6 ||
tasminpāpe kṛtaghne tu smṛtihīne calātmani |
āryaḥ ko viśvasejjātu tatkulīno jijīviṣuḥ || 7 ||
rājye putraḥ pratiṣṭhāpyassaguṇo viguṇo'pi vā |
kathaṃ śatrukulīnaṃ māṃ sugrīvo jīvayiṣyati || 8 ||
bhinnamantro'parāddhaśca hīnaśaktiḥ kathaṃ hyaham |
kiṣkindhāṃ prāpya jīveyamanātha iva durbalaḥ || 9 ||
pāṃśudaṇḍena hi māṃ bandhane nopapādayet |
śaṭhaḥ krūro nṛśaṃsaśca sugrīvo rājyakāraṇāt || 10 ||
bandhanādvā'vasādānme śreyaḥ prāyopaveśanam |
anujānīta māṃ sarve gṛhaṃ gacchantu vānarāḥ || 11 ||
ahaṃ vaḥ pratijānāmi nāgamiṣyāmyahaṃ purīm |
ihaiva prāyamāsiṣye śreyo maraṇameva me || 12 ||
abhivādanapūrvaṃ hi rāghavau balaśālinau |
abhivādanapūrvaṃ tu rājā kuśalameva ca || 13 ||
vācyastāto yavīyānme sugrīvo vānareśvaraḥ |
ārogyapūrvaṃ kuśalaṃ vācyā mātā rumā ca me || 14 ||
mātaraṃ caiva me tārāmāśvāsayitumarhatha |
prakṛtyā priyaputrā sā sānukrośā tapasvinī || 15 ||
vinaṣṭamiha māṃ śrutvā vyaktaṃ hāsyati jīvitam |
etāvaduktvā vacanaṃ vṛddhāṃstānabhivādya ca || 16 ||
viveśa cāṅgado bhūmau rudandarbheṣu durmanāḥ |
tasya saṃviśatastatra rudanto vānararṣabhāḥ || 17 ||
nayanebhyaḥ pramumucuruṣṇaṃ vai vāri duḥkhitāḥ |
sugrīvaṃ caiva nindantaḥ praśaṃsantaśca vālinam || 18 ||
parivāryāṅgadaṃ sarve vyavasanprāyamāsitum |
mataṃ tadvāliputrasya vijñāya plavagarṣabhāḥ || 19 ||
upaspṛśyodakaṃ tatra prāṅmukhāssamupāviśan |
dakṣiṇāgreṣu darbheṣu udaktīraṃ samāśritāḥ || 20 ||
mumūrṣavo hariśreṣṭhā etat kṣamamiti sma ha |
rāmasya vanavāsaṃ ca kṣayaṃ daśarathasya ca || 21 ||
janasthānavadhaṃ caiva vadhaṃ caiva jaṭāyuṣaḥ |
haraṇaṃ caiva vaidehyā vālinaśca vadhaṃ raṇe || 22 ||
rāmakopaṃ ca vadatāṃ harīṇāṃ bhayamāgatam |
sa saṃviśadbhibahubhirmahīdharo mahādrikūṭapratimaiḥ plavaṅgamaiḥ |
babhūva sannāditanirdarāntaro bhṛśaṃ nadadbhirjaladairivolbaṇaiḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever