📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.9 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਨਵਮ ਸਰ੍ਗਃ
3.9 Aranyakanda - Navama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਨਵਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸੁਤੀਕ੍ष੍ਣੇਨਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਮ੍ ।
ਹृਦ੍ਯਯਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਯਾ ਵਾਚਾ ਭਰ੍ਤਾਰਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਅਯਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਸੁਸੂਕ੍ष੍ਮੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਮਹਾਨ੍ ।
ਨਿਵृਤ੍ਤੇਨ ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਯੋऽਯਂ ਵ੍ਯਸਨਾਤ੍ਕਾਮਜਾਦਿਹ ॥ 2 ॥
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯੇਵ ਵ੍ਯਸਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾਮਜਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਤ ।
ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਕ੍ਯਂ ਪਰਮਕਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗੁਰੁਤਰਾਵੁਭੌ ॥ 3 ॥
ਪਰਦਾਰਾਭਿਗਮਨਂ ਵਿਨਾ ਵੈਰਂ ਚ ਰੌਦ੍ਰਤਾ ।
ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਕ੍ਯਂ ਨ ਤੇ ਭੂਤਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵ ॥ 4 ॥
ਕੁਤੋऽਭਿਲਾषਣਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਰੇषਾਂ ਧਰ੍ਮਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।
ਤਵ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਨੁष੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰ ਨ ਚਾਭੂਤ੍ਤੇ ਕਦਾਚਨ ॥ 5 ॥
ਮਨਸ੍ਯਪਿ ਤਥਾ ਰਾਮ ਨ ਚੈਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ।
ਸ੍ਵਦਾਰਨਿਰਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ ॥ 6 ॥
ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਸ੍ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਕਾਰਕਃ ।
ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧ ਮਹਾਭਾਗ ਸ਼੍ਰੀਮਲ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਪੂਰ੍ਵਜ ॥ 7 ॥
ਤ੍ਵਯਿ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਤ੍ਵਯਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ ।
ਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਤੁਂ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ ॥ 8 ॥
ਤਵ ਵਸ਼੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਚ ਜਾਨਾਮਿ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨ ।
ਤृਤੀਯਂ ਯਦਿਦਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਪਰਪ੍ਰਾਣਾਭਿਹਿਂਸਨਮ੍ ॥ 9 ॥
ਨਿਰ੍ਵੈਰਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਮੋਹਾਤ੍ਤਚ੍ਚ ਤੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਾਮ੍ ॥ 10 ॥
ऋषੀਣਾਂ ਰਕ੍षਣਾਰ੍ਥਾਯ ਵਧਸ੍ਸਂਯਤਿ ਰਕ੍षਸਾਮ੍ ।
ਏਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਨਂ ਦਣ੍ਡਕਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਧृਤਬਾਣਸ਼ਰਾਸਨਃ ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਮ ਚਿਨ੍ਤਾਕੁਲਂ ਮਨਃ ॥ 12 ॥
ਤ੍ਵਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵੈ ਭਵੇਨ੍ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਹਿਤਮ੍ ।
ਤ੍ਵਾਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮ ਚਿਨ੍ਤਾਕੁਲਂ ਮਨਃ ॥ 13 ॥
ਸਰ੍ਵਤਚਸ਼ਿਨ੍ਤਯ੍ਨਤ੍ਯਾ ਮੇ ਤਵ ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਨृਪ ।
ਨ ਹਿ ਮੇ ਰੋਚਤੇ ਵੀਰ ਗਮਨਂ ਦਣ੍ਡਕਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ॥ 14 ॥
ਕਾਰਣਂ ਤਤ੍ਰ ਵਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮਮ ।
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਬਾਣਧਨੁष੍ਪਾਣਿਰ੍ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸਹ ਵਨਂ ਗਤਃ ॥ 15 ॥
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਨਚਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਸ਼੍ਸ਼ਰਵ੍ਯਯਮ੍ ।
ਕ੍षਤ੍ਰਿਯਾਣਾਮਪਿ ਧਨੁਰ੍ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਯੇਨ੍ਧਨਾਨਿ ਚ ॥ 16 ॥
ਸਮੀਪਤਸ੍ਸ੍ਥਿਤਂ ਤੇਜੋ ਬਲਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਤੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ।
ਪੁਰਾ ਕਿਲ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਪਸ੍ਸ੍ਵੀ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਛੁਚਿਃ ॥ 17 ॥
ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦਭਵਤ੍ਪੁਣ੍ਯੇ ਵਨੇ ਰਤਮृਗਦ੍ਵਿਜੇ ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਤਪਸੋ ਵਿਘ੍ਨਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ ॥ 18 ॥
ਖਙ੍ਗਪਾਣਿਰਥਾਗਚ੍ਛਦਾਸ਼੍ਰਮਂ ਭਟਰੂਪਧृਤ੍ ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਪਦੇ ਨਿਸ਼ਿਤਃ ਖਙ੍ਗ ਉਤ੍ਤਮਃ ॥ 19 ॥
ਸ ਨ੍ਯਾਸਵਿਧਿਨਾ ਦਤ੍ਤਃ ਪੁਣ੍ਯੇ ਤਪਸਿ ਤਿष੍ਠਤਃ ।
ਸ ਤਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ੍ਯਾਸਰਕ੍षਣਤਤ੍ਪਰਃ ॥ 20 ॥
ਵਨੇ ਤੁ ਵਿਚਰਤ੍ਯੇਵ ਰਕ੍षਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯੁਪਾਦਾਤੁਂ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ॥ 21 ॥
ਨ ਵਿਨਾ ਯਾਤਿ ਤਂ ਖਙ੍ਗਂ ਨ੍ਯਾਸਰਕ੍षਣਤਤ੍ਪਰਃ ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਿਵਹਨ੍ਕ੍ਰਮੇਣ ਸ ਤਪੋਧਨਃ ॥ 22 ॥
ਚਕਾਰ ਰੌਦ੍ਰੀਂ ਸ੍ਵਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪਸਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ।
ਤਤਸ੍ਸਰੌਦ੍ਰੇऽਭਿਰਤਃ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋऽਧਰ੍ਮਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥ 23 ॥
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਵਾਸਾਜ੍ਜਗਾਮ ਨਰਕਂ ਮੁਨਿਃ ।
ਏਵਮੇਤਤ੍ਪੁਰਾ ਵृਤ੍ਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸਂਯੋਗਕਾਰਣਮ੍ ॥ 24 ॥
ਅਗ੍ਨਿਸਂਯੋਗਵਦ੍ਧੇਤੁਸ਼੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸਂਯੋਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ।
ਸ੍ਨੇਹਾਚ੍ਚ ਬਹੁਮਾਨਾਚ੍ਚ ਸ੍ਮਾਰਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਸ਼ਿਕ੍षਯੇ ॥ 25 ॥
ਨ ਕਥਞ੍ਚਨ ਸਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਗृਹੀਤਧਨੁषਾ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵੈਰਂ ਵਿਨਾ ਹਨ੍ਤੁਂ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ਦਣ੍ਡਕਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍ ॥ 26 ॥
ਅਪਰਾਧਂ ਵਿਨਾ ਹਨ੍ਤੁਂ ਲੋਕਾਨ੍ਵੀਰ ਨ ਕਾਮਯੇ ।
ਕ੍षਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਤੁ ਵੀਰਾਣਾਂ ਵਨੇषੁ ਨਿਰਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ 27 ॥
ਧਨੁषਾ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤਾਵਦਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਤ੍ਵਭਿਰਕ੍षਣਮ੍ ।
ਕ੍ਵਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਵ ਚ ਵਨਂ ਕ੍ਵ ਚ ਕ੍षਾਤ੍ਰਂ ਤਪਃ ਕ੍ਵਚ ॥ 28 ॥
ਵ੍ਯਾਵਿਦ੍ਧਮਿਦਮਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਦ੍ਦੇਸ਼ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਪੂਜ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਤਦਾਰ੍ਯ ਕਲੁषਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਜਾਯਤੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸੇਵਨਾਤ੍ ॥ 29 ॥
ਪੁਨਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਕ੍षਤ੍ਰਧਰ੍ਮਂ ਚਰਿष੍ਯਸਿ ।
ਅਕ੍षਯਾ ਤੁ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਯੋਰ੍ਮਮ ॥ 30 ॥
ਯਦਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਵੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਿਰਤੋ ਮੁਨਿਃ ।
ਧਰ੍ਮਾਦਰ੍ਥਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਭਵਤੇ ਸੁਖਮ੍ ॥ 31 ॥
ਧਰ੍ਮੇਣ ਲਭਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਸਾਰਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਯਮੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈ ਕਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ॥ 32 ॥
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨਿਪੁਣੈਰ੍ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਸੁਖਾਲ੍ਲਭ੍ਯਤੇ ਸੁਖਮ੍ ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਚਿਮਤਿਸ੍ਸੌਮ੍ਯ ਚਰ ਧਰ੍ਮਂ ਤਪੋਵਨੇ ॥ 33 ॥
ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਵਿਦਿਤਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਪਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਚਾਪਲਾਦੇਤਦੁਦਾਹृਤਂ ਮੇ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਵਕ੍ਤੁਂ ਤਵ ਕਸ੍ਸਮਰ੍ਥਃ ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤੁ ਸਹਾਨੁਜੇਨ ਯਦ੍ਰੋਚਤੇ ਤਤ੍ਕੁਰੁ ਮਾ ਚਿਰੇਣ ॥ 34 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਨਵਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha navamassargaḥ |
sutīkṣṇenābhyanujñātaṃ prasthitaṃ raghunandanam |
hṛdyayā snigdhayā vācā bhartāramidamabravīt || 1 ||
ayaṃ dharmassusūkṣmeṇa vidhinā prāpyate mahān |
nivṛttena tu śakyo'yaṃ vyasanātkāmajādiha || 2 ||
trīṇyeva vyasanānyatra kāmajāni bhavantyuta |
mithyāvākyaṃ paramakaṃ tasmādgurutarāvubhau || 3 ||
paradārābhigamanaṃ vinā vairaṃ ca raudratā |
mithyāvākyaṃ na te bhūtaṃ na bhaviṣyati rāghava || 4 ||
kuto'bhilāṣaṇaṃ strīṇāṃ pareṣāṃ dharmanāśanam |
tava nāsti manuṣyendra na cābhūtte kadācana || 5 ||
manasyapi tathā rāma na caitadvidyate kvacit |
svadāraniratastvaṃ ca nityameva nṛpātmaja || 6 ||
dharmiṣṭhassatyasandhaśca piturnirdeśakārakaḥ |
satyasandha mahābhāga śrīmallakṣmaṇapūrvaja || 7 ||
tvayi dharmaśca satyaṃ ca tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
tacca sarvaṃ mahābāho śakyaṃ dhartuṃ jitendriyaiḥ || 8 ||
tava vaśyendriyatvaṃ ca jānāmi śubhadarśana |
tṛtīyaṃ yadidaṃ raudraṃ paraprāṇābhihiṃsanam || 9 ||
nirvairaṃ kriyate mohāttacca te samupasthitam |
pratijñātastvayā vīra daṇḍakāraṇyavāsinām || 10 ||
ṛṣīṇāṃ rakṣaṇārthāya vadhassaṃyati rakṣasām |
etannimittaṃ ca vanaṃ daṇḍakā iti viśrutam || 11 ||
prasthitastvaṃ saha bhrātrā dhṛtabāṇaśarāsanaḥ |
tatastvāṃ prasthitaṃ dṛṣṭvā mama cintākulaṃ manaḥ || 12 ||
tvadvṛttaṃ cintayantyā vai bhavenniśśreyasaṃ hitam |
tvāṃ caiva prasthitaṃ dṛṣṭvā rāma cintākulaṃ manaḥ || 13 ||
sarvatacaśintaynatyā me tava niśśreyasaṃ nṛpa |
na hi me rocate vīra gamanaṃ daṇḍakānprati || 14 ||
kāraṇaṃ tatra vakṣyāmi vadantyāśśrūyatāṃ mama |
tvaṃ hi bāṇadhanuṣpāṇirbhrātrā saha vanaṃ gataḥ || 15 ||
dṛṣṭvā vanacarānsarvānkaccitkuryāśśaravyayam |
kṣatriyāṇāmapi dhanurhutāśasyendhanāni ca || 16 ||
samīpatassthitaṃ tejo balamucchrayate bhṛśam |
purā kila mahābāho tapassvī satyavākchuciḥ || 17 ||
kasmiṃścidabhavatpuṇye vane ratamṛgadvije |
tasyaiva tapaso vighnaṃ kartumindraśśacīpatiḥ || 18 ||
khaṅgapāṇirathāgacchadāśramaṃ bhaṭarūpadhṛt |
tasmiṃstadāśramapade niśitaḥ khaṅga uttamaḥ || 19 ||
sa nyāsavidhinā dattaḥ puṇye tapasi tiṣṭhataḥ |
sa tacchastramanuprāpya nyāsarakṣaṇatatparaḥ || 20 ||
vane tu vicaratyeva rakṣanpratyayamātmanaḥ |
yatra gacchatyupādātuṃ mūlāni ca phalāni ca || 21 ||
na vinā yāti taṃ khaṅgaṃ nyāsarakṣaṇatatparaḥ |
nityaṃ śastraṃ parivahankrameṇa sa tapodhanaḥ || 22 ||
cakāra raudrīṃ svāṃ buddhiṃ tyaktvā tapasi niścayam |
tatassaraudre'bhirataḥ pramatto'dharmakarśitaḥ || 23 ||
tasya śastrasya saṃvāsājjagāma narakaṃ muniḥ |
evametatpurā vṛttaṃ śastrasaṃyogakāraṇam || 24 ||
agnisaṃyogavaddhetuśśastrasaṃyoga ucyate |
snehācca bahumānācca smāraye tvāṃ na śikṣaye || 25 ||
na kathañcana sā kāryā gṛhītadhanuṣā tvayā |
buddhirvairaṃ vinā hantuṃ rākṣasāndaṇḍakāśritān || 26 ||
aparādhaṃ vinā hantuṃ lokānvīra na kāmaye |
kṣatriyāṇāṃ tu vīrāṇāṃ vaneṣu niratātmanām || 27 ||
dhanuṣā kāryametāvadārtānāṃ tvabhirakṣaṇam |
kvaca śastraṃ kva ca vanaṃ kva ca kṣātraṃ tapaḥ kvaca || 28 ||
vyāviddhamidamasmābhirddeśadharmastu pūjyatām |
tadārya kaluṣā buddhirjāyate śastrasevanāt || 29 ||
punargatvā tvayodhyāyāṃ kṣatradharmaṃ cariṣyasi |
akṣayā tu bhavetprītiśśvaśrūśvaśurayormama || 30 ||
yadi rājyaṃ parityajya bhavestvaṃ nirato muniḥ |
dharmādarthaḥ prabhavati dharmātprabhavate sukham || 31 ||
dharmeṇa labhate sarvaṃ dharmasāramidaṃ jagat |
ātmānaṃ niyamaistaistai karśayitvā prayatnataḥ || 32 ||
prāpyate nipuṇairdharmo na sukhāllabhyate sukham |
nityaṃ śucimatissaumya cara dharmaṃ tapovane || 33 ||
sarvaṃ hi viditaṃ tubhyaṃ trailokyamapi tattvataḥ |
strīcāpalādetadudāhṛtaṃ me dharmaṃ ca vaktuṃ tava kassamarthaḥ |
vicārya buddhyā tu sahānujena yadrocate tatkuru mā cireṇa || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe navamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever