📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.66 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - षਟ੍षष੍ਟਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
3.66 Aranyakanda - Shatshashtitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षਟ੍षष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਂ ਤਥਾ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤਮਨਾਥਵਤ੍ ।
ਮੋਹੇਨ ਮਹਤਾਵਿष੍ਟਂ ਪਰਿਦ੍ਯੂਨਮਚੇਤਨਮ੍ ॥ 1 ॥
ਤਤਸ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦਿਵ ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ।
ਰਾਮਂ ਸਮ੍ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਚਰਣੌ ਚਾਭਿਪੀਡਯਨ੍ ॥ 2 ॥
ਮਹਤਾ ਤਪਸਾ ਰਾਮ ਮਹਤਾ ਚਾਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਰਾਜ੍ਞਾ ਦਸ਼ਰਥੇਨਾਸਿ ਲਬ੍ਧੋऽਮृਤਮਿਵਾਮਰੈਃ ॥ 3 ॥
ਤਵ ਚੈਵ ਗੁਣੈਰ੍ਬਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਯੋਗਾਨ੍ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਰਾਜਾ ਦੇਵਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੋ ਭਰਤਸ੍ਯ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥ 4 ॥
ਯਦਿ ਦੁਃਖਮਿਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਨ ਸਹਿष੍ਯਸੇ ।
ਪ੍ਰਾਕृਤਸ਼੍ਚਾਲ੍ਪਸਤ੍ਤ੍ਵਸ਼੍ਚ ਇਤਰਃ ਕਸ੍ਸਹਿष੍ਯਤਿ ॥ 5 ॥
ਦੁਃਖਿਤੋ ਹਿ ਭਵਾਨ੍ਲੋਕਾਂਸ੍ਤੇਜਸਾ ਯਦਿ ਧਕ੍ष੍ਯਤੇ ।
ਆਰ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਕ੍ਵ ਨੁ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ॥ 6 ॥
ਲੋਕਸ੍ਵਭਾਵ ਏਵੈष ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਗਤਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਸਾਲੋਕ੍ਯਮਨਯਸ੍ਤਂ ਸਮਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍ ॥ 7 ॥
ਮਹਰ੍षਿਰ੍ਯੋ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪਿਤੁਰ੍ਨਃ ਪੁਰੋਹਿਤਃ ।
ਅਹ੍ਨਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਜਜ੍ਞੇ ਤਥੈਵਾਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਹਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਯਾ ਚੇਯਂ ਜਗਤਾਂ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਾ ।
ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚਲਨਂ ਭੂਮੇਰ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਵ ॥ 9 ॥
ਯੌ ਧਰ੍ਮੌ ਜਗਤਾਂ ਨੇਤ੍ਰੌ ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ ।
ਆਦਿਤ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰੌ ਗ੍ਰਹਣਮਭ੍ਯੁਪੇਤੌ ਮਹਾਬਲੌ ॥ 10 ॥
ਸੁਮਹਾਨ੍ਤ੍ਯਪਿ ਭੂਤਾਨਿ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।
ਨ ਦੈਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਦੇਹਿਨਃ ॥ 11 ॥
ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿष੍ਵਪਿ ਦੇਵੇषੁ ਵਰ੍ਤਮਾਨੌ ਨਯਾਨਯੌ ।
ਸ਼੍ਰੂਯੇਤੇ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਨ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਚਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 12 ॥
ਨष੍ਟਾਯਾਮਪਿ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਂ ਹृਤਾਯਾਮਪਿ ਚਾਨਘ ਸ਼ੋਚਿਤੁਂ ਨਾਰ੍ਹਸੇ ਵੀਰ ਯਥਾਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਸ੍ਤਥਾ ॥ 13 ॥
ਤ੍ਵਵ੍ਦਿਧਾ ਨ ਹਿ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਸਤਤਂ ਸਤ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ।
ਸੁਮਹਤ੍ਸ੍ਵਪਿ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇषੁ ਰਾਮਾਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ॥ 14 ॥
ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਹਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਮਨੁਚਿਨ੍ਤਯ ।
ਬੁਧ੍ਦ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੇ ॥ 15 ॥
ਅਦृष੍ਟਗੁਣਦੋषਾਣਾਮਧ੍ਰੁਵਾਣਾਂ ਤੁ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ।
ਨਾਨ੍ਤਰੇਣ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਤੇषਾਂ ਫਲਮਿष੍ਟਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 16 ॥
ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ ਪੁਰਾ ਰਾਮ ਮਾਮੇਵਂ ਬਹੁਸ਼ੋऽਨ੍ਵਸ਼ਾਃ ।
ਅਨੁਸ਼ਿष੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਕੋ ਨੁ ਤ੍ਵਾਮਪਿ ਸਾਕ੍षਾਦ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ॥ 17 ॥
ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਦੇਵੈਰਪਿ ਦੁਰਨ੍ਵਯਾ ।
ਸ਼ੋਕੇਨਾਭਿਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮ੍ਬੋਧਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 18 ॥
ਦਿਵ੍ਯਂ ਚ ਮਾਨੁषਂ ਚ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੁਵृषਭਾਵੇਕ੍ष੍ਯ ਯਤਸ੍ਵ ਦ੍ਵਿषਤਾਂ ਵਧੇ ॥ 19 ॥
ਕਿਂ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਨਾਸ਼ੇਨ ਕृਤੇਨ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।
ਤਮੇਵ ਤ੍ਵਂ ਰਿਪੁਂ ਪਾਪਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯੋਦ੍ਧਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 20 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍षष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
taṃ tathā śokasantaptaṃ vilapantamanāthavat |
mohena mahatāviṣṭaṃ paridyūnamacetanam || 1 ||
tatassaumitrirāśvāsya muhūrtādiva lakṣmaṇaḥ |
rāmaṃ sambodhayāmāsa caraṇau cābhipīḍayan || 2 ||
mahatā tapasā rāma mahatā cāpi karmaṇā |
rājñā daśarathenāsi labdho'mṛtamivāmaraiḥ || 3 ||
tava caiva guṇairbaddhastvadviyogānmahīpatiḥ |
rājā devatvamāpanno bharatasya yathāśrutam || 4 ||
yadi duḥkhamidaṃ prāptaṃ kākutstha na sahiṣyase |
prākṛtaścālpasattvaśca itaraḥ kassahiṣyati || 5 ||
duḥkhito hi bhavānlokāṃstejasā yadi dhakṣyate |
ārtāḥ prajā naravyāghra kva nu yāsyanti nirvṛtim || 6 ||
lokasvabhāva evaiṣa yayātirnahuṣātmajaḥ |
gataśśakreṇa sālokyamanayastaṃ samaspṛśat || 7 ||
maharṣiryo vasiṣṭhastu yaḥ piturnaḥ purohitaḥ |
ahnā putraśataṃ jajñe tathaivāsya punarhatam || 8 ||
yā ceyaṃ jagatāṃ mātā devī lokanamaskṛtā |
asyāśca calanaṃ bhūmerdṛśyate satyasaṃśrava || 9 ||
yau dharmau jagatāṃ netrau yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |
ādityacandrau grahaṇamabhyupetau mahābalau || 10 ||
sumahāntyapi bhūtāni devāśca puruṣarṣabha |
na daivasya pramuñcanti sarvabhūtāni dehinaḥ || 11 ||
śakrādiṣvapi deveṣu vartamānau nayānayau |
śrūyete naraśārdūla na tvaṃ śocitumarhasi || 12 ||
naṣṭāyāmapi vaidehyāṃ hṛtāyāmapi cānagha śocituṃ nārhase vīra yathānyaḥ prākṛtastathā || 13 ||
tvavdidhā na hi śocanti satataṃ satyadarśinaḥ |
sumahatsvapi kṛcchreṣu rāmānirviṇṇadarśanāḥ || 14 ||
tattvato hi naraśreṣṭha buddhyā samanucintaya |
budhdyā yuktā mahāprājñā vijānanti śubhāśubhe || 15 ||
adṛṣṭaguṇadoṣāṇāmadhruvāṇāṃ tu karmaṇām |
nāntareṇa kriyāṃ teṣāṃ phalamiṣṭaṃ pravartate || 16 ||
tvameva hi purā rāma māmevaṃ bahuśo'nvaśāḥ |
anuśiṣyāddhi ko nu tvāmapi sākṣādbṛhaspatiḥ || 17 ||
buddhiśca te mahāprājña devairapi duranvayā |
śokenābhiprasuptaṃ te jñānaṃ sambodhayāmyaham || 18 ||
divyaṃ ca mānuṣaṃ ca tvamātmanaśca parākramam |
ikṣvākuvṛṣabhāvekṣya yatasva dviṣatāṃ vadhe || 19 ||
kiṃ tena sarvanāśena kṛtena puruṣarṣabha |
tameva tvaṃ ripuṃ pāpaṃ vijñāyoddhartumarhasi || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever