📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.55 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
3.55 Aranyakanda - Panchapanchasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਨ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ਘੋਰਾਨ੍ ਰਾਵਣੋऽष੍ਟੌ ਮਹਾਬਲਾਨ੍ ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵੈਕ੍ਲਬ੍ਯਾਤ੍ਕृਤਕृਤ੍ਯਮਮਨ੍ਯਤ ॥ 1 ॥
ਸ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨੋ ਵੈਦੇਹੀਂ ਕਾਮਬਾਣਸਮਰ੍ਪਿਤਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਗृਹਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸੀਤਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਭਿਤ੍ਵਰਨ੍ ॥ 2 ॥
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵੇਸ਼੍ਮ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਃ ।
ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਰਾਕ੍षਸੀਮਧ੍ਯੇ ਸੀਤਾਂ ਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਾਮ੍ ॥ 3 ॥
ਅਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖੀਂ ਦੀਨਾਂ ਸ਼ੋਕਭਾਰਾਭਿਪੀਡਿਤਾਮ੍ ।
ਵਾਯੁਵੇਗੈਰਿਵਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਂ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤੀਂ ਨਾਵਮਰ੍ਣਵੇ ॥ 4 ॥
ਮृਗਯੂਥਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾਂ ਮृਗੀਂ ਸ਼੍ਵਭਿਰਿਵਾਵृਤਾਮ੍ ।
ਅਧੋਮੁਖਮੁਖੀਂ ਸੀਤਾਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਚ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ॥ 5 ॥
ਤਾਂ ਤੁ ਸ਼ੋਕਪਰਾਂ ਦੀਨਾਮਵਸ਼ਾਂ ਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਃ ।
ਸ ਬਲਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਗृਹਂ ਦੇਵਗृਹੋਪਮਮ੍ ॥ 6 ॥
ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਸਮ੍ਬਾਧਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।
ਨਾਨਾਪਕ੍षਿਗਣੈਰ੍ਜੁष੍ਟਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ 7 ॥
ਦਾਨ੍ਤਕੈਸ੍ਤਾਪਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਫਾਟਿਕੈ ਰਾਜਤੈਰਪਿ ।
ਵਜ੍ਰਵੈਡੂਰ੍ਯਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤਮ੍ਭੈਰ੍ਦृष੍ਟਿਮਨੋਹਰੈਃ ॥ 8 ॥
ਦਿਵ੍ਯਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਂ ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਤੋਰਣਮ੍ ।
ਸੋਪਾਨਂ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਚਿਤ੍ਰਮਾਰੁਰੋਹ ਤਯਾ ਸਹ ॥ 9 ॥
ਦਾਨ੍ਤਕਾ ਰਾਜਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗਵਾਕ੍षਾਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।
ਹੇਮਜਾਲਾਵਤਾਸ਼੍ਚਾਸਨ੍ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਸਾਦਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ ॥ 10 ॥
ਸੁਧਾਮਣਿਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਭੂਮਿਭਾਗਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।
ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸ੍ਵਭਵਨੇ ਪ੍ਰਾਦਰ੍ਸ਼ਯਤ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ॥ 11 ॥
ਦੀਰ੍ਘਿਕਾਃ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਵृਕ੍षਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ ।
ਰਾਵਣੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸੀਤਾਂ ਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਾਮ੍ ॥ 12 ॥
ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਤਦ੍ਭਵਨੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਸੀਤਾਂ ਲੋਭਿਤੁਮਿਚ੍ਛਯਾ ॥ 13 ॥
ਦਸ਼ ਰਾਕ੍षਸਕੋਟ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਤਿਰਥਾਪਰਾਃ ।
ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਭੁਰਹਂ ਸੀਤੇ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਭੀਮਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ॥ 14 ॥
ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਜਰਾਵृਦ੍ਧਾਨ੍ਬਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਰਜਨੀਚਰਾਨ੍ ।
ਸਹਸ੍ਰਮੇਕਮੇਕਸ੍ਯ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਪੁਰਸ੍ਸਰਮ੍ ॥ 15 ॥
ਯਦਿਦਂ ਰਾਜਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਮੇ ਤ੍ਵਯਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ ।
ਜੀਵਿਤਂ ਚ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍षਿ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਗਰੀਯਸੀ ॥ 16 ॥
ਬਹੂਨਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਮਮ ਯੋऽਸੌ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ ।
ਤਾਸਾਂ ਤ੍ਵਮੀਸ਼੍ਵਰਾ ਸੀਤੇ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵ ਪ੍ਰਿਯੇ ॥ 17 ॥
ਸਾਧੁ ਕਿਂ ਤੇऽਨ੍ਯਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਰੋਚਯਸ੍ਵ ਵਚੋ ਮਮ ।
ਭਜਸ੍ਵਮਾਭਿਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 18 ॥
ਪਰਿਕ੍षਿਪ੍ਤਾ ਸਮੁਦ੍ਰੇਣ ਲਙ੍ਕੇਯਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਾ ।
ਨੇਯਂ ਧਰ੍षਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ॥ 19 ॥
ਨ ਦੇਵੇषੁ ਨ ਯਕ੍षੇषੁ ਨ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੇषੁ ਪਕ੍षਿषੁ ।
ਅਹਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਲੋਕੇषੁ ਯੋ ਮੇ ਵੀਰ੍ਯਸਮੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ 20 ॥
ਰਾਜ੍ਯਭ੍ਰष੍ਟੇਨ ਦੀਨੇਨ ਤਾਪਸੇਨ ਗਤਾਯੁषਾ ।
ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ਰਾਮੇਣ ਮਾਨੁषੇਣਾਲ੍ਪਤੇਜਸਾ ॥ 21 ॥
ਭਜਸ੍ਵ ਸੀਤੇ ਮਾਮੇਵ ਭਰ੍ਤਾਹਂ ਸਦृਸ਼ਸ੍ਤਵ ।
ਯੌਵਨਂ ਹ੍ਯਧ੍ਰੁਵਂ ਭੀਰੁ ਰਮਸ੍ਵੇਹ ਮਯਾ ਸਹ ॥ 22 ॥
ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਮਾਕृਥਾ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਵਰਾਨਨੇ ।
ਕਾਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿਹਾਗਨ੍ਤੁਮਪਿ ਸੀਤੇ ਮਨੋਰਥੈਃ ॥ 23 ॥
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ੇ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਦ੍ਧੁਂ ਮਹਾਜਵਃ ।
ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਵਾਪ੍ਯਗ੍ਨੇਰ੍ਗृਹੀਤੁਂ ਵਿਮਲਾਂ ਸ਼ਿਖਾਮ੍ ॥ 24 ॥
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਨ ਤਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੋਭਨੇ ।
ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਨਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਮਦ੍ਬਾਹੁਪਰਿਪਾਲਿਤਾਮ੍ ॥ 25 ॥
ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਸੁਮਹਦ੍ਰਾਜ੍ਯਮਿਦਂ ਤ੍ਵਮਨੁਪਾਲਯ ।
ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰੇष੍ਯਾ ਮਦ੍ਵਿਧਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਚਰਾਚਰਾਃ ॥ 26 ॥
ਅਭਿषੇਕੋਦਕਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾ ਤੁष੍ਟਾ ਚ ਰਮਯਸ੍ਵ ਮਾਮ੍ ।
ਦੁष੍ਕृਤਂ ਯਤ੍ਪਰਾ ਕਰ੍ਮ ਵਨਵਾਸੇਨ ਤਦ੍ਗਤਮ੍ ॥ 27 ॥
ਯਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸੁਕृਤੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਸ੍ਯੇਹ ਫਲਮਾਪ੍ਨੁਹਿ ।
ਇਹ ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਾਨਿ ਮੈਥਿਲਿ ॥ 28 ॥
ਭੂषਣਾਨਿ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਸੇਵਸ੍ਵ ਚ ਮਯਾ ਸਹ ।
ਪੁष੍ਪਕਂ ਨਾਮ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਯ ਮੇ ॥ 29 ॥
ਵਿਮਾਨਂ ਸੂਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਤਰਸਾ ਨਿਰ੍ਜਿਤਂ ਮਯਾ ।
ਵਿਸ਼ਾਲਂ ਰਮਣੀਯਂ ਚ ਤਦ੍ਵਿਮਾਨਮਨੁਤ੍ਤਮ੍ ॥ 30 ॥
ਤਤ੍ਰ ਸੀਤੇ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਹਰਸ੍ਵ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ।
ਵਦਨਂ ਪਦ੍ਮਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮਮਲਂ ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।
ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਨ੍ਤੁ ਵਰਾਰੋਹੇ ਨ ਭ੍ਰਾਜਤਿ ਵਰਾਨਨੇ ॥ 31 ॥
ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਤਸ੍ਮਿਤ੍ਸਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ ।
ਪਿਧਾਯੇਨ੍ਦੁਨਿਭਂ ਸੀਤਾ ਮੁਖਮਸ਼੍ਰੂਣ੍ਯਵਰ੍ਤਯਤ੍ ॥ 32 ॥
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੀਂ ਤਾਮਿਵਾਸ੍ਵਸ੍ਥਾਂ ਦੀਨਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਹਤਪ੍ਰਭਾਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਪਾਪੋ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 33 ॥
ਅਲਂ ਵ੍ਰੀਡੇਨ ਵੈਦੇਹਿ ਧਰ੍ਮਲੋਪਕृਤੇਨ ਚ ॥ 34 ॥
ਆਰ੍षੋऽਯਂ ਦੈਵਨਿष੍ਯਨ੍ਦੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਮਭਿਗਮਿष੍ਯਤਿ ।
ਏਤੌ ਪਾਦੌ ਮਯਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੌ ਸ਼ਿਰੋਭਿਃ ਪਰਿਪੀਡਿਤੌ ॥ 35 ॥
ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਵਸ਼੍ਯੋ ਦਾਸੋऽਹਮਸ੍ਮਿਤੇ ।
ਇਮਾਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਮਯਾ ਵਾਚਸ਼੍ਸ਼ੁष੍ਯਮਾਣੇਨ ਭਾषਿਤਾਃ ॥ 36 ॥
ਨ ਚਾਪਿ ਰਾਵਣਃ ਕਾਞ੍ਚਿਨ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਪ੍ਰਣਮੇਤ ਹ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋ ਮੈਥਿਲੀਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥ 37 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
sandiśya rākṣasānghorān rāvaṇo'ṣṭau mahābalān |
ātmānaṃ buddhivaiklabyātkṛtakṛtyamamanyata || 1 ||
sa cintayāno vaidehīṃ kāmabāṇasamarpitaḥ |
praviveśa gṛhaṃ ramyaṃ sītāṃ draṣṭumabhitvaran || 2 ||
sa praviśya tu tadveśma rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |
apaśyadrākṣasīmadhye sītāṃ śokaparāyaṇām || 3 ||
aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ śokabhārābhipīḍitām |
vāyuvegairivākrāntāṃ majjantīṃ nāvamarṇave || 4 ||
mṛgayūthaparibhraṣṭāṃ mṛgīṃ śvabhirivāvṛtām |
adhomukhamukhīṃ sītāmabhyetya ca niśācaraḥ || 5 ||
tāṃ tu śokaparāṃ dīnāmavaśāṃ rākṣasādhipaḥ |
sa balāddarśayāmāsa gṛhaṃ devagṛhopamam || 6 ||
harmyaprāsādasambādhaṃ strīsahasraniṣevitam |
nānāpakṣigaṇairjuṣṭaṃ nānāratnasamanvitam || 7 ||
dāntakaistāpanīyaiśca sphāṭikai rājatairapi |
vajravaiḍūryacitraiśca stambhairdṛṣṭimanoharaiḥ || 8 ||
divyadundubhinirhrādaṃ taptakāñcanatoraṇam |
sopānaṃ kāñcanaṃ citramāruroha tayā saha || 9 ||
dāntakā rājatāścaiva gavākṣāḥ priyadarśanāḥ |
hemajālāvatāścāsanstatra prāsādapaṅktayaḥ || 10 ||
sudhāmaṇivicitrāṇi bhūmibhāgāni sarvaśaḥ |
daśagrīvassvabhavane prādarśayata maithilīm || 11 ||
dīrghikāḥ puṣkariṇyaśca nānāvṛkṣasamanvitāḥ |
rāvaṇo darśayāmāsa sītāṃ śokaparāyaṇām || 12 ||
darśayitvā tu vaidehyāḥ kṛtsnaṃ tadbhavanottamam |
uvāca vākyaṃ pāpātmā sītāṃ lobhitumicchayā || 13 ||
daśa rākṣasakoṭyaśca dvāviṃśatirathāparāḥ |
teṣāṃ prabhurahaṃ sīte sarveṣāṃ bhīmakarmaṇām || 14 ||
varjayitvā jarāvṛddhānbālāṃśca rajanīcarān |
sahasramekamekasya mama kāryapurassaram || 15 ||
yadidaṃ rājatantraṃ me tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
jīvitaṃ ca viśālākṣi tvaṃ me prāṇairgarīyasī || 16 ||
bahūnāṃstrīsahasrāṇāṃ mama yo'sau parigrahaḥ |
tāsāṃ tvamīśvarā sīte mama bhāryā bhava priye || 17 ||
sādhu kiṃ te'nyayā buddhyā rocayasva vaco mama |
bhajasvamābhitaptasya prasādaṃ kartumarhasi || 18 ||
parikṣiptā samudreṇa laṅkeyaṃ śatayojanā |
neyaṃ dharṣayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 19 ||
na deveṣu na yakṣeṣu na gandharveṣu pakṣiṣu |
ahaṃ paśyāmi lokeṣu yo me vīryasamo bhavet || 20 ||
rājyabhraṣṭena dīnena tāpasena gatāyuṣā |
kiṃ kariṣyasi rāmeṇa mānuṣeṇālpatejasā || 21 ||
bhajasva sīte māmeva bhartāhaṃ sadṛśastava |
yauvanaṃ hyadhruvaṃ bhīru ramasveha mayā saha || 22 ||
darśane mākṛthā buddhiṃ rāghavasya varānane |
kāsya śaktirihāgantumapi sīte manorathaiḥ || 23 ||
na śakyo vāyurākāśe pāśairbaddhuṃ mahājavaḥ |
dīpyamānasya vāpyagnergṛhītuṃ vimalāṃ śikhām || 24 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ na taṃ paśyāmi śobhane |
vikrameṇa nayedyastvāṃ madbāhuparipālitām || 25 ||
laṅkāyāṃ sumahadrājyamidaṃ tvamanupālaya |
tvatpreṣyā madvidhāścaiva devāścāpi carācarāḥ || 26 ||
abhiṣekodakaklinnā tuṣṭā ca ramayasva mām |
duṣkṛtaṃ yatparā karma vanavāsena tadgatam || 27 ||
yaśca te sukṛto dharmastasyeha phalamāpnuhi |
iha mālyāni sarvāṇi divyagandhāni maithili || 28 ||
bhūṣaṇāni ca mukhyāni sevasva ca mayā saha |
puṣpakaṃ nāma suśroṇi bhrāturvaiśravaṇasya me || 29 ||
vimānaṃ sūryasaṅkāśaṃ tarasā nirjitaṃ mayā |
viśālaṃ ramaṇīyaṃ ca tadvimānamanuttam || 30 ||
tatra sīte mayā sārdhaṃ viharasva yathāsukham |
vadanaṃ padmasaṅkāśamamalaṃ cārudarśanam |
śokārtantu varārohe na bhrājati varānane || 31 ||
evaṃ vadati tasmitsā vastrāntena varāṅganā |
pidhāyendunibhaṃ sītā mukhamaśrūṇyavartayat || 32 ||
dhyāyantīṃ tāmivāsvasthāṃ dīnāṃ cintāhataprabhām |
uvāca vacanaṃ pāpo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 33 ||
alaṃ vrīḍena vaidehi dharmalopakṛtena ca || 34 ||
ārṣo'yaṃ daivaniṣyando yastvāmabhigamiṣyati |
etau pādau mayā snigdhau śirobhiḥ paripīḍitau || 35 ||
prasādaṃ kuru me kṣipraṃ vaśyo dāso'hamasmite |
imāśśūnya mayā vācaśśuṣyamāṇena bhāṣitāḥ || 36 ||
na cāpi rāvaṇaḥ kāñcinmūrdhnā strīṃ praṇameta ha |
evamuktvā daśagrīvo maithilīṃ janakātmajām || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||