📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.47 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
3.47 Aranyakanda - Saptachatvarimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਰਾਵਣੇਨ ਤੁ ਵੈਦੇਹੀ ਤਦਾ ਪृष੍ਟਾ ਜਿਹੀਰ੍षਤਾ ।
ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕਰੂਪੇਣ ਸ਼ਸ਼ਂਸਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 1 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਤਿਥਿਸ਼੍ਚਾਯਮਨੁਕ੍ਤੋ ਹਿ ਸ਼ਪੇਤ ਮਾਮ੍ ।
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤੁ ਸੀਤਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 2 ॥
ਦੁਹਿਤਾ ਜਨਕਸ੍ਯਾਹਂ ਮੈਥਿਲਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸੀਤਾ ਨਾਮ੍ਨਾਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਰਾਮਭਾਰ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ ॥ 3 ॥
ਉषਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਮਾ ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੁਣਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ ।
ਭੁਞ੍ਜਾਨਾ ਮਾਨੁषਾਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮृਦ੍ਧਿਨੀ ॥ 4 ॥
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੇ ਵਰ੍षੇ ਰਾਜਾਮਨ੍ਤ੍ਰਯਤ ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਅਭਿषੇਚਯਿਤੁਂ ਰਾਮਂ ਸਮੇਤੋ ਰਾਜਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ॥ 5 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮ੍ਭ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਤੁ ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਭਿषੇਚਨੇ ।
ਕੈਕੇਯੀ ਨਾਮ ਭਰ੍ਤਾਰਮਾਰ੍ਯਾ ਸਾ ਯਾਚਤੇ ਵਰਮ੍ ॥ 6 ॥
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਤੁ ਕੈਕੇਯੀ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਸੁਕृਤੇਨ ਮੇ ।
ਮਮ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਨਂ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਭਰਤਸ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍ ॥ 7 ॥
ਦ੍ਵਾਵਯਾਚਤ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਨਾਦ੍ਯ ਭੋਕ੍ष੍ਯੇ ਨ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਸ੍ਯੇ ਨ ਪਾਸ੍ਯੇਚ ਕਥਞ੍ਚਨ ॥ 8 ॥
ਏष ਮੇ ਜੀਵਿਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੋ ਰਾਮੋ ਯਦ੍ਯਭਿषਿਚ੍ਯਤੇ ।
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਂ ਕੈਕੇਯੀਂ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਮੇ ਸ ਮਾਨਦਃ ॥ 9 ॥
ਅਯਾਚਤਾਰ੍ਥੈਰਨ੍ਵਰ੍ਥੈਰ੍ਨ ਚ ਯਾਞ੍ਚਾਂ ਚਕਾਰ ਸਾ ।
ਮਮ ਭਰ੍ਤਾਮਹਾਤੇਜਾ ਵਯਸਾ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਕਃ ॥ 10 ॥
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਹਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਮਮ ਜਨ੍ਮਨਿ ਗਣ੍ਯਤੇ ।
ਰਾਮੇਤਿ ਪ੍ਰਥਿਤੋ ਲੋਕੇ ਗੁਣਵਾਨ੍ਸਤ੍ਯਵਾਨ੍ਸ਼ੁਚਿਃ ॥ 11 ॥
ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍षੋ ਮਹਾਬਾਹੁਸ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ ।
ਕਾਮਾਰ੍ਤਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ 12 ॥
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਤਂ ਰਾਮਂ ਨਾਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ ।
ਅਭਿषੇਕਾਯ ਤੁ ਪਿਤੁਸ੍ਸਮੀਪਂ ਰਾਮਮਾਗਤਮ੍ ॥ 13 ॥
ਕੈਕੇਯੀ ਮਮ ਭਰ੍ਤਾਰਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਧृਤਂ ਵਚਃ ।
ਤਵ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਮਾਜ੍ਞਪ੍ਤਂ ਮਮੇਦਂ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ॥ 14 ॥
ਭਰਤਾਯ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਮਿਦਂ ਰਾਜ੍ਯਮਕਣ੍ਟਕਮ੍ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਹਿ ਖਲੁ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਵ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ॥ 15 ॥
ਵਨੇ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਪਿਤਰਂ ਮੋਚਯਾਨृਤਾਨ੍ ।
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਰਾਮਃ ਕੈਕੇਯੀਮਕੁਤੋਭਯਃ ॥ 16 ॥
ਚਕਾਰ ਤਦ੍ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਮਮ ਭਰ੍ਤਾ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ ।
ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਨ ਚਾਨृਤਮ੍ ॥ 17 ॥
ਏਤਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਰਾਮਸ੍ਯ ਧ੍ਰृਵਂ ਵ੍ਰਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਾ ਤੁ ਦ੍ਵੈਮਾਤ੍ਰੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 18 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸ੍ਸਹਾਯਸ੍ਸਮਰੇਰਿਹਾ ।
ਸ ਭ੍ਰਾਤਾ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਚਾਰੀ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ ॥ 19 ॥
ਅਨ੍ਵਗਚ੍ਛਦ੍ਦਨੁष੍ਪਾਣਿਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਮਯਾ ਸਹ ।
ਜਟੀ ਤਾਪਸਰੂਪੇਣ ਮਯਾ ਸਹ ਸਹਾਨੁਜਃ ॥ 20 ॥
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਨਿਤ੍ਯੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ।
ਤੇ ਵਯਂ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਾ ਰਾਜ੍ਯਾਤ੍ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਕृਤੇ ਤ੍ਰਯਃ ॥ 21 ॥
ਵਿਚਰਾਮੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਨਂ ਗਮ੍ਭੀਰਮੋਜਸਾ ।
ਸਮਾਸ਼੍ਵਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵਸ੍ਤੁਮਿਹ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 22 ॥
ਆਗਮਿष੍ਯਤਿ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਵਨ੍ਯਮਾਦਾਯ ਪੁष੍ਕਲਮ੍ ।
ਰੁਰੂਨ੍ਗੋਧਾ ਨ੍ਵਰਾਹਾਂਸ਼੍ਚ ਹਤ੍ਵਾऽਦਾਯਾऽਮਿषਾਨ੍ਬਹੂਨ੍ ॥ 23 ॥
ਸ ਤ੍ਵਂ ਨਾਮ ਚ ਗੋਤ੍ਰਞ੍ਚ ਕੁਲਂ ਚਾਚਕ੍ष੍ਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।
ਏਕਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯੇ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚਰਸਿ ਦ੍ਵਿਜ ॥ 24 ॥
ਏਵਂ ਬृਵਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਸੀਤਾਯਾਂ ਰਾਮਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੋਤ੍ਤਰਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਃ ॥ 25 ॥
ਯੇਨ ਵਿਤ੍ਰਾਸਿਤਾ ਲੋਕਾਸ੍ਸਦੇਵਾਸੁਰਪਨ੍ਨਗਾਃ ।
ਅਹਂ ਤੁ ਰਾਵਣੋ ਨਾਮ ਸੀਤੇ ਰਕ੍षੋਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 26 ॥
ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਕਾਞ੍ਚਨਵਰ੍ਣਾਭਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਿਨੀਮ੍ ।
ਰਤਿਂ ਸ੍ਵਕੇषੁ ਦਾਰੇषੁ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯਨਿਨ੍ਦਿਤੇ ॥ 27 ॥
ਬਹ੍ਵੀਨਾਮੁਤ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਾਹृਤਾਨਾਮਿਤਸ੍ਤਤਃ ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਮੇਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਮਾਗ੍ਰਮਹਿषੀ ਭਵ ॥ 28 ॥
ਲਙ੍ਕਾਨਾਮ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਮ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰੀ ।
ਸਾਗਰੇਣ ਪਰਿਕ੍षਿਸ੍ਤਾ ਨਿਵਿष੍ਟਾ ਨਗਮੂਰ੍ਧਨਿ ॥ 29 ॥
ਤਤ੍ਰ ਸੀਤੇ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਨੇषੁ ਵਿਹਰਿष੍ਯਸਿ ।
ਨ ਚਾਸ੍ਯਾਰਣ੍ਯਵਾਸਸ੍ਯ ਸ੍ਪृਹਯਿष੍ਯਸਿ ਭਾਮਿਨਿ ॥ 30 ॥
ਪਞ੍ਚ ਦਾਸ੍ਯਸ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾਃ ।
ਸੀਤੇ ਪਰਿਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵਸਿ ਮੇ ਯਦਿ ॥ 31 ॥
ਰਾਵਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਕੁਪਿਤਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀ ਤਮਨਾਦृਤ੍ਯ ਰਾਕ੍षਸਮ੍ ॥ 32 ॥
ਮਹਾਗਿਰਿਮਿਵਾਕਮ੍ਪ੍ਯਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਦृਸ਼ਂ ਪਤਿਮ੍ ।
ਮਹੋਦਧਿਮਿਵਾਕ੍षੋਭ੍ਯਮਹਂ ਰਾਮਮਨੁਵ੍ਰਤਾ ॥ 33 ॥
ਸਰ੍ਵਲਕ੍षਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਰਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ ।
ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਂ ਮਹਾਭਾਗਮਹਂ ਰਾਮਮਨੁਵ੍ਰਤਾ ॥ 34 ॥
ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਮਹੋਰਸ੍ਕਂ ਸਿਂਹਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਗਾਮਿਨਮ੍ ।
ਨृਸਿਂਹਂ ਸਿਂਹਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮਹਂ ਰਾਮਮਨੁਵ੍ਰਤਾ ॥ 35 ॥
ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨਨਂ ਰਾਮਂ ਰਾਜਵਤ੍ਸਂ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਪृਥੁਕੀਰ੍ਤਿਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮਹਂ ਰਾਮਮਨੁਵ੍ਰਤਾ ॥ 36 ॥
ਤ੍ਵਂ ਪੁਨਰ੍ਜਮ੍ਬੁਕਸ੍ਸਿਂਹੀਂ ਮਾਮਿਚ੍ਛਸਿ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍ ।
ਨਾਹਂ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾ ਯਥਾ ॥ 37 ॥
ਪਾਦਪਾਨ੍ਕਾਞ੍ਚਨਾਨ੍ਨੂਨਂ ਬਹੂਨ੍ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਮਨ੍ਦਭਾਕ੍ ।
ਰਾਘਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ ਰਾਵਣ ॥ 38 ॥
ਕ੍षੁਧਿਤਸ੍ਯ ਹਿ ਸਿਂਹਸ੍ਯ ਮृਗਸ਼ਤ੍ਰੋਸ੍ਤਰਸ੍ਵਿਨਃ ।
ਆਸ਼ੀਵਿषਸ੍ਯ ਮੁਖਾਦ੍ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਮਾਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 39 ॥
ਮਨ੍ਦਰਂ ਪਰ੍ਵਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪਾਣਿਨਾ ਹਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।
ਕਾਲਕੂਟਂ ਵਿषਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਮਾਨ੍ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 40 ॥
ਅਕ੍षਿ ਸੂਚ੍ਯਾ ਪ੍ਰਮृਜਸਿ ਜਿਹ੍ਵਯਾ ਲੇਕ੍षਿ ਚ ਕ੍षੁਰਮ੍ ।
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਯੋऽਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 41 ॥
ਅਵਸਜ੍ਯ ਸ਼ਿਲਾਂ ਕਣ੍ਠੇ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਤਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।
ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੌ ਚੋਭੌ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਹਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 42 ॥
ਯੋ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਧਰ੍षਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।
ਅਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਹਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 43 ॥
ਕਾਲ੍ਯਾਣਵृਤ੍ਤਾਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂਹਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।
ਅਯੋਮੁਖਾਨਾਂ ਸ਼ੂਲਾਨਾਮਗ੍ਰੇ ਚਰਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 44 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਯੋऽਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ ।
ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਸਿਂਹਸ਼ृਗਾਲਯੋਰ੍ਵਨੇ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਯਨ੍ਦਿਨਿਕਾ ਸਮੁਦ੍ਰਯੋਃ ।
ਸੁਰਾਗ੍ਰ੍ਯ ਸੌਵੀਰਕਯੋਰ੍ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਵੈ ਤਵ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਚ ॥ 45 ॥
ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਕਾਞ੍ਚਨਸੀਸਲੋਹਯੋਰ੍ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਚਨ੍ਦਨਵਾਰਿਪਙ੍ਕਯੋਃ ।
ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਹਸ੍ਤਿਬਿਡਾਲਯੋਰ੍ਵਨੇ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਦਾਸ਼ਰਥੇਸ੍ਤਵੈਵ ਚ ॥ 46 ॥
ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਵਾਯਸਵੈਨਤੇਯਯੋਰ੍ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਮਦ੍ਗੁਮਯੂਰਯੋਰਪਿ ।
ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਸਾਰਸਗृਧ੍ਰਯੋਰ੍ਵਨੇ ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਦਾਸ਼ਰਥੇਸ੍ਤਵੈਵ ਚ ॥ 47 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍षਸਮਪ੍ਰਭਾਵੇ ਰਾਮੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਕਾਰ੍ਮੁਕਬਾਣਪਾਣੌ ।
ਹृਤਾਪਿ ਤੇਹਂ ਨ ਜਰਾਂ ਗਮਿष੍ਯੇ ਵਜ੍ਰਂ ਯਥਾ ਮਕ੍षਿਕਯਾਵਗੀਰ੍ਣਮ੍ ॥ 48 ॥
ਇਤੀਵ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਦੁष੍ਟਭਾਵਾ ਸੁਦੁष੍ਟਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਜਨੀਚਰਂ ਤਮ੍ ।
ਗਾਤ੍ਰਪ੍ਰਕਮ੍ਪਾਦ੍ਵ੍ਯਥਿਤਾ ਬਭੂਵ ਵਾਤੋਦ੍ਧਤਾ ਸਾ ਕਦਲੀਵ ਤਨ੍ਵੀ ॥ 49 ॥
ਤਾਂ ਵੇਪਮਾਨਾਮੁਪਲਕ੍ष੍ਯ ਸੀਤਾਂ ਸ ਰਾਵਣੋ ਮृਤ੍ਯੁਸਮਪ੍ਰਭਾਵਃ ।
ਕੁਲਂ ਬਲਂ ਨਾਮ ਚ ਕਰ੍ਮ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ਸਮਾਚਚਕ੍षੇ ਭਯਕਾਰਣਾਰ੍ਥਮ੍ ॥ 50 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
rāvaṇena tu vaidehī tadā pṛṣṭā jihīrṣatā |
parivrājakarūpeṇa śaśaṃsātmānamātmanā || 1 ||
brāhmaṇaścātithiścāyamanukto hi śapeta mām |
iti dhyātvā muhūrtaṃ tu sītā vacanamabravīt || 2 ||
duhitā janakasyāhaṃ maithilasya mahātmanaḥ |
sītā nāmnāsmi bhadraṃ te rāmabhāryā dvijottama || 3 ||
uṣitvā dvādaśa samā ikṣvākuṇāṃ niveśane |
bhuñjānā mānuṣānbhogānsarvakāmasamṛddhinī || 4 ||
tatastrayodaśe varṣe rājāmantrayata prabhuḥ |
abhiṣecayituṃ rāmaṃ sameto rājamantribhiḥ || 5 ||
tasminsambhriyamāṇe tu rāghavasyābhiṣecane |
kaikeyī nāma bhartāramāryā sā yācate varam || 6 ||
pratigṛhya tu kaikeyī śvaśuraṃ sukṛtena me |
mama pravrājanaṃ bharturbharatasyābhiṣecanam || 7 ||
dvāvayācata bhartāraṃ satyasandhaṃ nṛpottamam |
nādya bhokṣye na ca svapsye na pāsyeca kathañcana || 8 ||
eṣa me jīvitasyānto rāmo yadyabhiṣicyate |
iti bruvāṇāṃ kaikeyīṃ śvaśuro me sa mānadaḥ || 9 ||
ayācatārthairanvarthairna ca yāñcāṃ cakāra sā |
mama bhartāmahātejā vayasā pañcaviṃśakaḥ || 10 ||
aṣṭādaśa hi varṣāṇi mama janmani gaṇyate |
rāmeti prathito loke guṇavānsatyavānśuciḥ || 11 ||
viśālākṣo mahābāhussarvabhūtahite rataḥ |
kāmārtastu mahātejāḥ pitā daśarathassvayam || 12 ||
kaikeyyāḥ priyakāmārthaṃ taṃ rāmaṃ nābhyaṣecayat |
abhiṣekāya tu pitussamīpaṃ rāmamāgatam || 13 ||
kaikeyī mama bhartāramityuvāca dhṛtaṃ vacaḥ |
tava pitrā samājñaptaṃ mamedaṃ śṛṇu rāghava || 14 ||
bharatāya pradātavyamidaṃ rājyamakaṇṭakam |
tvayā hi khalu vastavyaṃ nava varṣāṇi pañca ca || 15 ||
vane pravraja kākutstha pitaraṃ mocayānṛtān |
tathetyuktvā ca tāṃ rāmaḥ kaikeyīmakutobhayaḥ || 16 ||
cakāra tadvacastasyā mama bhartā dṛḍhavrataḥ |
dadyānna pratigṛhṇīyātsatyaṃ brūyānna cānṛtam || 17 ||
etadbrāhmaṇa rāmasya dhrṛvaṃ vratamanuttamam |
tasya bhrātā tu dvaimātro lakṣmaṇo nāma vīryavān || 18 ||
rāmasya puruṣavyāghrassahāyassamarerihā |
sa bhrātā lakṣmaṇo nāma dharmacārī dṛḍhavrataḥ || 19 ||
anvagacchaddanuṣpāṇiḥ pravrajantaṃ mayā saha |
jaṭī tāpasarūpeṇa mayā saha sahānujaḥ || 20 ||
praviṣṭo daṇḍakāraṇyaṃ dharmanityo jitendriyaḥ |
te vayaṃ pracyutā rājyātkaikeyyāstu kṛte trayaḥ || 21 ||
vicarāmo dvijaśreṣṭha vanaṃ gambhīramojasā |
samāśvasa muhūrtaṃ tu śakyaṃ vastumiha tvayā || 22 ||
āgamiṣyati me bhartā vanyamādāya puṣkalam |
rurūngodhā nvarāhāṃśca hatvā'dāyā'miṣānbahūn || 23 ||
sa tvaṃ nāma ca gotrañca kulaṃ cācakṣva tattvataḥ |
ekaśca daṇḍakāraṇye kimarthaṃ carasi dvija || 24 ||
evaṃ bṛvantyāṃ sītāyāṃ rāmapatnyāṃ mahābalaḥ |
pratyuvācottaraṃ tīvraṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ || 25 ||
yena vitrāsitā lokāssadevāsurapannagāḥ |
ahaṃ tu rāvaṇo nāma sīte rakṣogaṇeśvaraḥ || 26 ||
tvāṃ tu kāñcanavarṇābhāṃ dṛṣṭvā kauśeyavāsinīm |
ratiṃ svakeṣu dāreṣu nādhigacchāmyanindite || 27 ||
bahvīnāmuttamastrīṇāmāhṛtānāmitastataḥ |
sarvāsāmeva bhadraṃ te mamāgramahiṣī bhava || 28 ||
laṅkānāma samudrasya mama madhye mahāpurī |
sāgareṇa parikṣistā niviṣṭā nagamūrdhani || 29 ||
tatra sīte mayā sārdhaṃ vaneṣu vihariṣyasi |
na cāsyāraṇyavāsasya spṛhayiṣyasi bhāmini || 30 ||
pañca dāsyassahasrāṇi sarvābharaṇabhūṣitāḥ |
sīte paricariṣyanti bhāryā bhavasi me yadi || 31 ||
rāvaṇenaivamuktā tu kupitā janakātmajā |
pratyuvācānavadyāṅgī tamanādṛtya rākṣasam || 32 ||
mahāgirimivākampyaṃ mahendrasadṛśaṃ patim |
mahodadhimivākṣobhyamahaṃ rāmamanuvratā || 33 ||
sarvalakṣaṇasampannaṃ nyagrodhaparimaṇḍalam |
satyasandhaṃ mahābhāgamahaṃ rāmamanuvratā || 34 ||
mahābāhuṃ mahoraskaṃ siṃhavikrāntagāminam |
nṛsiṃhaṃ siṃhasaṅkāśamahaṃ rāmamanuvratā || 35 ||
pūrṇacandrānanaṃ rāmaṃ rājavatsaṃ jitendriyam |
pṛthukīrtiṃ mahātmānamahaṃ rāmamanuvratā || 36 ||
tvaṃ punarjambukassiṃhīṃ māmicchasi sudurlabhām |
nāhaṃ śakyā tvayā spraṣṭumādityasya prabhā yathā || 37 ||
pādapānkāñcanānnūnaṃ bahūnpaśyasi mandabhāk |
rāghapasya priyāṃ bhāryāṃ yastvamicchasi rāvaṇa || 38 ||
kṣudhitasya hi siṃhasya mṛgaśatrostarasvinaḥ |
āśīviṣasya mukhāddaṃṣṭrāmādātumicchasi || 39 ||
mandaraṃ parvataśreṣṭhaṃ pāṇinā hartumicchasi |
kālakūṭaṃ viṣaṃ pītvā svastimāngantumicchasi || 40 ||
akṣi sūcyā pramṛjasi jihvayā lekṣi ca kṣuram |
rāghavasya priyāṃ bhāryāṃ yo'dhigantuṃ tvamicchasi || 41 ||
avasajya śilāṃ kaṇṭhe samudraṃ tartumicchasi |
sūryācandramasau cobhau pāṇibhyāṃ hartumicchasi || 42 ||
yo rāmasya priyāṃ bhāryāṃ pradharṣayitumicchasi |
agniṃ prajvalitaṃ dṛṣṭvā vastreṇāhartumicchasi || 43 ||
kālyāṇavṛttāṃ rāmasya yo bhāryāṃhartumicchasi |
ayomukhānāṃ śūlānāmagre caritumicchasi || 44 ||
rāmasya sadṛśīṃ bhāryāṃ yo'dhigantuṃ tvamicchasi |
yadantaraṃ siṃhaśṛgālayorvane yadantaraṃ syandinikā samudrayoḥ |
surāgrya sauvīrakayoryadantaraṃ tadantaraṃ vai tava rāghavasya ca || 45 ||
yadantaraṃ kāñcanasīsalohayoryadantaraṃ candanavāripaṅkayoḥ |
yadantaraṃ hastibiḍālayorvane tadantaraṃ dāśarathestavaiva ca || 46 ||
yadantaraṃ vāyasavainateyayoryadantaraṃ madgumayūrayorapi |
yadantaraṃ sārasagṛdhrayorvane tadantaraṃ dāśarathestavaiva ca || 47 ||
tasminsahasrākṣasamaprabhāve rāme sthite kārmukabāṇapāṇau |
hṛtāpi tehaṃ na jarāṃ gamiṣye vajraṃ yathā makṣikayāvagīrṇam || 48 ||
itīva tadvākyamaduṣṭabhāvā suduṣṭamuktvā rajanīcaraṃ tam |
gātraprakampādvyathitā babhūva vātoddhatā sā kadalīva tanvī || 49 ||
tāṃ vepamānāmupalakṣya sītāṃ sa rāvaṇo mṛtyusamaprabhāvaḥ |
kulaṃ balaṃ nāma ca karma cātmanaḥ samācacakṣe bhayakāraṇārtham || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever