📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.33 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
3.33 Aranyakanda - Trayastrimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਦੀਨਾ ਰਾਵਣਂ ਲੋਕਰਾਵਣਮ੍ ।
ਅਮਾਤ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ ਕਾਮਭੋਗੇषੁ ਸ੍ਵੈਰਵृਤ੍ਤੋ ਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ਃ ।
ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭਯਂ ਘੋਰਂ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ ॥ 2 ॥
ਸਕ੍ਤਂ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯੇषੁ ਭੋਗੇषੁ ਕਾਮਵृਤ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ ।
ਲੁਬ੍ਧਂ ਨ ਬਹੁਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਗ੍ਨਿਮਿਵ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ 3 ॥
ਸ੍ਵਯਂ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਯਃ ਕਾਲੇ ਨਾਨੁਤਿष੍ਠਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ।
ਸ ਤੁ ਵੈ ਸਹ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਤੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯੈਰ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 4 ॥
ਅਯੁਕ੍ਤਚਾਰਂ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵਾਧੀਨਂ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ ।
ਵਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ ਨਰਾ ਦੂਰਾਨ੍ਨਦੀਪਙ੍ਕਾਮਿਵ ਦ੍ਵਿਪਾਃ ॥ 5 ॥
ਯੇ ਨ ਰਕ੍षਨ੍ਤਿ ਵਿषਯਮਸ੍ਵਾਧੀਨਾ ਨਰਾਧਿਪਾਃ ।
ਤੇ ਨ ਵृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਗਿਰਯਸ੍ਸਾਗਰੇ ਯਥਾ ॥ 6 ॥
ਆਤ੍ਮਵਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਗृਹ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਦਾਨਵੈਃ ।
ਅਯੁਕ੍ਤਚਾਰਸ਼੍ਚਪਲਃ ਕਥਂ ਰਾਜਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ॥ 7 ॥
ਤ੍ਵਨ੍ਤੁ ਬਾਲਸ੍ਵਭਾਵਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍षਸ ।
ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਨ੍ਤੁ ਨ ਜਾਨੀषੇ ਕਥਂ ਰਾਜਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ॥ 8 ॥
ਯੇषਾਂ ਚਾਰਸ਼੍ਚ ਕੋਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨਯਸ਼੍ਚ ਜਯਤਾਂ ਵਰ ।
ਅਸ੍ਵਾਧੀਨਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਸ੍ਤੇ ਜਨੈਸ੍ਸਮਾਃ ॥ 9 ॥
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੂਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨਰ੍ਥਾਨ੍ਨਰਾਧਿਪਾਃ ।
ਚਾਰੇਣ ਤਸ੍ਮਾਦੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਰਾਜਾਨੋ ਦੀਰ੍ਘਚਕ੍षੁषਃ ॥ 10 ॥
ਅਯੁਕ੍ਤਚਾਰਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਸ੍ਸਚਿਵੈਰ੍ਵृਤਮ੍ ।
ਸ੍ਵਜਨਂ ਤੁ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਹਤਂ ਯੋ ਨਾਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਸੇ ॥ 11 ॥
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਕ੍षਸਾਂ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ।
ਹਤਾਨ੍ਯੇਕੇਨ ਰਾਮੇਣ ਖਰਸ਼੍ਚ ਸਹਦੂषਣਃ ॥ 12 ॥
ऋषੀਣਾਮਭਯਂ ਦਤ੍ਤਂ ਕृਤਕ੍षੇਮਾਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡਕਾਃ ।
ਧਰ੍षਿਤਂ ਚ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 13 ॥
ਤ੍ਵਨ੍ਤੁ ਲੁਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਰਾਧੀਨਸ਼੍ਚ ਰਾਵਣ ।
ਵਿषਯੇ ਸ੍ਵੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭਯਂ ਯੋ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ ॥ 14 ॥
ਤੀਕ੍ष੍ਣਮਲ੍ਪਪ੍ਰਦਾਤਾਰਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਗਰ੍ਵਿਤਂ ਸ਼ਠਮ੍ ।
ਵ੍ਯਸਨੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਨਾਭਿਧਾਵਨ੍ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ ॥ 15 ॥
ਅਤਿਮਾਨਿਨਮਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਾਵਿਤਂ ਨਰਮ੍ ।
ਕ੍ਰੋਧਿਨਂ ਵ੍ਯਸਨੇ ਹਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਜਨੋऽਪਿ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ ॥ 16 ॥
ਨਾਨੁਤਿष੍ਠਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਭਯੇषੁ ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਚ ।
ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਯਾਚ੍ਯੁਤੋ ਦੀਨਸ੍ਤृਣੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 17 ॥
ਸ਼ੁष੍ਕੈਃ ਕਾष੍ਠੈਰ੍ਭਵੇਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਲੋष੍ਟੈਰਪਿ ਚ ਪਾਂਸੁਭਿਃ ।
ਨ ਤੁ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਸੁਧਾਧਿਪੈਃ ॥ 18 ॥
ਅਪਭੁਕ੍ਤਂ ਯਥਾ ਵਾਸਸ੍ਸ੍ਰਜੋ ਵਾ ਮृਦਿਤਾ ਯਥਾ ।
ਏਵਂ ਰਾਜ੍ਯਾਤ੍ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਸ੍ਸਮਰ੍ਥੋऽਪਿ ਨਿਰਰ੍ਥਕਃ ॥ 19 ॥
ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯੋ ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ।
ਕृਤਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਸ ਰਾਜਾ ਤਿष੍ਠਤੇ ਚਿਰਮ੍ ॥ 20 ॥
ਨਯਨਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੋऽਪਿ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਨਯਚਕ੍षੁषਾ ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਕ੍ਰੋਧਪ੍ਰਮਾਦਸ਼੍ਚ ਸ ਰਾਜਾ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਜਨੈਃ ॥ 21 ॥
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਰਾਵਣ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਗੁਣੈਰੇਤੈਰ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ।
ਯਸ੍ਯ ਤੇऽਵਿਦਿਤਸ਼੍ਚਾਰੈ ਰਕ੍षਸਾਂ ਸੁਮਹਾਨ੍ਵਧਃ ॥ 22 ॥
ਪਰਾਵਮਨ੍ਤਾ ਵਿषਯੇषੁ ਸਙ੍ਗਤੋ ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲਪ੍ਰਵਿਭਾਗਤਤ੍ਵਵਿਤ੍ ।
ਅਯੁਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਗੁਣਦੋषਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ਵਿਪਨ੍ਨਰਾਜ੍ਯੋ ਨਚਿਰਾਦ੍ਵਿਪਤ੍ਸ੍ਯਸੇ ॥ 23 ॥
ਇਤਿ ਸ੍ਵਦੋषਾਨ੍ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਂਸ੍ਤਯਾ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕ੍षਣਦਾਚਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਧਨੇਨ ਦਰ੍ਪੇਣ ਬਲੇਨ ਚਾਨ੍ਵਿਤੋ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਚਿਰਂ ਸ ਰਾਵਣਃ ॥ 24 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
tataḥ śūrpaṇakhā dīnā rāvaṇaṃ lokarāvaṇam |
amātyamadhye saṅkruddhā paruṣaṃ vākyamabravīt || 1 ||
pramattaḥ kāmabhogeṣu svairavṛtto niraṅkuśaḥ |
samutpannaṃ bhayaṃ ghoraṃ boddhavyaṃ nāvabudhyase || 2 ||
saktaṃ grāmyeṣu bhogeṣu kāmavṛttaṃ mahīpatim |
lubdhaṃ na bahumanyante śmaśānāgnimiva prajāḥ || 3 ||
svayaṃ kāryāṇi yaḥ kāle nānutiṣṭhati pārthivaḥ |
sa tu vai saha rājyena taiśca kāryairvinaśyati || 4 ||
ayuktacāraṃ durdarśamasvādhīnaṃ narādhipam |
varjayanti narā dūrānnadīpaṅkāmiva dvipāḥ || 5 ||
ye na rakṣanti viṣayamasvādhīnā narādhipāḥ |
te na vṛddhyā prakāśante girayassāgare yathā || 6 ||
ātmavadbhirvigṛhya tvaṃ devagandharvadānavaiḥ |
ayuktacāraścapalaḥ kathaṃ rājā bhaviṣyasi || 7 ||
tvantu bālasvabhāvaśca buddhihīnaśca rākṣasa |
jñātavyantu na jānīṣe kathaṃ rājā bhaviṣyasi || 8 ||
yeṣāṃ cāraśca kośaśca nayaśca jayatāṃ vara |
asvādhīnā narendrāṇāṃ prākṛtaiste janaissamāḥ || 9 ||
yasmātpaśyanti dūrasthān sarvānarthānnarādhipāḥ |
cāreṇa tasmāducyante rājāno dīrghacakṣuṣaḥ || 10 ||
ayuktacāraṃ manye tvāṃ prākṛtaissacivairvṛtam |
svajanaṃ tu janasthāne hataṃ yo nāvabuddhyase || 11 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ krūrakarmaṇām |
hatānyekena rāmeṇa kharaśca sahadūṣaṇaḥ || 12 ||
ṛṣīṇāmabhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāśca daṇḍakāḥ |
dharṣitaṃ ca janasthānaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 13 ||
tvantu lubdaḥ pramattaśca parādhīnaśca rāvaṇa |
viṣaye sve samutpannaṃ bhayaṃ yo nāvabudhyase || 14 ||
tīkṣṇamalpapradātāraṃ pramattaṃ garvitaṃ śaṭham |
vyasane sarvabhūtāni nābhidhāvanti pārthivam || 15 ||
atimāninamagrāhyamātmasambhāvitaṃ naram |
krodhinaṃ vyasane hanti svajano'pi mahīpatim || 16 ||
nānutiṣṭhati kāryāṇi bhayeṣu na bibheti ca |
kṣipraṃ rājyācyuto dīnastṛṇaistulyo bhaviṣyati || 17 ||
śuṣkaiḥ kāṣṭhairbhavetkāryaṃ loṣṭairapi ca pāṃsubhiḥ |
na tu sthānātparibhraṣṭaiḥ kāryaṃ syādvasudhādhipaiḥ || 18 ||
apabhuktaṃ yathā vāsassrajo vā mṛditā yathā |
evaṃ rājyātparibhraṣṭassamartho'pi nirarthakaḥ || 19 ||
apramattaśca yo rājā sarvajño vijitendriyaḥ |
kṛtajño dharmaśīlaśca sa rājā tiṣṭhate ciram || 20 ||
nayanābhyāṃ prasupto'pi jāgarti nayacakṣuṣā |
tyaktakrodhapramādaśca sa rājā pūjyate janaiḥ || 21 ||
tvaṃ tu rāvaṇa durbuddhirguṇairetairvivarjitaḥ |
yasya te'viditaścārai rakṣasāṃ sumahānvadhaḥ || 22 ||
parāvamantā viṣayeṣu saṅgato na deśakālapravibhāgatatvavit |
ayuktabuddhirguṇadoṣaniścaye vipannarājyo nacirādvipatsyase || 23 ||
iti svadoṣān parikīrtitāṃstayā samīkṣya buddhyā kṣaṇadācareśvaraḥ |
dhanena darpeṇa balena cānvito vicintayāmāsa ciraṃ sa rāvaṇaḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever