📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.20 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਵਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
3.20 Aranyakanda - Vimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ਼੍ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਘੋਰਾ ਰਾਘਵਾਸ਼੍ਰਮਮਾਗਤਾ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਚਚਕ੍षੇ ਤੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਸਹ ਸੀਤਯਾ ॥ 1 ॥
ਤੇ ਰਾਮਂ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਯਾਮੁਪਵਿष੍ਟਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਸੀਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਚ ॥ 2 ॥
ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਾਗਤਾਂਸ੍ਤਾਂ ਚ ਰਾਕ੍षਸੀਮ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਮ੍ ॥ 3 ॥
ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਭਵ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸੀਤਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰਃ ।
ਇਮਾਨਸ੍ਯਾ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਪਦਵੀਮਾਗਤਾਨਿਹ ॥ 4 ॥
ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਤ੍ਤਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਤਥੇਤਿ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੂਜਯਤ੍ ॥ 5 ॥
ਰਾਘਵੋऽਪਿ ਮਹਚ੍ਚਾਪਂ ਚਾਮੀਕਰਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ।
ਚਕਾਰ ਸਜ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਰਕ੍षਾਂਸਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 6 ॥
ਪੁਤ੍ਰੌ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯਾਵਾਂ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੌ ਸੀਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦੁਸ਼੍ਚਰਂ ਦਣ੍ਡਕਾਵਨਮ੍ ॥ 7 ॥
ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨੌ ਦਾਨ੍ਤੌ ਤਾਪਸੌ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੌ ।
ਵਸਨ੍ਤੌ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯੇ ਕਿਮਰ੍ਥਮੁਪਹਿਂਸਥ ॥ 8 ॥
ਯੁष੍ਮਾਨ੍ਪਾਪਾਤ੍ਮਕਾਨ੍ਹਨ੍ਤੁਂ ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ਮਹਾਹਵੇ ।
ऋषੀਣਾਂ ਤੁ ਨਿਯੋਗੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਹਂ ਸਸ਼ਰਾਯੁਧਃ ॥ 9 ॥
ਤਿष੍ਠਤੈਵਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾ ਨੋਪਾਵਰ੍ਤਿਤੁਮਰ੍ਹਥ ।
ਯਦਿ ਪ੍ਰਾਣੈਰਿਹਾਰ੍ਥੋ ਵਾ ਨਿਵਰ੍ਤਧ੍ਵਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ॥ 10 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।
ਊਚੁਰ੍ਵਾਚਂ ਸੁਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨਾਸ਼੍ਸ਼ੂਲਪਾਣਯਃ ॥ 11 ॥
ਕ੍ਰੋਧਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਨੋ ਭਰ੍ਤੁਃ ਖਰਸ੍ਯ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਾਸ੍ਯਸੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨਦ੍ਯਾਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਹਤੋ ਯੁਧਿ ॥ 12 ॥
ਕਾ ਹਿ ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੇਕਸ੍ਯ ਬਹੂਨਾਂ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨੀ ।
ਅਸ੍ਮਾਕਮਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯੋਦ੍ਦੁਮਾਹਵੇ ॥ 13 ॥
ਏਹਿ ਬਾਹੁਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਨਃ ਪਰਿਘੈਸ਼੍ਸ਼ੂਲਪਟ੍ਟਿਸੈਃ ।
ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍षਸਿ ਵੀਰ੍ਯਂ ਚ ਧਨੁਸ਼੍ਚ ਕਰਪੀਡਿਤਮ੍ ॥ 14 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਕृਦ੍ਧਾ ਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।
ਚਿਕ੍षਿਪੁਸ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੂਲਾਨਿ ਰਾਘਵਂ ਪ੍ਰਤਿ ਦੁਰ੍ਜਯਮ੍ ॥ 15 ॥
ਤਾਨਿ ਸ਼ੂਲਾਨਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ਸਮਸ੍ਤਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।
ਤਾਵਦ੍ਭਿਰੇਵ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਸ਼ਰੈਃ ਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣੈਃ ॥ 16 ॥
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾ ਨਾਰਾਚਾਨ੍ਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਾਨ੍ ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਿਤਾਨ੍ ॥ 17 ॥
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਧਨੁਰਾਯਮ੍ਯ ਲਕ੍ष੍ਯਾਨੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ।
ਮੁਮੋਚ ਰਾਘਵੋ ਬਾਣਾਨ੍ਵਜ੍ਰਾਨਿਵ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ ॥ 18 ॥
ਰੁਕ੍ਮਪੁਙ੍ਖਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਿਖਾ ਦੀਪ੍ਤਾ ਹੇਮਵਿਭੂषਿਤਾਃ ।
ਤੇ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਕ੍षਸਾਂ ਵੇਗਾਦ੍ਵਕ੍षਾਂਸਿ ਰੁਧਿਰਾਪ੍ਲੁਤਾਃ ॥ 19 ॥
ਵਿਨਿष੍ਪੇਤੁਸ੍ਤਦਾ ਭੂਮੌ ਨ੍ਯਮਜ੍ਜਨ੍ਤਾਸ਼ਨਿਸ੍ਵਨਾਃ ।
ਤੇ ਭਿਨ੍ਨਹृਦਯਾ ਭੂਮੌ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ॥ 20 ॥
ਨਿਪੇਤੁਸ਼੍ਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਦ੍ਰਾਙ੍ਗਾ ਵਿਕृਤਾ ਵਿਗਤਾਸਵਃ ।
ਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਤਾਨ੍ਭੂਮੌ ਰਾਕ੍षਸੀ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਾ ॥ 21 ॥
ਪਰਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਸृਜਦ੍ਭੈਰਵਸ੍ਵਨਾਨ੍ ।
ਉਪਗਮ੍ਯ ਖਰਂ ਸਾ ਤੁ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਂਸ਼ੁष੍ਕਸ਼ੋਣਿਤਾ ॥ 22 ॥
ਪਪਾਤ ਪੁਨਰੇਵਾਰ੍ਤਾ ਸਨਿਰ੍ਯਾਸੇਵ ਸਲ੍ਲਕੀ ।
ਪਪਾਤ ਪੁਨਰੇਵਾਰ੍ਤਾ ਸਨਿਰ੍ਯਾਸੇਵ ਸਲ੍ਲਕੀ ॥ 23 ॥
ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਸਮੀਪੇ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾ ਸਸਰ੍ਜ ਨਿਨਦਂ ਮੁਹੁਃ ॥ 24 ॥
ਸਸ੍ਵਰਂ ਮੁਮੁਚੇ ਬਾष੍ਪਂ ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਾ ਤਦਾ ।
ਨਿਪਾਤਿਤਾਨ੍ ਦृਸ਼੍ਯ ਰਣੇ ਤੁ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਪ੍ਰਧਾਵਿਤਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਪੁਨਸ੍ਤਤਃ ।
ਵਧਂ ਚ ਤੇषਾਂ ਨਿਖਿਲੇਨ ਰਕ੍षਸਾਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਿਨੀ ਖਰਸ੍ਯ ਸਾ ॥ 25 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhā ghorā rāghavāśramamāgatā |
rākṣasānācacakṣe tau bhrātarau saha sītayā || 1 ||
te rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ mahābalam |
dadṛśussītayā sārdhaṃ vaidehyā lakṣmaṇena ca || 2 ||
tāndṛṣṭvā rāghavaśśrīmānāgatāṃstāṃ ca rākṣasīm |
abravīdbhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasam || 3 ||
muhūrtaṃ bhava saumitre sītāyāḥ pratyanantaraḥ |
imānasyā vadhiṣyāmi padavīmāgatāniha || 4 ||
vākyametattataśśrutvā rāmasya viditātmanaḥ |
tatheti lakṣmaṇo vākyaṃ rāmasya pratyapūjayat || 5 ||
rāghavo'pi mahaccāpaṃ cāmīkaravibhūṣitam |
cakāra sajyaṃ dharmātmā tāni rakṣāṃsi cābravīt || 6 ||
putrau daśarathasyāvāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
praviṣṭau sītayā sārdhaṃ duścaraṃ daṇḍakāvanam || 7 ||
phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |
vasantau daṇḍakāraṇye kimarthamupahiṃsatha || 8 ||
yuṣmānpāpātmakānhantuṃ viprakārānmahāhave |
ṛṣīṇāṃ tu niyogena prāpto'haṃ saśarāyudhaḥ || 9 ||
tiṣṭhataivātra santuṣṭā nopāvartitumarhatha |
yadi prāṇairihārtho vā nivartadhvaṃ niśācarāḥ || 10 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rākṣasāste caturdaśa |
ūcurvācaṃ susaṅkruddhā brahmaghnāśśūlapāṇayaḥ || 11 ||
krodhamutpādya no bhartuḥ kharasya sumahātmanaḥ |
tvameva hāsyase prāṇānadyāsmābhirhato yudhi || 12 ||
kā hi te śaktirekasya bahūnāṃ raṇamūrdhanī |
asmākamagrataḥ sthātuṃ kiṃ punaryoddumāhave || 13 ||
ehi bāhuprayuktairnaḥ parighaiśśūlapaṭṭisaiḥ |
prāṇāṃstyakṣasi vīryaṃ ca dhanuśca karapīḍitam || 14 ||
ityevamuktvā saṅkṛddhā rākṣasāste caturdaśa |
cikṣipustāni śūlāni rāghavaṃ prati durjayam || 15 ||
tāni śūlāni kākutsthassamastāni caturdaśa |
tāvadbhireva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ || 16 ||
tataḥ paścānmahātejā nārācānsūryasannibhān |
jagrāha paramakruddhaścaturdaśa śilāśitān || 17 ||
gṛhītvā dhanurāyamya lakṣyānuddiśya rākṣasān |
mumoca rāghavo bāṇānvajrāniva śatakratuḥ || 18 ||
rukmapuṅkhāśca viśikhā dīptā hemavibhūṣitāḥ |
te bhittvā rakṣasāṃ vegādvakṣāṃsi rudhirāplutāḥ || 19 ||
viniṣpetustadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ |
te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ || 20 ||
nipetuśśoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ |
tān dṛṣṭvā patitānbhūmau rākṣasī krodhamūrchitā || 21 ||
paritrastā punastatra vyasṛjadbhairavasvanān |
upagamya kharaṃ sā tu kiñcitsaṃśuṣkaśoṇitā || 22 ||
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī |
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī || 23 ||
bhrātussamīpe śokārtā sasarja ninadaṃ muhuḥ || 24 ||
sasvaraṃ mumuce bāṣpaṃ viṣaṇṇavadanā tadā |
nipātitān dṛśya raṇe tu rākṣasān pradhāvitā śūrpaṇakhā punastataḥ |
vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe viṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever