📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.12 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
3.12 Aranyakanda - Dvadasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾऽਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਰਾਘਵਾਨੁਜਃ ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ਼ਿष੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ॥ 1 ॥
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਨਾਮ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਬਲੀ ।
ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮੁਨਿਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਹ ਸੀਤਯਾ ॥ 2 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਤ੍ਵਵਰਜੋ ਹਿਤਃ ।
ਅਨੁਕੂਲਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯਦਿ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਾਗਤਃ ॥ 3 ॥
ਤੇ ਵਯਂ ਵਨਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਃ ਪਿਤृਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸਰ੍ਵੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ੍ਯ ਤਪੋਧਨਃ ।
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਗ੍ਨਿਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਨਿਵੇਦਿਤੁਮ੍ ॥ 5 ॥
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਪਸਾ ਦੁष੍ਪ੍ਰਧਰ੍षਣਮ੍ ।
ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰੁਵਾਚੇਦਂ ਰਾਮਾਗਮਨਮਞ੍ਜਸਾ ॥ 6 ॥
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨੈਵ ਸ਼ਿष੍ਯੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਮਤਃ ।
ਪੁਤ੍ਰੌ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯੇਮੌ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਏਵ ਚ ॥ 7 ॥
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਵਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਭਵਨ੍ਤਮਾਯਾਤੌ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਰ੍ਥਮਰਿਨ੍ਦਮੌ ॥ 8 ॥
ਯਦਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਜ੍ਞਾਪਯਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਤਤਸ਼੍ਸ਼ਿष੍ਯਾਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਮਂ ਸਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ॥ 9 ॥
ਵੈਦੇਹੀਂ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਰਾਮਸ਼੍ਚਿਰਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਮਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ ॥ 10 ॥
ਮਨਸਾ ਕਾਙ੍ਕ੍षਿਤਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਮਯਾਪ੍ਯਾਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ।
ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਸਤ੍ਕृਤੋ ਰਾਮਸ੍ਸਭਾਰ੍ਯਸ੍ਸਹਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਮੀਪਂ ਮੇ ਕਿਂ ਚਾਸੌ ਨ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਃ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਮੁਨਿਨਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 12 ॥
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਿष੍ਯਸ੍ਤਥੇਤਿ ਨਿਯਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ।
ਤਤੋ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 13 ॥
ਕ੍ਵਾਸੌ ਰਾਮੋ ਮੁਨਿਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮੇਤੁ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤੁ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾऽऽਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਸ਼ਿष੍ਯੇਣ ਸਹ ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 14 ॥
ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਸੀਤਾਂ ਚ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ।
ਤਂ ਸ਼ਿष੍ਯਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਗਸ੍ਤ੍ਯਵਚਨਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 15 ॥
ਪ੍ਰਾਵੇਸ਼ਯਦ੍ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸਤ੍ਕਾਰਾਰ੍ਹਂ ਸੁਸਤ੍ਕृਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਤੋ ਰਾਮਸ੍ਸੀਤਯਾ ਸਹਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 16 ॥
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਹਰਿਣਾਕੀਰ੍ਣਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਹ੍ਯਵਲੋਕਯਨ੍ ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਮਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ॥ 17 ॥
ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।
ਸੋਮਸ੍ਥਾਨਂ ਭਗਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕੌਬੇਰਮੇਵ ਚ ॥ 18 ॥
ਦਾਤੁਰ੍ਵਿਧਾਤੁਃ ਸ੍ਥਾਨੇਚ ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ।
ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਮਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 19 ॥
ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਸੂਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਚ ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 20 ॥
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਮਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ॥ 21 ॥
ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।
ਸੋਮਸ੍ਥਾਨਂ ਭਗਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕੌਬੇਰਮੇਵ ਚ ॥ 22 ॥
ਧਾਤੁਰ੍ਵਿਧਾਤੁਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ।
ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਮਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 23 ॥
ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਸੂਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਚ ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 24 ॥
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਮਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ॥ 25 ॥
ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।
ਸੋਮਸ੍ਥਾਨਂ ਭਗਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕੌਬੇਰਮੇਵ ਚ ॥ 26 ॥
ਦਾਤੁਰ੍ਵਿਧਾਤੁਃ ਸ੍ਥਾਨੇਚ ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ।
ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਮਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 27 ॥
ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਸੂਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਚ ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 28 ॥
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਤਤਸ਼੍ਸ਼ਿष੍ਯੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਮੁਨਿਰਪ੍ਯਭਿਨਿष੍ਪਤਤ੍ ॥ 29 ॥
ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਤੋ ਰਾਮੋ ਮੁਨੀਨਾਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਾਮ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਨਂ ਵੀਰੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਲਕ੍ष੍ਮਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ ॥ 30 ॥
ਏष ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਤ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ ।
ਔਦਾਰ੍ਯੇਣਾਵਗਚ੍ਛਾਮਿ ਨਿਧਾਨਂ ਤਪਸਾਮਿਮਮ੍ ॥ 31 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍ ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਪਰਨ੍ਤਪਃ ॥ 32 ॥
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਥੌ ਰਾਮਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ।
ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਤਦਾ ਰਾਮਃ ਸਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 33 ॥
ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾਸਨੋਦਕੈਃ ।
ਕੁਸ਼ਲਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਆਸ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 34 ॥
ਅਗ੍ਨਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਾਯਾਰ੍ਘ੍ਯਮਤਿਥੀਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਚ ।
ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥ੍ਯੇਨ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸ ਤੇषਾਂ ਭੋਜਨਂ ਦਦੌ ॥ 35 ॥
ਪ੍ਰਥਮਂ ਚੋਪਵਿਸ਼੍ਯਾਥ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮਮਾਸੀਨਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਂ ਧਰ੍ਮਕੋਵਿਦਮ੍ ॥ 36 ॥
ਅਗ੍ਨਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਾਯਾਰ੍ਘ੍ਯਮਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਯੇਤ੍ ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਖਲੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਤਪਸ੍ਵੀ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ ॥ 37 ॥
ਦੁਃਸਾਕ੍षੀਵ ਪਰੇ ਲੋਕੇ ਸ੍ਵਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਭਕ੍षਯੇਤ੍ ।
ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਚਾਰੀ ਮਹਾਰਥਃ ॥ 38 ॥
ਪੂਜਨੀਯਸ਼੍ਚ ਮਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾਤਿਥਿਃ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲੈਰ੍ਮੂਲੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 39 ॥
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਾਮਂ ਪੁਨਰੇਵ ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਇਦਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਮਹਚ੍ਚਾਪਂ ਹੇਮਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ॥ 40 ॥
ਵੈष੍ਣਵਂ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਅਮੋਘਸ੍ਸੂਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 41 ॥
ਦਤ੍ਤੌ ਮਮ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਤੂਣੀ ਚਾਕ੍षਯਸਾਯਕੌ ।
ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੌ ਨਿਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਿਰਿਵ ਪਾਵਕੈਃ ॥ 42 ॥
ਮਹਾਰਜਤਕੋਸ਼ੋऽਯਮਸਿਰ੍ਹੇਮਵਿਭੂषਿਤਃ ।
ਅਨੇਨ ਧਨੁषਾ ਰਾਮ ਹਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਮਹਾਸੁਰਾਨ੍ ॥ 43 ॥
ਆਜਹਾਰ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਦੀਪ੍ਤਾਂ ਪੁਰਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ ।
ਤਦ੍ਧਨੁਸ੍ਤੌ ਚ ਤੂਣੀਰੌ ਸ਼ਰਂ ਖਙ੍ਗਂ ਚ ਮਾਨਦ ॥ 44 ॥
ਜਯਾਯ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਵਜ੍ਰਂ ਵਜ੍ਰਧਰੋ ਯਥਾ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸਮਸ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਰਾਯੁਧਮ੍ ।
ਦਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਯ ਭਗਵਾਨਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 45 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
sapraviśyā'śramapadaṃ lakṣmaṇo rāghavānujaḥ |
agastyaśiṣyamāsādya vākyametaduvāca ha || 1 ||
rājā daśaratho nāma jyeṣṭhastasya suto balī |
rāmaḥ prāpto muniṃ draṣṭuṃ bhāryayā saha sītayā || 2 ||
lakṣmaṇo nāma tasyāhaṃ bhrātā tvavarajo hitaḥ |
anukūlaśca bhaktaśca yadi te śrotramāgataḥ || 3 ||
te vayaṃ vanamatyugraṃ praviṣṭāḥ pitṛśāsanāt |
draṣṭumicchāmahe sarve bhagavantaṃ nivedyatām || 4 ||
tasya tad vacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya tapodhanaḥ |
tathetyuktvā'gniśaraṇaṃ praviveśa niveditum || 5 ||
sa praviśya muniśreṣṭhaṃ tapasā duṣpradharṣaṇam |
kṛtāñjaliruvācedaṃ rāmāgamanamañjasā || 6 ||
yathoktaṃ lakṣmaṇenaiva śiṣyo'gastyasya sammataḥ |
putrau daśarathasyemau rāmo lakṣmaṇa eva ca || 7 ||
praviṣṭāvāśramapadaṃ sītayā saha bhāryayā |
draṣṭuṃ bhavantamāyātau śuśrūṣārthamarindamau || 8 ||
yadatrānantaraṃ tattvamājñāpayitumarhasi |
tataśśiṣyādupaśrutya prāptaṃ rāmaṃ salakṣmaṇam || 9 ||
vaidehīṃ ca mahābhāgāmidaṃ vacanamabravīt |
diṣṭyā rāmaścirasyādya draṣṭuṃ māṃ samupāgataḥ || 10 ||
manasā kāṅkṣitaṃ hyasya mayāpyāgamanaṃ prati |
gamyatāṃ satkṛto rāmassabhāryassahalakṣmaṇaḥ || 11 ||
praveśyatāṃ samīpaṃ me kiṃ cāsau na praveśitaḥ |
evamuktastu muninā dharmajñena mahātmanā || 12 ||
abhivādyābravīcchiṣyastatheti niyatāñjaliḥ |
tato niṣkramya sambhrāntaśśiṣyo lakṣmaṇamabravīt || 13 ||
kvāsau rāmo muniṃ draṣṭumetu praviśatu svayam |
tato gatvā''śramapadaṃ śiṣyeṇa saha lakṣmaṇaḥ || 14 ||
darśayāmāsa kākutsthaṃ sītāṃ ca janakātmajām |
taṃ śiṣyaḥ praśrito vākyamagastyavacanaṃ bruvan || 15 ||
prāveśayadyathānyāyaṃ satkārārhaṃ susatkṛtam |
praviveśa tato rāmassītayā sahalakṣmaṇaḥ || 16 ||
praśāntahariṇākīrṇamāśramaṃ hyavalokayan |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 17 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 18 ||
dāturvidhātuḥ sthāneca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 19 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 20 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 21 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 22 ||
dhāturvidhātuḥ sthānaṃ ca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 23 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 24 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 25 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 26 ||
dāturvidhātuḥ sthāneca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 27 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 28 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
tataśśiṣyaiḥ parivṛto munirapyabhiniṣpatat || 29 ||
taṃ dadarśāgrato rāmo munīnāṃ dīptatejasām |
abravīdvacanaṃ vīro lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam || 30 ||
eṣa lakṣmaṇa niṣkrāmatyagastyo bhagavānṛṣiḥ |
audāryeṇāvagacchāmi nidhānaṃ tapasāmimam || 31 ||
evamuktvā mahābāhuragastyaṃ sūryavarcasam |
jagrāha paramaprītastasya pādau parantapaḥ || 32 ||
abhivādya tu dharmātmā tasthau rāmaḥ kṛtāñjaliḥ |
sītayā saha vaidehyā tadā rāmaḥ salakṣmaṇaḥ || 33 ||
pratijagrāha kākutsthamarcayitvāsanodakaiḥ |
kuśalapraśnamuktvā ca āsyatāmiti cābravīt || 34 ||
agniṃ hutvā pradāyārghyamatithīn pratipūjya ca |
vānaprasthyena dharmeṇa sa teṣāṃ bhojanaṃ dadau || 35 ||
prathamaṃ copaviśyātha dharmajño munipuṅgavaḥ |
uvāca rāmamāsīnaṃ prāñjaliṃ dharmakovidam || 36 ||
agniṃ hutvā pradāyārghyamatithiṃ pratipūjayet |
anyathā khalu kākutstha tapasvī samudācaran || 37 ||
duḥsākṣīva pare loke svāni māṃsāni bhakṣayet |
rājā sarvasya lokasya dharmacārī mahārathaḥ || 38 ||
pūjanīyaśca mānyaśca bhavān prāptaḥ priyātithiḥ |
evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairanyaiśca rāghavam || 39 ||
pūjayitvā yathākāmaṃ punareva tato'bravīt |
idaṃ divyaṃ mahaccāpaṃ hemaratnavibhūṣitam || 40 ||
vaiṣṇavaṃ puruṣavyāghra nirmitaṃ viśvakarmaṇā |
amoghassūryasaṅkāśo brahmadattaśśarottamaḥ || 41 ||
dattau mama mahendreṇa tūṇī cākṣayasāyakau |
sampūrṇau niśitairbāṇairjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 42 ||
mahārajatakośo'yamasirhemavibhūṣitaḥ |
anena dhanuṣā rāma hatvā saṅkhye mahāsurān || 43 ||
ājahāra śriyaṃ dīptāṃ purā viṣṇurdivaukasām |
taddhanustau ca tūṇīrau śaraṃ khaṅgaṃ ca mānada || 44 ||
jayāya pratigṛhṇīṣva vajraṃ vajradharo yathā |
evamuktvā mahātejāḥ samastaṃ tadvarāyudham |
datvā rāmāya bhagavānagastyaḥ punarabravīt || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever