📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.92 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
2.92 Ayodhyakanda - Dvinavatitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਰਜਨੀਮੁष੍ਯ ਭਰਤਸ੍ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਃ ।
ਕृਤਾਤਿਥ੍ਯੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਕਾਮਾਦਭਿਜਗਾਮ ਹ ॥ 1 ॥
ਤਂ ऋषਿਃ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਚਾऽਗਤਮ੍ ।
ਹੁਤਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੋ ਭਰਤਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ ॥ 2 ॥
ਕਚ੍ਚਿਦਤ੍ਰ ਸੁਖਾ ਰਾਤ੍ਰਿਸ੍ਤਵਾਸ੍ਮਦ੍ਵਿषਯੇ ਗਤਾ ।
ਸਮਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਜਨਃ ਕਚ੍ਚਿਦਾਤਿਥ੍ਯੇ ਸ਼ਂਸ ਮੇऽਨਘ ॥ 3 ॥
ਤਮੁਵਾਚਾਞ੍ਜਲਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਰਤੋऽਭਿਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਦਭਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮृषਿਮੁਤ੍ਤਮਤੇਜਸਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸਸੁਖੋषਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਭਗਵਨ੍ਸਮਗ੍ਰਬਲਵਾਹਨਃ ।
ਤਰ੍ਪਿਤਸ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਸ਼੍ਚ ਸਾਮਾਤ੍ਯੋ ਬਲਵਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ॥ 5 ॥
ਅਪੇਤਕ੍ਲਮਸਨ੍ਤਾਪਾ ਸ੍ਸੁਭਿਕ੍षਾਸ੍ਸੁਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਾਃ ।
ਅਪਿ ਪ੍ਰੇष੍ਯਾਨੁਪਾਦਾਯ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਮ ਸੁਸੁਖੋषਿਤਾਃ ॥ 6 ॥
ਆਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇऽਹਂ ਭਗਵਨ੍ ਕਾਮਂ ਤ੍ਵਾਮृषਿਸਤ੍ਤਮਃ ।
ਸਮੀਪਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਮੈਤ੍ਰੇਣੇਕ੍षਸ੍ਵ ਚਕ੍षੁषਾ ॥ 7 ॥
ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਆਚਕ੍ष੍ਵ ਕਤਮੋ ਮਾਰ੍ਗਃ ਕਿਯਾਨਿਤਿ ਚ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ॥ 8 ॥
ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਭਰਤਂ ਭ੍ਰਾਤृਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ॥ 9 ॥
ਭਰਤਾਰ੍ਧਤृਤੀਯੇषੁ ਯੋਜਨੇष੍ਵਜਨੇ ਵਨੇ ।
ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੋ ਗਿਰਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਨਿਰ੍ਝਰਕਾਨਨਃ ॥ 10 ॥
ਉਤ੍ਤਰਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ।
ਪੁष੍ਪਿਤਦ੍ਰੁਮਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ ਰਮ੍ਯਪੁष੍ਪਿਤਕਾਨਨਾ ॥ 11 ॥
ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਸਰਿਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ ।
ਤਯੋਃ ਪਰ੍ਣਕੁਟੀ ਤਾਤ ਤਤ੍ਰ ਤੌ ਵਸਤੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ 12 ॥
ਦਕ੍षਿਣੇਨੈਵ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸਵ੍ਯਦਕ੍षਿਣਮੇਵ ਵਾ ।
ਗਜਵਾਜਿਰਥਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਵਾਹਿਨੀਂ ਵਾਹਿਨੀਪਤੇ ॥ 13 ॥
ਵਾਹਯਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਤਤੋ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਸਿ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਪ੍ਰਯਾਣਮਿਤਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਜਰਾਜਸ੍ਯ ਯੋषਿਤਃ ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾਨਿ ਯਾਨਾਰ੍ਹਾਃ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪਰ੍ਯਵਾਰਯਨ੍ ॥ 14 ॥
ਵੇਪਮਾਨਾ ਕृਸ਼ਾ ਦੀਨਾ ਸਹ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰਯਾ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰ ਜਗ੍ਰਾਹ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਚਰਣੌ ਮੁਨੇਃ ॥ 15 ॥
ਅਸਮृਦ੍ਧੇਨ ਕਾਮੇਨ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਗਰ੍ਹਿਤਾ ।
ਕੈਕੇਯੀ ਤਸ੍ਯ ਜਗ੍ਰਾਹ ਚਰਣੌ ਸਵ੍ਯਪਤ੍ਰਪਾ ॥ 16 ॥
ਤਂ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮਾਗਮ੍ਯ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ।
ਅਦੂਰਾਰ੍ਭਰਤਸ੍ਯੈਵ ਤਸ੍ਥੌ ਦੀਨਮਨਾਸ੍ਤਦਾ ॥ 17 ॥
ਤਤਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਭਰਤਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ ।
ਵਿਸ਼ੇषਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾਤ੍ਰੂਣਾਂ ਤਵ ਰਾਘਵ ॥ 18 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਭਰਤੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਧੀਮਤਾ ।
ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਚਨਕੋਵਿਦਃ ॥ 19 ॥
ਯਾਮਿਮਾਂ ਭਗਵਨ੍ ਦੀਨਾਂ ਸ਼ੋਕਾਨਸ਼ਨਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍ ।
ਪਿਤੁਰ੍ਹਿ ਮਹਿषੀਂ ਦੇਵੀਂ ਦੇਵਤਾਮਿਵ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 20 ॥
ਏषਾ ਤਂ ਪੁਰषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਸਿਂਹਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਗਾਮਿਨਮ੍ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁषੁਵੇ ਰਾਮਂ ਧਾਤਾਰਮਦਿਤਿਰ੍ਯਥਾ ॥ 21 ॥
ਅਸ੍ਯਾ ਵਾਮਭੁਜਂ ਸ਼੍ਲਿष੍ਟਾ ਯੈषਾ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਰ੍ਮਨਾਃ ।
ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਸ੍ਯ ਸ਼ਾਖੇਵ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪੁष੍ਪਾ ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ ॥ 22 ॥
ਏਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸੁਤੌ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਕੁਮਾਰੌ ਦੇਵਵਰ੍ਣਿਨੌ ।
ਉਭੌ ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੌ ਵੀਰੌ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮੌ ॥ 23 ॥
ਯਸ੍ਯਾਃ ਕृਤੇ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਜੀਵਨਾਸ਼ਮਿਤੋ ਗਤੌ ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਦਸ਼ਰਥੋ ਗਤਃ ॥ 24 ॥
ਕ੍ਰੋਧਨਾਮਕृਤਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਦृਪ੍ਤਾਂ ਸੁਭਗਮਾਨਿਨੀਮ੍ ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਕਾਮਾਂ ਕੈਕੇਯੀਮਨਾਰ੍ਯਾਮਾਰ੍ਯਾਰੂਪਿਣੀਮ੍ ॥ 25 ॥
ਮਮੈਤਾਂ ਮਾਤਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨृਸ਼ਂਸਾਂ ਪਾਪਨਿਸ਼੍ਚਯਾਮ੍ ।
ਯਤੋਮੂਲਂ ਹਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵ੍ਯਸਨਂ ਮਹਦਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਬਾष੍ਪਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ ।
ਸ ਨਿਸ਼੍ਸ੍ਵਾਸ ਤਾਮ੍ਰਾਕ੍षੋ ਨਾਗਃ ਕृਦ੍ਧ ਇਵ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ ॥ 27 ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਰ੍षਿਸ੍ਤਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਂ ਭਰਤਂ ਤਥਾ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਰਿਦਂ ਵਚਨਮਰ੍ਥਵਤ੍ ॥ 28 ॥
ਨ ਦੋषੇਣਾਵਗਨ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕੈਕੇਯੀ ਭਰਤ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਰਾਮਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਨਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਸੁਖੋਦਰ੍ਕਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 29 ॥
ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਚ ऋषੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਹਿਤਮੇਵ ਭਵਿष੍ਯਦ੍ਧਿ ਰਾਮਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਨਾਦਿਹ ॥ 30 ॥
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤੁ ਸਂਸਿਦ੍ਧਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਨਂ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ।
ਆਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਭਰਤ ਸ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਯੁਜ੍ਯਤਾਮਿਤ੍ਯਚੋਦਯਤ੍ ॥ 31 ॥
ਤਤੋ ਵਾਜਿਰਥਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਹੇਮਪਰਿष੍ਕृਤਾਨ੍ ।
ਅਧ੍ਯਾਰੋਹਤ੍ਪ੍ਰਯਾਣਾਰ੍ਥੀ ਬਹੂਨ੍ਬਹੁਵਿਧੋ ਜਨਃ ॥ 32 ॥
ਗਜਕਨ੍ਯਾ ਗਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਹੇਮਕਕ੍ष੍ਯਾਃ ਪਤਾਕਿਨਃ ।
ਜੀਮੂਤਾ ਇਵ ਘਰ੍ਮਾਨ੍ਤੇ ਸਘੋषਾਸ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 33 ॥
ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਯਪਿ ਯਾਨਾਨਿ ਮਹਨ੍ਤਿ ਚ ਲਘੂਨਿ ਚ ।
ਪ੍ਰਯਯੁ ਸ੍ਸੁਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਪਾਦੈ ਰੇਵ ਪਦਾਤਯਃ ॥ 34 ॥
ਅਥ ਯਾਨਪ੍ਰਵੇਕੈਸ੍ਤੁ ਕੌਸਲ੍ਯਾਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।
ਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਙ੍ਕ੍षਿਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਯੁਰ੍ਮੁਦਿਤਾਸ੍ਤਦਾ ॥ 35 ॥
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਤਰੁਣਾਭਾਸਾਂ ਨਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।
ਆਸ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਭਰਤ ਸ੍ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਃ ॥ 36 ॥
ਸਾ ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਮਹਾਸੇਨਾ ਗਜਵਾਜਿਰਥਾਕੁਲਾ ।
ਦਕ੍षਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਵृਤ੍ਯ ਮਹਾਮੇਘ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਃ ॥ 37 ॥
ਵਨਾਨਿ ਤੁ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਜੁष੍ਟਾਨਿ ਮृਗਪਕ੍षਿਭਿਃ ।
ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਪਰਵੇਲਾਯਾਂ ਗਿਰਿष੍ਵਪਿ ਨਦੀषੁ ਚ ॥ 38 ॥
ਸਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਦ੍ਵਿਪਵਾਜਿਯੋਧਾ ਵਿਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਤੀ ਮृਗਪਕ੍षਿਸਙ੍ਘਾਨ੍ ।
ਮਹਦ੍ਵਨਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗਾਹਮਾਨਾ ਰਰਾਜ ਸੇਨਾ ਭਰਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ॥ 39 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvinavatitamassargaḥ |
tatastāṃ rajanīmuṣya bharatassaparicchadaḥ |
kṛtātithyo bharadvājaṃ kāmādabhijagāma ha || 1 ||
taṃ ṛṣiḥ puruṣavyāghraṃ prāñjaliṃ prekṣya cā'gatam |
hutāgnihotro bharataṃ bharadvājo'bhyabhāṣata || 2 ||
kaccidatra sukhā rātristavāsmadviṣaye gatā |
samagraste janaḥ kaccidātithye śaṃsa me'nagha || 3 ||
tamuvācāñjaliṃ kṛtvā bharato'bhipraṇamya ca |
āśramādabhiniṣkrāntamṛṣimuttamatejasam || 4 ||
sasukhoṣito'smi bhagavansamagrabalavāhanaḥ |
tarpitassarvakāmaiśca sāmātyo balavattvayā || 5 ||
apetaklamasantāpā ssubhikṣāssupratiśrayāḥ |
api preṣyānupādāya sarve sma susukhoṣitāḥ || 6 ||
āmantraye'haṃ bhagavan kāmaṃ tvāmṛṣisattamaḥ |
samīpaṃ prasthitaṃ bhrāturmaitreṇekṣasva cakṣuṣā || 7 ||
āśramaṃ tasya dharmajña dhārmikasya mahātmanaḥ |
ācakṣva katamo mārgaḥ kiyāniti ca śaṃsa me || 8 ||
iti pṛṣṭastu bharataṃ bhrātṛdarśanalālasam |
pratyuvāca mahātejā bharadvājo mahātapāḥ || 9 ||
bharatārdhatṛtīyeṣu yojaneṣvajane vane |
citrakūṭo giristatra ramyanirjharakānanaḥ || 10 ||
uttaraṃ pārśvamāsādya tasya mandākinī nadī |
puṣpitadrumasañchannā ramyapuṣpitakānanā || 11 ||
anantaraṃ tatsaritaścitrakūṭaśca parvataḥ |
tayoḥ parṇakuṭī tāta tatra tau vasato dhruvam || 12 ||
dakṣiṇenaiva mārgeṇa savyadakṣiṇameva vā |
gajavājirathākīrṇāṃ vāhinīṃ vāhinīpate || 13 ||
vāhayasva mahābhāga tato drakṣyasi rāghavam |
prayāṇamiti tacchrutvā rajarājasya yoṣitaḥ |
hitvā yānāni yānārhāḥ brāhmaṇaṃ paryavārayan || 14 ||
vepamānā kṛśā dīnā saha devyā sumitrayā |
kausalyā tatra jagrāha karābhyāṃ caraṇau muneḥ || 15 ||
asamṛddhena kāmena sarvalokasya garhitā |
kaikeyī tasya jagrāha caraṇau savyapatrapā || 16 ||
taṃ pradakṣiṇamāgamya bhagavantaṃ mahāmunim |
adūrārbharatasyaiva tasthau dīnamanāstadā || 17 ||
tataḥ papraccha bharataṃ bharadvājo dṛḍhavrataḥ |
viśeṣaṃ jñātumicchāmi mātrūṇāṃ tava rāghava || 18 ||
evamuktastu bharato bharadvājena dhīmatā |
uvāca prāñjalirbhūtvā vākyaṃ vacanakovidaḥ || 19 ||
yāmimāṃ bhagavan dīnāṃ śokānaśanakarśitām |
piturhi mahiṣīṃ devīṃ devatāmiva paśyasi || 20 ||
eṣā taṃ puraṣavyāghraṃ siṃhavikrāntagāminam |
kausalyā suṣuve rāmaṃ dhātāramaditiryathā || 21 ||
asyā vāmabhujaṃ śliṣṭā yaiṣā tiṣṭhati durmanāḥ |
karṇikārasya śākheva śīrṇapuṣpā vanāntare || 22 ||
etasyāstu sutau devyāḥ kumārau devavarṇinau |
ubhau lakṣmaṇaśatrughnau vīrau satyaparākramau || 23 ||
yasyāḥ kṛte naravyāghrau jīvanāśamito gatau |
rājaputravihīnaśca svargaṃ daśaratho gataḥ || 24 ||
krodhanāmakṛtaprajñāṃ dṛptāṃ subhagamāninīm |
aiśvaryakāmāṃ kaikeyīmanāryāmāryārūpiṇīm || 25 ||
mamaitāṃ mātaraṃ viddhi nṛśaṃsāṃ pāpaniścayām |
yatomūlaṃ hi paśyāmi vyasanaṃ mahadātmanaḥ || 26 ||
ityuktvā naraśārdūlo bāṣpagadgadayā girā |
sa niśsvāsa tāmrākṣo nāgaḥ kṛddha iva śvasan || 27 ||
bharadvājo maharṣistaṃ bruvantaṃ bharataṃ tathā |
pratyuvāca mahābuddhiridaṃ vacanamarthavat || 28 ||
na doṣeṇāvagantavyā kaikeyī bharata tvayā |
rāmapravrājanaṃ hyetatsukhodarkaṃ bhaviṣyati || 29 ||
devānāṃ dānavānāṃ ca ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |
hitameva bhaviṣyaddhi rāmapravrājanādiha || 30 ||
abhivādya tu saṃsiddhaḥ kṛtvā cainaṃ pradakṣiṇam |
āmantrya bharata ssainyaṃ yujyatāmityacodayat || 31 ||
tato vājirathānyuktān divyānhemapariṣkṛtān |
adhyārohatprayāṇārthī bahūnbahuvidho janaḥ || 32 ||
gajakanyā gajāścaiva hemakakṣyāḥ patākinaḥ |
jīmūtā iva gharmānte saghoṣāssampratasthire || 33 ||
vividhānyapi yānāni mahanti ca laghūni ca |
prayayu ssumahārhāṇi pādai reva padātayaḥ || 34 ||
atha yānapravekaistu kausalyāpramukhāḥ striyaḥ |
rāmadarśanakāṅkṣiṇyaḥ prayayurmuditāstadā || 35 ||
candrārkataruṇābhāsāṃ niryuktāṃ śibikāṃ śubhām |
āsthāya prayayau śrīmānbharata ssaparicchadaḥ || 36 ||
sā prayātā mahāsenā gajavājirathākulā |
dakṣiṇāṃ diśamāvṛtya mahāmegha ivotthitaḥ || 37 ||
vanāni tu vyatikramya juṣṭāni mṛgapakṣibhiḥ |
gaṅgāyāḥ paravelāyāṃ giriṣvapi nadīṣu ca || 38 ||
sā samprahṛṣṭadvipavājiyodhā vitrāsayantī mṛgapakṣisaṅghān |
mahadvanaṃ tatpratigāhamānā rarāja senā bharatasya tatra || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvinavatitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever