📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.82 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਾਸ਼ੀਤਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
2.82 Ayodhyakanda - Dvashititama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਾਮਾਰ੍ਯਗਣਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਭਰਤਃ ਪ੍ਰਗ੍ਰਹਾਂ ਸਭਾਮ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਨਿਸ਼ਾਮਿਵ ॥ 1 ॥
ਆਸਨਾਨਿ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਮਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਵਿਸ਼ਤਾਂ ਤਦਾ ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਙ੍ਗਰਾਗਪ੍ਰਭਯਾ ਦ੍ਯੋਤਿਤਾ ਸਾ ਸਭੋਤ੍ਤਮਾ ॥ 2 ॥
ਸਾ ਵਿਦ੍ਵਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾ ਸਭਾ ਸੁਰੁਚਿਰਾ ਤਦਾ ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਤ ਘਨਾਪਾਯੇ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰੇਵ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ ॥ 3 ॥
ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕृਤੀ ਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਸ੍ਸਮਗ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ।
ਇਦਂ ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਭਰਤਂ ਮृਦੁ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 4 ॥
ਤਾਤ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੋ ਧਰ੍ਮਮਾਚਰਨ੍ ।
ਧਨਧਾਨ੍ਯਵਤੀਂ ਸ੍ਫੀਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਯ ਪृਥਿਵੀਂ ਤਵ ॥ 5 ॥
ਰਾਮਸ੍ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਧृਤਿਸ੍ਸਤਾਂ ਧਰ੍ਮਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ।
ਨਾਜਹਾਤ੍ਪਿਤੁਰਾਦੇਸ਼ਂ ਸ਼ਸ਼ੀ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਮਿਵੋਦਿਤਃ ॥ 6 ॥
ਪਿਤ੍ਰਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਚ ਤੇ ਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਹਤਕਣ੍ਟਕਮ੍ ।
ਤਦ੍ਭੁਙ੍ਕ੍ष੍ਵ ਮੁਦਿਤਾਮਾਤ੍ਯਃ ਕ੍षਿਪ੍ਰਮੇਵਾਭਿषੇਚਯ ॥ 7 ॥
ਉਦੀਚ੍ਯਾ ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾ ਸ਼੍ਚ ਦਾਕ੍षਿਣਾਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕੇਵਲਾਃ ।
ਕੋਟ੍ਯਾਪਰਾਨ੍ਤਾਸ੍ਸਾਮੁਦ੍ਰਾਰਤ੍ਨਾਨ੍ਯਭਿਹਰਨ੍ਤੁਤੇ ॥ 8 ॥
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਰਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ੋਕੇਨਾਭਿਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ ।
ਜਗਾਮ ਮਨਸਾ ਰਾਮਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਕਾਙ੍ਕ੍षਯਾ ॥ 9 ॥
ਸਬਾष੍ਪਕਲਯਾ ਵਾਚਾ ਕਲਹਂਸਸ੍ਵਰੋ ਯੁਵਾ ।
ਵਿਲਲਾਪ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਜਗਰ੍ਹੇ ਚ ਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ॥ 10 ॥
ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਨਾਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।
ਧਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸ੍ਯ ਕੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਦ੍ਵਿਧੋ ਹਰੇਤ੍ ॥ 11 ॥
ਕਥਂ ਦਸ਼ਰਥਾਜ੍ਜਾਤੋ ਭਵੇਦ੍ਰਾਜ੍ਯਾਪਹਾਰਕਃ ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਾਹਂ ਚ ਰਾਮਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਂ ਵਕ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ ॥ 12 ॥
ਜ੍ਯੇष੍ਠ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਦਿਲੀਪਨਹੁषੋਪਮਃ ।
ਲਬ੍ਧੁਮਰ੍ਹਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਸ਼ਰਥੋ ਯਥਾ ॥ 13 ॥
ਅਨਾਰ੍ਯਜੁष੍ਟਮਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਪਾਪਮਹਂ ਯਦਿ ।
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੂਣਾਮਹਂ ਲੋਕੇ ਭਵੇਯਂ ਕੁਲਪਾਂਸਨਃ ॥ 14 ॥
ਯਦ੍ਧਿ ਮਾਤ੍ਰਾ ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਨਾਹਂ ਤਦਪਿ ਰੋਚਯੇ ।
ਇਹਸ੍ਥੋ ਵਨਦੁਰ੍ਗਸ੍ਥਂ ਨਮਸ੍ਯਾਮਿ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ॥ 15 ॥
ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਗਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਜਾ ਸ ਦ੍ਵਿਪਦਾਂ ਵਰਃ ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਰਾਜ੍ਯਮਰ੍ਹਤਿ ਰਾਘਵਃ ॥ 16 ॥
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸਭਾਸਦਃ ।
ਹਰ੍षਾਨ੍ਮੁਮੁਚੁਰਸ਼੍ਰੂਣਿ ਰਾਮੇ ਨਿਹਿਤਚੇਤਸਃ ॥ 17 ॥
ਯਦਿ ਤ੍ਵਾਰ੍ਯਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਵਨਾਤ੍ ।
ਵਨੇ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਯਥਾऽਰ੍ਯੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ ॥ 18 ॥
ਸਰ੍ਵੋਪਾਯਂ ਤੁ ਵਰ੍ਤਿष੍ਯੇ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਬਲਾਤ੍ ।
ਸਮਕ੍षਮਾਰ੍ਯਮਿਸ਼੍ਰਾਣਾਂ ਸਾਧੂਨਾਂ ਗੁਣਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਵਿष੍ਟਿਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤਿਕਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੋਧਕਰਕ੍षਕਾਃ ।
ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਮਮ ਰੋਚਤੇ ॥ 20 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭਰਤੋ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਸਮੀਪਸ੍ਥਮੁਵਾਚੇਦਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਮ੍ ॥ 21 ॥
ਤੂਰ੍ਣਮੁਤ੍ਥਾਯ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਮਮ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ।
ਯਾਤ੍ਰਾਮਾਜ੍ਞਾਪਯ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਬਲਂ ਚੈਵ ਸਮਾਨਯ ॥ 22 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ ਸ੍ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਭਰਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਹृष੍ਟਸ੍ਤਦਾऽਦਿਸ਼ਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਸਨ੍ਦਿष੍ਟਮਿष੍ਟਵਤ੍ ॥ 23 ॥
ਤਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯੋ ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍षਾ ਬਲਸ੍ਯ ਚ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਸਮਾਜ੍ਞਪ੍ਤਾਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਨਿਵਰ੍ਤਨੇ ॥ 24 ॥
ਤਤੋ ਯੋਧਾਙ੍ਗਨਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰੂਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਗृਹੇਗृਹੇ ।
ਯਾਤ੍ਰਾਗਮਨਮਾਜ੍ਞਾਯ ਤ੍ਵਰਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਹਰ੍षਿਤਾਃ ॥ 25 ॥
ਤੇ ਹਯੈਰ੍ਗੋਰਥੈਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰੈਸ੍ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਜਵੈਃ ਸਹ ਯੋਧੈਰ੍ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍षਾ ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਮਚੋਦਯਨ੍ ॥ 26 ॥
ਸਜ੍ਜਂ ਤੁ ਤਦ੍ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਰਤੋ ਗੁਰੁਸਨ੍ਨਿਧੌ ।
ਰਥਂ ਮੇ ਤ੍ਵਰਯਸ੍ਵੇਤਿ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 27 ॥
ਭਰਤਸ੍ਯ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਚ ਹਰ੍षਿਤਃ ।
ਰਥਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਵਾਜਿਭਿਃ ॥ 28 ॥
ਸ ਰਾਘਵ ਸ੍ਸਤ੍ਯਧृਤਿਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਸੁਯੁਕ੍ਤਂ ਦृਢਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਗੁਰੁਂ ਮਹਾਰਣ੍ਯਗਤਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯਿष੍ਯਨ੍ਭਰਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਦਾ ॥ 29 ॥
ਤੂਰ੍ਣਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛ ਬਲਸ੍ਯ ਯੋਗਾਯ ਬਲਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ ।
ਆਨੇਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਹਿ ਤਂ ਵਨਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਰਾਮਂ ਜਗਤੋ ਹਿਤਾਯ ॥ 30 ॥
ਸਸੂਤਪੁਤ੍ਰੋ ਭਰਤੇਨ ਸਮ੍ਯਗਾਜ੍ਞਾਪਿਤਸ੍ਸਮ੍ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਕਾਮਃ ।
ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਕृਤਿਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ਬਲਸ੍ਯ ਮੁਖ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਹृਜ੍ਜਨਂ ਚ ॥ 31 ॥
ਤਤ ਸ੍ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲੇ ਕੁਲੇ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ਯਵੈਸ਼੍ਯਾ ਵृषਲਾਸ਼੍ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ।
ਅਯੂਯੁਜਨ੍ਨੁष੍ਟ੍ਰਖਰਾਨ੍ਰਥਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਗਾਨ੍ਹਯਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਲਪ੍ਰਸੂਤਾਨ੍ ॥ 32 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvāśītitamassargaḥ |
tāmāryagaṇasampūrṇāṃ bharataḥ pragrahāṃ sabhām |
dadarśa buddhisampannaḥ pūrṇacandro niśāmiva || 1 ||
āsanāni yathānyāyamāryāṇāṃ viśatāṃ tadā |
vastrāṅgarāgaprabhayā dyotitā sā sabhottamā || 2 ||
sā vidvajjanasampūrṇā sabhā surucirā tadā |
adṛśyata ghanāpāye pūrṇacandreva śarvarī || 3 ||
rājñastu prakṛtī ssarvā ssamagrāḥ prekṣya dharmavit |
idaṃ purohito vākyaṃ bharataṃ mṛdu cābravīt || 4 ||
tāta rājā daśaratha ssvargato dharmamācaran |
dhanadhānyavatīṃ sphītāṃ pradāya pṛthivīṃ tava || 5 ||
rāmastathā satyadhṛtissatāṃ dharmamanusmaran |
nājahātpiturādeśaṃ śaśī jyotsnāmivoditaḥ || 6 ||
pitrā bhrātrā ca te dattaṃ rājyaṃ nihatakaṇṭakam |
tadbhuṅkṣva muditāmātyaḥ kṣipramevābhiṣecaya || 7 ||
udīcyā śca pratīcyā śca dākṣiṇātyāśca kevalāḥ |
koṭyāparāntāssāmudrāratnānyabhiharantute || 8 ||
tacchrutvā bharato vākyaṃ śokenābhipariplutaḥ |
jagāma manasā rāmaṃ dharmajño dharmakāṅkṣayā || 9 ||
sabāṣpakalayā vācā kalahaṃsasvaro yuvā |
vilalāpa sabhāmadhye jagarhe ca purohitam || 10 ||
caritabrahmacaryasya vidyāsnātasya dhīmataḥ |
dharme prayatamānasya ko rājyaṃ madvidho haret || 11 ||
kathaṃ daśarathājjāto bhavedrājyāpahārakaḥ |
rājyaṃ cāhaṃ ca rāmasya dharmaṃ vaktumihārhasi || 12 ||
jyeṣṭha śśreṣṭhaśca dharmātmā dilīpanahuṣopamaḥ |
labdhumarhati kākutstho rājyaṃ daśaratho yathā || 13 ||
anāryajuṣṭamasvargyaṃ kuryāṃ pāpamahaṃ yadi |
ikṣvākūṇāmahaṃ loke bhaveyaṃ kulapāṃsanaḥ || 14 ||
yaddhi mātrā kṛtaṃ pāpaṃ nāhaṃ tadapi rocaye |
ihastho vanadurgasthaṃ namasyāmi kṛtāñjaliḥ || 15 ||
rāmamevānugacchāmi rājā sa dvipadāṃ varaḥ |
trayāṇāmapi lokānāṃ rājyamarhati rāghavaḥ || 16 ||
tadvākyaṃ dharmasaṃyuktaṃ śrutvā sarve sabhāsadaḥ |
harṣānmumucuraśrūṇi rāme nihitacetasaḥ || 17 ||
yadi tvāryaṃ na śakṣyāmi vinivartayituṃ vanāt |
vane tatraiva vatsyāmi yathā'ryo lakṣmaṇastathā || 18 ||
sarvopāyaṃ tu vartiṣye vinivartayituṃ balāt |
samakṣamāryamiśrāṇāṃ sādhūnāṃ guṇavartinām || 19 ||
viṣṭikarmāntikā ssarve mārgaśodhakarakṣakāḥ |
prasthāpitā mayā pūrvaṃ yatrāpi mama rocate || 20 ||
evamuktvā tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ |
samīpasthamuvācedaṃ sumantraṃ mantrakovidam || 21 ||
tūrṇamutthāya gaccha tvaṃ sumantra mama śāsanāt |
yātrāmājñāpaya kṣipraṃ balaṃ caiva samānaya || 22 ||
evamukta ssumantrastu bharatena mahātmanā |
hṛṣṭastadā'diśatsarvaṃ yathāsandiṣṭamiṣṭavat || 23 ||
tāḥ prahṛṣṭāḥ prakṛtayo balādhyakṣā balasya ca |
śrutvā yātrāṃ samājñaptāṃ rāghavasya nivartane || 24 ||
tato yodhāṅganā ssarvā bhartrūnsarvāngṛhegṛhe |
yātrāgamanamājñāya tvarayanti sma harṣitāḥ || 25 ||
te hayairgorathaiśśīghraissyandanaiśca mahājavaiḥ saha yodhairbalādhyakṣā balaṃ sarvamacodayan || 26 ||
sajjaṃ tu tadbalaṃ dṛṣṭvā bharato gurusannidhau |
rathaṃ me tvarayasveti sumantraṃ pārśvato'bravīt || 27 ||
bharatasya tu tasyājñāṃ pratigṛhya ca harṣitaḥ |
rathaṃ gṛhītvā prayayau yuktaṃ paramavājibhiḥ || 28 ||
sa rāghava ssatyadhṛtiḥ pratāpavān bruvan suyuktaṃ dṛḍhasatyavikramaḥ |
guruṃ mahāraṇyagataṃ yaśasvinaṃ prasādayiṣyanbharato'bravīttadā || 29 ||
tūrṇaṃ samutthāya sumantra gaccha balasya yogāya balapradhānān |
ānetumicchāmi hi taṃ vanasthaṃ prasādya rāmaṃ jagato hitāya || 30 ||
sasūtaputro bharatena samyagājñāpitassamparipūrṇakāmaḥ |
śaśāsa sarvānprakṛtipradhānānbalasya mukhyāṃśca suhṛjjanaṃ ca || 31 ||
tata ssamutthāya kule kule te rājanyavaiśyā vṛṣalāśca viprāḥ |
ayūyujannuṣṭrakharānrathāṃśca nāgānhayāṃścaiva kulaprasūtān || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvāśītitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever