📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.78 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਅष੍ਟਸਪ੍ਤਤਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
2.78 Ayodhyakanda - Ashtasaptatitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅष੍ਟਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਥ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਸਮੀਹਨ੍ਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਨੁਜਃ ।
ਭਰਤਂ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਗਤਿਰ੍ਯ ਸ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਦੁਃਖੇ ਕਿਂ ਪੁਨਰਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸ ਰਾਮ ਸ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 2 ॥
ਬਲਵਾਨ੍ਵੀਰ੍ਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਯੋऽਪ੍ਯਸੌ ।
ਕਿਂ ਨ ਮੋਚਯਤੇ ਰਾਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮ ਪਿਤृਨਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ 3 ॥
ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਤੁ ਨਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯ ਸ੍ਸਮਵੇਕ੍ष੍ਯ ਨਯਾਨਯੌ ।
ਉਤ੍ਪਥਂ ਯਸ੍ਸਮਾਰੂਢੋ ਰਾਜਾ ਨਾਰ੍ਯਾ ਵਸ਼ਂ ਗਤਃ ॥ 4 ॥
ਇਤਿ ਸਮ੍ਭਾषਮਾਣੇ ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇ ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਨੁਜੇ ।
ਪ੍ਰਾਗ੍ਦ੍ਵਾਰੇऽਭੂਤ੍ਤਦਾ ਕੁਬ੍ਜਾ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ ॥ 5 ॥
ਲਿਪ੍ਤਾ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰੇਣ ਰਾਜਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਬਿਭ੍ਰਤੀ ।
ਵਿਵਿਧਂ ਵਿਵਿਧੈ ਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਭੂषਣੈਸ਼੍ਚ ਵਿਭੂषਿਤਾ ॥ 6 ॥
ਮੇਖਲਾਦਾਮਭਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭਭੂषਣੈਃ ।
ਬਭਾਸੇ ਬਹੁਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਾ ਰਜ੍ਜੁਬਦ੍ਧੇਵ ਵਾਨਰੀ ॥ 7 ॥
ਤਾਂ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਤਦਾ ਦ੍ਵਾਸ੍ਸ੍ਥਾਸ੍ਸੁਭृਸ਼ਂ ਪਾਪਕਾਰਿਣੀਮ੍ ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾऽਕਰੁਣਾਂ ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ ॥ 8 ॥
ਯਸ੍ਯਾਃ ਕृਤੇ ਵਨੇ ਰਾਮੋ ਨ੍ਯਸ੍ਤਦੇਹਸ਼੍ਚ ਵਃ ਪਿਤਾ ।
ਸੇਯਂ ਪਾਪਾ ਨृਸ਼ਂਸਾ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕੁਰੁ ਯਥਾਮਤਿ ॥ 9 ॥
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਤਦਾਜ੍ਞਾਯ ਵਚਨਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ ।
ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਚਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਧृਤ ਵ੍ਰਤਃ ॥ 10 ॥
ਤੀਵ੍ਰਮੁਤ੍ਪਾਦਿਤਂ ਦੁਃਖਂ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੂਣਾਂ ਮੇ ਤਥਾ ਪਿਤੁਃ ।
ਯਯਾ ਸੇਯਂ ਨृਸ਼ਂਸਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤਾਮ੍ ॥ 11 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇਨਾਸ਼ੁ ਸਖੀਜਨਸਮਾਵृਤਾ ।
ਗृਹੀਤਾ ਬਲਵਤ੍ਕੁਬ੍ਜਾ ਸਾ ਤਦ੍ਗृਹਮਨਾਦਯਤ੍ ॥ 12 ॥
ਤਤ ਸ੍ਸੁਭृਸ਼ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵ ਸ੍ਸਖੀਜਨਃ ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਵਿਪਲਾਯਤ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ 13 ॥
ਆਮਨ੍ਤ੍ਰਯਤ ਕृਤ੍ਸ੍ਨ ਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵ ਸ੍ਸਖੀਜਨਃ ।
ਯਥਾऽਯਂ ਸਮੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਾਂ ਨਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥ 14 ॥
ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾਂ ਵਦਾਨ੍ਯਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਂ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਾਮ ਸਾ ਹਿ ਨੋऽਸ੍ਤੁ ਧ੍ਰੁਵਾ ਗਤਿਃ ॥ 15 ॥
ਸ ਚ ਰੋषੇਣ ਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ष ਸ਼੍ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਸ਼੍ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾਪਨਃ ।
ਵਿਚਕਰ੍ष ਤਦਾ ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਧਰਣੀਤਲੇ ॥ 16 ॥
ਤਸ੍ਯਾ ਹ੍ਯਾਕृष੍ਯਮਾਣਾਯਾ ਮਨ੍ਥਰਾਯਾ ਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ ।
ਚਿਤ੍ਰਂ ਬਹੁਵਿਧਂ ਭਾਣ੍ਡਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਤਦ੍ਵ੍ਯਸ਼ੀਰ੍ਯਤ ॥ 17 ॥
ਤੇਨ ਭਾਣ੍ਡੇਨ ਸਂਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਜਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ।
ਅਸ਼ੋਭਤ ਤਦਾ ਭੂਯਃ ਸ਼ਾਰਦਂ ਗਗਨਂ ਯਥਾ ॥ 18 ॥
ਸ ਬਲੀ ਬਲਵਤ੍ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ ।
ਕੈਕੇਯੀਮਭਿਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯ ਬਭਾषੇ ਪਰੁषਂ ਵਚਃ ॥ 19 ॥
ਤੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਪਰੁषੈਰ੍ਦੁਃਖੈਃ ਕੈਕੇਯੀ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾ ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਭਯਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ਼ਰਣਮਾਗਤਾ ॥ 20 ॥
ਤਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਭਰਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਅਵਧ੍ਯਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਦਾਃ ਕ੍षਮ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ॥ 21 ॥
ਹਨ੍ਯਾਮਹਮਿਮਾਂ ਪਾਪਾਂ ਕੈਕੇਯੀਂ ਦੁष੍ਟਚਾਰਿਣੀਮ੍ ।
ਯਦਿ ਮਾਂ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਰਾਮੋ ਨਾਸੂਯੇਨ੍ਮਾਤृਘਾਤਕਮ੍ ॥ 22 ॥
ਇਮਾਮਪਿ ਹਤਾਂ ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਯਦਿ ਜਾਨਾਤਿ ਰਾਘਵਃ ।
ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਮਾਂ ਚ ਹਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਾਭਿਭਾषਿष੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ 23 ॥
ਭਰਤਸ੍ਯ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਨੁਜਃ ।
ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਤਤੋ ਰੋषਾਤ੍ਤਾਂ ਮੁਮੋਚ ਚ ਮਨ੍ਥਰਾਮ੍ ॥ 24 ॥
ਸਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਮਨ੍ਥਰਾ ਨਿਪਪਾਤ ਹ ।
ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤੀ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਕृਪਣਂ ਵਿਲਲਾਪ ਚ ॥ 25 ॥
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਵਿਕ੍षੇਪਵਿਮੂਢਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ।
ਸ਼ਨੈਸ੍ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਦਾਰ੍ਤਰੂਪਾਂ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੀਂ ਵਿਲਗ੍ਨਾਮਿਵ ਵੀਕ੍षਮਾਣਾਮ੍ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭasaptatitamassargaḥ |
atha yātrāṃ samīhantaṃ śatrughno lakṣmaṇānujaḥ |
bharataṃ śokasantaptamidaṃ vacanamabravīt || 1 ||
gatirya ssarvabhūtānāṃ duḥkhe kiṃ punarātmanaḥ |
sa rāma ssattvasampannaḥ striyā pravrājito vanam || 2 ||
balavānvīryasampanno lakṣmaṇo nāma yo'pyasau |
kiṃ na mocayate rāmaṃ kṛtvā sma pitṛnigraham || 3 ||
pūrvameva tu nigrāhya ssamavekṣya nayānayau |
utpathaṃ yassamārūḍho rājā nāryā vaśaṃ gataḥ || 4 ||
iti sambhāṣamāṇe tu śatrughne lakṣmaṇānuje |
prāgdvāre'bhūttadā kubjā sarvābharaṇabhūṣitā || 5 ||
liptā candanasāreṇa rājavastrāṇi bibhratī |
vividhaṃ vividhai staistairbhūṣaṇaiśca vibhūṣitā || 6 ||
mekhalādāmabhiścitrairanyaiśca śubhabhūṣaṇaiḥ |
babhāse bahubhirbaddhā rajjubaddheva vānarī || 7 ||
tāṃ samīkṣya tadā dvāssthāssubhṛśaṃ pāpakāriṇīm |
gṛhītvā'karuṇāṃ kubjāṃ śatrughnāya nyavedayan || 8 ||
yasyāḥ kṛte vane rāmo nyastadehaśca vaḥ pitā |
seyaṃ pāpā nṛśaṃsā ca tasyāḥ kuru yathāmati || 9 ||
śatrughnaśca tadājñāya vacanaṃ bhṛśaduḥkhitaḥ |
antaḥpuracarānsarvānityuvāca dhṛta vrataḥ || 10 ||
tīvramutpāditaṃ duḥkhaṃ bhrātrūṇāṃ me tathā pituḥ |
yayā seyaṃ nṛśaṃsasya karmaṇaḥ phalamaśnutām || 11 ||
evamuktvā tu tenāśu sakhījanasamāvṛtā |
gṛhītā balavatkubjā sā tadgṛhamanādayat || 12 ||
tata ssubhṛśasantaptastasyā ssarva ssakhījanaḥ |
kruddhamājñāya śatrughnaṃ vipalāyata sarvaśaḥ || 13 ||
āmantrayata kṛtsna śca tasyā ssarva ssakhījanaḥ |
yathā'yaṃ samupakrānto niśśeṣāṃ naḥ kariṣyati || 14 ||
sānukrośāṃ vadānyāṃ ca dharmajñāṃ ca yaśasvinīm |
kausalyāṃ śaraṇaṃ yāma sā hi no'stu dhruvā gatiḥ || 15 ||
sa ca roṣeṇa tāmrākṣa śśatrughna śśatrutāpanaḥ |
vicakarṣa tadā kubjāṃ krośantīṃ dharaṇītale || 16 ||
tasyā hyākṛṣyamāṇāyā mantharāyā statastataḥ |
citraṃ bahuvidhaṃ bhāṇḍaṃ pṛthivyāṃ tadvyaśīryata || 17 ||
tena bhāṇḍena saṃstīrṇaṃ śrīmadrājaniveśanam |
aśobhata tadā bhūyaḥ śāradaṃ gaganaṃ yathā || 18 ||
sa balī balavatkrodhādgṛhītvā puruṣarṣabhaḥ |
kaikeyīmabhinirbhartsya babhāṣe paruṣaṃ vacaḥ || 19 ||
tairvākyaiḥ paruṣairduḥkhaiḥ kaikeyī bhṛśaduḥkhitā |
śatrughnabhayasantrastā putraṃ śaraṇamāgatā || 20 ||
taṃ prekṣya bharataḥ kruddhaṃ śatrughnamidamabravīt |
avadhyā ssarvabhūtānāṃ pramadāḥ kṣamyatāmiti || 21 ||
hanyāmahamimāṃ pāpāṃ kaikeyīṃ duṣṭacāriṇīm |
yadi māṃ dhārmiko rāmo nāsūyenmātṛghātakam || 22 ||
imāmapi hatāṃ kubjāṃ yadi jānāti rāghavaḥ |
tvāṃ ca māṃ ca hi dharmātmā nābhibhāṣiṣyate dhruvam || 23 ||
bharatasya vacaśśrutvā śatrughno lakṣmaṇānujaḥ |
nyavartata tato roṣāttāṃ mumoca ca mantharām || 24 ||
sā pādamūle kaikeyyā mantharā nipapāta ha |
niśśvasantī suduḥkhārtā kṛpaṇaṃ vilalāpa ca || 25 ||
śatrughnavikṣepavimūḍhasañjñāṃ samīkṣya kubjāṃ bharatasya mātā |
śanaissamāśvāsayadārtarūpāṃ krauñcīṃ vilagnāmiva vīkṣamāṇām || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭasaptatitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever