📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.67 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
2.67 Ayodhyakanda - Saptashashtitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤਨਿਰਾਨਨ੍ਦਾ ਸਾਸ੍ਰਕਣ੍ਠਜਨਾਕੁਲਾ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਮਵਤਤਾ ਸਾ ਵ੍ਯਤੀਯਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ ॥ 1 ॥
ਵ੍ਯਤੀਤਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਮਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯੋਦਯੇ ਤਤਃ ।
ਸਮੇਤ੍ਯ ਰਾਜਕਰ੍ਤਾਰਃ ਸਭਾਮੀਯੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ॥ 2 ॥
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋऽਥ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯੋ ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ।
ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੋ ਗੌਤਮਸ਼੍ਚ ਜਾਬਾਲਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 3 ॥
ਏਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾ ਸ੍ਸਹਾਮਾਤ੍ਯੈਃ ਪृਥਗ੍ਵਾ ਚ ਮੁਦੀਰਯਨ੍ ।
ਵਸਿष੍ਠਮੇਵਾਭਿਮੁਖਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ॥ 4 ॥
ਅਤੀਤਾ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ ਦੁਃਖਂ ਯਾ ਨੋ ਵਰ੍षਸ਼ਤੋਪਮਾ ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੇ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ ॥ 5 ॥
ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰਾਜੋ ਰਾਮਸ਼੍ਚਾਰਣ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਰਾਮੇਣੈਵ ਗਤਸ੍ਸਹ ॥ 6 ॥
ਉਭੌ ਭਰਤਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੌ ਕੇਕਯੇषੁ ਪਰਨ੍ਤਪੌ ।
ਪੁਰੇ ਰਾਜਗृਹੇ ਰਮ੍ਯੇ ਮਾਤਾਮਹਨਿਵੇਸ਼ਨੇ ॥ 7 ॥
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੂਣਾਮਿਹਾਦ੍ਯੈਵ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਾਜਾ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ।
ਅਰਾਜਕਂ ਹਿ ਨੋ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ 8 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲੀ ਮਹਾਸ੍ਵਨਃ ।
ਅਭਿਵਰ੍षਤਿ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਮਹੀਂ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਾਰਿਣਾ ॥ 9 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਬੀਜਮੁष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਤੇ ।
ਨਾਰਾਜਕੇ ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਵਸ਼ੇ ॥ 10 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਧਨਂ ਚਾਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਯਰਾਜਕੇ ।
ਇਦ ਮਤ੍ਯਾਹਿਤਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਕੁਤਸ੍ਸਤ੍ਯ ਮਰਾਜਕੇ ॥ 11 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਕਾਰਯਨ੍ਤਿ ਸਭਾਂ ਨਰਾਃ ।
ਉਦ੍ਯਾਨਾਨਿ ਚ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਹृष੍ਟਾਃ ਪੁਣ੍ਯਗृਹਾਣਿ ਚ ॥ 12 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਯਜ੍ਞਸ਼ੀਲਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।
ਸਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨ੍ਵਾਸਤੇ ਦਾਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸ੍ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ ॥ 13 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਮਹਾਯਜ੍ਞੇषੁ ਯਜ੍ਵਨਃ ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਸੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵਿਸृਜਨ੍ਤ੍ਯਾਪ੍ਤਦਕ੍षਿਣਾਃ ॥ 14 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਪ੍ਰਭੂਤਨਟਨਰ੍ਤਕਾਃ ।
ਉਤ੍ਸਵਾਸ਼੍ਚ ਸਮਾਜਾਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਰਾष੍ਟ੍ਰਵਰ੍ਧਨਾਃ ॥ 15 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਾ ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਃ ।
ਕਥਾਭਿਰਨੁਰਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਥਾਸ਼ੀਲਾਃ ਕਥਾਪ੍ਰਿਯੈਃ ॥ 16 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਉਦ੍ਯਾਨਾਨਿ ਸਮਾਗਤਾਃ ।
ਸਾਯਾਹ੍ਨੇ ਕ੍ਰੀਡਿਤੁਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕੁਮਾਰ੍ਯੋ ਹੇਮਭੂषਿਤਾਃ ॥ 17 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਵਾਹਨੈ ਸ਼ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਮਿਭਿਃ ।
ਨਰਾ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਰਣ੍ਯਾਨਿ ਨਾਰੀਭਿਸ੍ਸਹ ਕਾਮਿਨਃ ॥ 18 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਧਨਵਨ੍ਤਸ੍ਸੁਰਕ੍षਿਤਾਃ ।
ਸ਼ੇਰਤੇ ਵਿਵृਤਦ੍ਵਾਰਾਃ ਕृषਿਗੋਰਕ੍षਜੀਵਿਨਃ ॥ 19 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਬਦ੍ਧਘਣ੍ਟਾਵਿषਾਣਿਨਃ ।
ਅਟਨ੍ਤਿ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇषੁ ਕੁਞ੍ਜਰਾ षष੍ਟਿਹਾਯਨਾਃ ॥ 20 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਸ਼ਰਾਨ੍ਸਨ੍ਤਤਮਸ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਤਲਨਿਰ੍ਘੋष ਇष੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮੁਪਾਸਨੇ ॥ 21 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਵਣਿਜੋ ਦੂਰਗਾਮਿਨਃ ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕ੍षੇਮਮਧ੍ਵਾਨਂ ਬਹੁਪਣ੍ਯਸਮਾਚਿਤਾਃ ॥ 22 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਚਰਤ੍ਯੇਕਚਰੋ ਵਸ਼ੀ ।
ਭਾਵਯਨ੍ਨਾਤ੍ਮਨਾऽਤ੍ਮਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਸਾਯਙ੍ਗृਹੋ ਮੁਨਿਃ ॥ 23 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਯੋਗਕ੍षੇਮਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਨਚਾਪ੍ਯਰਾਜਕੇ ਸੇਨਾ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਵਿषਹਤੇ ਯੁਧਿ ॥ 24 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਹृष੍ਟੈਃ ਪਰਮਵਾਜਿਭਿਃ ।
ਨਰਾਸ੍ਸਂਯਾਨ੍ਤਿ ਸਹਸਾ ਰਥੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਮਣ੍ਡਿਤਾਃ ॥ 25 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਨਰਾਸ਼੍ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ ।
ਸਂਵਦਨ੍ਤੋऽਵਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਵਨੇषੂਪਵਨੇषੁ ਚ ॥ 26 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਮਾਲ੍ਯਮੋਦਕਦਕ੍षਿਣਾਃ ।
ਦੇਵਤਾਭ੍ਯਰ੍ਚਨਾਰ੍ਥਾਯ ਕਲ੍ਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਯਤੈਰ੍ਜਨੈਃ ॥ 27 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਚਨ੍ਦਨਾਗਰੁਰੂषਿਤਾਃ ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੇ ਵਸਨ੍ਤ ਇਵ ਸ਼ਾਖਿਨਃ ॥ 28 ॥
ਯਥਾ ਹ੍ਯਨੁਦਕਾ ਨਦ੍ਯਃ ਯਥਾ ਵਾऽਪ੍ਯਤृਣਂ ਵਨਮ੍ ।
ਅਗੋਪਾਲਾ ਯਥਾ ਗਾਵਸ੍ਤਥਾ ਰਾष੍ਟ੍ਰਮਰਾਜਕਮ੍ ॥ 29 ॥
ਨਾਰਾਜਕੇ ਜਨਪਦੇ ਸ੍ਵਕਂ ਭਵਤਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾ ਇਵ ਨਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਕ੍षਯਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ 30 ॥
ਯੇ ਹਿ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਮਰ੍ਯਾਦਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਾਃ ।
ਤੇऽਪਿ ਭਾਵਾਯ ਕਲ੍ਪਨ੍ਤੇ ਰਾਜਦਣ੍ਡਨਿਪੀਡਿਤਾਃ ॥ 31 ॥
ਯਥਾ ਦृष੍ਟਿ ਸ਼੍ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਤਥਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਵਸ੍ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਯੋਃ ॥ 32 ॥
ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਕੁਲਵਤਾਂ ਕੁਲਮ੍ ।
ਰਾਜਾ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਚੈਵ ਰਾਜਾ ਹਿਤਕਰੋ ਨृਣਾਮ੍ ॥ 33 ॥
ਯਮੋ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ ਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਵਰੁਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਵਿਸ਼ੇष੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵृਤ੍ਤੇਨ ਮਹਤਾ ਤਤਃ ॥ 34 ॥
ਅਹੋ ਤਮ ਇਵੇਦਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਪ੍ਰਜ੍ਞਾਯੇਤ ਕਿਞ੍ਚਨ ।
ਰਾਜਾ ਚੇ ਨ੍ਨ ਭਵੇ ਲ੍ਲੋਕੇ ਵਿਭਜ ਸਾਧ੍ਵਸਾਧੁਨੀ ॥ 35 ॥
ਜੀਵਤ੍ਯਪਿ ਮਹਾਰਾਜੇ ਤਵੈਵ ਵਚਨਂ ਵਯਮ੍ ।
ਨਾਤਿਕ੍ਰਮਾਮਹੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵੇਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਵ ਸਾਗਰਃ ॥ 36 ॥
ਸ ਨ ਸ੍ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਵਰ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਂ ਨृਪਂ ਵਿਨਾ ਰਾਜ੍ਯਮਰਣ੍ਯਭੂਤਮ੍ ।
ਕੁਮਾਰਮਿਕ੍ष੍ਵਾਕੁਸੁਤਂ ਵਦਾਨ੍ਯਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਰਾਜਾਨਮਿਹਾਭਿषਿਞ੍ਚ ॥ 37 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ |
ākranditanirānandā sāsrakaṇṭhajanākulā |
ayodhyāyāmavatatā sā vyatīyāya śarvarī || 1 ||
vyatītāyāṃ tu śarvaryāmādityasyodaye tataḥ |
sametya rājakartāraḥ sabhāmīyurdvijātayaḥ || 2 ||
mārkaṇḍeyo'tha maudgalyo vāmadevaśca kāśyapaḥ |
kātyāyano gautamaśca jābāliśca mahāyaśāḥ || 3 ||
ete dvijā ssahāmātyaiḥ pṛthagvā ca mudīrayan |
vasiṣṭhamevābhimukhāḥ śreṣṭhaṃ rājapurohitam || 4 ||
atītā śarvarī duḥkhaṃ yā no varṣaśatopamā |
asminpañcatvamāpanne putraśokena pārthive || 5 ||
svargataśca mahārājo rāmaścāraṇyamāśritaḥ |
lakṣmaṇaścāpi tejasvī rāmeṇaiva gatassaha || 6 ||
ubhau bharataśatrughnau kekayeṣu parantapau |
pure rājagṛhe ramye mātāmahaniveśane || 7 ||
ikṣvākūṇāmihādyaiva kaścidrājā vidhīyatām |
arājakaṃ hi no rāṣṭraṃ vināśaṃ samavāpnuyāt || 8 ||
nārājake janapade vidyunmālī mahāsvanaḥ |
abhivarṣati parjanyo mahīṃ divyena vāriṇā || 9 ||
nārājake janapade bījamuṣṭiḥ prakīryate |
nārājake pituḥ putro bhāryā vā vartate vaśe || 10 ||
nārājake dhanaṃ cāsti nāsti bhāryā pyarājake |
ida matyāhitaṃ cānyatkutassatya marājake || 11 ||
nārājake janapade kārayanti sabhāṃ narāḥ |
udyānāni ca ramyāṇi hṛṣṭāḥ puṇyagṛhāṇi ca || 12 ||
nārājake janapade yajñaśīlā dvijātayaḥ |
satrāṇyanvāsate dāntā brāhmaṇā ssaṃśitavratāḥ || 13 ||
nārājake janapade mahāyajñeṣu yajvanaḥ |
brāhmaṇā vasusampannā visṛjantyāptadakṣiṇāḥ || 14 ||
nārājake janapade prabhūtanaṭanartakāḥ |
utsavāśca samājāśca vardhante rāṣṭravardhanāḥ || 15 ||
nārājake janapade siddhārthā vyavahāriṇaḥ |
kathābhiranurajyante kathāśīlāḥ kathāpriyaiḥ || 16 ||
nārājake janapade udyānāni samāgatāḥ |
sāyāhne krīḍituṃ yānti kumāryo hemabhūṣitāḥ || 17 ||
nārājake janapade vāhanai śaśīghragāmibhiḥ |
narā niryāntyaraṇyāni nārībhissaha kāminaḥ || 18 ||
nārājake janapade dhanavantassurakṣitāḥ |
śerate vivṛtadvārāḥ kṛṣigorakṣajīvinaḥ || 19 ||
nārājake janapade baddhaghaṇṭāviṣāṇinaḥ |
aṭanti rājamārgeṣu kuñjarā ṣaṣṭihāyanāḥ || 20 ||
nārājake janapade śarānsantatamasyatām |
śrūyate talanirghoṣa iṣvastrāṇāmupāsane || 21 ||
nārājake janapade vaṇijo dūragāminaḥ |
gacchanti kṣemamadhvānaṃ bahupaṇyasamācitāḥ || 22 ||
nārājake janapade caratyekacaro vaśī |
bhāvayannātmanā'tmānaṃ yatra sāyaṅgṛho muniḥ || 23 ||
nārājake janapade yogakṣemaṃ pravartate |
nacāpyarājake senā śatrūnviṣahate yudhi || 24 ||
nārājake janapade hṛṣṭaiḥ paramavājibhiḥ |
narāssaṃyānti sahasā rathaiśca parimaṇḍitāḥ || 25 ||
nārājake janapade narāśśāstraviśāradāḥ |
saṃvadanto'vatiṣṭhante vaneṣūpavaneṣu ca || 26 ||
nārājake janapade mālyamodakadakṣiṇāḥ |
devatābhyarcanārthāya kalpyante niyatairjanaiḥ || 27 ||
nārājake janapade candanāgarurūṣitāḥ |
rājaputrā virājante vasanta iva śākhinaḥ || 28 ||
yathā hyanudakā nadyaḥ yathā vā'pyatṛṇaṃ vanam |
agopālā yathā gāvastathā rāṣṭramarājakam || 29 ||
nārājake janapade svakaṃ bhavati kasyacit |
matsyā iva narā nityaṃ bhakṣayanti parasparam || 30 ||
ye hi sambhinnamaryādā nāstikāśchinnasaṃśayāḥ |
te'pi bhāvāya kalpante rājadaṇḍanipīḍitāḥ || 31 ||
yathā dṛṣṭi śśarīrasya nityameva pravartate |
tathā narendro rāṣṭrasya prabhavassatyadharmayoḥ || 32 ||
rājā satyaṃ ca dharmaśca rājā kulavatāṃ kulam |
rājā mātā pitā caiva rājā hitakaro nṛṇām || 33 ||
yamo vaiśravaṇa śśakraḥ varuṇaśca mahābalaḥ |
viśeṣyante narendreṇa vṛttena mahatā tataḥ || 34 ||
aho tama ivedaṃ syānnaprajñāyeta kiñcana |
rājā ce nna bhave lloke vibhaja sādhvasādhunī || 35 ||
jīvatyapi mahārāje tavaiva vacanaṃ vayam |
nātikramāmahe sarve velāṃ prāpyeva sāgaraḥ || 36 ||
sa na ssamīkṣya dvijavarya vṛttaṃ nṛpaṃ vinā rājyamaraṇyabhūtam |
kumāramikṣvākusutaṃ vadānyaṃ tvameva rājānamihābhiṣiñca || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptaṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever