📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.43 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
2.43 Ayodhyakanda - Trichatvarimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਃ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਸ਼ਯਨੇ ਸਨ੍ਨਂ ਸ਼ੋਕੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ ।
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾ ਤਮੁਵਾਚ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ ॥ 1 ॥
ਰਾਘਵੇ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੇ ਵਿषਮੁਪ੍ਤ੍ਵਾਹਿਜਿਹ੍ਮਗਾ ।
ਵਿਚਰਿष੍ਯਤਿ ਕੈਕੇਯੀ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੇਵ ਹਿ ਪਨ੍ਨਗੀ ॥ 2 ॥
ਵਿਵਾਸ੍ਯ ਰਾਮਂ ਸੁਭਗਾ ਲਬ੍ਧਕਾਮਾ ਸਮਾਹਿਤਾ ।
ਤ੍ਰਾਸਯਿष੍ਯਤਿ ਮਾਂ ਭੂਯੋ ਦੁष੍ਟਾਹਿਰਿਵ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ॥ 3 ॥
ਅਥ ਸ੍ਮ ਨਗਰੇ ਰਾਮਸ਼੍ਚਰਨ੍ ਭੈਕ੍षਂ ਗृਹੇ ਵਸੇਤ੍ ।
ਕਾਮਕਾਰੋ ਵਰਂ ਦਾਤੁਮਪਿ ਦਾਸਂ ਮਮਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 4 ॥
ਪਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਰਾਮਂ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਯਥੇष੍ਟਤਃ ।
ਪ੍ਰਦਿष੍ਟੋ ਰਕ੍षਸਾਂ ਭਾਗਃ ਪਰ੍ਵਣੀਵਾਹਿਤਾਗ੍ਨਿਨਾ ॥ 5 ॥
ਗਜਰਾਜਗਤਿਰ੍ਵੀਰੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਧਨੁਰ੍ਧਰਃ ।
ਵਨਮਾਵਿਸ਼ਤੇ ਨੂਨਂ ਸਭਾਰ੍ਯ ਸ੍ਸਹ ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 6 ॥
ਵਨੇ ਤ੍ਵਦृष੍ਟਦੁਃਖਾਨਾਂ ਕੇਕਯ੍ਯਾਨੁਮਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਨਵਾਸਾਯ ਕਾਨ੍ਵਵਸ੍ਥਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 7 ॥
ਤੇ ਰਤ੍ਨਹੀਨਾਸ੍ਤਰੁਣਾਃ ਫਲਕਾਲੇ ਵਿਵਾਸਿਤਾਃ ।
ਕਥਂ ਵਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕृਪਣਾਃ ਫਲਮੂਲੈਃ ਕृਤਾਸ਼ਨਾਃ ॥ 8 ॥
ਅਪੀਦਾਨੀਂ ਸ ਕਾਲਸ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਸ਼ੋਕਕ੍षਯ ਸ਼੍ਸ਼ਿਵਃ ।
ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਪਸ਼੍ਯੇਯਮਿਹ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 9 ॥
ਸ਼੍ਰृਤ੍ਵੈਵੋਪਸ੍ਥਿਤੌ ਵੀਰੌ ਕਦਾਯੋਧ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।
ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ਹृष੍ਟਜਨਾ ਸੂਚ੍ਛ੍ਰਿਤਧ੍ਵਜਮਾਲਿਨੀ ॥ 10 ॥
ਕਦਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਵਰਣ੍ਯਾਤ੍ਪੁਨਰਾਗਤੌ ।
ਨਨ੍ਦਿष੍ਯਤਿ ਪੁਰੀ ਹृष੍ਟਾ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਪਰ੍ਵਣਿ ॥ 11 ॥
ਕਦਾऽਯੋਧ੍ਯਾਂ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪੁਰੀਂ ਵੀਰਃ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ष੍ਯਤਿ ।
ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਰਥੇ ਸੀਤਾਂ ਵृषਭੋ ਗੋਵਧੂਮਿਵ ॥ 12 ॥
ਕਦਾ ਪ੍ਰਾਣਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਮਮਾਤ੍ਮਜੌ ।
ਲਾਜੈਰਵਕਿਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਾਵਰਿਨ੍ਦਮੌ ॥ 13 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤੌ ਕਦਾऽਯੋਧ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੁਭਕੁਣ੍ਡਲੌ ।
ਉਦਗ੍ਰਾਯੁਧਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੌ ਸਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਾਵਿਵ ਪਰ੍ਵਤੌ ॥ 14 ॥
ਕਦਾਸੁਮਨਸਃ ਕਨ੍ਯਾਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਫਲਾਨਿ ਚ ।
ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਨ੍ਤਃ ਪੁਰੀਂ ਹृष੍ਟਾਃ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ॥ 15 ॥
ਕਦਾ ਪਰਿਣਤੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਯਸਾ ਚਾਮਰਪ੍ਰਭਃ ।
ਅਭ੍ਯੁਪੈष੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ष ਇਵ ਮਾਂ ਲਲਨ੍ ॥ 16 ॥
ਨਿਸ੍ਸਂਸ਼ਯਂ ਮਯਾ ਮਨ੍ਯੇ ਪੁਰਾ ਵੀਰ ਕਦਰ੍ਯਯਾ ।
ਪਾਤੁਕਾਮੇषੁ ਵਤ੍ਸੇषੁ ਮਾਤृਣਾਂ ਸ਼ਾਤਿਤਾਸ੍ਸ੍ਤਨਾਃ ॥ 17 ॥
ਸਾਹਂ ਗੌਰਿਵ ਸਿਂਹੇਨ ਵਿਵਤ੍ਸਾ ਵਤ੍ਸਲਾ ਕृਤਾ ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਬਾਲਵਤ੍ਸੇਵ ਗੌਰ੍ਬਲਾਤ੍ ॥ 18 ॥
ਨ ਹਿ ਤਾਵਦ੍ਗੁਣੈਰ੍ਜੁष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍ ।
ਏਕਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰਮਹਂ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ॥ 19 ॥
ਨ ਹਿ ਮੇ ਜੀਵਿਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮਿਹ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ।
ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 20 ॥
ਅਯਂ ਹਿ ਮਾਂ ਦੀਪਯਤੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਤਨੂਜਸ਼ੋਕਪ੍ਰਭਵੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ ।
ਮਹੀਮਿਮਾਂ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਰੁਦ੍ਧਤਪ੍ਰਭਃ ਯਥਾ ਨਿਦਾਘੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਦਿਵਾਕਰਃ ॥ 21 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
tataḥ samīkṣya śayane sannaṃ śokena pārthivam |
kauśalyā putraśokārtā tamuvāca mahīpatim || 1 ||
rāghave naraśārdūle viṣamuptvāhijihmagā |
vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī || 2 ||
vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā |
trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhiriva veśmani || 3 ||
atha sma nagare rāmaścaran bhaikṣaṃ gṛhe vaset |
kāmakāro varaṃ dātumapi dāsaṃ mamātmajam || 4 ||
pātayitvā tu kaikeyyā rāmaṃ sthānādyatheṣṭataḥ |
pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā || 5 ||
gajarājagatirvīro mahābāhurdhanurdharaḥ |
vanamāviśate nūnaṃ sabhārya ssaha lakṣmaṇaḥ || 6 ||
vane tvadṛṣṭaduḥkhānāṃ kekayyānumate tvayā |
tyaktānāṃ vanavāsāya kānvavasthā bhaviṣyati || 7 ||
te ratnahīnāstaruṇāḥ phalakāle vivāsitāḥ |
kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ || 8 ||
apīdānīṃ sa kālassyānmama śokakṣaya śśivaḥ |
sabhāryaṃ yatsaha bhrātrā paśyeyamiha rāghavam || 9 ||
śrṛtvaivopasthitau vīrau kadāyodhyā bhaviṣyati |
yaśasvinī hṛṣṭajanā sūcchritadhvajamālinī || 10 ||
kadā prekṣya naravyāghrāvaraṇyātpunarāgatau |
nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi || 11 ||
kadā'yodhyāṃ mahābāhuḥ purīṃ vīraḥ pravekṣyati |
puraskṛtya rathe sītāṃ vṛṣabho govadhūmiva || 12 ||
kadā prāṇisahasrāṇi rājamārge mamātmajau |
lājairavakiriṣyanti praviśantāvarindamau || 13 ||
praviśantau kadā'yodhyāṃ drakṣyāmi śubhakuṇḍalau |
udagrāyudhanistriṃśau saśrṛṅgāviva parvatau || 14 ||
kadāsumanasaḥ kanyādvijātīnāṃ phalāni ca |
pradiśantaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam || 15 ||
kadā pariṇato buddhyā vayasā cāmaraprabhaḥ |
abhyupaiṣyati dharmajñastrivarṣa iva māṃ lalan || 16 ||
nissaṃśayaṃ mayā manye purā vīra kadaryayā |
pātukāmeṣu vatseṣu mātṛṇāṃ śātitāsstanāḥ || 17 ||
sāhaṃ gauriva siṃhena vivatsā vatsalā kṛtā |
kaikeyyā puruṣavyāghra bālavatseva gaurbalāt || 18 ||
na hi tāvadguṇairjuṣṭaṃ sarvaśāstraviśāradam |
ekaputrā vinā putramahaṃ jīvitumutsahe || 19 ||
na hi me jīvite kiñcitsāmarthyamiha kalpyate |
apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam || 20 ||
ayaṃ hi māṃ dīpayate samutthitaḥ tanūjaśokaprabhavo hutāśanaḥ |
mahīmimāṃ raśmibhiruddhataprabhaḥ yathā nidāghe bhagavān divākaraḥ || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever