📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.36 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
2.36 Ayodhyakanda - Shattrimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ੍ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮੈਕ੍ष੍ਵਾਕਃ ਪੀਡਿਤੋऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ ।
ਸਬਾष੍ਪਮਤਿਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਯ ਜਗਾਦੇਦਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥ 1 ॥
ਸੂਤ ਰਤ੍ਨਸੁਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਬਲਾ ਚਮੂਃ ।
ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਨੁਯਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ॥ 2 ॥
ਰੂਪਾਜੀਵਾਸ਼੍ਚ ਵਾਦਿਨ੍ਯੋ ਵਣਿਜਸ਼੍ਚ ਮਹਾਧਨਾਃ ।
ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਵਾਹਿਨੀਂ ਸੁਪ੍ਰਸਾਰਿਤਾਃ ॥ 3 ॥
ਆਯੁਧਾਨਿ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਨਾਗਰਾ ਸ਼੍ਸ਼ਕਟਾਨਿ ਚ ।
ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਵ੍ਯਾਧਾਸ਼੍ਚਾਰਣ੍ਯ ਗੋਚਰਾਃ ॥ 4 ॥
ਨਿਘ੍ਨਨ੍ ਮृਗਾਨ੍ ਕੁਞ੍ਜਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਬਂਸ਼੍ਚਾਰਣ੍ਯਕਂ ਮਧੁ ।
ਨਦੀਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਤਿ ॥ 5 ॥
ਧਾਨ੍ਯਕੋਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧਨਕੋਸ਼ਸ਼੍ਚ ਮਾਮਕਃ ।
ਤੌ ਰਾਮਮਨੁਗਚ੍ਛੇਤਾਂ ਵਸਨ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ ॥ 6 ॥
ਯਜਨ੍ ਪੁਣ੍ਯੇषੁ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਵਿਸृਜਂ ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਤਦਕ੍षਿਣਾਃ ।
ऋषਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਪ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਸੁਖਂ ਵਨੇ ॥ 7 ॥
ਭਰਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਾਹੁਰਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪਾਲਯਿष੍ਯਤਿ ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਃ ਸਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਰਾਮਃ ਸਂਸਾਧ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ॥ 8 ॥
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਭਯ ਮਾਗਤਮ੍ ।
ਮੁਖਂ ਚਾਪ੍ਯਗਮਚ੍ਛੋषਂ ਸ੍ਵਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨ੍ਯਰੁਧ੍ਯਤ ॥ 9 ॥
ਸਾ ਵਿषਣ੍ਣਾ ਚ ਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਮੁਖੇਨ ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਯਤਾ ।
ਰਾਜਾਨਮੇਵਾਭਿਮੁਖੀ ਕੈਕੇਯੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 10 ॥
ਰਾਜ੍ਯਂ ਗਤਜਨਂ ਸਾਧੋ ਪੀਤਮਣ੍ਡਾਂ ਸੁਰਾਮਿਵ ।
ਨਿਰਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯਤਮਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਭਰਤੋ ਨਾਭਿਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ॥ 11 ॥
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਂ ਮੁਕ੍ਤਲਜ੍ਜਾਯਾਂ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਾਮਤਿਦਾਰੁਣਾਮ੍ ।
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚਾਯਤਲੋਚਨਾਮ੍ ॥ 12 ॥
ਵਹਨ੍ਤਂ ਕਿਂ ਤੁਦਸਿ ਮਾਂ ਨਿਯੁਜ੍ਯ ਧੁਰਿ ਮਾऽਹਿਤੇ ।
ਅਨਾਰ੍ਯੇ ਕृਤ੍ਯਮਾਰਬ੍ਧਂ ਕਿਂ ਨ ਪੂਰ੍ਵਮੁਪਾਰੁਧਃ ॥ 13 ॥
ਤਸ੍ਯੈਤਤ੍ਕ੍ਰੋਧਸਂਯੁਕ੍ਤਮੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ ।
ਕੈਕੇਯੀ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 14 ॥
ਵੈਵ ਵਂਸ਼ੇ ਸਗਰੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪੁਤ੍ਰਮੁਪਾਰੁਧਤ੍ ।
ਅਸਮਞ੍ਜ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਤਥਾਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ॥ 15 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਧਿਗਿਤ੍ਯੇਵ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਵ੍ਰੀਡਿਤਸ਼੍ਚ ਜਨਸ੍ਸਰ੍ਵ ਸ੍ਸਾ ਚ ਤਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਤ ॥ 16 ॥
ਅਸਮਞ੍ਜੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕ੍ਰੀਡਤਃ ਪਥਿ ਬਾਲਕਾਨ੍ ।
ਸਰਯ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕ੍षਿਪਨ੍ਨਪ੍ਸੁ ਰਮਤੇ ਤੇਨ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ॥ 17 ॥
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਗਰਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਕृਦ੍ਧਾ ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।
ਅਸਮਞ੍ਜਂ ਵृਣੀष੍ਵੈਕਮਸ੍ਮਾਨ੍ਵਾ ਰਾष੍ਟ੍ਰਵਰ੍ਧਨ ॥ 18 ॥
ਤਾਨੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਕਿਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਿਦਂ ਭਯਮ੍ ।
ਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਮ੍ਪृष੍ਟਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕृਤਯੋऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 19 ॥
ਡਕ੍ਰੀਡਤਸ੍ਤ੍ਵੇष ਨਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਬਾਲਾਨੁਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਨਃ ।
ਸਰਯ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਕ੍षਿਪਨ੍ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਦਤੁਲਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ 20 ॥
ਸ ਤਾਸਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕृਤੀਨਾਂ ਨਰਾਧਿਪਃ ।
ਤਂ ਤਤ੍ਯਾਜਾਹਿਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਯਾ ॥ 21 ॥
ਤਂ ਯਾਨਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਰੋਪ੍ਯ ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍ ।
ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਵਿਵਾਸ੍ਯੋऽਯਮਿਤਿ ਸ੍ਵਾਨਨ੍ਵਸ਼ਾਤ੍ਪਿਤਾ ॥ 22 ॥
ਸ ਫਾਲਪਿਟਕਂ ਗृਹ੍ਯ ਗਿਰਿਦੁਰ੍ਗਾਣ੍ਯਲੋਡਯਤ੍ ।
ਦਿਸ਼ ਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਵਨੁਚਰਨ੍ ਸ ਯਥਾ ਪਾਪਕਰ੍ਮਕृਤ੍ ॥ 23 ॥
ਇਤ੍ਯੇਨਮਤ੍ਯਜਦ੍ਰਾਜਾ ਸਗਰੋ ਵੈ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ।
ਰਾਮਃ ਕਿਮਕਰੋਤ੍ਪਾਪਂ ਯੇਨੈਵਮੁਪਰੁਧ੍ਯਤੇ ॥ 24 ॥
ਨ ਹਿ ਕਞ੍ਚਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮੋ ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਗੁਣਂ ਵਯਮ੍ ।
ਦੁਰ੍ਲਭੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰਯ ਸ਼੍ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਸ੍ਯੇਵ ਕਲ੍ਮषਮ੍ ॥ 25 ॥
ਅਥਵਾ ਦੇਵਿ ਦੋषਂ ਤ੍ਵਂ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਰਾਘਵੇ ।
ਤਮਦ੍ਯ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਵੇਨ ਤਦਾ ਰਾਮੋ ਵਿਵਾਸ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 26 ॥
ਅਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਹਿ ਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਤ੍ਪਥੇ ਨਿਰਤਸ੍ਯ ਚ ।
ਨਿਰ੍ਦਹੇਦਪਿ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਦ੍ਯੁਤਿਂ ਧਰ੍ਮਨਿਰੋਧਨਾਤ੍ ॥ 27 ॥
ਤਦਲਂ ਦੇਵਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵਿਹਤਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਲੋਕਤੋऽਪਿ ਹਿ ਤੇ ਰਕ੍ष੍ਯਃ ਪਰਿਵਾਦਃ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ ॥ 28 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਵਚੋ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਤਰਸ੍ਵਨਃ ।
ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਯਾ ਵਾਚਾ ਕੈਕੇਯੀਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 29 ॥
ਏਤਦ੍ਵਚੋ ਨੇਚ੍ਛਸਿ ਪਾਪਵृਤ੍ਤੇ ਹਿਤਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਮਮਾਤ੍ਮਨੋ ਵਾ ।
ਆਸ੍ਥਾਯ ਮਾਰ੍ਗਂ ਕृਪਣਂ ਕੁਚੇष੍ਟਾ ਚੇष੍ਟਾ ਹਿ ਤੇ ਸਾਧੁਪਥਾਦਪੇਤਾ ॥ 30 ॥
ਅਨੁਵ੍ਰਜਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਦ੍ਯ ਰਾਮਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸੁਖਂ ਧਨਂ ਚ ।
ਸਹੈਵ ਰਾਜ੍ਞਾ ਭਰਤੇਨ ਚ ਤ੍ਵਂ ਯਥਾਸੁਖਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ष੍ਵ ਚਿਰਾਯ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ॥ 31 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣaṭtriṃśassargaḥ |
tatassumantramaikṣvākaḥ pīḍito'tra pratijñayā |
sabāṣpamatiniśśvaśya jagādedaṃ punaḥ punaḥ || 1 ||
sūta ratnasusampūrṇā caturvidhabalā camūḥ |
rāghavasyānuyātrārthaṃ kṣipraṃ pratividhīyatām || 2 ||
rūpājīvāśca vādinyo vaṇijaśca mahādhanāḥ |
śobhayantu kumārasya vāhinīṃ suprasāritāḥ || 3 ||
āyudhāni ca mukhyāni nāgarā śśakaṭāni ca |
anugacchantu kākutsthaṃ vyādhāścāraṇya gocarāḥ || 4 ||
nighnan mṛgān kuñjarāṃśca pibaṃścāraṇyakaṃ madhu |
nadīśca vividhāḥ paśyanna rājyasya smariṣyati || 5 ||
dhānyakośaśca yaḥ kaściddhanakośaśca māmakaḥ |
tau rāmamanugacchetāṃ vasantaṃ nirjane vane || 6 ||
yajan puṇyeṣu deśeṣu visṛjaṃ ścāptadakṣiṇāḥ |
ṛṣibhiśca samāgamya pravatsyati sukhaṃ vane || 7 ||
bharataśca mahābāhurayodhyāṃ pālayiṣyati |
sarvakāmaiḥ saha śrīmān rāmaḥ saṃsādhyatāmiti || 8 ||
evaṃ bruvati kākutsthe kaikeyyā bhaya māgatam |
mukhaṃ cāpyagamacchoṣaṃ svaraścāpi nyarudhyata || 9 ||
sā viṣaṇṇā ca santrastā mukhena pariśuṣyatā |
rājānamevābhimukhī kaikeyī vākyamabravīt || 10 ||
rājyaṃ gatajanaṃ sādho pītamaṇḍāṃ surāmiva |
nirāsvādyatamaṃ śūnyaṃ bharato nābhipatsyate || 11 ||
kaikeyyāṃ muktalajjāyāṃ vadantyāmatidāruṇām |
rājā daśaratho vākyamuvācāyatalocanām || 12 ||
vahantaṃ kiṃ tudasi māṃ niyujya dhuri mā'hite |
anārye kṛtyamārabdhaṃ kiṃ na pūrvamupārudhaḥ || 13 ||
tasyaitatkrodhasaṃyuktamuktaṃ śrutvā varāṅganā |
kaikeyī dviguṇaṃ kruddhā rājānamidamabravīt || 14 ||
vaiva vaṃśe sagaro jyeṣṭhaṃ putramupārudhat |
asamañja iti khyātaṃ tathāyaṃ gantumarhati || 15 ||
evamukto dhigityeva rājā daśaratho'bravīt |
vrīḍitaśca janassarva ssā ca taṃ nāvabudhyata || 16 ||
asamañjo gṛhītvā tu krīḍataḥ pathi bālakān |
sarayvāḥ prakṣipannapsu ramate tena durmatiḥ || 17 ||
taṃ dṛṣṭvā nāgarā ssarve kṛddhā rājānamabruvan |
asamañjaṃ vṛṇīṣvaikamasmānvā rāṣṭravardhana || 18 ||
tānuvāca tato rājā kinnimittamidaṃ bhayam |
tāścāpi rājñā sampṛṣṭā vākyaṃ prakṛtayo'bruvan || 19 ||
ḍakrīḍatastveṣa naḥ putrān bālānudbhrāntacetanaḥ |
sarayvāṃ prakṣipanmaurkhyādatulāṃ prītimaśnute || 20 ||
sa tāsāṃ vacanaṃ śrutvā prakṛtīnāṃ narādhipaḥ |
taṃ tatyājāhitaṃ putraṃ teṣāṃ priyacikīrṣayā || 21 ||
taṃ yānaṃ śīghramāropya sabhāryaṃ saparicchadam |
yāvajjīvaṃ vivāsyo'yamiti svānanvaśātpitā || 22 ||
sa phālapiṭakaṃ gṛhya giridurgāṇyaloḍayat |
diśa ssarvāstvanucaran sa yathā pāpakarmakṛt || 23 ||
ityenamatyajadrājā sagaro vai sudhārmikaḥ |
rāmaḥ kimakarotpāpaṃ yenaivamuparudhyate || 24 ||
na hi kañcana paśyāmo rāghavasyāguṇaṃ vayam |
durlabho hyasya niraya śśaśāṅkasyeva kalmaṣam || 25 ||
athavā devi doṣaṃ tvaṃ kañcitpaśyasi rāghave |
tamadya brūhi tatvena tadā rāmo vivāsyatām || 26 ||
aduṣṭasya hi santyāgaḥ satpathe niratasya ca |
nirdahedapi śakrasya dyutiṃ dharmanirodhanāt || 27 ||
tadalaṃ devi rāmasya śriyā vihatayā tvayā |
lokato'pi hi te rakṣyaḥ parivādaḥ śubhānane || 28 ||
śrutvā tu siddhārthavaco rājā śrāntatarasvanaḥ |
śokopahatayā vācā kaikeyīmidamabravīt || 29 ||
etadvaco necchasi pāpavṛtte hitaṃ na jānāsi mamātmano vā |
āsthāya mārgaṃ kṛpaṇaṃ kuceṣṭā ceṣṭā hi te sādhupathādapetā || 30 ||
anuvrajiṣyāmyahamadya rāmaṃ rājyaṃ parityajya sukhaṃ dhanaṃ ca |
sahaiva rājñā bharatena ca tvaṃ yathāsukhaṃ bhuṅkṣva cirāya rājyam || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṭtriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever