📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.28 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
2.28 Ayodhyakanda - Ashtavimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੀਂ ਸੀਤਾਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਨ ਨੇਤੁਂ ਕੁਰੁਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਵਨੇ ਦੁਃਖਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ॥ 1 ॥
ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ੍ਤਾਂ ਤੁ ਬਾष੍ਪਦੂषਿਤਲੋਚਨਾਮ੍ ।
ਨਿਵਰ੍ਤਨਾਰ੍ਥੇ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ॥ 2 ॥
ਸੀਤੇ ਮਹਾਕੁਲੀਨਾऽਸਿ ਧਰ੍ਮੇ ਚ ਨਿਰਤਾ ਸਦਾ ।
ਇਹਾऽਚਰ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਯਥਾ ਮਨਸਸ੍ਸੁਖਮ੍ ॥ 3 ॥
ਸੀਤੇ ਯਥਾ ਤ੍ਵਾਂ ਵਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾऽਬਲੇ ।
ਵਨੇ ਹਿ ਬਹਵੋ ਦੋषਾ ਵਦਤਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ ॥ 4 ॥
ਸੀਤੇ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮੇषਾ ਵਨਵਾਸਕृਤਾ ਮਤਿਃ ।
ਬਹੁਦੋषਂ ਹਿ ਕਾਨ੍ਤਾਰਂ ਵਨਮਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ॥ 5 ॥
ਹਿਤਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਖਲੁ ਵਚੋ ਮਯੈਤਦਭਿਧੀਯਤੇ ।
ਸਦਾ ਸੁਖਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਦੁਃਖਮੇਵ ਸਦਾ ਵਨਮ੍ ॥ 6 ॥
ਗਿਰਿਨਿਰ੍ਝਰਸਮ੍ਭੂਤਾ ਗਿਰਿਕਨ੍ਦਰ ਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।
ਸਿਂਹਾਨਾਂ ਨਿਨਦਾ ਦੁਃਖਾ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 7 ॥
ਕ੍ਰੀਡਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਾ ਮਤ੍ਤਾ ਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਮਹਾਮृਗਾਃ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਭਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸੀਤੇ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 8 ॥
ਸਗ੍ਰਾਹਾ ਸ੍ਸਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਙ੍ਕਵਤ੍ਯਸ੍ਸੁ ਦੁਸ੍ਤਰਾਃ ।
ਮਤ੍ਤੈਰਪਿ ਗਜੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 9 ॥
ਲਤਾਕਣ੍ਟਕਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਾਃ ਕृਕਵਾਕੂਪਨਾਦਿਤਾਃ ।
ਨਿਰਪਾਸ਼੍ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਮਾਰ੍ਗਾ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 10 ॥
ਸੁਪ੍ਯਤੇ ਪਰ੍ਣਸ਼ਯ੍ਯਾਸੁ ਸ੍ਵਯਂ ਭਗ੍ਨਾਸੁ ਭੂਤਲੇ ।
ਰਾਤ੍ਰਿषੁ ਸ਼੍ਰਮਖਿਨ੍ਨੇਨ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 11 ॥
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਚ ਸਨ੍ਤੋषਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਫਲੈਰ੍ਵृਕ੍षਾਵਪਤਿਤੈ ਸ੍ਸੀਤੇ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 12 ॥
ਉਪਵਾਸਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਜਟਾਭਾਰਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਲ੍ਕਲਾਮ੍ਬਰਧਾਰਿਣਾ ॥ 13 ॥
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਰੂਣਾਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਾਮਤਿਥੀਨਾਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਨਮ੍ ॥ 14 ॥
ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਰਭਿषੇਕਸ਼੍ਚ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।
ਚਰਤਾ ਨਿਯਮੇਨੈਵ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 15 ॥
ਉਪਹਾਰਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕੁਸੁਮੈ ਸ੍ਸ੍ਵਯਮਾਹृਤੈਃ ।
ਆਰ੍षੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਬਾਲੇ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 16 ॥
ਯਥਾਲਬ੍ਧੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਨ੍ਤੋषਸ੍ਤੇਨ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਯਤਾਹਾਰੈਰ੍ਵਨਚਰੈ ਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 17 ॥
ਅਤੀਵ ਵਾਤਾਸ੍ਤਿਮਿਰਂ ਬੁਭੁਕ੍षਾ ਚਾਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।
ਭਯਾਨਿ ਚ ਮਹਾਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 18 ॥
ਸਰੀਸृਪਾਸ਼੍ਚ ਬਹਵੋ ਬਹੁਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਭਾਮਿਨਿ ।
ਚਰਨ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਂ ਦਰ੍ਪਾਤ੍ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 19 ॥
ਨਦੀ ਨਿਲਯਨਾ ਸ੍ਸਰ੍ਪਾ ਨਦੀਕੁਟਿਲਗਾਮਿਨਃ ।
ਤਿषਠ੍ਨ੍ਤ੍ਯਾਵृਤ੍ਯ ਪਨ੍ਥਾਨਂ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 20 ॥
ਪਤਙ੍ਗਾ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਾਃ ਕੀਟਾ ਦਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਮਸ਼ਕੈ ਸ੍ਸਹ ।
ਬਾਧਨ੍ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮਬਲੇ ਸਰ੍ਵਂ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 21 ॥
ਦ੍ਰੁਮਾਃ ਕਣ੍ਟਕਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਸ਼ਾਃ ਕਾਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਭਾਮਿਨਿ ।
ਵਨੇ ਵ੍ਯਾਕੁਲਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰਾਸ੍ਤੇਨ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 22 ॥
ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਬਹਵੋ ਭਯਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ।
ਅਰਣ੍ਯਵਾਸੇ ਵਸਤੋ ਦੁਃਖਮੇਵ ਤਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 23 ॥
ਕ੍ਰੋਧਲੋਭੌ ਵਿਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯੌ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਤਪਸੇ ਮਤਿਃ ।
ਨ ਭੇਤਵ੍ਯਂ ਚ ਭੇਤਵ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 24 ॥
ਤਦਲਂ ਤੇ ਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕ੍षਮਂ ਨ ਹਿ ਵਨਂ ਤਵ ।
ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਨਿਹ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਹੁਦੋषਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 25 ॥
ਵਨਨ੍ਤੁ ਨੇਤੁਂ ਨ ਕृਤਾ ਮਤਿਸ੍ਤਦਾ ਬਭੂਵ ਰਾਮੇਣ ਯਦਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਸੀਤਾ ਵਚਨਂ ਚਕਾਰ ਤ ਤ੍ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮਮਿਦਂ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśassargaḥ |
sa evaṃ bruvatīṃ sītāṃ dharmajño dharmavatsalaḥ |
na netuṃ kurute buddhiṃ vane duḥkhāni cintayan || 1 ||
sāntvayitvā punastāṃ tu bāṣpadūṣitalocanām |
nivartanārthe dharmātmā vākyametaduvāca ha || 2 ||
sīte mahākulīnā'si dharme ca niratā sadā |
ihā'cara svadharmaṃ tvaṃ me yathā manasassukham || 3 ||
sīte yathā tvāṃ vakṣyāmi tathā kāryaṃ tvayā'bale |
vane hi bahavo doṣā vadatastānnibodha me || 4 ||
sīte vimucyatāmeṣā vanavāsakṛtā matiḥ |
bahudoṣaṃ hi kāntāraṃ vanamityabhidhīyate || 5 ||
hitabuddhyā khalu vaco mayaitadabhidhīyate |
sadā sukhaṃ na jānāmi duḥkhameva sadā vanam || 6 ||
girinirjharasambhūtā girikandara vāsinām |
siṃhānāṃ ninadā duḥkhā śśrotuṃ duḥkhamato vanam || 7 ||
krīḍamānāśca visrabdhā mattā śśūnye mahāmṛgāḥ |
dṛṣṭvā samabhivartante sīte duḥkhamato vanam || 8 ||
sagrāhā ssaritaścaiva paṅkavatyassu dustarāḥ |
mattairapi gajairnityamato duḥkhataraṃ vanam || 9 ||
latākaṇṭakasaṅkīrṇāḥ kṛkavākūpanāditāḥ |
nirapāśca sudurgāśca mārgā duḥkhamato vanam || 10 ||
supyate parṇaśayyāsu svayaṃ bhagnāsu bhūtale |
rātriṣu śramakhinnena tasmādduḥkhataraṃ vanam || 11 ||
ahorātraṃ ca santoṣaḥ kartavyo niyatātmanā |
phalairvṛkṣāvapatitai ssīte duḥkhamato vanam || 12 ||
upavāsaśca kartavyo yathā prāṇena maithili |
jaṭābhāraśca kartavyo valkalāmbaradhāriṇā || 13 ||
devatānāṃ pitrūṇāṃ kartavyaṃ vidhipūrvakam |
prāptānāmatithīnāṃ ca nityaśaḥ pratipūjanam || 14 ||
kāryastrirabhiṣekaśca kāle kāle ca nityaśaḥ |
caratā niyamenaiva tasmāddhuḥkhataraṃ vanam || 15 ||
upahāraśca kartavyaḥ kusumai ssvayamāhṛtaiḥ |
ārṣeṇa vidhinā vedyāṃ bāle duḥkhamato vanam || 16 ||
yathālabdhena kartavyaḥ santoṣastena maithili |
yatāhārairvanacarai rnityaṃ duḥkhamato vanam || 17 ||
atīva vātāstimiraṃ bubhukṣā cātra nityaśaḥ |
bhayāni ca mahāntyatra tato duḥkhataraṃ vanam || 18 ||
sarīsṛpāśca bahavo bahurūpāśca bhāmini |
caranti pṛthivīṃ darpāttato duḥkhataraṃ vanam || 19 ||
nadī nilayanā ssarpā nadīkuṭilagāminaḥ |
tiṣaṭhntyāvṛtya panthānaṃ tato duḥkhataraṃ vanam || 20 ||
pataṅgā vṛścikāḥ kīṭā daṃśāśca maśakai ssaha |
bādhante nityamabale sarvaṃ duḥkhamato vanam || 21 ||
drumāḥ kaṇṭakinaścaiva kuśāḥ kāśāśca bhāmini |
vane vyākulaśākhāgrāstena duḥkhataraṃ vanam || 22 ||
kāyakleśāśca bahavo bhayāni vividhāni ca |
araṇyavāse vasato duḥkhameva tato vanam || 23 ||
krodhalobhau vimoktavyau kartavyā tapase matiḥ |
na bhetavyaṃ ca bhetavye nityaṃ duḥkhamato vanam || 24 ||
tadalaṃ te vanaṃ gatvā kṣamaṃ na hi vanaṃ tava |
vimṛśanniha paśyāmi bahudoṣataraṃ vanam || 25 ||
vanantu netuṃ na kṛtā matistadā babhūva rāmeṇa yadā mahātmanā |
na tasya sītā vacanaṃ cakāra ta ttato'bravīdrāmamidaṃ suduḥkhitā || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever