📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.22 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
2.22 Ayodhyakanda - Dvavimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਥ ਤਂ ਵ੍ਯਥਯਾ ਦੀਨਂ ਸਵਿਸ਼ੇषਮਮਰ੍षਿਤਮ੍ ।
ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਮਿਵ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਰੋषਵਿਸ੍ਫਾਰਿਤੇਕ੍षਣਮ੍ ॥ 1 ॥
ਆਸਾਦ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਸੁਹृਦਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਉਵਾਚੇਦਂ ਸ ਧੈਰ੍ਯੇਣ ਧਾਰਯਨ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ॥ 2 ॥
ਅਥ ਤਂ ਵ੍ਯਥਯਾ ਦੀਨਂ ਸਵਿਸ਼ੇषਮਮਰ੍षਿਤਮ੍ ।
ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਮਿਵ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਰੋषਵਿਸ੍ਫਾਰਿਤੇਕ੍षਣਮ੍ ॥ 3 ॥
ਆਸਾਦ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਸੁਹृਦਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਉਵਾਚੇਦਂ ਸ ਧੈਰ੍ਯੇਣ ਧਾਰਯਨ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ॥ 4 ॥
ਨਿਗृਹ੍ਯ ਰੋषਂ ਸ਼ੋਕਂ ਚ ਧੈਰ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੇਵਲਮ੍ ।
ਅਵਮਾਨਂ ਨਿਰਸ੍ਯੇਮਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 5 ॥
ਉਪਕ੍ਲृਪ੍ਤਂ ਹਿ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਭਿषੇਕਾਰ੍ਥਮਦ੍ਯ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸਰ੍ਜਯ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨਿਰਤ੍ਯਯਮ੍ ॥ 6 ॥
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਯੋऽਭਿषੇਕਾਰ੍ਥੇ ਮਮ ਸਮ੍ਭਾਰ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ ।
ਅਭਿषੇਕਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥੇ ਸੋऽਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਭਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ ॥ 7 ॥
ਯਸ੍ਯਾ ਮਦਭਿषੇਕਾਰ੍ਥੇ ਮਾਨਸਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ ।
ਮਾਤਾ ਮੇ ਸਾ ਯਥਾ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਵਿਸ਼ਙ੍ਕਾ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ॥ 8 ॥
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕਾਮਯਂ ਦੁਃਖਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਨੋਤ੍ਸਹੇ ।
ਮਨਸਿ ਪ੍ਰਤਿਸਞ੍ਜਾਤਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇऽਹਮੁਪੇਕ੍षਿਤੁਮ੍ ॥ 9 ॥
ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਬੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਮਰਾਮੀਹ ਕਦਾਚਨ ।
ਮਾਤृਣਾਂ ਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾऽਹਂ ਕृਤਮਲ੍ਪਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 10 ॥
ਸਤ੍ਯਸ੍ਸਤ੍ਯਾਭਿਸਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਪਰਲੋਕਭਯਾਦ੍ਭੀਤੋ ਨਿਰ੍ਭਯੋऽਸ੍ਤੁ ਪਿਤਾ ਮਮ ॥ 11 ॥
ਤਸ੍ਯਾऽਪਿ ਹਿ ਭਵੇਦਸ੍ਮਿਨ੍ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸਂਹृਤੇ ।
ਸਤ੍ਯਂ ਨੇਤਿ ਮਨਸ੍ਤਾਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਾਪਸ੍ਤਪੇਚ੍ਚ ਮਾਮ੍ ॥ 12 ॥
ਅਭਿषੇਕਵਿਧਾਨਂ ਤੁ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਹृਤ੍ਯ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ।
ਅਨ੍ਵਗੇਵਾਹਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਮਿਤਃਪੁਨਃ ॥ 13 ॥
ਮਮ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਨਾਦਦ੍ਯ ਕृਤਕृਤ੍ਯਾ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਸੁਤਂ ਭਰਤਮਵ੍ਯਗ੍ਰਮਭਿषੇਚਯਿਤਾ ਤਤਃ ॥ 14 ॥
ਮਯਿ ਚੀਰਾਜਿਨਧਰੇ ਜਟਾਮਣ੍ਡਲਧਾਰਿਣਿ ।
ਗਤੇऽਰਣ੍ਯਂ ਚ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਨਸ੍ਸੁਖਮ੍ ॥ 15 ॥
ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਣੀਤਾ ਯੇਨੇਯਂ ਮਨਸ਼੍ਚ ਸੁਸਮਾਹਿਤਮ੍ ।
ਤਂ ਤੁ ਨਾਰ੍ਹਾਮਿ ਸਙ੍ਕ੍ਲੇष੍ਟੁਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿष੍ਯਾਮਿ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ ॥ 16 ॥
ਕृਤਾਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਵਾਸਨੇ ।
ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਵਿਤੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪੁਨਰੇਵ ਨਿਵਰ੍ਤਨੇ ॥ 17 ॥
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਪੀਡਨੇ ।
ਯਦਿ ਭਾਵੋ ਨ ਦੈਵੋऽਯਂ ਕृਤਾਨ੍ਤਵਿਹਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ 18 ॥
ਜਾਨਾਸਿ ਹਿ ਯਥਾ ਸੌਮ੍ਯ ਨ ਮਾਤृषੁ ਮਮਾਨ੍ਤਰਮ੍ ।
ਭੂਤਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੇषੋ ਵਾ ਤਸ੍ਯਾ ਮਯਿ ਸੁਤੇऽਪਿ ਵਾ ॥ 19 ॥
ਸੋऽਭਿषੇਕਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥੈਪ੍ਰਵਾਸਾਰ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਵਚੈਃ ।
ਉਗ੍ਰੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰਹਂ ਤਸ੍ਯਾ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਦੈਵਾਤ੍ਸਮਰ੍ਥਯੇ ॥ 20 ॥
ਕਥਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਤਥਾਗੁਣਾ ।
ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਸਾ ਪ੍ਰਾਕृਤੇਵ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਮਤ੍ਪੀਡਾਂ ਭਰ੍ਤृਸਨ੍ਨਿਧੌ ॥ 21 ॥
ਯਦਚਿਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤਦ੍ਦੈਵਂ ਭੂਤੇष੍ਵਪਿ ਨ ਵਿਹਨ੍ਯਤੇ ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਮਯਿ ਚ ਤਸ੍ਯਾਂ ਚ ਪਤਿਤੋ ਹਿ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ॥ 22 ॥
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦੈਵੇਨ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਯੋਦ੍ਧੁਮੁਤ੍ਸਹਤੇ ਪੁਮਾਨ੍ ।
ਯਸ੍ਯ ਨ ਗ੍ਰਹਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਰ੍ਮਣੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 23 ॥
ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਭਯਕ੍ਰੋਧੌ ਲਾਭਾਲਾਭੌ ਭਵਾਭਵੌ ।
ਯਚ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਥਾਭੂਤਂ ਨਨੁ ਦੈਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ ॥ 24 ॥
ऋषਯੋऽਪ੍ਯੁਗ੍ਰਤਪਸੋ ਦੈਵੇਨਾਭਿਪ੍ਰਪੀਡਿਤਾਃ ।
ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨਿਯਮਾਂਸ੍ਤੀਵ੍ਰਾਨ੍ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਾਮਮਨ੍ਯੁਭਿਃ ॥ 25 ॥
ਅਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਮੇਵੇਹ ਯਦਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਾਰਮ੍ਭਮਾਰਬ੍ਧਂ ਨਨੁ ਦੈਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ ॥ 26 ॥
ਏਤਯਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਂਸ੍ਤਭ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਵ੍ਯਾਹਤੇऽਪ੍ਯਭਿषੇਕੇ ਮੇ ਪਰਿਤਾਪੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ 27 ॥
ਤਸ੍ਮਾਦਪਰਿਤਾਪਸ੍ਸਂਸ੍ਤ੍ਵਮਪ੍ਯਨੁਵਿਧਾਯ ਮਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤਿਸਂਹਾਰਯ ਕ੍षਿਪ੍ਰਮਾਭਿषੇਚਨਿਕੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ॥ 28 ॥
ਏਭਿਰੇਵ ਘਟੈ ਸ੍ਸਰ੍ਵੈਰਭਿषੇਚਨਸਮ੍ਭृਤੈਃ ।
ਮਮ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਤਾਪਸ੍ਯੇ ਵ੍ਰਤਸ੍ਨਾਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 29 ॥
ਅਥਵਾ ਕਿਂ ਮਮੈਤੇਨ ਰਾਜਦ੍ਰਵ੍ਯਮਯੇਨ ਤੁ ।
ਉਦ੍ਧृਤਂ ਮੇ ਸ੍ਵਯਂ ਤੋਯਂ ਵ੍ਰਤਾਦੇਸ਼ਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥ 30 ॥
ਮਾ ਚ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਸਨ੍ਤਾਪਂ ਕਾਰ੍षੀਰ੍ਲਕ੍ष੍ਮ੍ਯਾ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਾ ਵਨਵਾਸੋ ਵਾ ਵਨਵਾਸੋ ਮਹੋਦਯਃ ॥ 31 ॥
ਨ ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਸ੍ਮਿਨ੍ਖਲੁ ਕਰ੍ਮਵਿਘ੍ਨੇ ਮਾਤਾ ਯਵੀਯਸ੍ਯਤਿਸ਼ਙ੍ਕਨੀਯਾ ।
ਦੈਵਾਭਿਪਨ੍ਨਾ ਹਿ ਵਦਤ੍ਯਨਿष੍ਟਂ ਜਾਨਾਸਿ ਦੈਵਂ ਚ ਤਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਮ੍ ॥ 32 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvāviṃśassargaḥ |
atha taṃ vyathayā dīnaṃ saviśeṣamamarṣitam |
śvasantamiva nāgendraṃ roṣavisphāritekṣaṇam || 1 ||
āsādya rāmassaumitriṃ suhṛdaṃ bhrātaraṃ priyam |
uvācedaṃ sa dhairyeṇa dhārayansattvamātmavān || 2 ||
atha taṃ vyathayā dīnaṃ saviśeṣamamarṣitam |
śvasantamiva nāgendraṃ roṣavisphāritekṣaṇam || 3 ||
āsādya rāmassaumitriṃ suhṛdaṃ bhrātaraṃ priyam |
uvācedaṃ sa dhairyeṇa dhārayansattvamātmavān || 4 ||
nigṛhya roṣaṃ śokaṃ ca dhairyamāśritya kevalam |
avamānaṃ nirasyemaṃ gṛhītvā harṣamuttamam || 5 ||
upaklṛptaṃ hi yatkiñcidabhiṣekārthamadya me sarvaṃ visarjaya kṣipraṃ kuru kāryaṃ niratyayam || 6 ||
saumitre yo'bhiṣekārthe mama sambhāra sambhramaḥ |
abhiṣekanivṛttyarthe so'stu sambhārasambhramaḥ || 7 ||
yasyā madabhiṣekārthe mānasaṃ paritapyate |
mātā me sā yathā na syātsaviśaṅkā tathā kuru || 8 ||
tasyāśśaṅkāmayaṃ duḥkhaṃ muhūrtamapi notsahe |
manasi pratisañjātaṃ saumitre'hamupekṣitum || 9 ||
na buddhipūrvaṃ nābuddhaṃ smarāmīha kadācana |
mātṛṇāṃ vā piturvā'haṃ kṛtamalpaṃ ca vipriyam || 10 ||
satyassatyābhisandhaśca nityaṃ satyaparākramaḥ |
paralokabhayādbhīto nirbhayo'stu pitā mama || 11 ||
tasyā'pi hi bhavedasminkarmaṇyapratisaṃhṛte |
satyaṃ neti manastāpastasya tāpastapecca mām || 12 ||
abhiṣekavidhānaṃ tu tasmātsaṃhṛtya lakṣmaṇa |
anvagevāhamicchāmi vanaṃ gantumitaḥpunaḥ || 13 ||
mama pravrājanādadya kṛtakṛtyā nṛpātmajā |
sutaṃ bharatamavyagramabhiṣecayitā tataḥ || 14 ||
mayi cīrājinadhare jaṭāmaṇḍaladhāriṇi |
gate'raṇyaṃ ca kaikeyyā bhaviṣyati manassukham || 15 ||
buddhiḥ praṇītā yeneyaṃ manaśca susamāhitam |
taṃ tu nārhāmi saṅkleṣṭuṃ pravrajiṣyāmi mā ciram || 16 ||
kṛtāntastveva saumitre draṣṭavyo matpravāsane |
rājyasya ca vitīrṇasya punareva nivartane || 17 ||
kaikeyyāḥ pratipattirhi kathaṃ syānmama pīḍane |
yadi bhāvo na daivo'yaṃ kṛtāntavihito bhavet || 18 ||
jānāsi hi yathā saumya na mātṛṣu mamāntaram |
bhūtapūrvaṃ viśeṣo vā tasyā mayi sute'pi vā || 19 ||
so'bhiṣekanivṛttyarthaipravāsārthaiśca durvacaiḥ |
ugrairvākyairahaṃ tasyā nānyaddaivātsamarthaye || 20 ||
kathaṃ prakṛtisampannā rājaputrī tathāguṇā |
brūyātsā prākṛteva strī matpīḍāṃ bhartṛsannidhau || 21 ||
yadacintyantu taddaivaṃ bhūteṣvapi na vihanyate |
vyaktaṃ mayi ca tasyāṃ ca patito hi viparyayaḥ || 22 ||
kaściddaivena saumitre yoddhumutsahate pumān |
yasya na grahaṇaṃ kiñcitkarmaṇo'nyatra dṛśyate || 23 ||
sukhaduḥkhe bhayakrodhau lābhālābhau bhavābhavau |
yacca kiñcittathābhūtaṃ nanu daivasya karma tat || 24 ||
ṛṣayo'pyugratapaso daivenābhiprapīḍitāḥ |
utsṛjya niyamāṃstīvrānbhraśyante kāmamanyubhiḥ || 25 ||
asaṅkalpitameveha yadakasmātpravartate |
nivartyārambhamārabdhaṃ nanu daivasya karma tat || 26 ||
etayā tattvayā buddhyā saṃstabhyātmānamātmanā |
vyāhate'pyabhiṣeke me paritāpo na vidyate || 27 ||
tasmādaparitāpassaṃstvamapyanuvidhāya mām |
pratisaṃhāraya kṣipramābhiṣecanikīṃ kriyām || 28 ||
ebhireva ghaṭai ssarvairabhiṣecanasambhṛtaiḥ |
mama lakṣmaṇa tāpasye vratasnānaṃ bhaviṣyati || 29 ||
athavā kiṃ mamaitena rājadravyamayena tu |
uddhṛtaṃ me svayaṃ toyaṃ vratādeśaṃ kariṣyati || 30 ||
mā ca lakṣmaṇa santāpaṃ kārṣīrlakṣmyā viparyaye |
rājyaṃ vā vanavāso vā vanavāso mahodayaḥ || 31 ||
na lakṣmaṇāsminkhalu karmavighne mātā yavīyasyatiśaṅkanīyā |
daivābhipannā hi vadatyaniṣṭaṃ jānāsi daivaṃ ca tathā prabhāvam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever