📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.19 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
2.19 Ayodhyakanda - Ekonavimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਦਪ੍ਰਿਯਮਮਿਤ੍ਰਘ੍ਨੋ ਵਚਨਂ ਮਰਣੋਪਮਮ੍ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨ ਵਿਵ੍ਯਥੇ ਰਾਮਃ ਕੈਕੇਯੀਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਵਨਂ ਵਸ੍ਤੁਮਹਂ ਤ੍ਵਿਤਃ ।
ਜਟਾਜਿਨਧਰੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਮਨੁਪਾਲਯਨ੍ ॥ 2 ॥
ਇਦਂ ਤੁ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਮਾਂ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षੋ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮਰਿਨ੍ਦਮਃ ॥ 3 ॥
ਮਨ੍ਯੁਰ੍ਨ ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯੋ ਦੇਵਿ ਬ੍ਰੂਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ ।
ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਵ ਸੁਪ੍ਰੀਤਾ ਵਨਂ ਚੀਰਜਟਾਧਰਃ ॥ 4 ॥
ਹਿਤੇਨ ਗੁਰੁਣਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਕृਤਜ੍ਞੇਨ ਨृਪੇਣ ਚ ।
ਨਿਯੁਜ੍ਯਮਾਨੋ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਃ ਕਿਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਮਹਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 5 ॥
ਅਲੀਕਂ ਮਾਨਸਂ ਤ੍ਵੇਕਂ ਹृਦਯਂ ਦਹਤੀਵ ਮੇ ।
ਸ੍ਵਯਂ ਯਨ੍ਨਾਹ ਮਾਂ ਰਾਜਾ ਭਰਤਸ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍ ॥ 6 ॥
ਅਹਂ ਹਿ ਸੀਤਾਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਨਿष੍ਟਾਨ੍ਧਨਾਨਿ ਚ ।
ਹृष੍ਟੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਯਂ ਦਦ੍ਯਾਂ ਭਰਤਾਯਾਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ॥ 7 ॥
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸ੍ਵਯਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ।
ਤਵ ਚ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਮਨੁਪਾਲਯਨ੍ ॥ 8 ॥
ਤਦਾਸ਼੍ਵਾਸਯ ਹੀਮਂ ਤ੍ਵਂ ਕਿਨ੍ਵਿਦਂ ਯਨ੍ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਵਸੁਧਾਸਕ੍ਤਨਯਨੋ ਮਨ੍ਦਮਸ਼੍ਰੂਣਿ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ॥ 9 ॥
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਚੈਵਾਨਯਿਤੁਂ ਦੂਤਾਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਘ੍ਰਜਵੈਰ੍ਹਯੈਃ ।
ਭਰਤਂ ਮਾਤੁਲਕੁਲਾਦਦ੍ਯੈਵ ਨृਪਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ॥ 10 ॥
ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਮੇषੋऽਹਮਿਤੋ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸਤ੍ਵਰਃ ।
ਅਵਿਚਾਰ੍ਯ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾ ਵਸ੍ਤੁਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ॥ 11 ॥
ਸਾ ਹृष੍ਟਾ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕੈਕਯੀ ।
ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਧਾਨਾ ਹਿ ਤ੍ਵਰਯਾਮਾਸ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 12 ॥
ਏਵਂ ਭਵਤੁ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੂਤਾ ਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਜਵੈਰ੍ਹਯੈਃ ।
ਭਰਤਂ ਮਾਤੁਲਕੁਲਾਦੁਪਾਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਨਰਾਃ ॥ 13 ॥
ਤਵ ਤ੍ਵਹਂ ਕ੍षਮਂ ਮਨ੍ਯੇ ਨੋਤ੍ਸੁਕਸ੍ਯ ਵਿਲਮ੍ਬਨਮ੍ ।
ਰਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦਿਤ ਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵਨਂ ਤ੍ਵਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 14 ॥
ਵ੍ਰੀਡਾਨ੍ਵਿਤ ਸ੍ਸ੍ਵਯਂ ਯਚ੍ਚ ਨृਪਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਾਭਿਭਾषਤੇ ।
ਨੈਤਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਨ੍ਯੁਰੇषੋऽਪਨੀਯਤਾਮ੍ ॥ 15 ॥
ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਵਨਂ ਯਾਤਃ ਪੁਰਾਦਸ੍ਮਾਦਭਿਤ੍ਵਰਨ੍ ।
ਪਿਤਾ ਤਾਵਨ੍ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਸ੍ਨਾਸ੍ਯਤੇ ਭੋਕ੍ष੍ਯਤੇऽਪਿ ਵਾ ॥ 16 ॥
ਧਿਕ੍ਕष੍ਟਮਿਤਿ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ ।
ਮੂਰ੍ਛਿਤੋ ਨ੍ਯਪਤਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਹੇਮਭੂषਿਤੇ ॥ 17 ॥
ਰਾਮੋऽਪ੍ਯੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਭਿਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ।
ਕਸ਼ਯੇਵਾਹਤੋ ਵਾਜੀ ਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਕृਤਤ੍ਵਰਃ ॥ 18 ॥
ਤਦਪ੍ਰਿਯਮਨਾਰ੍ਯਾਯਾ ਵਚਨਂ ਦਾਰੁਣੋਦਯਮ੍ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਤਵ੍ਯਥੋ ਰਾਮਃ ਕੈਕੇਯੀਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 19 ॥
ਨਾਹਮਰ੍ਥਪਰੋ ਦੇਵਿ ਲੋਕਮਾਵਸ੍ਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ।
ਵਿਦ੍ਧਿਮਾਮृषਿਭਿਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਕੇਵਲਂ ਧਰ੍ਮਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 20 ॥
ਯਦਤ੍ਰ ਭਵਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਮਯਾ ।
ਪ੍ਰਾਣਾਨਪਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਥਾ ਕृਤਮੇਵ ਤਤ੍ ॥ 21 ॥
ਨ ਹ੍ਯਤੋ ਧਰ੍ਮਚਰਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ੍ਤਿ ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍ ।
ਯਥਾ ਪਿਤਰਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਵਚਨਕ੍ਰਿਯਾ ॥ 22 ॥
ਅਨੁਕ੍ਤੋऽਪ੍ਯਤ੍ਰਭਵਤਾ ਭਵਤ੍ਯਾ ਵਚਨਾਦਹਮ੍ ।
ਵਨੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਜਨੇ ਵਰ੍षਾਣੀਹ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ॥ 23 ॥
ਨ ਨੂਨਂ ਮਯਿ ਕੈਕਯਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਸ਼ਂਸਸੇ ਗੁਣਮ੍ ।
ਯਦ੍ਰਾਜਾਨਮਵੋਚਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਮੇਸ਼੍ਵਰਤਰਾ ਸਤੀ ॥ 24 ॥
ਯਾਵਨ੍ਮਾਤਰਮਾਪ੍ਨਚ੍ਛੇ ਸੀਤਾਂ ਚਾਨੁਨਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਤਤੋऽਦ੍ਯੈਵ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਦਣ੍ਡਕਾਨਾਂ ਮਹਦ੍ਵਨਮ੍ ॥ 25 ॥
ਭਰਤਃ ਪਾਲਯੇਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੇਚ੍ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਯਥਾ ।
ਤਥਾ ਭਵਤ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮ ਸ੍ਸਨਾਤਨਃ ॥ 26 ॥
ਸ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰृਤ੍ਵਾ ਭृਸ਼ਂ ਦੁਃਖਹਤਃ ਪਿਤਾ ।
ਸ਼ੋਕਾਦਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਵਕਤੁਂ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 27 ॥
ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਚਰਣੌ ਰਾਮੋ ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਪਿਤੁਸ੍ਤਥਾ ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨਾਰ੍ਯਾਯਾਃ ਨਿष੍ਪਪਾਤ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ॥ 28 ॥
ਸ ਰਾਮਃ ਪਿਤਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੈਕੇਯੀਂ ਚ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ।
ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯਾਨ੍ਤਃਪੁਰਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੁਹृਜ੍ਜਨਮ੍ ॥ 29 ॥
ਤਂ ਬਾष੍ਪਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾਕ੍षਃ ਪृष੍ਠਤੋऽਨੁਜਗਾਮ ਹ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ਪਰਮਕ੍ਕृਧ੍ਦਃ ਸ੍ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨਃ ॥ 30 ॥
ਅਭਿषੇਚਨਿਕਂ ਭਾਣ੍ਡਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ।
ਸ਼ਨੈਰ੍ਜਗਾਮ ਸਾਪੇਕ੍षੋ ਦृष੍ਟਿਂ ਤਤ੍ਰਾਵਿਚਾਲਯਨ੍ ॥ 31 ॥
ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਮਹਤੀਂ ਲਕ੍ष੍ਮੀਂ ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ੋऽਪਕਰ੍षਤਿ ।
ਲੋਕਕਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਨ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਛੀਤਰਸ਼੍ਮੇਰਿਵ ਕ੍षਪਾ ॥ 32 ॥
ਨ ਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਯ ਤ੍ਯਜਤਸ਼੍ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਤਿਗਸ੍ਯੇਵ ਲਕ੍ष੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਰਿਯਾ ॥ 33 ॥
ਪ੍ਰਤਿषਿਧ੍ਯ ਸ਼ੁਭਂ ਛਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਜਨੇ ਚ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤੇ ।
ਵਿਸਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਜਨਂ ਰਥਂ ਪੌਰਾਂਸ੍ਤਥਾ ਜਨਾਨ੍ ॥ 34 ॥
ਧਾਰਯਨ੍ ਮਨਸਾ ਦੁਃਖਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਨਿਗृਹ੍ਯ ਚ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ਵੇਸ਼੍ਮ ਮਾਤੁਰਪ੍ਰਿਯਸ਼ਂਸਿਵਾਨ੍ ॥ 35 ॥
ਸਰ੍ਵੋਹ੍ਯਭਿਜਨਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਤਸ੍ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ ।
ਨਾਲਕ੍षਯਤ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਕਾਰਮਾਨਨੇ ॥ 36 ॥
ਉਚਿਤਂ ਚ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਨਜਹੌਹਰ੍षਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸ਼ਾਰਦ ਸ੍ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਾਂਸ਼ੁਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੇਜ ਇਵਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 37 ॥
ਵਾਚਾ ਮਧੁਰਯਾ ਰਾਮਸ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਮਾਨਯਞ੍ਜਨਮ੍ ।
ਮਾਤੁਸ੍ਸਮੀਪਂ ਧੀਰਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 38 ॥
ਤਂ ਗੁਣੈਸ੍ਸਮਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਿਪੁਲਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਨੁਵਵ੍ਰਾਜ ਧਾਰਯਨ੍ਦੁਃਖਮਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 39 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵੇਸ਼੍ਮਾਤਿਭृਸ਼ਂ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਂ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਤਾਂ ਚਾਰ੍ਥਵਿਪਤ੍ਤਿਮਾਗਤਾਮ੍ ।
ਨ ਚੈਵ ਰਾਮੋऽਤ੍ਰਜਗਾਮਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸੁਹृਜ੍ਜਨਸ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ॥ 40 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tadapriyamamitraghno vacanaṃ maraṇopamam |
śrutvā na vivyathe rāmaḥ kaikeyīṃ cedamabravīt || 1 ||
evamastu gamiṣyāmi vanaṃ vastumahaṃ tvitaḥ |
jaṭājinadharo rājñaḥ pratijñāmanupālayan || 2 ||
idaṃ tu jñātumicchāmi kimarthaṃ māṃ mahīpatiḥ |
nābhinandati durdharṣo yathāpūrvamarindamaḥ || 3 ||
manyurna ca tvayā kāryo devi brūmi tavāgrataḥ |
yāsyāmi bhava suprītā vanaṃ cīrajaṭādharaḥ || 4 ||
hitena guruṇā pitrā kṛtajñena nṛpeṇa ca |
niyujyamāno visrabdhaḥ kiṃ na kuryāmahaṃ priyam || 5 ||
alīkaṃ mānasaṃ tvekaṃ hṛdayaṃ dahatīva me |
svayaṃ yannāha māṃ rājā bharatasyābhiṣecanam || 6 ||
ahaṃ hi sītāṃ rājyaṃ ca prāṇāniṣṭāndhanāni ca |
hṛṣṭo bhrātre svayaṃ dadyāṃ bharatāyāpracoditaḥ || 7 ||
kiṃ punarmanujendreṇa svayaṃ pitrā pracoditaḥ |
tava ca priyakāmārthaṃ pratijñāmanupālayan || 8 ||
tadāśvāsaya hīmaṃ tvaṃ kinvidaṃ yanmahīpatiḥ |
vasudhāsaktanayano mandamaśrūṇi muñcati || 9 ||
gacchantu caivānayituṃ dūtāśśrīghrajavairhayaiḥ |
bharataṃ mātulakulādadyaiva nṛpaśāsanāt || 10 ||
daṇḍakāraṇyameṣo'hamito gacchāmi satvaraḥ |
avicārya piturvākyaṃ samā vastuṃ caturdaśa || 11 ||
sā hṛṣṭā tasya tadvākyaṃ śrutvā rāmasya kaikayī |
prasthānaṃ śraddhadhānā hi tvarayāmāsa rāghavam || 12 ||
evaṃ bhavatu yāsyanti dūtā śśīghrajavairhayaiḥ |
bharataṃ mātulakulādupāvartayituṃ narāḥ || 13 ||
tava tvahaṃ kṣamaṃ manye notsukasya vilambanam |
rāma tasmādita śśīghraṃ vanaṃ tvaṃ gantumarhasi || 14 ||
vrīḍānvita ssvayaṃ yacca nṛpastvāṃ nābhibhāṣate |
naitatkiñcinnaraśreṣṭha manyureṣo'panīyatām || 15 ||
yāvattvaṃ na vanaṃ yātaḥ purādasmādabhitvaran |
pitā tāvanna te rāma snāsyate bhokṣyate'pi vā || 16 ||
dhikkaṣṭamiti niḥśvasya rājā śokapariplutaḥ |
mūrchito nyapatattasminparyaṅke hemabhūṣite || 17 ||
rāmo'pyutthāpya rājānaṃ kaikeyyābhipracoditaḥ |
kaśayevāhato vājī vanaṃ gantuṃ kṛtatvaraḥ || 18 ||
tadapriyamanāryāyā vacanaṃ dāruṇodayam |
śrutvā gatavyatho rāmaḥ kaikeyīṃ vākyamabravīt || 19 ||
nāhamarthaparo devi lokamāvastumutsahe |
viddhimāmṛṣibhistulyaṃ kevalaṃ dharmamāsthitam || 20 ||
yadatra bhavataḥ kiñcicchakyaṃ kartuṃ priyaṃ mayā |
prāṇānapi parityajya sarvathā kṛtameva tat || 21 ||
na hyato dharmacaraṇaṃ kiñcidasti mahattaram |
yathā pitariśuśrūṣā tasya vā vacanakriyā || 22 ||
anukto'pyatrabhavatā bhavatyā vacanādaham |
vane vatsyāmi vijane varṣāṇīha caturdaśa || 23 ||
na nūnaṃ mayi kaikayi kiñcidāśaṃsase guṇam |
yadrājānamavocastvaṃ mameśvaratarā satī || 24 ||
yāvanmātaramāpnacche sītāṃ cānunayāmyaham |
tato'dyaiva gamiṣyāmi daṇḍakānāṃ mahadvanam || 25 ||
bharataḥ pālayedrājyaṃ śuśrūṣecca pituryathā |
tathā bhavatyā kartavyaṃ sa hi dharma ssanātanaḥ || 26 ||
sa rāmasya vacaśśrṛtvā bhṛśaṃ duḥkhahataḥ pitā |
śokādaśaknuvanvakatuṃ praruroda mahāsvanam || 27 ||
vanditvā caraṇau rāmo visañjñasya pitustathā |
kaikeyyāścāpyanāryāyāḥ niṣpapāta mahādyutiḥ || 28 ||
sa rāmaḥ pitaraṃ kṛtvā kaikeyīṃ ca pradakṣiṇam |
niṣkramyāntaḥpurāttasmātsvaṃ dadarśa suhṛjjanam || 29 ||
taṃ bāṣpaparipūrṇākṣaḥ pṛṣṭhato'nujagāma ha |
lakṣmaṇaḥ paramakkṛdhdaḥ ssumitrānandavardhanaḥ || 30 ||
abhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā rāmaḥ pradakṣiṇam |
śanairjagāma sāpekṣo dṛṣṭiṃ tatrāvicālayan || 31 ||
na cāsya mahatīṃ lakṣmīṃ rājyanāśo'pakarṣati |
lokakāntasya kāntatvācchītaraśmeriva kṣapā || 32 ||
na vanaṃ gantukāmasya tyajataśca vasundharām |
sarvalokātigasyeva lakṣyate cittavikriyā || 33 ||
pratiṣidhya śubhaṃ chatraṃ vyajane ca svalaṅkṛte |
visarjayitvā svajanaṃ rathaṃ paurāṃstathā janān || 34 ||
dhārayan manasā duḥkhamindriyāṇi nigṛhya ca |
praviveśātmavānveśma māturapriyaśaṃsivān || 35 ||
sarvohyabhijanaśśrīmān śrīmatassatyavādinaḥ |
nālakṣayata rāmasya kiñcidākāramānane || 36 ||
ucitaṃ ca mahābāhurnajahauharṣamātmanaḥ |
śārada ssamudīrṇāṃśuścandrasteja ivātmajam || 37 ||
vācā madhurayā rāmassarvaṃ sammānayañjanam |
mātussamīpaṃ dhīrātmā praviveśa mahāyaśāḥ || 38 ||
taṃ guṇaissamatāṃ prāpto bhrātā vipulavikramaḥ |
saumitriranuvavrāja dhārayanduḥkhamātmajam || 39 ||
praviśya veśmātibhṛśaṃ mudā'nvitaṃ samīkṣya tāṃ cārthavipattimāgatām |
na caiva rāmo'trajagāmavikriyāṃ suhṛjjanasyātmavipattiśaṅkayā || 40 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever