📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.115 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
2.115 Ayodhyakanda - Panchadashadhikashatatama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤੋ ਨਿਕ੍षਿਪ੍ਯ ਮਾਤृ ਸ੍ਸ ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਦृਢ ਵ੍ਰਤਃ ।
ਭਰਤ ਸ਼੍ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋ ਗੁਰੂਨਿਦਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨਾਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇऽਦ੍ਯ ਵਃ ।
ਤਤ੍ਰ ਦੁਃਖਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਹਿष੍ਯੇ ਰਾਘਵਂ ਵਿਨਾ ॥ 2 ॥
ਗਤਸ਼੍ਚ ਵਾ ਦਿਵਂ ਰਾਜਾ ਵਨਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਰ੍ਮਮ ।
ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍षੇ ਰਾਜ੍ਯਾਯ ਸ ਹਿ ਰਾਜਾ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 3 ॥
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਪੁਰੋਹਿਤਃ ॥ 4 ॥
ਸੁਭृਸ਼ਂ ਸ਼੍ਲਾਘਨੀਯਂ ਚ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਭਰਤ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਵਚਨਂ ਭ੍ਰਾਤृਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਾਦਨੁਰੂਪਂ ਤਵੈਵ ਤਤ੍ ॥ 5 ॥
ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੇ ਬਨ੍ਧੁਲੁਬ੍ਧਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤੋ ਭ੍ਰਾਤृਸੌਹृਦੇ ।
ਆਰ੍ਯਮਾਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਨਾਨੁਮਨ੍ਯੇਤ ਕਃ ਪੁਮਾਨ੍ ॥ 6 ॥
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਥਾਭਿਲषਿਤਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸਾਰਥਿਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਥੋ ਮੇ ਯੁਜ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ॥ 7 ॥
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਦਨ ਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਮਾਤृ ਸ੍ਸਮਭਿਵਾਦ੍ਯ ਸਃ ।
ਆਰੁਰੋਹ ਰਥਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥ 8 ॥
ਆਰੁਹ੍ਯ ਚ ਰਥਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਭਰਤਾਵੁਭੌ ।
ਯਯਤੁਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੌ ਵृਤੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਹਿਤੈਃ ॥ 9 ॥
ਅਗ੍ਰਤੋ ਗੁਰਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।
ਪ੍ਰਯਯੁਃ ਪ੍ਰਾਙ੍ਗ੍ਮੁਖਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੋ ਯਤੋऽਭਵਤ੍ ॥ 10 ॥
ਬਲਂ ਚ ਤਦਨਾਹੂਤਂ ਗਜਾਸ਼੍ਵਰਥਸਙ੍ਕੁਲਮ੍ ।
ਪ੍ਰਯਯੌ ਭਰਤੇ ਯਾਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਪੁਰਵਾਸਿਨਃ ॥ 11 ॥
ਰਥਸ੍ਥਃ ਸ ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭਰਤੋ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮਂ ਯਯੌ ਤੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਾਦਾਯ ਪਾਦੁਕੇ ॥ 12 ॥
ਤਤਸ੍ਤੁ ਭਰਤਃ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਃ ।
ਅਵਤੀਰ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਗੁਰੂਨਿਦਮੁਵਾਚ ਹ ॥ 13 ॥
ਏਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਮ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਨਯਾਸਵਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਯੋਗਕ੍षੇਮਵਹੇ ਚੇਮੇ ਪਾਦੁਕੇ ਹੇਮਭੂषਿਤੇ ॥ 14 ॥
ਭਰਤ ਸ਼੍ਸ਼ਿਰਸਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਂ ਪਾਦੁਕੇ ਤਤਃ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧੁਃਖਸਨ੍ਤਪ੍ਤ ਸ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ 15 ॥
ਛਤ੍ਰਂ ਧਾਰਯਤ ਕ੍षਿਪ੍ਰਮਾਰ੍ਯਪਾਦਾਵਿਮੌ ਮਤੌ ।
ਆਭ੍ਯਾਂ ਰਾਜ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪਾਦੁਕਾਭ੍ਯਾਂ ਗੁਰੋਰ੍ਮਮ ॥ 16 ॥
ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਹਿ ਮਯਿ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸੋ ਨਿਕ੍षਿਪ੍ਤ ਸ੍ਸੌਹृਦਾਦਯਮ੍ ।
ਤਮਿਮਂ ਪਾਲਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਘਵਾਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 17 ॥
ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਸਂਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾਤੁ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਪੁਨਸ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਚਰਣੌ ਤੌ ਤੁ ਰਾਮਸ੍ਯ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਸਹਪਾਦੁਕੌ ॥ 18 ॥
ਤਤੋ ਨਿਕ੍षਿਪ੍ਤਭਾਰੋऽਹਂ ਰਾਘਵੇਣ ਸਮਾਗਤਃ ।
ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਗੁਰਵੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਭਜਿष੍ਯੇ ਗੁਰੁਵृਤ੍ਤਿਤਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਰਾਘਵਾਯ ਚ ਸਨ੍ਯਾਸਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵੇਮੇ ਵਰਪਾਦੁਕੇ ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਚੇਦਮਯੋਧ੍ਯਾਂ ਚ ਧੂਤਪਾਪੋ ਭਵਾਮਿ ਚ ॥ 20 ॥
ਅਭਿषਿਕ੍ਤੇ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮੁਦਿਤੇ ਜਨੇ ।
ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਮਮ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਭਵੇਦ੍ਰਾਜ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍ ॥ 21 ॥
ਏਵਂ ਤੁ ਵਿਲਪਨ੍ਦੀਨੋ ਭਰਤ ਸ੍ਸਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੇऽਕਰੋਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਦੁਃਖਿਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਸਹ ॥ 22 ॥
ਸ ਵਲ੍ਕਲਜਟਾਧਾਰੀ ਮੁਨਿਵੇषਧਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੇऽਵਸਦ੍ਵੀਰ ਸ੍ਸਸੈਨ੍ਯੋ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ ॥ 23 ॥
ਰਾਮਾਗਮਨਮਾਕਾਙ੍ਕ੍षਨ੍ਭਰਤੋ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਚਨਕਾਰੀ ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਪਾਰਗਸ੍ਤਥਾ ॥ 24 ॥
ਪਾਦੁਕੇ ਤ੍ਵਭਿषਿਚ੍ਯਾਥ ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੇऽਵਸਤ੍ਤਦਾ ।
ਸ ਵਾਲਵ੍ਯਜਨਂ ਛਤ੍ਰਂ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਸ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਭਰਤ ਸ਼੍ਸ਼ਾਸਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਦੁਕਾਭ੍ਯਾਂ ਨਿਵੇਦਯਨ੍ ॥ 25 ॥
ਤਤਸ੍ਤੁ ਭਰਤ ਸ਼ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਭਿषਿਚ੍ਯਾऽऽਰ੍ਯਪਾਦੁਕੇ ।
ਤਦਧੀਨਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਦਾ ॥ 26 ॥
ਤਦਾ ਹਿ ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮੁਪੈਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਪਾਯਨਂ ਚੋਪਹृਤਂ ਮਹਾਰ੍ਹਮ੍ ।
ਸ ਪਾਦੁਕਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚਕਾਰ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਰਤੋ ਯਥਾਵਤ੍ ॥ 27 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ |
tato nikṣipya mātṛ ssa ayodhyāyāṃ dṛḍha vrataḥ |
bharata śśokasantapto gurūnidamathābravīt || 1 ||
nandigrāmaṃ gamiṣyāmi sarvānāmantraye'dya vaḥ |
tatra duḥkhamidaṃ sarvaṃ sahiṣye rāghavaṃ vinā || 2 ||
gataśca vā divaṃ rājā vanasthaśca gururmama |
rāmaṃ pratīkṣe rājyāya sa hi rājā mahāyaśāḥ || 3 ||
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ |
abruvanmantriṇassarve vasiṣṭhaśca purohitaḥ || 4 ||
subhṛśaṃ ślāghanīyaṃ ca yaduktaṃ bharata tvayā |
vacanaṃ bhrātṛvātsalyādanurūpaṃ tavaiva tat || 5 ||
nityaṃ te bandhulubdhasya tiṣṭhato bhrātṛsauhṛde |
āryamārgaṃ prapannasya nānumanyeta kaḥ pumān || 6 ||
mantriṇāṃ vacanaṃ śrutvā yathābhilaṣitaṃ priyam |
abravītsārathiṃ vākyaṃ ratho me yujyatāmiti || 7 ||
prahṛṣṭavadana ssarvā mātṛ ssamabhivādya saḥ |
āruroha rathaṃ śrīmān śatrughnena samanvitaḥ || 8 ||
āruhya ca rathaṃ śīghraṃ śatrughnabharatāvubhau |
yayatuḥ paramaprītau vṛtau mantripurohitaiḥ || 9 ||
agrato guravaḥ sarve vasiṣṭhapramukhā dvijāḥ |
prayayuḥ prāṅgmukhā ssarve nandigrāmo yato'bhavat || 10 ||
balaṃ ca tadanāhūtaṃ gajāśvarathasaṅkulam |
prayayau bharate yāte sarve ca puravāsinaḥ || 11 ||
rathasthaḥ sa tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ |
nandigrāmaṃ yayau tūrṇaṃ śirasyādāya pāduke || 12 ||
tatastu bharataḥ kṣipraṃ nandigrāmaṃ praviśya saḥ |
avatīrya rathāttūrṇaṃ gurūnidamuvāca ha || 13 ||
etadrājyaṃ mama bhrātrā dattaṃ sannayāsavatsvayam |
yogakṣemavahe ceme pāduke hemabhūṣite || 14 ||
bharata śśirasā kṛtvā sannyāsaṃ pāduke tataḥ |
abravīddhuḥkhasantapta ssarvaṃ prakṛtimaṇḍalam || 15 ||
chatraṃ dhārayata kṣipramāryapādāvimau matau |
ābhyāṃ rājye sthito dharmaḥ pādukābhyāṃ gurormama || 16 ||
bhrātrā hi mayi sannyāso nikṣipta ssauhṛdādayam |
tamimaṃ pālayiṣyāmi rāghavāgamanaṃ prati || 17 ||
kṣipraṃ saṃyojayitvātu rāghavasya punassvayam |
caraṇau tau tu rāmasya drakṣyāmi sahapādukau || 18 ||
tato nikṣiptabhāro'haṃ rāghaveṇa samāgataḥ |
nivedya gurave rājyaṃ bhajiṣye guruvṛttitām || 19 ||
rāghavāya ca sanyāsaṃ dattveme varapāduke |
rājyaṃ cedamayodhyāṃ ca dhūtapāpo bhavāmi ca || 20 ||
abhiṣikte tu kākutsthe prahṛṣṭamudite jane |
prītirmama yaśaścaiva bhavedrājyāccaturguṇam || 21 ||
evaṃ tu vilapandīno bharata ssamahāyaśāḥ |
nandigrāme'karodrājyaṃ duḥkhito mantribhissaha || 22 ||
sa valkalajaṭādhārī muniveṣadharaḥ prabhuḥ |
nandigrāme'vasadvīra ssasainyo bharatastadā || 23 ||
rāmāgamanamākāṅkṣanbharato bhrātṛvatsalaḥ |
bhrāturvacanakārī ca pratijñāpāragastathā || 24 ||
pāduke tvabhiṣicyātha nandigrāme'vasattadā |
sa vālavyajanaṃ chatraṃ dhārayāmāsa sa svayam |
bharata śśāsanaṃ sarvaṃ pādukābhyāṃ nivedayan || 25 ||
tatastu bharata śaśrīmānabhiṣicyā''ryapāduke |
tadadhīnastadā rājyaṃ kārayāmāsa sarvadā || 26 ||
tadā hi yatkāryamupaiti kiñcidupāyanaṃ copahṛtaṃ mahārham |
sa pādukābhyāṃ prathamaṃ nivedya cakāra paścādbharato yathāvat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever