📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
1.62 ਬਾਲਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
1.62 Balakanda - Dvishashtitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ਼ੁਨਸ਼੍ਸ਼ੇਫਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਵ੍ਯਸ਼੍ਰਾਮ੍ਯਤ੍ ਪੁष੍ਕਰੇ ਰਾਜਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥ 1 ॥
ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਰਮਮਾਣਸ੍ਯ ਸ਼ੁਨਸ਼੍ਸ਼ੇਫੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਪੁष੍ਕਰਕ੍षੇਤ੍ਰਮਾਗਮ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 2 ॥
ਤਪ੍ਯਨ੍ਤਮृषਿਭਿਸ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਮਾਤੁਲਂ ਪਰਮਾਤੁਰਃ ।
ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨੋ ਦੀਨਸ੍ਤृष੍ਣਯਾ ਚ ਸ਼੍ਰਮੇਣ ਚ ॥ 3 ॥
ਪਪਾਤਾਙ੍ਕੇ ਮੁਨੇਰਾਸ਼ੁ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚੇਦਮੁਵਾਚ ਹ ।
ਨ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਮਾਤਾ ਨ ਪਿਤਾ ਜ੍ਞਾਤਯੋ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਕੁਤਃ ॥ 4 ॥
ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮਾਂ ਸੌਮ੍ਯ ਧਰ੍ਮੇਣ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ ।
ਤ੍ਰਾਤਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਭਾਵਨਃ ॥ 5 ॥
ਰਾਜਾ ਚ ਕृਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਸ੍ਯਾਦਹਂ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰਵ੍ਯਯਃ ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਮੁਪਾਸ਼੍ਨੀਯਾਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾਹ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 6 ॥
ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਨਾਥੋ ਹ੍ਯਨਾਥਸ੍ਯ ਭਵ ਭਵ੍ਯੇਨ ਚੇਤਸਾ ।
ਪਿਤੇਵ ਪੁਤ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਂ ਸ੍ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍ ॥ 7 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ।
ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਵਿਧਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨਿਦਮੁਵਾਚ ਹ ॥ 8 ॥
ਯਤ੍ਕृਤੇ ਪਿਤਰਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁਭਾਰ੍ਥਿਨਃ ।
ਪਰਲੋਕਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਤਸ੍ਯ ਕਾਲੋऽਯਮਾਗਤਃ ॥ 9 ॥
ਅਯਂ ਮੁਨਿਸੁਤੋ ਬਾਲੋ ਮਤ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ਰਣਮਿਚ੍ਛਤਿ ।
ਅਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕੁਰੁਤ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ ॥ 10 ॥
ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਕृਤਕਰ੍ਮਾਣਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾਃ ।
ਪਸ਼ੁਭੂਤਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤृਪ੍ਤਿਮਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤ ॥ 11 ॥
ਨਾਥਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਨਸ਼੍ਸ਼ੇਫੋ ਯਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਵਿਘ੍ਨਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ ।
ਦੇਵਤਾਸ੍ਤਰ੍ਪਿਤਾਸ਼੍ਚਸ੍ਯੁਰ੍ਮਮ ਚਾਪਿ ਕृਤਂ ਵਚਃ ॥ 12 ॥
ਮੁਨੇਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਧੁਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯ ਸ੍ਸੁਤਾਃ ।
ਸਾਭਿਮਾਨਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਲੀਲਮਿਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 13 ॥
ਕਥਮਾਤ੍ਮਸੁਤਾਨ੍ ਹਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਾਯਸੇऽਨ੍ਯਸੁਤਂ ਵਿਭੋ ।
ਅਕਾਰ੍ਯਮਿਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮ ਸ਼੍ਸ਼੍ਵਮਾਂਸ ਇਵ ਭੋਜਨੇ ॥ 14 ॥
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਨਯਨੋ ਵ੍ਯਾਹਰ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 15 ॥
ਨਿਸ੍ਸਾਧ੍ਵਸਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਾਦਪਿ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ ।
ਅਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤੁ ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਦਾਰੁਣਂ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ॥ 16 ॥
ਸ਼੍ਵਮਾਂਸਭੋਜਿਨਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਸਿष੍ਠਾ ਇਵ ਜਾਤਿषੁ ।
ਪੂਰ੍ਣਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਨੁਵਤ੍ਸ੍ਯਥ ॥ 17 ॥
ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਪਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਮੁਨਿਵਰਸ੍ਤਥਾ ।
ਸ਼ੁਨਸ਼੍ਸ਼ੇਫਮੁਵਾਚਾਰ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਕ੍षਾਂ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ ॥ 18 ॥
ਪਵਿਤ੍ਰਪਾਸ਼ੈਰਾਸਕ੍ਤੋ ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਃ ।
ਵੈष੍ਣਵਂ ਯੂਪਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਾਗ੍ਭਿਰਗ੍ਨਿਮੁਦਾਹਰ ॥ 19 ॥
ਇਮੇ ਤੁ ਗਾਥੇ ਦ੍ਵੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਗਾਯੇਥਾ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਕ ।
ਅਮ੍ਬਰੀषਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤ ਸ੍ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ 20 ॥
ਸ਼ੁਨਸ਼੍ਸ਼ੇਫੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥੇ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ।
ਤ੍ਵਰਯਾ ਰਾਜਸਿਂਹਂ ਤਮਮ੍ਬਰੀषਮੁਵਾਚ ਹ ॥ 21 ॥
ਰਾਜਸਿਂਹ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਚ੍ਛਾਵਹੇ ਸਦਃ ।
ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਸ੍ਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦੀਕ੍षਾਂ ਚ ਸਮੁਪਾਵਿਸ਼ ॥ 22 ॥
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮृषਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਸਮੁਤ੍ਸੁਕਃ ।
ਜਗਾਮ ਨृਪਤਿ ਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਜ੍ਞਵਾਟਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ॥ 23 ॥
ਸਦਸ੍ਯਾਨੁਮਤੇ ਰਾਜਾ ਪਵਿਤ੍ਰਕृਤਲਕ੍षਣਮ੍ ।
ਪਸ਼ੁਂ ਰਕ੍ਤਾਮ੍ਬਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੂਪੇ ਤਂ ਸਮਬਨ੍ਧਯਤ੍ ॥ 24 ॥
ਸਬਦ੍ਧੋ ਵਾਗ੍ਭਿਰਗ੍ਯ੍ਰਾਭਿਰਭਿਤੁष੍ਟਾਵ ਵੈ ਸੁਰੌ ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਨੁਜਂ ਚੈਵ ਯਥਾਵਨ੍ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਕਃ ॥ 25 ॥
ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤ ਸ੍ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍षੋ ਰਹਸ੍ਯਸ੍ਤੁਤਿਤਰ੍ਪਿਤਃ ।
ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਦਾਚ੍ਛੁਨਸ਼੍ਸ਼ੇਫਾਯ ਰਾਘਵ ॥ 26 ॥
ਸ ਚ ਰਾਜਾ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਚ ਸਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ।
ਫਲਂ ਬਹੁਗੁਣਂ ਰਾਮ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍षਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍ ॥ 27 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ऽਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭੂਯਸ੍ਤੇਪੇ ਮਹਾਤਪਾਃ ।
ਪੁष੍ਕਰੇषੁ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਸ਼ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ॥ 28 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
śunaśśephaṃ naraśreṣṭha gṛhītvā tu mahāyaśāḥ |
vyaśrāmyat puṣkare rājā madhyāhne raghunandana || 1 ||
tasya viśramamāṇasya śunaśśepho mahāyaśāḥ |
puṣkarakṣetramāgamya viśvāmitraṃ dadarśa ha || 2 ||
tapyantamṛṣibhissārdhaṃ mātulaṃ paramāturaḥ |
vivarṇavadano dīnastṛṣṇayā ca śrameṇa ca || 3 ||
papātāṅke munerāśu vākyaṃ cedamuvāca ha |
na me'sti mātā na pitā jñātayo bāndhavāḥ kutaḥ || 4 ||
trātumarhasi māṃ saumya dharmeṇa munipuṅgava |
trātā tvaṃ hi muniśreṣṭha sarveṣāṃ tvaṃ hi bhāvanaḥ || 5 ||
rājā ca kṛtakāryassyādahaṃ dīrghāyuravyayaḥ |
svargalokamupāśnīyāṃ tapastaptvāhyanuttamam || 6 ||
tvaṃ me nātho hyanāthasya bhava bhavyena cetasā |
piteva putraṃ dharmātmaṃ strātumarhasi kilbiṣāt || 7 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro mahātapāḥ |
sāntvayitvā bahuvidhaṃ putrānidamuvāca ha || 8 ||
yatkṛte pitaraḥ putrān janayanti śubhārthinaḥ |
paralokahitārthāya tasya kālo'yamāgataḥ || 9 ||
ayaṃ munisuto bālo mattaśśaraṇamicchati |
asya jīvitamātreṇa priyaṃ kuruta putrakāḥ || 10 ||
sarve sukṛtakarmāṇassarve dharmaparāyaṇāḥ |
paśubhūtā narendrasya tṛptimagneḥ prayacchata || 11 ||
nāthavāṃśca śunaśśepho yajñaścāvighnito bhavet |
devatāstarpitāścasyurmama cāpi kṛtaṃ vacaḥ || 12 ||
munestu vacanaṃ śrutvā madhucchandādaya ssutāḥ |
sābhimānaṃ naraśreṣṭha salīlamidamabruvan || 13 ||
kathamātmasutān hitvā trāyase'nyasutaṃ vibho |
akāryamiva paśyāma śśvamāṃsa iva bhojane || 14 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā putrāṇāṃ munipuṅgavaḥ |
krodhasaṃraktanayano vyāhartumupacakrame || 15 ||
nissādhvasamidaṃ proktaṃ dharmādapi vigarhitam |
atikramya tu madvākyaṃ dāruṇaṃ romaharṣaṇam || 16 ||
śvamāṃsabhojinassarve vāsiṣṭhā iva jātiṣu |
pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu pṛthivyāmanuvatsyatha || 17 ||
kṛtvā śāpasamāyuktān putrān munivarastathā |
śunaśśephamuvācārtaṃ kṛtvā rakṣāṃ nirāmayam || 18 ||
pavitrapāśairāsakto raktamālyānulepanaḥ |
vaiṣṇavaṃ yūpamāsādya vāgbhiragnimudāhara || 19 ||
ime tu gāthe dve divye gāyethā muniputraka |
ambarīṣasya yajñe'smiṃstata ssiddhimavāpsyasi || 20 ||
śunaśśepho gṛhītvā te dve gāthe susamāhitaḥ |
tvarayā rājasiṃhaṃ tamambarīṣamuvāca ha || 21 ||
rājasiṃha mahāsattva śīghraṃ gacchāvahe sadaḥ |
nirvartayasva rājendra dīkṣāṃ ca samupāviśa || 22 ||
tadvākyamṛṣiputrasya śrutvā harṣasamutsukaḥ |
jagāma nṛpati śśīghraṃ yajñavāṭamatandritaḥ || 23 ||
sadasyānumate rājā pavitrakṛtalakṣaṇam |
paśuṃ raktāmbaraṃ kṛtvā yūpe taṃ samabandhayat || 24 ||
sabaddho vāgbhiragyrābhirabhituṣṭāva vai surau |
indramindrānujaṃ caiva yathāvanmuniputrakaḥ || 25 ||
tataḥ prīta ssahasrākṣo rahasyastutitarpitaḥ |
dīrghamāyustadā prādācchunaśśephāya rāghava || 26 ||
sa ca rājā naraśreṣṭha yajñasya ca samāptavān |
phalaṃ bahuguṇaṃ rāma sahasrākṣaprasādajam || 27 ||
viśvāmitro 'pi dharmātmā bhūyastepe mahātapāḥ |
puṣkareṣu naraśreṣṭha daśavarṣaśatāni ca || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever